തൈരേവ സ സുരാന്ഹത്വാ സഭാം മയവിനിര്മിതാമ് । ഉവാസ വ്യോമഗോ ദിവ്യോ നഗര്യാം വിമലേംബരേ
അവൻ ആ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടുതന്നെ ദേവന്മാരെ സംഹരിച്ചു, മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്ന സഭയിൽ വസിച്ചു, വിശുദ്ധമായ ആകാശനഗരിയിൽ പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് താമസിച്ചു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ പുരസ്കൃത്യ ശചീപതിമ് । ഭയാര്താഃ ശരണം ജഗ്മുഃ കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകാരിണമ്
അപ്പോൾ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും ശചീപതിയെ മുൻനിർത്തി, ഭയത്താൽ ഉലഞ്ഞ്, പാപരഹിതനായ കൃഷ്ണന്റെ ശരണം തേടി.
കൃഷ്ണോഽപി തദുപശ്രുത്യ സര്വം നരകചേഷ്ടിതമ് । ദേവാനാമഭയം ദത്വാ വൈനതേയം വ്യചിംതയത്
കൃഷ്ണൻ നരകന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അറിഞ്ഞ് ദേവന്മാർക്ക് ഭയം ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പു നൽകി, പിന്നെ വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡനെ ഓർത്തു.
തസ്മിന്ക്ഷണേ ഹരേസ്തസ്യ വൈനതേയോ മഹാബലഃ । പ്രാംജലിഃ പുരതസ്തസ്ഥൌ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ ൫൦ 6.249.
അത്തവണ മഹാബലശാലിയായ ഗരുഡൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ആദരിക്കുന്നവൻ, ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ കൈകൂപ്പി നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
തമാരുഹ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം സത്യയാ സഹ കേശവഃ । സംസ്തൂയമാനോ മുനിഭിഃ പ്രയയൌ രാക്ഷസാലയമ്
കേശവൻ സത്യയോടൊപ്പം ആ ശ്രേഷ്ഠമായ പക്ഷിയെ കയറി, മുനിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടെ, രാക്ഷസരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പ്രദീപ്യമാനമാകാശേ യഥാ സൂര്യസ്യ മംഡലമ് । രാക്ഷസൈര്ബഹുഭിര്യുക്തം ദിവ്യൈരാഭരണൈര്യുതമ്
അവൻ ആ നഗരം ആകാശത്തിൽ സൂര്യന്റെ വട്ടംപോലെ പ്രകാശിച്ച്, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതായും കണ്ടു.
ദദര്ശ തത്പുരം കൃഷ്ണോ ദുര്ഭേദ്യം ത്രിദശൈരപി । തദാവരണാനി ഭഗവാന്വീക്ഷ്യ ചക്രേണ വീര്യവാന്
കൃഷ്ണൻ ആ നഗരം, ദേവന്മാർക്കു പോലും കീറാനാവാത്തതായും, അതിന്റെ കോട്ടകൾ കണ്ടു, ശക്തനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ചക്രം ഒരുക്കി.
ചിച്ഛേദ തേജസാ ദീപ്ത്യാ തമാംസി ച ദിവാകരഃ । തതസ്തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
അവൻ തന്റെ തേജസ്സും പ്രകാശവും കൊണ്ട് ഇരുണ്ടതെല്ലാം സൂര്യൻപോലെ വെട്ടിച്ചു; പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാർ—
ഉദ്യമ്യ ശൂലാനി തദാ യുദ്ധായാഭിമുഖം യയുഃ । തതസ്തു തോമരൈര്ദിവ്യൈര്ഭിണ്ഡിപാലൈഃ സുപട്ടിശൈഃ
അവർ അന്നേരം കുന്തങ്ങൾ ഉയർത്തി യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്നു; പിന്നെ ദിവ്യമായ തോമ്പരുകളും, ഭിണ്ഡിപാലങ്ങളും, ശക്തമായ മുത്തികളുമായി—
കേശവം താഡയാമാസുഃ പലാലൈരിവ പാവകമ് । തതസ്തു ശാര്ങ്ഗമാദായ ഭഗവാന്ഗരുഡധ്വജഃ
അവർ കേശവനെ പുല്ല് തീയിൽ ഇടുന്നതുപോലെ അടിച്ചു; പിന്നെ ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ശാരംഗം വില്ലെടുത്തു.
ദിവ്യശസ്ത്രാണി ചിച്ഛേദ ബാണൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ । തേഷാം ശിരോധരാ നാഗാനശ്വാംശ്ചൈവ തരസ്വിനഃ
അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദിവ്യായുധങ്ങൾ വെട്ടിക്കളഞ്ഞു; അവരുടെയെല്ലാം ആനകളുടെയും വേഗമുള്ള കുതിരകളുടെയും കഴുത്തുകൾ—
ചക്രേണൈവ പ്രചിച്ഛേദ വീര്യവാന്പുരുഷോത്തമഃ । കേചിച്ചക്രേണ സംഛിന്നാസ്തഥാന്യേ ശരതാഡിതാഃ
ശക്തനായ പുരുഷോത്തമൻ ചക്രംകൊണ്ടു തന്നെ അവയെ വെട്ടി; ചിലരെ ചക്രംകൊണ്ട്, മറ്റുള്ളവരെ അമ്പുകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു.
ഗദയാ നിഹതാഃ കേചിദ്രാക്ഷസാസ്തദ്രണാജിരേ । ഏവം തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ പാതിതാ ധരണീതലേ
അന്നേരം ചില രാക്ഷസന്മാർ ഗദകൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു; ഇങ്ങനെ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും ഭൂമിയിൽ വീണു.
ശക്രോത്സൃഷ്ടേന വജ്രേണ നിര്ഭിന്നാ ഇവ ഭൂധരാഃ । നിഹത്യ ദാനവാന്സര്വാന്പുംഡരീകായതേക്ഷണഃ
ഇന്ദ്രൻ വിടുന്ന വജ്രംപോലെ പർവതങ്ങൾ പിളർന്നതുപോലെ, കമലനയനനായ ഭഗവാൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
പാഞ്ചജന്യം മഹാശംഖം പ്രദധ്മൌ പുരുഷോത്തമഃ । തതഃ സ നരകോ ദൈത്യോ ധനുരാദായ വീര്യവാന്
പുരുഷോത്തമൻ മഹാശംഖമായ പാഞ്ചജന്യം ഊതി; പിന്നെ വീരനായ നരകാസുരൻ തന്റെ വില്ലെടുത്തു.
ദിവ്യം സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ യുദ്ധായ കേശവമ് । തയോര്യുദ്ധമഭൂദ്ഘോരം തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ്
ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി, അവൻ കേശവനോടു യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു; അവരുടെ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയാനകവും ഗർജ്ജനയോടെ രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായിരുന്നു.
ബഹുഭിര്ബാണസാഹസ്രൈര്മേഘയോരിവ വര്ഷതോഃ । തതോഽര്ദ്ധചംദ്ര ബാണേന വാസുദേവഃ സനാതനഃ
രണ്ടുവശത്തുനിന്നും ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ വീണു; പിന്നെ ശാശ്വതനായ വാസുദേവൻ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട്—
തസ്യ രാക്ഷസമുഖ്യസ്യ ധനുശ്ചിച്ഛേദ വീര്യവാന് । സസര്ജാസ്ത്രം മഹാദിവ്യം നരകസ്യ മഹോരസി
ആ പ്രധാന രാക്ഷസന്റെ വില്ല് ശക്തനായ ഭഗവാൻ വെട്ടിക്കളഞ്ഞു; വലിയ ദിവ്യായുധം എടുത്തു നരകന്റെ വിശാലമായ നെഞ്ചിൽ പ്രയോഗിച്ചു.
സ തേന ഭിന്നഹൃദയഃ പപാതോര്വ്യാം മഹാസുരഃ । ശക്രവജ്രേണ നിര്ഭിന്നോ മഹാചല ഇവോന്നദന്
അവൻ്റെ ഹൃദയം തുളച്ച് ഇന്ദ്രൻ്റെ വജ്രംപോലെ ആ മഹാസുരൻ നിലംപതിച്ചു വീണു. ഉച്ചത്തിൽ കൂവുന്ന വലിയ പർവതംപോലെ അവൻ ഇടിച്ചുവീണു.
ഉപഗമ്യ തതഃ കൃഷ്ണഃ സമീപം തസ്യ രക്ഷസഃ । ഭൂമ്യാ സംപ്രാര്ഥിതഃ പ്രാഹ വരം വൃണ്വിതി രാക്ഷസമ് । സ ചാഹ രാക്ഷസഃ കൃഷ്ണം ഗരുഡോപരി സംസ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം കൃഷ്ണൻ ആ രാക്ഷസൻ നിലത്തുവീണിരിക്കുന്നതിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു. ഭൂമി അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, കൃഷ്ണൻ അവനോട്, 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ന മേ കൃത്യം വരേണാസ്തി നരകോഽഹം തഥാപി ച । അന്യലോകഹിതാര്ഥായ വൃണേഽഹം വരമുത്തമമ്
ഗരുഡൻമേൽ നില്ക്കുന്ന രാക്ഷസൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് വരം ആവശ്യമില്ല, ഞാൻ നരകനാണ്. എന്നാലും, മറ്റു ലോകങ്ങൾക്കു നല്ലതാകാൻ ഞാൻ ഉത്തമമായൊരു വരം ചോദിക്കുന്നു.'
മൃതാഹനി തു മേ കൃഷ്ണ സര്വഭൂതേശ്വരേശ്വര । യേ നരാ മംഗലസ്നാനം കുര്വംതി മധുസൂദന । ന തേഷാം നിരയപ്രാപ്തിര്ഭവത്വേവം ഭയാപഹ
'സകലഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണാ, എന്റെ മരണദിനത്തിൽ, മധുസൂദനാ, മംഗളസ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക് നരകത്തിൽ പോകേണ്ടി വരരുതേ. ഭയമില്ലാത്തവരാകട്ടെ.'
മഹാദേവ ഉവാച- ഏവമസ്ത്വിതി ഗോവിംദോ ദദൌ തസ്മൈ വരം പ്രഭുഃ । തതഃ പശ്യന്ഹരേഃ സാക്ഷാച്ഛരദംബുജ സന്നിഭൌ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.' ഗോവിന്ദൻ ആ വരം അവനു നൽകി. പിന്നെ, ശരദൃതുവിലെ താമരപൂവ് പോലെ തെളിഞ്ഞ ഹരിയുടെ കാൽ നോക്കി—
ചരണൌ വജ്രവൈഡൂര്യ്യനൂപുരാഭ്യാം വിരാജിതൌ । അര്ചിതൌ വിധിരുദ്രാദ്യൈസ്ത്രിദശൈര്മുനിഭിസ്തഥാ
വജ്രവൈഡൂര്യവും പൂവഴിയും ചേർന്ന നൂപ്പുരകൾ അണിഞ്ഞ, ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും മുനിമാരും ആരാധിച്ച ആ കാൽ—
ത്യക്ത്വാ പ്രാണാന്മഹീപുത്രഃ സാരൂപ്യമഗമദ്ധരേഃ । തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ഹര്ഷനിര്ഭരമാനസാഃ
ഭൂമിയുടെ മകൻ ജീവൻ വിട്ടു, ഹരിയോടു സാമ്യം നേടി. അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ—
വവൃഷുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി തുഷ്ടുവുശ്ച മഹര്ഷയഃ । പ്രവിശ്യ നഗരം തസ്യ കൃഷ്ണഃ കമലലോചനഃ
പൂക്കൾ മഴപോലെ ചൊരിഞ്ഞു, മഹർഷിമാർ സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു. കമലനേത്രനായ കൃഷ്ണൻ അവന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ബലാത്തേന ഗൃഹീതാനി രത്നാനി ത്രിദിവൌകസാമ് । കുംഡലേ ദേവമാതുശ്ച തഥൈവോച്ചൈഃശ്രവോ ഹയമ്
അവൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് ദേവന്മാരുടെ രത്നങ്ങൾ, ദേവമാതാവിന്റെ കുണ്ഡലങ്ങൾ, ഉച്ചൈശ്രവസ് എന്ന കുതിരയും എടുത്തു.
ഐരാവതം ഗജശ്രേഷ്ഠം പ്രദീപ്തം മണിപര്വതമ് । സര്വമേതദ്യദുശ്രേഷ്ഠോ ദദൌ ശക്രായ വജ്രിണേ
ഏറാവതം എന്ന മികച്ച ആനയും, പ്രകാശമുള്ള രത്നപർവതവും—ഇതെല്ലാം യദുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണൻ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനു നൽകി.
പാര്ഥിവാന്സര്വരാഷ്ട്രേഭ്യോ ജിത്വാഽസൌ നരകോ ബലീ । കന്യാഷോഡശസാഹസ്രം ഹൃതവാന്നരകസ്തദാ
ബലവാനായ നരകൻ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, പതിനാറായിരം യുവതികളെ അപ്പഹരിച്ചു.
സന്നിരുദ്ധാസ്തു താഃ സര്വാ നരകാംതഃപുരേ തദാ । ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം മഹാവീര്യം കംദര്പശതസംനിഭമ്
അവരെല്ലാം നരകന്റെ അകത്തു കൊട്ടാരത്തിൽ തടവിലായിരുന്നു. മഹാവീരനായ, നൂറുകാമദേവന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള കൃഷ്ണനെ കണ്ടു—