സുഭ്രൂന്നതലതാഭംഗീം സുകപോലം സുനാസികമ് । സുഗ്രീവം സുംദരം വക്ഷോ മനോഹര മനോഹരമ്
അവളുടെ കനിവുള്ള വണ്ണം വളഞ്ഞ ഭ്രൂകൾ, മനോഹരമായ കണങ്ങൾ, സുന്ദരമായ മൂക്ക്, മനോഹരമായ കഴുത്ത്, ആകർഷകമായ വക്ഷസ്സ്—എല്ലാം അതീവ ആകർഷകവും മനോഹരവുമാണ്.
കിരീടിനം കുംഡലിനം കംഠഭൂഷാവിഭൂഷിതമ് । മംജുമംജീരമാധുര്യാദതിസൌംദര്യ വിഗ്രഹമ്
അവൾ കിരീടവും കுண്ഡലവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, കഴുത്തിൽ മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ, കാലിൽ മൃദുവായ മണിൾകളുടെ ശബ്ദം പോലെ സുന്ദരമായ രൂപം.
പ്രിയഭൃത്യഗണാരാധ്യം യത്ര സംഗീതകപ്രിയമ് । പൂര്ണബ്രഹ്മസദാനംദം ശുദ്ധസത്വസ്വരൂപകമ്
പ്രിയപ്പെട്ട ഭൃത്യന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളാണ് അവൾ; സംഗീതത്തിലും ഗായനത്തിലും ആസ്വാദനമുള്ളവൾ; പൂർണ്ണ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം, സദാ ആനന്ദം നിറഞ്ഞ, ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവൾ.
തസ്യോര്ദ്ധ്വേ ചാംതരിക്ഷേ ച വിഷ്ണും സര്വേശ്വരേശ്വരമ് । അനാദിമാദിചിദ്രൂപം ചിദാനംദം പരം വിഭുമ്
അവളുടെ മുകളിലും ആകാശത്തിലും എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായ വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു; ആദിയില്ലാത്ത, ആദിയായ, ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം, പരമാനന്ദസ്വരൂപൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ.
ത്രിഗുണാതീതമവ്യക്തം നിത്യമക്ഷയമവ്യയമ് । സമേഘപുംജമാധുര്യസൌംദര്യശ്യാമവിഗ്രഹമ്
അവൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, അപ്രത്യക്ഷൻ, ശാശ്വതൻ, ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ, മാറ്റമില്ലാത്തവൻ; മേഘക്കൂട്ടംപോലെ ഇരുണ്ട നിറം, അതീവ മാധുര്യവും സൗന്ദര്യവും ഉള്ള രൂപം.
നീലകുംചിതസുസ്നിഗ്ധ കേശപാശാതിസുംദരമ് । അരവിംദദലസ്നിഗ്ധ സുദീര്ഘചാരുലോചനമ്
അവന്റെ മുടി നീലയും വളഞ്ഞതും മിനുക്കമുള്ളതുമാണ്, അത്യന്തം സുന്ദരമായത്; അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരയിലപോലെ നീളവും മൃദുവും മനോഹരവുമാണ്.
കിരീടകുംഡലോദ്ഗംഡ ശുദ്ധസത്വാത്മഭിര്വൃതമ് । ആത്മാരാമൈശ്ച ചിദ്രൂപൈസ്തന്മൂര്തിധ്യാനതത്പരൈഃ
കിരീടവും കുണ്ഡലവും ഉന്നതമായ കണങ്ങളും അണിഞ്ഞ, ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവരും ആത്മാരാമന്മാരും ചൈതന്യസ്വരൂപികളും അവന്റെ രൂപത്തിൽ ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായവരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ഹൃദയാരൂഢ തദ്ധ്യ്നൌര്നാസാഗ്രന്യസ്തലോചനൈഃ । ക്രിയതേഽഹൈതുകീഭക്തിഃ കായഹൃദ്വൃത്തിഭാഷിതൈഃ
മനസ്സ് അവനിൽ ലയിച്ചും, കണ്ണുകൾ മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചും, അവർ ശരീരത്താൽ, മനസ്സാൽ, പ്രവർത്തികളാൽ, വാക്കുകളാൽ കാരണമില്ലാത്ത ഭക്തി അർപ്പിക്കുന്നു.
തത്സവ്യേ യക്ഷഗംധര്വസിദ്ധവിദ്യാധരാദിഭിഃ । സുകാംതൈരപ്സരഃസംഘൈര്നൃത്യസംഗീതതത്പരൈഃ
അവന്റെ ഇടതുവശത്ത് യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സുന്ദരമായ അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ—എല്ലാവരും നൃത്തത്തിലും ഗാനത്തിലും ലീനരായിരിക്കുന്നു.
തദംഗഭജനം കാമം വാംഛദ്ഭിഃ കൃഷ്ണലാലസൈഃ । തദഗ്രേ വൈഷ്ണവൈഃ സര്വൈശ്ചാംതരിക്ഷേ സുഖാസനേ
കൃഷ്ണനെ ആഗ്രഹിച്ച് അവന്റെ അംഗങ്ങൾ സേവിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ളവർ അവിടെ ഉണ്ട്; അവന്റെ മുന്നിൽ എല്ലാ വൈഷ്ണവരും ആകാശത്തിൽ സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
പ്രഹ്ലാദനാരദാദ്യൈശ്ച കുമാരശുകവൈഷ്ണവൈഃ । ജനകാദ്യൈര്ലസദ്ഭാവൈര്ഹൃദ്ബാഹ്യ സ്ഫൂര്തിതത്പരൈഃ
പ്രഹ്ലാദനും നാരദനും കുമാരനും ശുകനും വൈഷ്ണവന്മാരും ജനകനും മറ്റ് ഭക്തന്മാരും ഭക്തിയിൽ പ്രകാശിച്ചും ഉള്ളിലും പുറത്തും അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ലയിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
പുലകാകുലസര്വാംഗൈഃ സ്ഫുരത്പ്രേമസമാകുലൈഃ । രഹസ്യാമൃതസംസിക്തൈരര്ദ്ധയുഗ്മാക്ഷരോ മനുഃ
അവരുടെ ശരീരമൊക്കെയും രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞതും, സ്നേഹത്തിൽ തുളുമ്പിയതും, രഹസ്യമായ അമൃതത്തിൽ നനഞ്ഞതും, അർദ്ധയുക്മാക്ഷരമായ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവരുമാണ്.
മംത്രചൂഡാമണിഃ പ്രോക്തഃ സര്വമംത്രൈകകാരണമ് । സര്വദേവസ്യ മംത്രാണാം കൈശോരം മംത്രഹേതുകമ്
ഈ മന്ത്രം എല്ലാ മന്ത്രങ്ങൾക്കും മുത്താണ്, എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെ കാരണമാണ്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മന്ത്രങ്ങളുടെ ഉറവിടവും, കൗമാരമന്ത്രങ്ങളുടെ ആദിയും ആകുന്നു.
സര്വകൈശോരമംത്രാണാം ഹേതുശ്ചൂഡാമണിര്മനുഃ । ജപം കുര്വംതി മനസാ പൂര്ണപ്രേമസുഖാശ്രയാഃ
സകല കൗമാരമന്ത്രങ്ങൾക്കും കാരണം ഈ മുത്തുമന്ത്രമാണ്; അവർ മനസ്സിൽ ഈ മന്ത്രം ജപിച്ച് പൂർണ്ണമായ സ്നേഹാനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
വാംഛംതി തത്പദാംഭോജേ നിശ്ചലം പ്രേമസാധനമ് । തദ്ബാഹ്യേ സ്ഫടികാദ്യുച്ച പ്രാവാരേ സുമനോഹരേ
അവർ ആ അചഞ്ചലമായ പ്രേമസാധനമായ പാദപദ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പുറത്തു മനോഹരമായ സ്ഫടികം മുതലായ ഉയർന്ന മണ്ഡപങ്ങൾ ഉണ്ട്.
കുംകുമൈഃ സിതരക്താദ്യൈശ്ചതുര്ദിക്ഷു സമാകുലൈഃ । ശുക്ലം ചതുര്ഭുജം വിഷ്ണും പശ്ചിമേ ദ്വാരപാലകമ്
നാലു ദിശകളിലും കുങ്കുമം, വെള്ളയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള പൊടികൾ കൂമ്പാരമായി കിടക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള, നാലു കൈകളുള്ള വിഷ്ണു ദ്വാരപാലകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ശംഖചക്രഗദാപദ്മകിരീടാദി വിഭൂഷിതമ് । രക്തം ചതുര്ഭുജം പദ്മശംഖചക്രഗദായുധമ്
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, കിരീടം മുതലായ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ചുവപ്പുനിറം, നാലു കൈകൾ, പദ്മം, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവൻ.
കിരീടകുംഡലോദ്ദീപ്ത ദ്വാരപാലകമുത്തരേ । ഗൌരം ചതുര്ഭുജം വിഷ്ണും ശുഖചക്രഗദായുധമ്
വടക്കൻ വാതിലിൽ കിരീടവും കുണ്ഡലവും പ്രകാശിക്കുന്ന ദ്വാരപാലകൻ; ഗൗരവർണ്ണം, നാലു കൈകൾ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ആയുധങ്ങളുമായി വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു.
കിരീടകുംഡലാദ്യൈശ്ച ശോഭിതം വനമാലിനമ് । പൂര്വദ്വാരേ ദ്വാരപാലം ഗൌരം വിഷ്ണും പ്രകീര്തിതമ്
കിരീടവും കുണ്ഡലവും മറ്റു ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, വനമാല അണിഞ്ഞ്, കനിഞ്ഞ നിറമുള്ള, കിഴക്കേ വാതിലിൽ നില്ക്കുന്ന, വിശ്ണുവെന്നു പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന വാതില്പാലകനാണ് അവിടെ.
കൃഷ്ണവര്ണം ചതുര്ബാഹും ശംഖചക്രാദിഭൂഷണമ് । ദക്ഷിണദ്വാരപാലം തു ശ്രീവിഷ്ണുംകൃഷ്ണവര്ണകമ്
കറുത്ത നിറം, നാലു കൈകൾ, ശംഖും ചക്രവും മറ്റു ചിഹ്നങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, തെക്കേ വാതിലിൽ നില്ക്കുന്ന, കറുത്ത നിറമുള്ള ശ്രീവിഷ്ണുവാണ് വാതില്പാലകൻ.
ശ്രീകൃഷ്ണചരിതം ഹ്യേതദ്യഃ പഠേത്പ്രയതഃ ശുചിഃ । ശൃണുയാദ്വാപി യോ ഭക്ത്യാ ഗോവിംദേ ലഭതേ രതിമ്
ശുദ്ധിയോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ഈ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, അവന് ഗോവിന്ദനിലേക്കുള്ള സ്നേഹം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ പാതാലഖംഡേ കൃഷ്ണചരിതേ സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹത്വമുള്ള പത്മപുരാണത്തിലെ പാതാളഖണ്ഡത്തിൽ കൃഷ്ണചരിതം എന്ന എഴുപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീദേവ്യുവാച- ഭഗവന്സര്വഭൂതേശ സര്വാത്മന്സര്വസംഭവ । ദേവേശ്വര മഹാദേവ സര്വജ്ഞ കരുണാകര
ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ അധിപനേ, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവേ, സകലത്തിന്റെയും ഉത്ഭവമേ, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനേ, മഹാദേവനേ, എല്ലാം അറിയുന്നവനേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ,
ത്വയാനുകംപിതൈവാഹം ഭൂയോഽപ്യാഹാനുകംപയാ । ത്രൈലോക്യമോഹനാ മംത്രാസ്ത്വയാ മേ കഥിതാഃ പ്രഭോ
നിന്റെ ദയകൊണ്ടു തന്നെയാണ് ഞാൻ വീണ്ടും സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; പ്രഭുവേ, മൂന്ന് ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ നീ എന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നു.
തേന ദേവേന ഗോപീഭിര്മഹാമോഹനരൂപിണാ । കേന കേന വിശേഷണ ചിക്രീഡേ തദ്വദസ്വ മേ
ആ മഹാമോഹനസ്വരൂപിയായ ദേവൻ ഗോപികളോടൊപ്പം എങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങളാൽ കളിച്ചു? അതെനിക്ക് പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച। ഏകദാ വാദയന്വീണാം നാരദോ മുനിപുംഗവഃ । കൃഷ്ണാവതാരമാജ്ഞായ പ്രയയൌ നംദഗോകുലമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ വീണ വായിച്ച്, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ കൃഷ്ണാവതാരം അറിഞ്ഞ്, നന്ദന്റെ ഗോപുരത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗത്വാ തത്ര മഹായോഗമയേശം വിഭുമച്യുതമ് । ബാലനാട്യധരം ദേവദര്ശനം നംദവേശ്മനി
അവിടെ എത്തി, മഹായോഗിയായ, സർവ്വാധിപനായ, അക്ഷരനായ കൃഷ്ണനെ, ബാലനാട്യത്തിൽ ലീനനായ ദൈവസ്വരൂപം, നന്ദന്റെ വീട്ടിൽ കണ്ടു.
സുകോമലപടാസ്തീര്ണഹേമപര്യംകികോപരി । ശയാനം ഗോപകന്യാഭിഃ പ്രേക്ഷമാണം സദാ മുദമ്
മൃദുലമായ വസ്ത്രങ്ങൾ വിരിച്ച സ്വർണ്ണപീഠത്തിൽ കിടക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ, ഗോപികകൾ സന്തോഷത്തോടെ നിരന്തരം നോക്കി നിന്നു.
അതീവ സുകുമാരാംഗം മുഗ്ധം മുഗ്ധവിലോകനമ് । വിസ്രസ്തനീലകുടിലകുംതലാവനിമംഡലമ്
അത്യന്തം സുന്ദരമായ ശരീരം, മായാമയമായ കാഴ്ച, അലസമായ കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടി ചുറ്റും വലയം പോലെ വീണു കിടക്കുന്നു.
കിംചിത്സ്മിതാംകുരവ്യംജദേകദ്വിരദകുഡ്മലമ് । സ്വപ്രഭാഭിര്ഭാസയംതം സമംതാദ്ഭവനോദരമ്
അല്പം പുഞ്ചിരി വിരിയുന്ന അധരങ്ങൾ, ആനകുഞ്ഞിന്റെ മുകുളംപോലെയുള്ള ചിരി, സ്വന്തം പ്രകാശംകൊണ്ട് വീട്ടിനകത്ത് വെളിച്ചം പകരുന്നു.