മാസി ഭാദ്രപദേ ശുക്ലേ ചതുര്ഥ്യാം ചംദ്രദര്ശനമ് । മിഥ്യാഭിദൂഷണം പ്രാഹുസ്തസ്മാത്തത്പരിവര്ജയേത്
ഭാദ്രപദമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ത്ഥിയന്നാണ് ചന്ദ്രനെ കാണുന്നത്; ആ ദിവസം തെറ്റായ അപവാദങ്ങൾ പറയുന്നത് ഒഴിവാക്കണമെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രാപ്യതേ ദര്ശനം തത്ര ചതുര്ഥ്യാം ശീതഗോര്നരഃ । സ്യമംതസ്യ കഥാം ശ്രുത്വാ മിഥ്യാവാദാത്പ്രമുച്യതേ
ആ ചതുര്ത്ഥിയന്നു, ശീതളമായ കിരണങ്ങളുള്ള ചന്ദ്രനെ കണ്ടു, സ്യാമന്തകകഥ കേൾക്കുന്നവൻ തെറ്റായ അപവാദങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും.
സുലക്ഷ്മണാം നാഗ്നജിതീം സുശീലാം ച യശസ്വിനീമ് । മദ്രരാജസുതാസ്തിസ്രഃ കന്യകാസ്താഃ ശുഭാനനാഃ
സുലക്ഷ്മണ, നാഗ്നജിതി, സുഷീല എന്ന മഹത്തായ ഗുണങ്ങളുള്ള, പ്രശസ്തയായ മദ്രരാജാവിന്റെ മൂന്നു പുത്രിമാർ—all ശുഭമുഖികളാണ്.
സ്വയംവരസ്ഥാസ്താഃ കൃഷ്ണം വരയാമാസുരുജ്ജ്വലാഃ । ഏകസ്മിന്ദിവസേ താസ്തു ഉപയേമേ യദൂദ്വഹഃ
സ്വയംവരത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്ന ആ ഭാസുരിയായ കന്യകൾ കൃഷ്ണനെ തന്നെ വരനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു; അന്നേ ദിവസം യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ അവരെ വിവാഹം ചെയ്തു.
അഷ്ടൌ മഹിഷ്യസ്താഃ സര്വാ രുക്മിണ്യാദ്യാ മഹാത്മനഃ । രുക്മിണീ സത്യഭാമാ ച കാലിംദീ ച ശുചിസ്മിതാ
മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ എട്ടു മഹിഷികൾ—രുക്മിണി, സത്യഭാമ, ശുചിസ്മിതയായ കാലിന്ദി എന്നിവരാണ് ആദ്യം.
മിത്രവിംദാ ജാംബവതീ നാഗ്നജിത്യഃ സുലക്ഷ്മണാ । സുശീലാ നാമ തന്വംഗീ മഹിഷീ ചാഷ്ടമീ സ്മൃതാ
മിത്രവിന്ദ, ജാംബവതീ, നാഗ്നജിതി, സുലക്ഷ്മണ, സുഷീല എന്ന സുന്ദരിയായവൾ—ഇവരാണ് ആ എട്ടു മഹിഷികൾ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂമിപുത്രോ മഹാവീര്യോ നരകോ നാമ രാക്ഷസഃ । ജിത്വാ ദേവപതിം ശക്രം സര്വാംശ്ചൈവ സുരാന്രണേ
ഭൂമിയുടെ പുത്രനായ മഹാവീര്യശാലിയായ നരക എന്ന ദാനവൻ, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനെയും മറ്റുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
അദിത്യാ ദേവമാതുശ്ച കുംഡലേ ച സുവര്ചസീ । ബലാജ്ജഗ്രാഹ ദേവാനാം രത്നാനി വിവിധാനി ച
ദേവമാതാവായ അദിതിയുടെ പ്രകാശമുള്ള കുണ്ഡലങ്ങളും, ദേവന്മാരുടെ വിവിധ രത്നങ്ങളും അവൻ ബലാൽ പിടിച്ചെടുത്തു.
ഐരാവതം മഹേംദ്രസ്യ തഥൈവോച്ചൈഃശ്രവം ഹയമ് । മാണിക്യാദി ധനേശസ്യ ശംഖപദ്മനിധിം തഥാ
മഹേന്ദ്രന്റെ എരാവതം എന്നാനയും, ഉച്ചൈശ്രവസ് എന്ന കുതിരയും, കുബേരന്റെ മാണിക്യാദി രത്നങ്ങളും, ശംഖവും പദ്മനിധിയും അവൻ കൈവശമാക്കി.
സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസശ്ചൈവ ഹൃതവാന്ക്ഷിതിനംദനഃ । വജ്രാദിഹേതീസ്തേഷാം ച ബലാദ്ധൃത്വാ ദിവൌകസാമ്
ഭൂമിയുടെ പുത്രൻ ദേവകന്യകളും അപ്സരസ്സുമൊക്കെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി; ദേവന്മാരുടെ വജ്രാദി ആയുധങ്ങളും അവൻ ബലാൽ പിടിച്ചെടുത്തു.
തൈരേവ സ സുരാന്ഹത്വാ സഭാം മയവിനിര്മിതാമ് । ഉവാസ വ്യോമഗോ ദിവ്യോ നഗര്യാം വിമലേംബരേ
അവൻ ആ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടുതന്നെ ദേവന്മാരെ സംഹരിച്ചു, മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്ന സഭയിൽ വസിച്ചു, വിശുദ്ധമായ ആകാശനഗരിയിൽ പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് താമസിച്ചു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ പുരസ്കൃത്യ ശചീപതിമ് । ഭയാര്താഃ ശരണം ജഗ്മുഃ കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകാരിണമ്
അപ്പോൾ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും ശചീപതിയെ മുൻനിർത്തി, ഭയത്താൽ ഉലഞ്ഞ്, പാപരഹിതനായ കൃഷ്ണന്റെ ശരണം തേടി.
കൃഷ്ണോഽപി തദുപശ്രുത്യ സര്വം നരകചേഷ്ടിതമ് । ദേവാനാമഭയം ദത്വാ വൈനതേയം വ്യചിംതയത്
കൃഷ്ണൻ നരകന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അറിഞ്ഞ് ദേവന്മാർക്ക് ഭയം ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പു നൽകി, പിന്നെ വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡനെ ഓർത്തു.
തസ്മിന്ക്ഷണേ ഹരേസ്തസ്യ വൈനതേയോ മഹാബലഃ । പ്രാംജലിഃ പുരതസ്തസ്ഥൌ സര്വദേവനമസ്കൃതഃ ൫൦ 6.249.
അത്തവണ മഹാബലശാലിയായ ഗരുഡൻ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ആദരിക്കുന്നവൻ, ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ കൈകൂപ്പി നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
തമാരുഹ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം സത്യയാ സഹ കേശവഃ । സംസ്തൂയമാനോ മുനിഭിഃ പ്രയയൌ രാക്ഷസാലയമ്
കേശവൻ സത്യയോടൊപ്പം ആ ശ്രേഷ്ഠമായ പക്ഷിയെ കയറി, മുനിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടെ, രാക്ഷസരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
പ്രദീപ്യമാനമാകാശേ യഥാ സൂര്യസ്യ മംഡലമ് । രാക്ഷസൈര്ബഹുഭിര്യുക്തം ദിവ്യൈരാഭരണൈര്യുതമ്
അവൻ ആ നഗരം ആകാശത്തിൽ സൂര്യന്റെ വട്ടംപോലെ പ്രകാശിച്ച്, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതായും കണ്ടു.
ദദര്ശ തത്പുരം കൃഷ്ണോ ദുര്ഭേദ്യം ത്രിദശൈരപി । തദാവരണാനി ഭഗവാന്വീക്ഷ്യ ചക്രേണ വീര്യവാന്
കൃഷ്ണൻ ആ നഗരം, ദേവന്മാർക്കു പോലും കീറാനാവാത്തതായും, അതിന്റെ കോട്ടകൾ കണ്ടു, ശക്തനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ചക്രം ഒരുക്കി.
ചിച്ഛേദ തേജസാ ദീപ്ത്യാ തമാംസി ച ദിവാകരഃ । തതസ്തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
അവൻ തന്റെ തേജസ്സും പ്രകാശവും കൊണ്ട് ഇരുണ്ടതെല്ലാം സൂര്യൻപോലെ വെട്ടിച്ചു; പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാർ—
ഉദ്യമ്യ ശൂലാനി തദാ യുദ്ധായാഭിമുഖം യയുഃ । തതസ്തു തോമരൈര്ദിവ്യൈര്ഭിണ്ഡിപാലൈഃ സുപട്ടിശൈഃ
അവർ അന്നേരം കുന്തങ്ങൾ ഉയർത്തി യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് വന്നു; പിന്നെ ദിവ്യമായ തോമ്പരുകളും, ഭിണ്ഡിപാലങ്ങളും, ശക്തമായ മുത്തികളുമായി—
കേശവം താഡയാമാസുഃ പലാലൈരിവ പാവകമ് । തതസ്തു ശാര്ങ്ഗമാദായ ഭഗവാന്ഗരുഡധ്വജഃ
അവർ കേശവനെ പുല്ല് തീയിൽ ഇടുന്നതുപോലെ അടിച്ചു; പിന്നെ ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ശാരംഗം വില്ലെടുത്തു.
ദിവ്യശസ്ത്രാണി ചിച്ഛേദ ബാണൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ । തേഷാം ശിരോധരാ നാഗാനശ്വാംശ്ചൈവ തരസ്വിനഃ
അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദിവ്യായുധങ്ങൾ വെട്ടിക്കളഞ്ഞു; അവരുടെയെല്ലാം ആനകളുടെയും വേഗമുള്ള കുതിരകളുടെയും കഴുത്തുകൾ—
ചക്രേണൈവ പ്രചിച്ഛേദ വീര്യവാന്പുരുഷോത്തമഃ । കേചിച്ചക്രേണ സംഛിന്നാസ്തഥാന്യേ ശരതാഡിതാഃ
ശക്തനായ പുരുഷോത്തമൻ ചക്രംകൊണ്ടു തന്നെ അവയെ വെട്ടി; ചിലരെ ചക്രംകൊണ്ട്, മറ്റുള്ളവരെ അമ്പുകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു.
ഗദയാ നിഹതാഃ കേചിദ്രാക്ഷസാസ്തദ്രണാജിരേ । ഏവം തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ പാതിതാ ധരണീതലേ
അന്നേരം ചില രാക്ഷസന്മാർ ഗദകൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു; ഇങ്ങനെ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും ഭൂമിയിൽ വീണു.
ശക്രോത്സൃഷ്ടേന വജ്രേണ നിര്ഭിന്നാ ഇവ ഭൂധരാഃ । നിഹത്യ ദാനവാന്സര്വാന്പുംഡരീകായതേക്ഷണഃ
ഇന്ദ്രൻ വിടുന്ന വജ്രംപോലെ പർവതങ്ങൾ പിളർന്നതുപോലെ, കമലനയനനായ ഭഗവാൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
പാഞ്ചജന്യം മഹാശംഖം പ്രദധ്മൌ പുരുഷോത്തമഃ । തതഃ സ നരകോ ദൈത്യോ ധനുരാദായ വീര്യവാന്
പുരുഷോത്തമൻ മഹാശംഖമായ പാഞ്ചജന്യം ഊതി; പിന്നെ വീരനായ നരകാസുരൻ തന്റെ വില്ലെടുത്തു.
ദിവ്യം സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ യുദ്ധായ കേശവമ് । തയോര്യുദ്ധമഭൂദ്ഘോരം തുമുലം ലോമഹര്ഷണമ്
ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി, അവൻ കേശവനോടു യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു; അവരുടെ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയാനകവും ഗർജ്ജനയോടെ രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായിരുന്നു.
ബഹുഭിര്ബാണസാഹസ്രൈര്മേഘയോരിവ വര്ഷതോഃ । തതോഽര്ദ്ധചംദ്ര ബാണേന വാസുദേവഃ സനാതനഃ
രണ്ടുവശത്തുനിന്നും ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ വീണു; പിന്നെ ശാശ്വതനായ വാസുദേവൻ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ഒരു അമ്പുകൊണ്ട്—
തസ്യ രാക്ഷസമുഖ്യസ്യ ധനുശ്ചിച്ഛേദ വീര്യവാന് । സസര്ജാസ്ത്രം മഹാദിവ്യം നരകസ്യ മഹോരസി
ആ പ്രധാന രാക്ഷസന്റെ വില്ല് ശക്തനായ ഭഗവാൻ വെട്ടിക്കളഞ്ഞു; വലിയ ദിവ്യായുധം എടുത്തു നരകന്റെ വിശാലമായ നെഞ്ചിൽ പ്രയോഗിച്ചു.
സ തേന ഭിന്നഹൃദയഃ പപാതോര്വ്യാം മഹാസുരഃ । ശക്രവജ്രേണ നിര്ഭിന്നോ മഹാചല ഇവോന്നദന്
അവൻ്റെ ഹൃദയം തുളച്ച് ഇന്ദ്രൻ്റെ വജ്രംപോലെ ആ മഹാസുരൻ നിലംപതിച്ചു വീണു. ഉച്ചത്തിൽ കൂവുന്ന വലിയ പർവതംപോലെ അവൻ ഇടിച്ചുവീണു.
ഉപഗമ്യ തതഃ കൃഷ്ണഃ സമീപം തസ്യ രക്ഷസഃ । ഭൂമ്യാ സംപ്രാര്ഥിതഃ പ്രാഹ വരം വൃണ്വിതി രാക്ഷസമ് । സ ചാഹ രാക്ഷസഃ കൃഷ്ണം ഗരുഡോപരി സംസ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം കൃഷ്ണൻ ആ രാക്ഷസൻ നിലത്തുവീണിരിക്കുന്നതിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു. ഭൂമി അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, കൃഷ്ണൻ അവനോട്, 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.