സ്വസ്ഥാനമധികം നാമധേയം മാഥുരമംഡലമ് । നിഗൂഢം വിവിധം സ്ഥാനം പുര്യഭ്യംതരസംസ്ഥിതമ്
മഥുരയുടെ പ്രദേശം വിഷ്ണുവിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്വന്തം സ്ഥലം എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്; അതൊരു ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, വൈവിധ്യമാർന്ന സ്ഥലം, നഗരത്തിനകത്താണ്.
സഹസ്രപത്രകമലാകാരം മാഥുരമംഡലമ് । വിഷ്ണുചക്രപരിഭ്രാമാദ്ധാമ വൈഷ്ണവമദ്ഭുതമ്
മഥുരയുടെ പ്രദേശം ആയിരം ദളങ്ങളുള്ള താമരപൂവുപോലെയാണ്; വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അത്ഭുതകരമായ വൈഷ്ണവത്വം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കര്ണികാപര്ണവിസ്താരം രഹസ്യദ്രുമമീരിതമ് । പ്രധാനം ദ്വാദശാരണ്യം മാഹാത്മ്യം കഥിതം ക്രമാത്
അതിന്റെയും നടുവും ദളങ്ങളും രഹസ്യമായ കാട്ടായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; പ്രധാനപ്പെട്ട പന്ത്രണ്ട് കാടുകളുടെ മഹത്വം ക്രമമായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭദ്ര ശ്രീ ലോഹ ഭാംഡീര മഹാതാല ഖദീരകാഃ । ബകുലം കുമുദം കാമ്യം മധു വൃംദാവനം തഥാ
ഭദ്ര, ശ്രീ, ലോഹ, ഭാണ്ഡീര, മഹാതാല, ഖദീര, ബകുല, കുമുദ, കാമ്യ, മധു, വൃന്ദാവനം എന്നിവയാണ്.
ദ്വാദശൈതാവതീ സംഖ്യാ കാലിംദ്യാഃ സപ്ത പശ്ചിമേ । പൂര്വേ പംചവനം പ്രോക്തം തത്രാസ്തി ഗുഹ്യമുത്തമമ്
ഈ പന്ത്രണ്ട് കാടുകൾ ഇങ്ങനെ എണ്ണപ്പെടുന്നു: യമുനയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഏഴ്, കിഴക്ക് അഞ്ചു; അവിടെയാണ് ഏറ്റവും രഹസ്യമായത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
മഹാരണ്യം ഗോകുലാഖ്യം മധു വൃംദാവനം തഥാ । അന്യച്ചോപവനം പ്രോക്തം കൃഷ്ണക്രീഡാരസസ്ഥലമ്
ഗോകുലം എന്ന മഹാവനം, മധു, വൃന്ദാവനം, കൂടാതെ മറ്റൊരു ഉപവനം എന്നിവ കൃഷ്ണന്റെ ക്രീഡകളുടെ രസസ്ഥലങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കദംബഖംഡനം നംദവനം നംദീശ്വരം തഥാ । നംദനംദനഖംഡം ച പലാശാശോകകേതകീ
കദംബക്കാട്, നന്ദവനം, നന്ദീശ്വരം, അതുപോലെ തന്നെ നന്ദനന്ദനവനം, കൂടാതെ പലാശം, അശോകം, കേതകി ഇവയും ഉണ്ട്.
സുഗംധമാനസം കൈലമമൃതം ഭോജനസ്ഥലമ് । സുഖപ്രസാധനം വത്സഹരണം ശേഷശായികമ്
സുഗന്ധമുള്ള മനസ്സരസ്സ്, കൈലാസത്തിലെ അമൃതം, ഭോജനത്തിനുള്ള സ്ഥലം, സന്തോഷം പകരുന്ന ഇടം, കിടാവിനെ മോഷ്ടിച്ച സംഭവം, ശേഷനിൽ കിടക്കുന്ന പീഠം ഇവയും ഉണ്ട്.
ശ്യാമപൂര്വോ ദധിഗ്രാമശ്ചക്രഭാനുപുരം തഥാ । സംകേതം ദ്വിപദം ചൈവ ബാലക്രീഡനധൂസരമ്
ശ്യാമപൂർവം, തയിരിന്റെ ഗ്രാമം, ചക്രഭാനുവിന്റെ നഗരം, കൂടിച്ചേരാനുള്ള സ്ഥലം, ഇരുകാലികൾ, കുട്ടികൾ കളിച്ചുള്ള പൊടിപടലങ്ങൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്.
കാമദ്രുമം സുലലിതമുത്സുകം ചാപി കാനനമ് । നാനാവിധരസക്രീഡാ നാനാലീലാരസസ്ഥലമ്
കാമദ്രുമം എന്ന മനോഹരമായ വൃക്ഷം, അതുപോലെ ആകാംക്ഷയുള്ള കാട്,色色മായ രസകരമായ കളികൾ,色色മായ വിനോദങ്ങൾ നടക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ ഇവയും ഉണ്ട്.
നാഗവിസ്താരവിഷ്ടംഭം രഹസ്യദ്രുമമീരിതമ് । സഹസ്രപത്രകമലം ഗോകുലാഖ്യം മഹത്പദമ്
നാഗങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി, ആധാരസ്തംഭം, രഹസ്യവൃക്ഷം, ആയിരം ദളങ്ങളുള്ള താമര, ഗോകുലം എന്ന മഹത്തായ സ്ഥലം ഇവയും ഉണ്ട്.
കര്ണികാതന്മഹദ്ധാമ ഗോവിംദസ്ഥാനമുത്തമമ് । തത്രോപരി സ്വര്ണപീഠേ മണിമംഡപമംഡിതമ്
താമരയുടെ നടുവിലുള്ള വലിയ ഭവനം, ഗോവിന്ദന്റെ ഉത്തമസ്ഥലം, അതിനുമുകളിൽ പൊന്നിന്റെ പീഠത്തിൽ മണിമണ്ഡപം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
കര്ണികായാം ക്രമാദ്ദിക്ഷു വിദിക്ഷു ദലമീരിതമ് । യദ്ദലം ദക്ഷിണേ പ്രോക്തം പരം ഗുഹ്യോത്തമോത്തമമ്
നടുവിൽ നിന്ന് ദിശകളിലും ഉപദിശകളിലും ദളങ്ങൾ ക്രമമായി വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദക്ഷിണ ദിശയിലെ ദളം ഏറ്റവും രഹസ്യവും ഉത്തമവുമാണ്.
തസ്മിന്ദലേ മഹാപീഠം നിഗമാഗമദുര്ഗമമ് । യോഗീംദ്രൈരപി ദുഷ്പ്രാപം സര്വാത്മാ യച്ച ഗോകുലമ്
അവിടെ മഹാപീഠം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, വേദങ്ങളും ആഗമങ്ങളും കൊണ്ട് എളുപ്പത്തിൽ എത്താൻ കഴിയാത്തത്. യോഗിമാര്ക്കും അതിലേക്കെത്താൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; അതാണ് സർവ്വാത്മകമായ ഗോകുലം.
ദ്വിതീയം ദലമാഗ്നേയ്യാം തദ്രഹസ്യദലം തഥാ । സംകേതം ദ്വിപദം ചൈവ കുടീദ്വൌ തത്കുലേ സ്ഥിതൌ
രണ്ടാമത്തെ ദളം അഗ്നികോണിലാണ്, അതും രഹസ്യമായ ദളമാണ്. കൂടിച്ചേരുന്ന സ്ഥലം, ഇരുകാലികൾ, ആ കുടുംബത്തിൽ രണ്ട് കുടിലുകൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
പൂര്വം ദലം തൃതീയം ച പ്രധാനസ്ഥാനമുത്തമമ് । ഗംഗാദിസര്വതീര്ഥാനാം സ്പര്ശാച്ഛതഗുണം സ്മൃതമ്
കിഴക്കേ ദളം മൂന്നാമത്തേതാണ്, അതാണ് പ്രധാനമായ ഉത്തമസ്ഥലം. ഗംഗാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾ സ്പർശിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നൂറിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കുന്നതാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ഥം ദലമൈശാന്യാം സിദ്ധപീഠേഽപി തത്പദമ് । വ്യായാമനൂതനാഗോപീ തത്ര കൃഷ്ണം പതിം ലഭേത്
നാലാമത്തെ ദളം ഈശാന്യ ദിക്കിലാണ്, അതാണ് സിദ്ധപീഠം. അവിടെ വ്യായാമം ചെയ്തിരിക്കുന്ന ഗോപികയ്ക്ക് കൃഷ്ണനെ ഭർത്താവായി നേടാൻ സാധിക്കും.
വസ്ത്രാലംകാരഹരണം തദ്ദലേ സമുദാഹൃതമ് । ഉത്തരേ പംചമം പ്രോക്തം ദലം സര്വദലോത്തമമ്
ആ ദളത്തിൽ വസ്ത്രവും അലങ്കാരവും എടുത്ത സംഭവം പറയുന്നു. വടക്കോട്ട് അഞ്ചാമത്തെ ദളം, എല്ലാദളങ്ങളിൽ ഉത്തമമാണ്.
ദ്വാദശാദിത്യമത്രൈവ ദലം ച കര്ണികാസമമ് । വായവ്യാം തു ദലം ഷഷ്ഠം തത്ര കാലീഹ്രദഃ സ്മൃതഃ
ഇവിടെ പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാരും, നടുവിലെ ദളത്തിന് തുല്യമായ ഒരു ദളവും ഉണ്ട്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് ആറാമത്തെ ദളം, അവിടെ കാളീഹ്രദം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദലോത്തമോത്തമം ചൈവ പ്രധാനം സ്ഥാനമുച്യതേ । സര്വോത്തമദലം ചൈവ പശ്ചിമേ സപ്തമം സ്മൃതമ്
ദളങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് പ്രധാനസ്ഥലമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് ഏഴാമത്തെ ദളം, അതാണ് സർവ്വോത്തമമായ ദളം.
യജ്ഞപത്നീഗണാനാം ച തദീപ്സിതവരപ്രദമ് । അത്രാസുരോഽപി നിര്വാണം പ്രാപ ത്രിദശദുര്ലഭമ്
യജ്ഞപത്നിമാരുടെ കൂട്ടത്തിന് ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭിക്കും. ഇവിടെ ഒരു അസുരനും ദേവന്മാർക്കു പോലും അപൂർവമായ മോക്ഷം നേടി.
ബ്രഹ്മമോഹനമത്രൈവ ദലം ബ്രഹ്മഹ്രദാവഹമ് । നൈര്ഋത്യാം തു ദലം പ്രോക്തമഷ്ടമം വ്യോമഘാതനമ്
ബ്രഹ്മാവിനെ മോഹിപ്പിച്ച സംഭവം ഇവിടെ, ബ്രഹ്മഹ്രദം ഉണ്ടാക്കുന്ന ദളവും ഉണ്ട്. നൈരൃത്യ ദിക്കിൽ എട്ടാമത്തെ ദളം, ആകാശത്തെ തൊടുന്നവയാണ്.
ശംഖചൂഡവധസ്തത്ര നാനാകേലിരസസ്ഥലമ് । ശ്രുതമഷ്ടദലം പ്രോക്തം വൃംദാരണ്യാംതരസ്ഥിതമ്
അവിടെ ശംഖചൂഡന്റെ വധവും色色മായ വിനോദങ്ങൾ നടക്കുന്ന സ്ഥലവും ഉണ്ട്. എട്ടുദളമുള്ള താമരം വൃന്ദാവനത്തിനുള്ളിലാണെന്ന് പറയുന്നു.
ശ്രീമദ്വൃംദാവനം രമ്യം യമുനായാഃ പ്രദക്ഷിണമ് । ശിവലിംഗമധിഷ്ഠാനം ദൃഷ്ടം ഗോപീശ്വരാഭിധമ്
ശ്രീമാനായ വൃന്ദാവനം, മനോഹരവും യമുനയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും, അവിടെ ശിവലിംഗത്തിന്റെ സ്ഥാനം കാണാം, അതാണ് ഗോപീശ്വരമെന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
തദ്ബാഹ്യേ ഷോഡശദലം ശ്രിയാപൂര്ണം തമീശ്വരമ് । സര്വാസു ദിക്ഷു യത്പ്രോക്തം പ്രാദക്ഷിണ്യാദ്യഥാക്രമമ്
അതിനകത്തായി, പതിനാറു ദളങ്ങളുള്ള ഒരു കമലം ഉണ്ട്, അതിൽ സമൃദ്ധി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആ ദൈവത്തെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വിവരണം ചെയ്യുന്നു, ശരിയായ ക്രമത്തിൽ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് പറയുന്നു.
മഹത്പദം മഹദ്ധാമ സ്വധാമാധാവസംജ്ഞകമ് । പ്രഥമൈകദലം ശ്രേഷ്ഠം മാഹാത്മ്യം കര്ണികാസമമ്
അവിടെയുള്ള മഹത്തായ സ്ഥലം, അതായത് പരമാധാമം, അവന്റെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലമായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഒന്നാമത്തെ ദളം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും അതിന്റെ മഹത്വം കർണികയുടെ തുല്യവുമാണ്.
തത്ര ഗോവര്ദ്ധനഗിരൌ രമ്യേ നിത്യരസാശ്രയേ । കര്ണികായാം മഹാലീലാ തല്ലീലാ രസഗഹ്വരൌ
അവിടെ മനോഹരമായ ഗോവർദ്ധനപർവതത്തിൽ, ശാശ്വതമായ രസത്തിന്റെ ആധാരത്തിൽ, കർണികയിൽ മഹാലീലയും ആ ലീലയുടെ രസഗുഹയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്ര കൃഷ്ണോ നിത്യവൃംദാകാനനസ്യ പതിര്ഭവേത് । കൃഷ്ണോ ഗോവിംദതാം പ്രാപ്തഃ കിമന്യൈര്ബഹുഭാഷിതൈഃ
അവിടെ കൃഷ്ണൻ ശാശ്വതമായി വൃന്ദാവനവനത്തിന്റെ നാഥനാണ്; കൃഷ്ണൻ പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു—മറ്റു പല വാക്കുകളും ആവശ്യമില്ല.
ദലം തൃതീയമാഖ്യാതം സര്വശ്രേഷ്ഠോത്തമോത്തമമ് । ചതുര്ഥം ദലമാഖ്യാതം മഹാദ്ഭുതരസസ്ഥലമ്
മൂന്നാമത്തെ ദളം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും ഉത്തമമായതുമാണ്; നാലാമത്തെ ദളം അത്ഭുതകരമായ രസത്തിന്റെ സ്ഥലം എന്നാണ് പറയുന്നു.
നംദീശ്വരവനം രമ്യം തത്ര നംദാലയഃ സ്മൃതഃ । കര്ണികാദലമാഹാത്മ്യം പംചമം ദലമുച്യതേ
അവിടെ മനോഹരമായ നന്ദീശ്വരവനം ഉണ്ട്, അത് നന്ദന്റെ വാസസ്ഥലമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; കർണികയുടെ മഹത്വം അഞ്ചാമത്തെ ദളത്തിനാണ് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.