തദാ മേ കൃതവാന്രാമ ദ്വിജോഽനുഗ്രഹമുത്തമമ് । വാജിതാം പ്രാപ്നുഹി മഖേ രാജരാജസ്യ താപസ
അപ്പോൾ, രാമാ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ എനിക്ക് വലിയ അനുഗ്രഹം നൽകി: 'തപസ്സുകാരാ, നീ രാജാധിരാജന്റെ അശ്വമേധയാഗം പ്രാപിക്കും.'
പശ്ചാത്തദ്ധസ്തസംപര്കാദ്യാഹി തത്പരമം പദമ് । ദിവ്യം വപുര്മനോഹാരി ധൃത്വാ ദംഭവിവര്ജിതമ്
പിന്നീട്, അവന്റെ കൈയുടെ സ്പർശംകൊണ്ട്, നീ കപടത ഇല്ലാത്ത ദിവ്യമായ മനോഹരമായ രൂപം ധരിച്ച് ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് പോകണം.
തേന ശാപോപിസംദിഷ്ടോ മമാനുഗ്രഹതാം ഗതഃ । യദഹം തവ ഹസ്തസ്യ സ്പര്ശം പ്രാപ്തോ മനോരമമ്
അങ്ങനെ, ആ ശാപം പോലും എനിക്ക് അനുഗ്രഹമായി മാറി, കാരണം ഞാൻ നിന്റെ കൈയുടെ ആ മനോഹരമായ സ്പർശം പ്രാപിച്ചു.
യദേവ രാമ ദേവാദിദുര്ലഭം ബഹുജന്മഭിഃ । തത്തേഽഹം കരജസ്പര്ശം പ്രാപ്തവാനിഹ ദുര്ലഭമ്
രാമാ, ദേവന്മാർക്കും അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, അതായത് നിന്റെ കൈയുടെ അതി ദുർലഭമായ സ്പർശം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രാപിച്ചു.
ആജ്ഞാപയ മഹാരാജ ത്വത്പ്രസാദാദഹം മഹത് । ഗച്ഛാമി ശാശ്വതം സ്ഥാനം തവ ദുഃഖാദിവര്ജിതമ്
മഹാരാജാവേ, ദയവായി കല്പന ചെയ്യൂ. നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ ദു:ഖം പോലുള്ളതൊന്നുമില്ലാത്ത ശാശ്വതമായ സ്ഥലത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ന യത്ര ശോകോ ന ജരാ ന മൃത്യുഃ കാലവിഭ്രമഃ । തത്സ്ഥാനം ദേവ ഗച്ഛാമി ത്വത്പ്രസാദാന്നരാധിപ
അവിടെ ദു:ഖവും വയസ്സും മരണവും കാലത്തിന്റെ ആശയക്കുഴപ്പവും ഒന്നുമില്ലാത്ത ആ സ്ഥാനത്തിലേക്ക്, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ പോകുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ തം പരിക്രമ്യ വിമാനവരമാരുഹത് । അനേകരത്നഖചിതം സര്വദേവാധിവംദിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ അവനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിച്ച അത്ഭുതമായ വിമാനത്തിൽ കയറി.
ഗതോഽസൌ ശാശ്വതസ്ഥാനം രാമപാദപ്രസാദതഃ । പുനരാവൃത്തിരഹിതം ശോകമോഹവിവര്ജിതമ്
അവൻ രാമന്റെ പാദങ്ങളുടെ കൃപയാൽ, തിരിച്ചു വരവ് ഇല്ലാത്ത, ദു:ഖവും മോഹവും ഇല്ലാത്ത ശാശ്വതസ്ഥലത്തിലേക്ക് പോയി.
തേന തത്കഥിതം ശ്രുത്വാ രാമം ജ്ഞാത്വേതരേ ജനാഃ । വിസ്മയം പ്രാപിരേ സര്വേ പരസ്പരമുദുന്മദാഃ
അവൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട് രാമനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ പരസ്പരം സന്തോഷിച്ചു.
ശൃണു ദ്വിജമഹാബുദ്ധേ ദംഭേനാപി സ്മൃതോ ഹരിഃ । ദദാതി മോക്ഷം സുതരാം കിം പുനര്ദംഭവര്ജനാത്
ശ്രദ്ധിക്കൂ, മഹാബുദ്ധിയുള്ള ദ്വിജനേ, കപടത്തോടുകൂടി പോലും ഹരിയെ സ്മരിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും; പിന്നെ കപടം വിട്ട് സ്മരിച്ചാൽ എത്രയോ കൂടുതൽ ലഭിക്കും.
യഥാകഥംചിദ്രാമസ്യ കര്തവ്യം സ്മരണം പരമ് । യേന പ്രാപ്നോതി പരമം പദം ദേവാദിദുര്ലഭമ്
ഏത് വിധത്തിലായാലും രാമനെ സ്മരിക്കേണ്ടത് അത്യന്തം പ്രധാനമാണ്; അതിനാൽ ദേവന്മാർക്കും പ്രാപിക്കാൻ ദുർലഭമായ പരമപദം ലഭിക്കും.
തച്ചിത്രം വീക്ഷ്യ മുനയഃ കൃതാര്ഥം മേനിരേ നിജമ് । യദ്രാമചരണപ്രേക്ഷാ കരസ്പര്ശപവിത്രിതമ്
അത് കണ്ട മഹർഷിമാർ രാമന്റെ പാദങ്ങൾ ദർശിച്ച്, അവന്റെ കൈസ്പർശം കൊണ്ട് ശുദ്ധരായി, തങ്ങൾക്കു ജീവിതം സഫലമായതായി കരുതി.
ഗതേ തസ്മിന്സുരേ സ്വര്ഗം ഹയരൂപധരേ പുരാ । ഉവാച രാമസ്തപസാം നിധീന്വേദവിദുത്തമാന്
ആ അശ്വരൂപം ധരിച്ച ദേവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, രാമൻ വേദപണ്ഡിതന്മാരായ തപസ്സുകാരോട് പറഞ്ഞു.
കിം കര്തവ്യം മയാബ്രഹ്മന്ഹയോ നഷ്ടോ ഗതഃ സുഖമ് । ഹോമഃ കഥം പുരോഭാവീ സര്വദൈവതതര്പകഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം? കുതിര നഷ്ടമായി, സുഖത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഹോമം ഇനി എങ്ങനെ പൂർത്തിയാക്കാം?
യഥാ സ്യാത്സുരസംതൃപ്തിര്യഥാ മേ മഖ ഉത്തമഃ । തഥാ കുര്വംതു മുനയോ യഥാ മേ സ്യാദ്വിധിശ്രുതമ്
ദേവന്മാർക്ക് പൂർണ്ണമായ തൃപ്തി ഉണ്ടാകുകയും, എന്റെ യാഗം ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ഉത്തമമാകുകയും ചെയ്യാൻ മഹർഷിമാർ വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്യട്ടെ.
ഇതി വാക്യം സമാശ്രുത്യ ജഗാദ മുനിസത്തമഃ । വസിഷ്ഠഃ സര്വദേവാനാം ചിത്താഭിജ്ഞാനകോവിദഃ
ഇങ്ങനെ രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മനസ്സറിയുന്ന മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു.
കര്പൂരമാഹര ക്ഷിപ്രം യേന ദേവാഃ സ്വയം പുരാ । പ്രാപ്യ ഹവ്യം ഗ്രഹീഷ്യംതി മദ്വാക്യപ്രേരിതാധുനാ
വേഗത്തിൽ കർപ്പൂരം കൊണ്ടുവരിക. അതിനാൽ ദേവന്മാർ നേരത്തെ ഹവിസ്സ് സ്വീകരിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അവർ അതു സ്വീകരിക്കും.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ രാമഃ ക്ഷിപ്രമുപാഹരത് । കര്പൂരം ബഹുദേവാനാം പ്രീത്യര്ഥം ബഹുശോഭനമ്
അത് കേട്ട രാമൻ, അനേകം ദേവന്മാരുടെ സന്തോഷത്തിനായി, മനോഹരമായ ധാരാളം കർപ്പൂരം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
തദാ മുനിഃ പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ ദേവാനാഹ്വയദദ്ഭുതാന് । തേ സര്വേ തത്ക്ഷണാത്പ്രാപ്താഃ സ്വപരീവാരസംവൃതാഃ
അപ്പോൾ ആ മഹർഷി സന്തോഷത്തോടെ അത്ഭുതകരമായ ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു; അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ അനുയായികളോടൊപ്പം ഉടൻ അവിടെ എത്തി.
ശേഷ ഉവാച- പരിസ്വാദന്ക്രതൌ തൃപ്തിം ന പ്രാപ സുരസംയുതഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: യാഗത്തിൽ ഹവിസ്സ് രുചിച്ചു നോക്കിയിട്ടും ദേവന്മാർക്ക് തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
നാരായണോ മഹാദേവോ ബ്രഹ്മാ തത്ര ചതുര്മുഖഃ । വരുണശ്ച കുബേരശ്ച തഥാന്യേ ലോകപാലകാഃ
അവിടെ നാരായണനും മഹാദേവനും നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവും, വരുണനും കുബേരനും മറ്റു ലോകപാലകരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്രാസ്വാദ്യ ഹവിഃ സ്നിഗ്ധം വസിഷ്ഠേന പരിഷ്കൃതമ് । തത്ര പുനര്ഹി വിപ്രേംദ്രാഃ ക്ഷുധാര്താഇവ ഭോജനാത്
അവിടെ വസിഷ്ഠൻ ഒരുക്കിയ സ്നിഗ്ധമായ ഹവിസ്സ് രുചിച്ചു നോക്കിയിട്ടും, ആ മഹാബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടും വിശപ്പുള്ളവരെപ്പോലെ തന്നെ തോന്നി.
സര്വാന്ദേവാംശ്ച സംതര്പ്യ ഹവിഷാ കരുണാനിധിഃ । വസിഷ്ഠപ്രേരിതഃ സര്വമിതി കര്തവ്യമാചരത്
കരുണയുടെ സമുദ്രമായ അവൻ, വസിഷ്ഠൻ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഹോമം അർപ്പിച്ച് സന്തോഷിപ്പിച്ചു, എല്ലാം നിർവഹിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാദാനസംതുഷ്ടാ ഹവിസ്തുഷ്ടാഃ സുരാവരാഃ । തൃപ്താഃ സര്വേ സ്വകം ഭാഗം ഗൃഹീത്വാ സ്വാലയം യയുഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകിയതിലും ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചതിലും ദേവന്മാർ അതിയായി സന്തോഷിച്ചു. അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ ഭാഗം വാങ്ങി തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഋഷിഭ്യോ ഹോതൃമുഖ്യേഭ്യഃ പ്രാദാദ്രാജ്യം ചതുര്ദിശമ് । സംതുഷ്ടാസ്തേ ദ്വിജാരാമമാശീര്ഭിരദദുഃ ശുഭമ്
ഹോമം നടത്തിയത് മുഖ്യ ഋഷിമാരെയും പുരോഹിതന്മാരെയും രാജ്യം നാലു ദിക്കുകളിലായി സമ്മാനിച്ചു. അവർ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനെ നല്ല ആശംസകൾ നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു.
പൂര്ണാഹുതിം തതഃ കൃത്വാ വസിഷ്ഠഃ പ്രാഹ സുസ്ത്രിയഃ । വര്ധാപയംതു ഭൂമീശം യാഗപൂര്തികരം പരമ്
അതിനുശേഷം പൂർത്തിഹോമം കഴിച്ച് വസിഷ്ഠൻ മഹിളകളോട് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയുടെ രാജാവിനെ, യാഗവും ദാനവും ചെയ്ത മഹാപുരുഷനെ, രാജ്ഞിമാർ ആദരിക്കട്ടെ.'
തദ്വാക്യം താഃ സ്ത്രിയഃ ശ്രുത്വാ ലാജൈരവാകിരന്മുദാ । ലാവണ്യജിതകംദര്പം മഹാമണിവിഭൂഷിതമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ, കാമദേവനെയും അതിജയിച്ച സൗന്ദര്യമുള്ള, മഹാമാണിക്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച രാജാവിന് ലാജു വിതറി.
തതോഽവഭൃഥസ്നാനാര്ഥം പ്രേരയാമാസ ഭൂമിപമ് । യയൌ രാമഃ സഹസ്വീയൈഃ സരയൂതീരമുത്തമമ്
ശേഷം അവഭൃഥസ്നാനത്തിന് രാജാവിനെ അയച്ചു. രാമൻ തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ശ്രേഷ്ഠമായ സരയൂ നദീതീരത്ത് എത്തി.
അനേകരാജകോടീഭിഃ പരീതഃ പാദചാരിഭിഃ । ജഗാമ സ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാം പക്ഷിവൃംദസമാകുലാമ്
അനേകം രാജാക്കന്മാർ കാലിൽ നടന്ന് ചുറ്റിയപ്പോൾ, അവൻ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തോടെ നിറഞ്ഞ അത്യുത്തമമായ നദിയിലേക്ക് നടന്നു.
താരാപതിരിവ സ്വാഭിര്ഭാര്യാഭിര്വൃത ഉത്പ്രഭഃ । വിരോചതേ തഥാ തദ്വദ്രാമോ രാജഗണൈര്വൃതഃ
നക്ഷത്രാധിപതി തന്റെ ഭാര്യമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, രാജമണ്ഡലങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാമനും അതുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.