തത്രാധസ്തു സ്വര്ണപീഠേ മണിമംഡപമംഡിതേ । തന്മധ്യേ ഹേമനിര്മാണദലേ സിംഹാസനോജ്ജവലേ
അവിടെ, താഴെ, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച പീഠത്തിൽ, മണികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച മണ്ഡപം; അതിന്റെ നടുവിൽ പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച ദളത്തിൽ, ദീപ്തമായ സിംഹാസനം തെളിഞ്ഞു നിന്നു.
തത്രൈവ സഹ രേവത്യാ സംകര്ഷണ ഹലായുധമ് । ഈശ്വരസ്യ പ്രിയാനംതമഭിന്നഗുണരൂപിണമ്
അവിടെ തന്നെ, രേവതിയോടൊപ്പം, സങ്കർഷണൻ, ഹലായുധൻ, ഭഗവാന്റെ പ്രിയൻ, ഗുണവും രൂപവും ഒന്നായവൻ ഇരുന്നിരുന്നു.
ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശം രക്താംബുജ ദലേക്ഷണമ് । നീലപട്ടധരം സ്നിഗ്ധം ദിവ്യഭൂഷാസ്രഗംബരമ്
ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയുള്ള പ്രകാശം, ചുവന്ന താമരപ്പൂവിന്റെ ദളങ്ങൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, നീലപട്ട് ധരിച്ച, സ്നിഗ്ധനും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞവൻ.
മധുപാനേ സദാസക്തം മധുഘൂര്ണിതലോചനമ് । പ്രവീരദക്ഷിണേഭാഗേ മംജുനാഭ്യംതരസ്ഥിതേ
മധുരമായ മദ്യം എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, മദത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുറ്റി തിരിയുന്നവൻ; അവന്റെ വലതുവശത്ത് ധൈര്യശാലിയായ പ്രദ്യുമ്നൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
സംതാനവൃക്ഷമൂലേ തു മണിമംദിരമംഡിതമ് । തന്മധ്യേ മണിമാണിക്യ ദിവ്യസിംഹാസനോജ്ജ്വലേ
സന്താനവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിൽ, മണികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്ന മന്ദിരം; അതിന്റെ നടുവിൽ, മണികളും മാനിക്യങ്ങളും കൊണ്ട് ദീപ്തമായ സിംഹാസനം.
പ്രദ്യുമ്നം ച രതീ ദേവം തത്രോപരിസുഖസ്ഥിതമ് । ജഗന്മോഹനസൌംദര്യ്യസാരശ്രേണീരസാത്മകമ്
അവിടെ, മുകളിൽ, പ്രദ്യുമ്നനും രതിയും സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു; ലോകങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമായവൻ.
അസിതാംഭോജപുംജാഭമരവിംദദലേക്ഷണമ് । ദിവ്യാലംകാരഭൂഷാഭിര്ദിവ്യഗംധാനുലേപനമ്
കറുത്ത താമരപ്പൂക്കളുടെ കൂട്ടംപോലെയുള്ള രൂപം, താമരയിലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, ദിവ്യസുഗന്ധതൈലം പുരട്ടിയവൻ.
ജഗന്മുഗ്ധീകൃതാശേഷ സൌംദര്യാശ്ചര്യവിഗ്രഹമ് । പൂര്വോദ്യാനേ മഹാരണ്യേ സുരദ്രുമ സമാശ്രയേ
ലോകങ്ങളെ മുഴുവനും ആകർഷിക്കുന്ന അത്ഭുതമായ സൗന്ദര്യരൂപം; കിഴക്കേ തോട്ടത്തിൽ, മഹാവനത്തിനകത്ത്, ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിൽ.
തത്രാധസ്തു സ്വര്ണപീഠേ ഹേമമംഡപമംഡിതേ । തസ്യ മധ്യേ സ്ഥിരേ രാജദ്ദിവ്യസിംഹാസനോജ്ജ്വലേ
അവിടെ, താഴെ, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച പീഠത്തിൽ, പൊന്നിൻ മണ്ഡപം അലങ്കരിച്ചിരുന്നതും, അതിന്റെ നടുവിൽ ദൃഢമായ ദിവ്യപ്രഭയുള്ള സിംഹാസനം നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ദിവ്യോഷയാസമം ശ്രീമദനിരുദ്ധം ജഗത്പതിമ് । സാംദ്രാനംദഘനശ്യാമം സുസ്നിഗ്ധം നീലകുംതലമ്
അതിന്മേൽ, ദിവ്യസ്ത്രീയോടൊപ്പം, മഹത്വമുള്ള അനിരുദ്ധൻ, ലോകത്തിന്റെ നാഥൻ, ആനന്ദമേഘംപോലെയുള്ള കനൽനിറം, സുന്ദരമായ കറുത്ത കുരുള്മുടിയോടെ ഇരുന്നു.
സുഭ്രൂന്നതലതാഭംഗീം സുകപോലം സുനാസികമ് । സുഗ്രീവം സുംദരം വക്ഷോ മനോഹര മനോഹരമ്
അവളുടെ കനിവുള്ള വണ്ണം വളഞ്ഞ ഭ്രൂകൾ, മനോഹരമായ കണങ്ങൾ, സുന്ദരമായ മൂക്ക്, മനോഹരമായ കഴുത്ത്, ആകർഷകമായ വക്ഷസ്സ്—എല്ലാം അതീവ ആകർഷകവും മനോഹരവുമാണ്.
കിരീടിനം കുംഡലിനം കംഠഭൂഷാവിഭൂഷിതമ് । മംജുമംജീരമാധുര്യാദതിസൌംദര്യ വിഗ്രഹമ്
അവൾ കിരീടവും കுண്ഡലവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, കഴുത്തിൽ മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ, കാലിൽ മൃദുവായ മണിൾകളുടെ ശബ്ദം പോലെ സുന്ദരമായ രൂപം.
പ്രിയഭൃത്യഗണാരാധ്യം യത്ര സംഗീതകപ്രിയമ് । പൂര്ണബ്രഹ്മസദാനംദം ശുദ്ധസത്വസ്വരൂപകമ്
പ്രിയപ്പെട്ട ഭൃത്യന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളാണ് അവൾ; സംഗീതത്തിലും ഗായനത്തിലും ആസ്വാദനമുള്ളവൾ; പൂർണ്ണ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം, സദാ ആനന്ദം നിറഞ്ഞ, ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവൾ.
തസ്യോര്ദ്ധ്വേ ചാംതരിക്ഷേ ച വിഷ്ണും സര്വേശ്വരേശ്വരമ് । അനാദിമാദിചിദ്രൂപം ചിദാനംദം പരം വിഭുമ്
അവളുടെ മുകളിലും ആകാശത്തിലും എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായ വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു; ആദിയില്ലാത്ത, ആദിയായ, ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം, പരമാനന്ദസ്വരൂപൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ.
ത്രിഗുണാതീതമവ്യക്തം നിത്യമക്ഷയമവ്യയമ് । സമേഘപുംജമാധുര്യസൌംദര്യശ്യാമവിഗ്രഹമ്
അവൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, അപ്രത്യക്ഷൻ, ശാശ്വതൻ, ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ, മാറ്റമില്ലാത്തവൻ; മേഘക്കൂട്ടംപോലെ ഇരുണ്ട നിറം, അതീവ മാധുര്യവും സൗന്ദര്യവും ഉള്ള രൂപം.
നീലകുംചിതസുസ്നിഗ്ധ കേശപാശാതിസുംദരമ് । അരവിംദദലസ്നിഗ്ധ സുദീര്ഘചാരുലോചനമ്
അവന്റെ മുടി നീലയും വളഞ്ഞതും മിനുക്കമുള്ളതുമാണ്, അത്യന്തം സുന്ദരമായത്; അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരയിലപോലെ നീളവും മൃദുവും മനോഹരവുമാണ്.
കിരീടകുംഡലോദ്ഗംഡ ശുദ്ധസത്വാത്മഭിര്വൃതമ് । ആത്മാരാമൈശ്ച ചിദ്രൂപൈസ്തന്മൂര്തിധ്യാനതത്പരൈഃ
കിരീടവും കുണ്ഡലവും ഉന്നതമായ കണങ്ങളും അണിഞ്ഞ, ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ളവരും ആത്മാരാമന്മാരും ചൈതന്യസ്വരൂപികളും അവന്റെ രൂപത്തിൽ ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായവരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ഹൃദയാരൂഢ തദ്ധ്യ്നൌര്നാസാഗ്രന്യസ്തലോചനൈഃ । ക്രിയതേഽഹൈതുകീഭക്തിഃ കായഹൃദ്വൃത്തിഭാഷിതൈഃ
മനസ്സ് അവനിൽ ലയിച്ചും, കണ്ണുകൾ മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചും, അവർ ശരീരത്താൽ, മനസ്സാൽ, പ്രവർത്തികളാൽ, വാക്കുകളാൽ കാരണമില്ലാത്ത ഭക്തി അർപ്പിക്കുന്നു.
തത്സവ്യേ യക്ഷഗംധര്വസിദ്ധവിദ്യാധരാദിഭിഃ । സുകാംതൈരപ്സരഃസംഘൈര്നൃത്യസംഗീതതത്പരൈഃ
അവന്റെ ഇടതുവശത്ത് യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സുന്ദരമായ അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ—എല്ലാവരും നൃത്തത്തിലും ഗാനത്തിലും ലീനരായിരിക്കുന്നു.
തദംഗഭജനം കാമം വാംഛദ്ഭിഃ കൃഷ്ണലാലസൈഃ । തദഗ്രേ വൈഷ്ണവൈഃ സര്വൈശ്ചാംതരിക്ഷേ സുഖാസനേ
കൃഷ്ണനെ ആഗ്രഹിച്ച് അവന്റെ അംഗങ്ങൾ സേവിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ളവർ അവിടെ ഉണ്ട്; അവന്റെ മുന്നിൽ എല്ലാ വൈഷ്ണവരും ആകാശത്തിൽ സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
പ്രഹ്ലാദനാരദാദ്യൈശ്ച കുമാരശുകവൈഷ്ണവൈഃ । ജനകാദ്യൈര്ലസദ്ഭാവൈര്ഹൃദ്ബാഹ്യ സ്ഫൂര്തിതത്പരൈഃ
പ്രഹ്ലാദനും നാരദനും കുമാരനും ശുകനും വൈഷ്ണവന്മാരും ജനകനും മറ്റ് ഭക്തന്മാരും ഭക്തിയിൽ പ്രകാശിച്ചും ഉള്ളിലും പുറത്തും അവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ലയിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
പുലകാകുലസര്വാംഗൈഃ സ്ഫുരത്പ്രേമസമാകുലൈഃ । രഹസ്യാമൃതസംസിക്തൈരര്ദ്ധയുഗ്മാക്ഷരോ മനുഃ
അവരുടെ ശരീരമൊക്കെയും രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞതും, സ്നേഹത്തിൽ തുളുമ്പിയതും, രഹസ്യമായ അമൃതത്തിൽ നനഞ്ഞതും, അർദ്ധയുക്മാക്ഷരമായ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവരുമാണ്.
മംത്രചൂഡാമണിഃ പ്രോക്തഃ സര്വമംത്രൈകകാരണമ് । സര്വദേവസ്യ മംത്രാണാം കൈശോരം മംത്രഹേതുകമ്
ഈ മന്ത്രം എല്ലാ മന്ത്രങ്ങൾക്കും മുത്താണ്, എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെ കാരണമാണ്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മന്ത്രങ്ങളുടെ ഉറവിടവും, കൗമാരമന്ത്രങ്ങളുടെ ആദിയും ആകുന്നു.
സര്വകൈശോരമംത്രാണാം ഹേതുശ്ചൂഡാമണിര്മനുഃ । ജപം കുര്വംതി മനസാ പൂര്ണപ്രേമസുഖാശ്രയാഃ
സകല കൗമാരമന്ത്രങ്ങൾക്കും കാരണം ഈ മുത്തുമന്ത്രമാണ്; അവർ മനസ്സിൽ ഈ മന്ത്രം ജപിച്ച് പൂർണ്ണമായ സ്നേഹാനന്ദത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
വാംഛംതി തത്പദാംഭോജേ നിശ്ചലം പ്രേമസാധനമ് । തദ്ബാഹ്യേ സ്ഫടികാദ്യുച്ച പ്രാവാരേ സുമനോഹരേ
അവർ ആ അചഞ്ചലമായ പ്രേമസാധനമായ പാദപദ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പുറത്തു മനോഹരമായ സ്ഫടികം മുതലായ ഉയർന്ന മണ്ഡപങ്ങൾ ഉണ്ട്.
കുംകുമൈഃ സിതരക്താദ്യൈശ്ചതുര്ദിക്ഷു സമാകുലൈഃ । ശുക്ലം ചതുര്ഭുജം വിഷ്ണും പശ്ചിമേ ദ്വാരപാലകമ്
നാലു ദിശകളിലും കുങ്കുമം, വെള്ളയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള പൊടികൾ കൂമ്പാരമായി കിടക്കുന്നു; പടിഞ്ഞാറ് ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള, നാലു കൈകളുള്ള വിഷ്ണു ദ്വാരപാലകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ശംഖചക്രഗദാപദ്മകിരീടാദി വിഭൂഷിതമ് । രക്തം ചതുര്ഭുജം പദ്മശംഖചക്രഗദായുധമ്
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, കിരീടം മുതലായ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ചുവപ്പുനിറം, നാലു കൈകൾ, പദ്മം, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവൻ.
കിരീടകുംഡലോദ്ദീപ്ത ദ്വാരപാലകമുത്തരേ । ഗൌരം ചതുര്ഭുജം വിഷ്ണും ശുഖചക്രഗദായുധമ്
വടക്കൻ വാതിലിൽ കിരീടവും കുണ്ഡലവും പ്രകാശിക്കുന്ന ദ്വാരപാലകൻ; ഗൗരവർണ്ണം, നാലു കൈകൾ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ആയുധങ്ങളുമായി വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു.
കിരീടകുംഡലാദ്യൈശ്ച ശോഭിതം വനമാലിനമ് । പൂര്വദ്വാരേ ദ്വാരപാലം ഗൌരം വിഷ്ണും പ്രകീര്തിതമ്
കിരീടവും കുണ്ഡലവും മറ്റു ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, വനമാല അണിഞ്ഞ്, കനിഞ്ഞ നിറമുള്ള, കിഴക്കേ വാതിലിൽ നില്ക്കുന്ന, വിശ്ണുവെന്നു പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന വാതില്പാലകനാണ് അവിടെ.
കൃഷ്ണവര്ണം ചതുര്ബാഹും ശംഖചക്രാദിഭൂഷണമ് । ദക്ഷിണദ്വാരപാലം തു ശ്രീവിഷ്ണുംകൃഷ്ണവര്ണകമ്
കറുത്ത നിറം, നാലു കൈകൾ, ശംഖും ചക്രവും മറ്റു ചിഹ്നങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, തെക്കേ വാതിലിൽ നില്ക്കുന്ന, കറുത്ത നിറമുള്ള ശ്രീവിഷ്ണുവാണ് വാതില്പാലകൻ.