ധൂപമംത്രഃ । ദീപസ്തമോ നാശയതി ദീപഃ കാംതിം പ്രയച്ഛതി । തസ്മാദ്ദീപപ്രദാനേന പ്രീയതാം മേ ജനാര്ദനഃ
ദീപം ഇരുണ്ടിരുട്ട് നീക്കുന്നു; ദീപം പ്രകാശവും ഭാസുരതയും നൽകുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദീപം അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജനാർദ്ദനൻ എന്നെ പ്രസന്നനാകട്ടെ.
ദീപമംത്രഃ । നൈവേദ്യമിദമന്നാദ്യം ദേവദേവ ജഗത്പതേ । ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ഗൃഹാണ ത്വം പരമാമൃതമുത്തമമ്
ദേവദേവനേ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനേ, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഈ അന്നഭക്ഷ്യനൈവേദ്യം നീ സ്വീകരിക്കണമേ; അത്ഭുതകരമായ അമൃതംപോലെയാണ് ഇത്.
നൈവേദ്യമംത്രഃ । അര്ഘ്യം ദദ്യാത്തതോ ഭക്ത്യാ ഏവം ധ്യാത്വാ ജനാര്ദനമ് । ഫലേന ചൈവ ഹസ്തേന ശംഖേനാദായ ചോദകമ്
ഭക്തിയോടെ ജനാർദ്ദനനെ ധ്യാനിച്ച്, കൈയിൽ പഴം പിടിച്ചോ ശംഖിൽ വെള്ളം എടുത്തോ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
ജന്മാംതരസഹസ്രേണ യന്മയാ പാതകം കൃതമ് । തത്സര്വം നാശമായാതു പ്രസാദാത്തവ കേശവ
ജന്മാന്തരങ്ങളിലായി ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും, നിന്റെ കൃപയാൽ, കേശവ, പൂര്ണമായും നശിക്കട്ടെ.
ഇതി അര്ഘമംത്രഃ । തതഃ കുംഭം നവം ശുഭ്രം ഘൃതപൂര്ണം സമാനയേത് । ലക്ഷ്മീനാരായണസ്യാഗ്രേ തൈലപൂര്ണമഥാപി വാ
ഇതാണ് അർഘ്യമന്ത്രം. ശേഷം, പുതിയതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ ഒരു പാത്രം, നെയ്യോ എണ്ണയോ നിറച്ച്, ലക്ഷ്മീനാരായണന്റെ മുന്നിൽ വയ്ക്കണം.
തസ്യോപരി ന്യസേത്പാത്രം താമ്രം മൃന്മയമേവ ച । നവതംതുസമാം വര്തിം തസ്മിന്പാത്രേ തു നിര്വപേത്
അതിന്മേൽ താമ്രം അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണ് പാത്രം വയ്ക്കണം. അതിൽ തൊണ്ണൂറ് നൂലുകൾ ചേർത്ത വത്തിരി ഇടണം.
തതഃ പ്രബോധയേദ്ദീപം സ്ഥാപ്യ കുംഭം സുനിശ്ചലമ് । പുഷ്പഗംധാദിഭിഃ പൂജ്യ തതഃ സംകല്പയേച്ഛുചിഃ
ശേഷം ദീപം തെളിച്ച്, പാത്രം ഉറപ്പായി വച്ച്, പൂക്കളും സുഗന്ധവസ്തുക്കളും കൊണ്ട് പൂജിച്ച്, ശുദ്ധനായ് മനസ്സിൽ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യണം.
മംത്രേണാനേന ദേവര്ഷേ അസമീരേഷു ധാമസു । കാമോ ഭൂതസ്യ ഭവ്യസ്യ സമ്രാഡേകോ വിരാജതേ
ദൈവമുനിവേ, ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, കാറ്റില്ലാത്ത വീടുകളിൽ, ഭവ്യവും ഭാവിയുമായ കാര്യങ്ങളുടെ ഏകാധിപതി പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദീപഃ സംവത്സരം യാവത്മയായം പരികല്പിതഃ । അഗ്നിഹോത്രമവിച്ഛിന്നം പ്രീയതാം മമ കേശവ
ഒരു സംവത്സരം ഞാൻ ഒരുക്കിയ ഈ ദീപം, അഗ്നിഹോത്രം പോലെ തുടർച്ചയുള്ളതാണു; കേശവൻ എന്നിൽ പ്രസന്നനാകട്ടെ.
തതോ ജിതേംദ്രിയോ ഭൂത്വാ ശ്രുതിജ്ഞാനപരായണഃ । നാലപേത്പതിതാന്പാപാംസ്തഥാ പാഖണ്ഡിനോ നരാന്
ശേഷം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച്, ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തി, പാപികളുമായോ മതഭ്രഷ്ടന്മാരുമായോ സംസാരിക്കരുത്.
രാത്രൌ ജാഗരണം ഗീതം നൃത്യവാദ്യാദികൈസ്തഥാ । പുണ്യപാഠൈശ്ച വിവിധൈര്ധര്മാഖ്യാനൈരുപോഷണൈഃ
രാത്രിയിൽ ജാഗരണം പാലിച്ച്, പാട്ടും നൃത്തവും വാദ്യങ്ങളും, വിവിധ പുണ്യശ്ലോകങ്ങൾ, ധർമ്മകഥകൾ, ഉപവാസങ്ങൾ എന്നിവയോടെ സമയം കഴിക്കണം.
തതഃ പ്രഭാതസമയേ കൃതപൂര്വാഹ്ണിക ക്രിയഃ । ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയേദ്ഭക്ത്യാ യഥാശക്ത്യാ പ്രപൂജയേത്
പിറവലിയിൽ പ്രഭാതകൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ച്, കഴിവനുസരിച്ച് ആദരിക്കണം.
സ്വയം ച പാരണം കൃത്വാ പ്രണിപത്യ വിസര്ജയേത് । ഏവം സംവത്സരം യാവദഹോരാത്രം ദൃഢവ്രതഃ
സ്വയം ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ച്, നമസ്കരിച്ച് വിടപറയണം. ഇങ്ങനെ ഒരു സംവത്സരം, പകൽ-രാത്രി, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ആചരിക്കണം.
ദീപം പലസുവര്ണേന തദര്ദ്ധാര്ദ്ധേന വാ പുനഃ । വര്തിസ്തു രാജതീ പ്രോക്താ ദ്വിപലാര്ദ്ധാര്ദ്ധികാപി വാ
ദീപം ഒരു പള സ്വർണ്ണം കൊണ്ടോ അതിന്റെ പാതിയിലോ ക്വാർട്ടറിലോ ഉണ്ടാക്കണം; വത്തിരി വെള്ളി കൊണ്ടാവണം, അതും രണ്ടുപളയുടെ പാതിയിലോ ക്വാർട്ടറിലോ.
ഘൃതപൂര്ണം തഥാ കുംഭം താമ്രപാത്രസമന്വിതമ് । ലക്ഷ്മീനാരായണോ ദേവോ യഥാശക്ത്യാ ഹിരണ്മയഃ
പാത്രം നെയ്യാൽ നിറച്ച്, താമ്രപാത്രം കൂടെ വയ്ക്കണം; ലക്ഷ്മീനാരായണന്റെ പ്രതിമ കഴിവനുസരിച്ച് പൊന്നുകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കണം.
കാര്യോ ഭക്തിമതാ പുംസാ മുക്തിദ്വാരമഭീപ്സതാ । തതോ നിമംത്രയേദ്വിദ്വാന്ബ്രഹ്മണാന്സാധുസത്തമാന്
മോക്ഷദ്വാരം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭക്തനായവൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്യണം. ശേഷം, പണ്ഡിതൻ സദാചാരമുള്ള ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിക്കണം.
ദ്വാദശോത്തമപക്ഷേ തു വിപ്രാന്ഷണ്മധ്യമേ തഥാ । അന്യഥാ കാരയേത്ത്രീന്വാ ഏകം കര്മകരം ദ്വിജമ്
ശുദ്ധപക്ഷത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ, മധ്യപക്ഷത്തിൽ ആറുപേരെ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നുപേരെയോ ഒരുപേരെയോ ആചാരത്തിനായി ഏർപ്പെടുത്തണം.
സപത്നീകം ദ്വിജം ശാംതം ക്രിയാവംതം വിശേഷതഃ । ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞം ധര്മജ്ഞം മൃദുമേവ ച
ഭാര്യയോടൊപ്പം ശാന്തനും, ക്രിയാപരനും, ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞനും, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനും, സൌമ്യനും ആയ ബ്രാഹ്മണനെ പ്രത്യേകിച്ച് തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
പിതൃഭക്തം ഗുരുപരം ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകമ് । പാദാര്ഘദാനവിധിനാ വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷണൈഃ
പിതാക്കളോടും ഗുരുവിനോടും ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ഭക്തിയോടെ ആദരവും ആരാധനയും കാണിക്കുന്നവൻ, പാദജലദാനം, വസ്ത്രം, അലങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അവരെ ആദരിക്കണം.
സംപൂജ്യ പത്ന്യാ സഹിതമേകം ഭക്ത്യാ ച പൂര്വവത് । ലക്ഷ്മീനാരായണം ദേവം ദീപവര്തിയുതം തഥാ
പത്നിയോടൊപ്പം മുമ്പുപോലെ ഭക്തിയോടെ, ദീപവും വാട്ടും ചേർത്ത്, ലക്ഷ്മീനാരായണൻ എന്ന ദൈവത്തെ ആരാധിക്കണം.
താമ്രപാത്രോപരിസ്ഥാപ്യ ഘൃതകുംഭേന സംയുതമ് । ബ്രാഹ്മണായ തതോ ദദ്യാദ്ധ്യാത്വാ നാരായണം പരമ് । മംത്രേണാനേന ദേവര്ഷേ തമഹം കഥയാമി തേ
താമ്രപാത്രത്തിന് മുകളിൽ നെയ്യുള്ള കൂമ്പാരവും വെച്ച്, പരമനായ നാരായണനെ ധ്യാനിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ബ്രാഹ്മണനു അത് നൽകണം; ദൈവമുനിവേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
അവിദ്യാ തമസാ വ്യാപ്തേ സംസാരേ പാപനാശനഃ । ജ്ഞാനപ്രദോ മോക്ഷദശ്ച തസ്മാദ്ദത്തോ മയാനഘ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ ഈ ലോകത്തിൽ, നീ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവനും, ജ്ഞാനം നൽകുന്നവനും, മോക്ഷം നൽകുന്നവനും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇത് അർപ്പിക്കുന്നത്, പാപരഹിതനേ.
ഇതി ദീപമംത്രഃ । ദക്ഷിണാം ച യഥാശക്ത്യാ ദത്ത്വാ വിപ്രായ ഭക്തിതഃ । ഭോജയേദ്ബ്രാഹ്മണാന്പശ്ചാദ്ഘൃതപായസമോദകൈഃ
ഇതാണ് ദീപമന്ത്രം. ശേഷം കഴിവിനനുസരിച്ച് ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണനു ദക്ഷിണ നൽകണം. പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നെയ്യ്, പായസം, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ഭക്ഷിപ്പിക്കണം.
വസ്ത്രൈരാച്ഛാദയേത്പശ്ചാത്സപത്നീകം തഥാ ദ്വിജമ് । ശയ്യാം സോപസ്കരാം ദദ്യാദ്ധേനും ചൈവ സവത്സകാമ്
ശേഷം ബ്രാഹ്മണനെയും അവന്റെ ഭാര്യയെയും വസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടി, ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ കിടക്കയും, കിടാരിയോടുകൂടിയ പശുവും നൽകണം.
തേഭ്യസ്തു ദക്ഷിണാം ദദ്യാദ്യഥാവിത്താനുസാരതഃ । സുഹൃത്സ്വജനബംധൂശ്ച ഭോജയേത്പൂജയേത്തഥാ
അവർക്കു സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണ നൽകണം. സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും കുടുംബാംഗങ്ങളെയും ഭക്ഷിപ്പിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും വേണം.
ഏവം മഹോത്സവം കുര്യാദ്ദീപവ്രത സമാപനേ । തതോ വിസര്ജയേത്പശ്ചാത്പ്രണിപത്യ ക്ഷമാപയേത്
ഇങ്ങനെ ദീപവ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ വലിയ ഉത്സവം നടത്തണം. ശേഷം നമസ്കരിച്ച് ക്ഷമ ചോദിച്ച് അവരെ വിടവാങ്ങിക്കണം.
ഏവം കൃതേ തു യത്പുണ്യം തഥാ സാംക്രാംതികൈശ്ച യത് । സംവത്സരാഖ്യ ദീപസ്യ തത്ഫലം പ്രാപ്യതേ നരൈഃ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും, സംക്രാന്തി ദിനങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന വ്രതഫലവും, സംവത്സരദീപവ്രതം ചെയ്തവർക്കു ലഭിക്കും.
മാസവ്രതൈശ്ച യത്പുണ്യം തത്പുണ്യം പ്രാപ്യതേ നരൈഃ । സംവത്സരസ്യ ദീപസ്യ വ്രതേന ചരിതേന ച
മാസവ്രതങ്ങൾകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും, സംവത്സരദീപവ്രതം ആചരിച്ചവർക്കു ലഭിക്കും.
ദാനവ്രതൈര്യഥാസംഖ്യൈര്യശ്ച യോഗവ്രതൈസ്തഥാ । തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ദീപേ സാംവത്സരേ കൃതേ
അനവധി ദാനവ്രതങ്ങൾക്കും യോഗവ്രതങ്ങൾക്കും ലഭിക്കുന്ന ഫലം, സംവത്സരദീപവ്രതം ചെയ്താൽ ലഭിക്കും.
ഗോഭൂഹിരണ്യദാനാനി ഗൃഹാദീനാം വിശേഷതഃ । യത്ഫലം ലഭതേ വിദ്വാന്തത്ഫലം ദീപദോ ഭവേത്
ഗോ, ഭൂമി, പൊന്നിന്റെ ദാനം, പ്രത്യേകിച്ച് വീട്ടിൽനിന്നുള്ള ദാനങ്ങൾകൊണ്ട് പണ്ഡിതൻ നേടുന്ന ഫലം, ദീപം ദാനം ചെയ്യുന്നവനും നേടും.