അന്യഥാ തവ മേ ദൌസ്ഥ്യാജ്ജീവിതം ന ഭവിഷ്യതി । ഏതദ്വാക്യം സമാകര്ണ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ ഭടസ്യ ഹി
ഇല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ ദുർമ്മടം കാരണം നീ ജീവിച്ചിരിക്കാൻ കഴിയില്ല; ശത്രുഘ്നന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്,
ജഹാസ കിംചിദാകോപാദുവാച ച വചോദ്ഭുതമ് । ഗച്ഛ മുക്തോസി തം രാമം കഥയസ്വ ഹയഗ്രഹമ്
അവൻ അല്പം കോപത്തോടെ ചിരിച്ചു, അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: നീ പോകൂ, നിന്നെ വിട്ടയക്കുന്നു; കുതിര പിടിച്ചതായി രാമനോട് പറയൂ.
ത്വത്തോ ബിഭേമി നോ ശൂര വാക്യേന നയശാലിനാ । മമാത്ര ഗണനാ നാസ്തി ത്വാദൃശാഃ കോടയോ യദി
നിന്റെ ധൈര്യത്തെയും, നയമുള്ള വാക്കുകളെയും ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല; നിന്റെ പോലുള്ള കോടികൾ വന്നാലും എനിക്ക് അത്ര പ്രധാന്യമില്ല.
മാതൃപാദപ്രസാദേന തൂലീഭൂതാ ന സംശയഃ । കാലജിത്തവ യന്നാമ മാത്രാകാരി മനോജ്ഞയാ
എന്റെ അമ്മയുടെ കാലിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ഭാരംകുറഞ്ഞവനായി, സംശയമില്ല; കാലജിത്, നിന്റെ പേര് മനോഹരിയായ അമ്മ തന്നെയാണ് നൽകിയതെന്ന് ഓർക്കു.
പക്വബിംബഫലസ്യേവ വര്ണതോ ന ച വീര്യതഃ । ദര്ശയസ്വാധുനാ വീര്യം സ്വനാമബലചിഹ്നിതഃ
പഴുത്ത ബിംബഫലത്തിന്റെ നിറംപോലെയാണ്, പക്ഷേ ശക്തിയിൽ അല്ല; ഇപ്പോൾ നിന്റെ ധൈര്യം കാണിക്കൂ, നിന്റെ പേര് പോലെ ശക്തൻ ആണോ എന്ന് തെളിയിക്കൂ.
മാം കാലം തവ സംജിത്യ സത്യനാമാ ഭവിഷ്യസി । ശേഷ ഉവാച। സ വാക്യൈഃ പവിനാതുല്യൈര്ഭിന്നഃ സുഭടശേഖരഃ
നീ എന്നെ ജയിച്ചാൽ മാത്രമേ നിന്റെ പേര് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാലജിതെന്നു വിളിക്കപ്പെടൂ; ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അമ്പുപോലെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ വീരൻ തകർന്നു.
ചുകോപ ഹൃദയേഽത്യതം ജഗാദ വചനം പുനഃ । കസ്മിന്കുലേ സമുത്പത്തിഃ കിം നാമാസി ച ബാലക । ത്വന്നാമ നാഭിജാനാമി കുലം ശീലം വയസ്തഥാ
അവന്റെ ഹൃദയം അത്യന്തം കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു. പിന്നെയും അവൻ പറഞ്ഞു: നീ ഏത് കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ്? നിന്റെ പേര് എന്താണ്, ബാലാ? നിന്റെ പേര്, കുടുംബം, സ്വഭാവം, പ്രായം — ഇതൊന്നും എനിക്ക് അറിയില്ല.
പാദചാരം രഥസ്ഥോഽഹമധര്മേണ കഥം ജയേ । തദാത്യംതം പ്രകുപിതോ ജഗാദ വചനം പുനഃ
ഞാൻ ഒരു രഥസാരഥിയാണ്; നീതി തെറ്റി എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നെ ജയിക്കും? അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
കുലേന കിം ച ശീലേന നാമ്നാ വാ സുമനോഹൃദാ । ലവോഽഹം ലവതഃ സര്വാഞ്ജേഷ്യാമി രിപുസൈനികാന്
കുടുംബം, സ്വഭാവം, പേര് — നല്ല മനസ്സുള്ളവർക്കു അതെന്തിനാണ്? ഞാൻ ലവൻ, ലവന്റെ മകൻ; എനിക്കു എല്ലാ ശത്രുസൈന്യത്തെയും ജയിക്കാൻ കഴിയും.
ഇദാനീം ത്വാമപി ഭടം കരിഷ്യേ പാദചാരിണമ് । ഇത്ഥമുക്ത്വാ ധനുഃ സജ്യം ചകാര സ ലവോ ബലീ
ഇപ്പോൾ നിന്നെയും ഞാൻ കാല്നട സൈനികനാക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശക്തനായ ലവൻ തന്റെ വില്ല് ഒരുക്കി.
ടംകാരയാമാസ തദാ വീരാനാകംപയന്ഹൃദി । വാല്മീകിം പ്രഥമം സ്മൃത്വാ ജാനകീം മാതരം ലവഃ
അപ്പോൾ അവൻ വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, അതു വീരന്മാരുടെ ഹൃദയം നടുങ്ങിച്ചു. ആദ്യം വാൽമീകിയെയും അമ്മയായ ജനകിയെയും ലവൻ ഓർത്തു.
മുമോച ബാണാന്നിശിതാന്സദ്യഃ പ്രാണാപഹാരിണഃ । കാലജിത്സ്വധനുഃ കൃത്വാ സജ്യം കോപസമന്വിതഃ
അവൻ ഉടൻ锋മുള്ള, ജീവൻ എടുത്തേക്കാവുന്ന അമ്പുകൾ വിട്ടു. കാലജിത് തന്റെ വില്ല് വലിച്ചു, കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
താഡയാമാസ ജവനോ ലവം രണവിശാരദഃ । തദ്ബാണാഞ്ഛതധാ ഛിത്ത്വാ ക്ഷണാദ്വേഗാത്കുശാനുജഃ
യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ജവനൻ ലവനെ ആക്രമിച്ചു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് കുശയുടെ അനുജൻ അതിവേഗത്തിൽ ആ അമ്പുകൾ നൂറായി വെട്ടി.
സേനാന്യം വിരഥം ചക്രേ വസുഭിഃ സ്വശരോത്തമൈഃ । വിരഥോ ഗജമാനീതമാരുരോഹ ഭടൈര്നിജൈഃ
തന്റെ മികച്ച അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവൻ സേനാധിപതിയെ രഥം നഷ്ടപ്പെടുന്നവനാക്കി. രഥം ഇല്ലാതായ സേനാധിപതി തന്റെ സൈനികർ കൊണ്ടുവന്ന ആനയിൽ കയറി.
മദോന്മത്തം മഹാവേഗം സപ്തധാ പ്രസ്രവാന്വിതമ് । ഗജാരൂഢം തു തം ദൃഷ്ട്വാ ദശഭിര്ധനുഷോഗതൈഃ
മദം കയറിയ, അതിവേഗത്തിൽ ഓടുന്ന, ഏഴു ദിക്കിലും നീരൊഴുക്കുന്ന ആ ആനയിൽ കയറിയവനെ കണ്ടു, ലവൻ തന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് പത്ത് അമ്പുകൾ വിട്ടു.
ബാണൈര്വിവ്യാധ വിഹസന്സര്വാന്രിപുഗണാഞ്ജയീ । കാലജിത്തസ്യ വീര്യം തു ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതമാനസഃ
അവൻ ചിരിച്ചു കൊണ്ടു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തല്ലി, എല്ലാ ശത്രുസൈന്യത്തെയും ജയിച്ചു. കാലജിത്തിന്റെ വീര്യം കണ്ടു അവന്റെ മനസ്സ് അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഗദാം മുമോച മഹതീം മഹായസ വിനിര്മിതാമ് । ആപതംതീം ഗദാം വേഗാദ്ഭാരായുതവിനിര്മിതാമ്
അവൻ പ്രശസ്തരാൽ നിർമ്മിച്ച വലിയ ഒരു ഗദ വലിച്ചു. പത്ത് ആയിരം ഭാരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ആ ഗദ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
ത്രിധാ ചിച്ഛേദ തരസാ ക്ഷുരപ്രൈഃ സകുശാനുജഃ । പരിഘം നിശിതം ഘോരം വൈരിപ്രാണഹരോദിതമ്
കുശയുടെ അനുജൻ അതിവേഗത്തിൽ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി അതിനെ锋മുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി. പിന്നെ അവൻ ശത്രുക്കളുടെ ജീവൻ എടുക്കുന്ന,锋മായ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഇരുമ്പ് ദണ്ഡം വലിച്ചു.
മുക്തം പുനസ്തേന ലവശ്ചിച്ഛേദ തരസാന്വിതഃ । ഛിത്ത്വാ തത്പരിഘം ഘോരം കോപാദാരക്തലോചനഃ
അവൻ വീണ്ടും അതിനെ ശക്തിയോടെ വെട്ടി. ആ ഭയങ്കരമായ ദണ്ഡം വെട്ടിയപ്പോൾ, കോപത്തിൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി.
ഗജോപസ്ഥേ സമാരൂഢം മന്യമാനശ്ചുകോപ ഹ । തത്ക്ഷണാദച്ഛിനത്തസ്യ ശുംഡാം ഖഡ്ഗേന ദംതിനഃ
ആനയുടെ മേൽ കയറി, താൻ ശക്തനെന്ന് കരുതി, അവൻ കോപിച്ചു. അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ, അവൻ ആനയുടെ തുമ്പ് വാൾകൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റി.
ദംതയോശ്ചരണൌ ധൃത്വാ രുരോഹ ഗജമസ്തകേ । മുകുടം ശതധാ കൃത്വാ കവചം തു സഹസ്രധാ
ആനയുടെ ദന്തങ്ങളിൽ കാലുകൾ വെച്ച്, അവൻ അതിന്റെ തലയിലേക്ക് കയറി. അവൻ കിരീടം നൂറായി തകർത്തു, കാവചം ആയിരമായി ചിതറിച്ചു.
കേശേഷ്വാകൃഷ്യ സേനാന്യം പാതയാമാസ ഭൂതലേ । പാതിതഃ സ ഗജോപസ്ഥാത്സേനാനീഃ കുപിതഃ പുനഃ
അവൻ സേനാധിപതിയുടെ മുടി പിടിച്ചു നിലത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടു. ആനയുടെ മേൽ നിന്നു വീണ സേനാധിപതി, കോപത്തോടെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
ഹൃദയേ താഡയാമാസ മുഷ്ടിനാ വജ്രമുഷ്ടിനാ । സ ആഹതോ മുഷ്ടിഭിസ്തു ക്ഷുരപ്രാന്നിശിതാഞ്ഛരാന്
അവൻ വജ്രംപോലുള്ള മുഷ്ടിയാൽ ഹൃദയത്തിൽ അടിച്ചു. ആ മുഷ്ടി ലഭിച്ചവൻ ഉടൻ锋മുള്ള അമ്പുകൾ വെടിഞ്ഞു.
മുമോച ഹൃദയേ ക്ഷിപ്രം കുംഡലീകൃതധന്വവാന് । സ രരാജ രണോപാംതേ കുംഡലീകൃത ചാപവാന്
അവൻ അതിവേഗത്തിൽ ഹൃദയത്തേക്ക് അമ്പുകൾ വിട്ടു, വില്ല് വൃത്താകൃതിയിൽ വലിച്ചു. യുദ്ധഭൂമിയുടെ അറ്റത്ത്, വലയംപോലുള്ള വില്ലുമായി അവൻ പ്രകാശിച്ചു.
ശിരസ്ത്രം കവചം ബിഭ്രദഭേദ്യം ശരകോടിഭിഃ । സ വിദ്ധഃ സായകൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്തം ഹംതും ഖഡ്ഗമാദദേ
ദുര്ജ്ജയമായ തലമുടിയും കവചവും ധരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, കൂരായ ബാണങ്ങള് കൊണ്ട് കുത്തിയിട്ടും, അവന് ശത്രുവിനെ കൊല്ലാന് വാള് എടുത്തു.
ദശന്രോഷാത്സ്വദശനാന്നിഃശ്വസന്നുച്ഛ്വസന്മുഹുഃ । ഖഡ്ഗഹസ്തം സമായാംതം ശൂരം സേനാപതിം ലവഃ
കോപംകൊണ്ട് പല്ലുകള് കാണിച്ചും, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴമായി ശ്വസിച്ചും, വാള് കൈയില് പിടിച്ച് വീരനായ സേനാധിപന് മുന്നോട്ട് വന്നു.
ചിച്ഛേദ ഭുജമധ്യം തു സ ഖഡ്ഗഃ പാണിരാപതത് । ഛിന്നം ഖഡ്ഗധരം ഹസ്തം വീക്ഷ്യ കോപാച്ചമൂപതിഃ
അവന്റെ വാള് കൈയുടെ നടുവില് വെട്ടി, വാള് പിടിച്ച കൈ നിലത്ത് വീണു; സ്വന്തം കൈ വെട്ടപ്പെട്ടത് കണ്ട സേനാധിപന് അത്യന്തം കോപിച്ചു.
വാമേന ഗദയാ ഹംതും പ്രചക്രാമ ഭുജേന തമ് । സോഽപി ച്ഛിന്നോ ഭുജസ്തസ്യ സാംഗദസ്തീക്ഷ്ണസായകൈഃ
അവന് ഇടതു കൈയില് ഗദയെടുത്ത് അടിക്കാനായി ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ, കൂരായ ബാണങ്ങള് കൊണ്ട് ആ കൈയും, ഭുജബന്ദങ്ങള് സഹിതം, വെട്ടി മാറ്റി.
തദാ പ്രകുപിതോ വീരഃ പാദാഭ്യാമഹനല്ലവമ് । ലവഃ പാദാഹതസ്തസ്യ ന ചചാല രണാംഗണേ
അപ്പോള് കോപംകൊണ്ട വീരന് കാലുകള് കൊണ്ട് ലവനെ അടിച്ചു; പക്ഷേ, കാലാല് അടിച്ചിട്ടും, ലവന് യുദ്ധഭൂമിയില് ഒറ്റത്തിലും ചലിച്ചില്ല.
സ്രജാഹതോ ദ്വിപ ഇവ ചരണച്ഛേദനം വ്യധാത് । തദാപി തം മൌലിനാസൌ പ്രഹര്തുമുപചക്രമേ
പൂവാലി കൊണ്ട് അടിച്ച ആനയെപ്പോലെ, അവന്റെ കാലുകള് വെട്ടി മാറ്റി; അതിനുശേഷവും, അവന് തലമുടി കൊണ്ട് അടിക്കാനായി ശ്രമിച്ചു.