ടംകാരയാമാസ തദാ വീരാനാകംപയന്ഹൃദി । വാല്മീകിം പ്രഥമം സ്മൃത്വാ ജാനകീം മാതരം ലവഃ
അപ്പോൾ അവൻ വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, അതു വീരന്മാരുടെ ഹൃദയം നടുങ്ങിച്ചു. ആദ്യം വാൽമീകിയെയും അമ്മയായ ജനകിയെയും ലവൻ ഓർത്തു.
മുമോച ബാണാന്നിശിതാന്സദ്യഃ പ്രാണാപഹാരിണഃ । കാലജിത്സ്വധനുഃ കൃത്വാ സജ്യം കോപസമന്വിതഃ
അവൻ ഉടൻ锋മുള്ള, ജീവൻ എടുത്തേക്കാവുന്ന അമ്പുകൾ വിട്ടു. കാലജിത് തന്റെ വില്ല് വലിച്ചു, കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
താഡയാമാസ ജവനോ ലവം രണവിശാരദഃ । തദ്ബാണാഞ്ഛതധാ ഛിത്ത്വാ ക്ഷണാദ്വേഗാത്കുശാനുജഃ
യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജവനൻ ലവനെ ആക്രമിച്ചു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് കുശയുടെ അനുജൻ അതിവേഗത്തിൽ ആ അമ്പുകൾ നൂറായി വെട്ടി.
സേനാന്യം വിരഥം ചക്രേ വസുഭിഃ സ്വശരോത്തമൈഃ । വിരഥോ ഗജമാനീതമാരുരോഹ ഭടൈര്നിജൈഃ
തന്റെ മികച്ച അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ സേനാധിപതിയെ രഥം നഷ്ടപ്പെടുന്നവനാക്കി. രഥം ഇല്ലാതായ സേനാധിപതി തന്റെ സൈനികർ കൊണ്ടുവന്ന ആനയിൽ കയറി.
മദോന്മത്തം മഹാവേഗം സപ്തധാ പ്രസ്രവാന്വിതമ് । ഗജാരൂഢം തു തം ദൃഷ്ട്വാ ദശഭിര്ധനുഷോഗതൈഃ
മദം കയറിയ, അതിവേഗത്തിൽ ഓടുന്ന, ഏഴു ദിക്കിലും നീരൊഴുക്കുന്ന ആ ആനയിൽ കയറിയവനെ കണ്ടു, ലവൻ തന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് പത്ത് അമ്പുകൾ വിട്ടു.
ബാണൈര്വിവ്യാധ വിഹസന്സര്വാന്രിപുഗണാഞ്ജയീ । കാലജിത്തസ്യ വീര്യം തു ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതമാനസഃ
അവൻ ചിരിച്ചു കൊണ്ടു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തല്ലി, എല്ലാ ശത്രുസൈന്യത്തെയും ജയിച്ചു. കാലജിത്തിന്റെ വീര്യം കണ്ടു അവന്റെ മനസ്സ് അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഗദാം മുമോച മഹതീം മഹായസ വിനിര്മിതാമ് । ആപതംതീം ഗദാം വേഗാദ്ഭാരായുതവിനിര്മിതാമ്
അവൻ പ്രശസ്തരാൽ നിർമ്മിച്ച വലിയ ഒരു ഗദ വലിച്ചു. പത്ത് ആയിരം ഭാരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ആ ഗദ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
ത്രിധാ ചിച്ഛേദ തരസാ ക്ഷുരപ്രൈഃ സകുശാനുജഃ । പരിഘം നിശിതം ഘോരം വൈരിപ്രാണഹരോദിതമ്
കുശയുടെ അനുജൻ അതിവേഗത്തിൽ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി അതിനെ锋മുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി. പിന്നെ അവൻ ശത്രുക്കളുടെ ജീവൻ എടുക്കുന്ന,锋മായ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം വലിച്ചു.
മുക്തം പുനസ്തേന ലവശ്ചിച്ഛേദ തരസാന്വിതഃ । ഛിത്ത്വാ തത്പരിഘം ഘോരം കോപാദാരക്തലോചനഃ
അവൻ വീണ്ടും അതിനെ ശക്തിയോടെ വെട്ടി. ആ ഭയങ്കരമായ ദണ്ഡം വെട്ടിയപ്പോൾ, കോപത്തിൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി.
ഗജോപസ്ഥേ സമാരൂഢം മന്യമാനശ്ചുകോപ ഹ । തത്ക്ഷണാദച്ഛിനത്തസ്യ ശുംഡാം ഖഡ്ഗേന ദംതിനഃ
ആനയുടെ മേൽ കയറി, താൻ ശക്തനെന്ന് കരുതി, അവൻ കോപിച്ചു. അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, അവൻ ആനയുടെ തുമ്പ് വാൾകൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റി.
ദംതയോശ്ചരണൌ ധൃത്വാ രുരോഹ ഗജമസ്തകേ । മുകുടം ശതധാ കൃത്വാ കവചം തു സഹസ്രധാ
ആനയുടെ ദന്തങ്ങളിൽ കാലുകൾ വെച്ച്, അവൻ അതിന്റെ തലയിലേക്ക് കയറി. അവൻ കിരീടം നൂറായി തകർത്തു, കാവചം ആയിരമായി ചിതറിച്ചു.
കേശേഷ്വാകൃഷ്യ സേനാന്യം പാതയാമാസ ഭൂതലേ । പാതിതഃ സ ഗജോപസ്ഥാത്സേനാനീഃ കുപിതഃ പുനഃ
അവൻ സേനാധിപതിയുടെ മുടി പിടിച്ചു നിലത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടു. ആനയുടെ മേൽ നിന്നു വീണ സേനാധിപതി, കോപത്തോടെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
ഹൃദയേ താഡയാമാസ മുഷ്ടിനാ വജ്രമുഷ്ടിനാ । സ ആഹതോ മുഷ്ടിഭിസ്തു ക്ഷുരപ്രാന്നിശിതാഞ്ഛരാന്
അവൻ വജ്രംപോലുള്ള മുഷ്ടിയാൽ ഹൃദയത്തിൽ അടിച്ചു. ആ മുഷ്ടി ലഭിച്ചവൻ ഉടൻ锋മുള്ള അമ്പുകൾ വെടിഞ്ഞു.
മുമോച ഹൃദയേ ക്ഷിപ്രം കുംഡലീകൃതധന്വവാന് । സ രരാജ രണോപാംതേ കുംഡലീകൃത ചാപവാന്
അവൻ അതിവേഗത്തിൽ ഹൃദയത്തേക്ക് അമ്പുകൾ വിട്ടു, വില്ല് വൃത്താകൃതിയിൽ വലിച്ചു. യുദ്ധഭൂമിയുടെ അറ്റത്ത്, വലയംപോലുള്ള വില്ലുമായി അവൻ പ്രകാശിച്ചു.
ശിരസ്ത്രം കവചം ബിഭ്രദഭേദ്യം ശരകോടിഭിഃ । സ വിദ്ധഃ സായകൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്തം ഹംതും ഖഡ്ഗമാദദേ
ദുര്ജ്ജയമായ തലമുടിയും കവചവും ധരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, കൂരായ ബാണങ്ങള് കൊണ്ട് കുത്തിയിട്ടും, അവന് ശത്രുവിനെ കൊല്ലാന് വാള് എടുത്തു.
ദശന്രോഷാത്സ്വദശനാന്നിഃശ്വസന്നുച്ഛ്വസന്മുഹുഃ । ഖഡ്ഗഹസ്തം സമായാംതം ശൂരം സേനാപതിം ലവഃ
കോപംകൊണ്ട് പല്ലുകള് കാണിച്ചും, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴമായി ശ്വസിച്ചും, വാള് കൈയില് പിടിച്ച് വീരനായ സേനാധിപന് മുന്നോട്ട് വന്നു.
ചിച്ഛേദ ഭുജമധ്യം തു സ ഖഡ്ഗഃ പാണിരാപതത് । ഛിന്നം ഖഡ്ഗധരം ഹസ്തം വീക്ഷ്യ കോപാച്ചമൂപതിഃ
അവന്റെ വാള് കൈയുടെ നടുവില് വെട്ടി, വാള് പിടിച്ച കൈ നിലത്ത് വീണു; സ്വന്തം കൈ വെട്ടപ്പെട്ടത് കണ്ട സേനാധിപന് അത്യന്തം കോപിച്ചു.
വാമേന ഗദയാ ഹംതും പ്രചക്രാമ ഭുജേന തമ് । സോഽപി ച്ഛിന്നോ ഭുജസ്തസ്യ സാംഗദസ്തീക്ഷ്ണസായകൈഃ
അവന് ഇടതു കൈയില് ഗദയെടുത്ത് അടിക്കാനായി ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ, കൂരായ ബാണങ്ങള് കൊണ്ട് ആ കൈയും, ഭുജബന്ദങ്ങള് സഹിതം, വെട്ടി മാറ്റി.
തദാ പ്രകുപിതോ വീരഃ പാദാഭ്യാമഹനല്ലവമ് । ലവഃ പാദാഹതസ്തസ്യ ന ചചാല രണാംഗണേ
അപ്പോള് കോപംകൊണ്ട വീരന് കാലുകള് കൊണ്ട് ലവനെ അടിച്ചു; പക്ഷേ, കാലാല് അടിച്ചിട്ടും, ലവന് യുദ്ധഭൂമിയില് ഒറ്റത്തിലും ചലിച്ചില്ല.
സ്രജാഹതോ ദ്വിപ ഇവ ചരണച്ഛേദനം വ്യധാത് । തദാപി തം മൌലിനാസൌ പ്രഹര്തുമുപചക്രമേ
പൂവാലി കൊണ്ട് അടിച്ച ആനയെപ്പോലെ, അവന്റെ കാലുകള് വെട്ടി മാറ്റി; അതിനുശേഷവും, അവന് തലമുടി കൊണ്ട് അടിക്കാനായി ശ്രമിച്ചു.
തദാ ലവശ്ചമൂനാഥം മന്യമാനോഽധിപൌരുഷമ് । കരവാലം സമാദായ കരേ കാലാനലോപമമ്
അപ്പോള് ലവന്, സേനാധിപന് മഹാവീര്യശാലിയാണെന്ന് കരുതി, കൈയില് കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന വാള് എടുത്തു.
അച്ഛിനച്ഛിര ഏതസ്യ മഹാമുകുടശോഭിതമ് । ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീച്ചമൂനാഥേ നിപാതിതേ
അവന് വലിയ കിരീടം അലങ്കരിച്ച തല വെട്ടി മാറ്റി; സേനാധിപന് വീണപ്പോള്, വലിയ ദുഃഖാരവം മുഴങ്ങി.
സൈനികാഃ പരിസംക്രുദ്ധാ ലവം ഹംതും സമാഗതാഃ । ലവസ്താന്സ്വശരാഘാതൈഃ പലായനപരാന്വ്യധാത്
സൈനികര് അത്യന്തം കോപത്തോടെ ലവനെ കൊല്ലാന് ഒന്നിച്ചു; പക്ഷേ, ലവന് സ്വന്തം ബാണങ്ങളുടെ പ്രഹരത്തില് അവരെ ഓടിച്ചു.
ഛിന്നാഭിന്നാംഗകാഃ കേചിദ്ഗതാ കേചിദ്രണാംഗണാത് । സ നിവാര്യാഖിലാന്യോധാന്വിജഗാഹ ചമൂം മുദാ
ചിലര്ക്ക് അവയവങ്ങള് വെട്ടി തകര്ന്ന നിലയില്, ചിലര് യുദ്ധഭൂമിയില് നിന്ന് പിന്മാറി; അവന് എല്ലാ ശത്രുസൈന്യത്തെയും തടഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ സൈന്യത്തിലേക്ക് കടന്നു.
വാരാഹ ഇവ നിഃശ്വസ്യ പ്രലയേ സുമഹാര്ണവമ് । ഗജാ ഭിന്നാ ദ്വിധാ ജാതാ മൌക്തികൈഃ പൂരിതാ മഹീ
ലോകപ്രളയകാലത്ത് വലിയ കടലില് ആഴമായി ശ്വസിക്കുന്ന വരാഹത്തെപ്പോലെ, ആനകള് രണ്ടായി പിളര്ന്നു, ഭൂമി മുത്തുകള് കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു.
ദുര്ഗമാഭൂദ്ഭടാഗ്ര്യാണാം പര്വതൈര്വ്യാപൃതാ യഥാ । അശ്വാഃ കനകപല്യാണാ രുചിരാരത്നരാജിതാഃ
പര്വ്വതങ്ങള് നിറഞ്ഞതുപോലെ, ഭടന്മാര്ക്ക് നിലം കടക്കാനാവാത്തതായി; പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങളും മനോഹരമായ രത്നങ്ങളാലങ്കരിച്ച കുതിരകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അപതന്രുധിരാപ്ലുഷ്ടേ ഹ്രദേ ബല സുശോഭിതാഃ । രഥിനഃ കരമധ്യസ്ഥ ധനുര്ദംഡസുശോഭിനഃ
രക്തത്തില് കുളിച്ച തടാകത്തിലേക്ക് സൈന്യം വീണു, അതിനാല് അതു അത്യന്തം ഭംഗിയായി തിളങ്ങി; വില്ല് കൈവശം പിടിച്ച രഥികന്മാര് അതില് പ്രകാശിച്ചു.
രഥോപസ്ഥേ നിപതിതാഃ സ്വര്ഗഗാ ഇവ വൈ സുരാഃ । സംദഷ്ടൌഷ്ഠപുടാ വക്ത്ര ഭ്രമല്ലക്ഷ്മീവിലക്ഷിതാഃ
രഥത്തിനകത്ത് വീണവരെ ദേവന്മാര് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ; പല്ല് കടിച്ച വായും, ഭ്രാന്തമായ ഭാഗ്യത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളുമുള്ള മുഖവും അവര്ക്കുണ്ടായിരുന്നു.
പതിതാസ്തത്ര ദൃശ്യംതേ വീരാ രണവിശാരദാഃ । സുസ്രാവ ശോണിതസരിദ്ധയമസ്തകകച്ഛപാ
അവിടെ യുദ്ധശൂരന്മാര് വീണുകിടന്നു; തലകള് ആമകളെപ്പോലെ, രക്തം നദിയായി ഒഴുകി.
മഹാപ്രവാഹലലിതാ വൈരിണാം ഭയകാരികാ । കേഷാംചിദ്ബാഹവിശ്ഛിന്നാഃ കേഷാം പാദാ വികര്തിതാ
വൈരികള്ക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന വിധത്തില് വലിയ ഒഴുക്കുള്ള രക്തനദികള് ഒഴുകി; ചിലര്ക്ക് കൈകള് വെട്ടി നീക്കി, ചിലര്ക്ക് കാലുകള് തകര്ത്തു.