തതഃ സ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ കൃഷ്ണം വക്ഷസ്യതാഡയത് । തം ജഗ്രാഹ രണേ വീരം നിബധ്യ നിബിഡം ഹരിഃ
അതിനുശേഷം അവൻ കയ്യെത്തി കൃഷ്ണന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു; എന്നാൽ ഹരി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആ വീരനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു.
തീക്ഷ്ണം ക്ഷുരപ്രമാദായ പ്രഹസന്മധുസൂദനഃ । ശിരസോ മുംഡനം കൃത്വാ മുമോച ച ജനാര്ദനഃ
മധുസൂദനൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, അവന്റെ തലമുടി മുറിച്ച് ജനാർദ്ദനൻ അവനെ വിട്ടയച്ചു.
സ തു ശോകസമാവിഷ്ടോ നിഃശ്വസന്നുരഗോ യഥാ । ആവിവേശ പുരം സ്വീയം സ തു തത്രൈവ ചാവസത്
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, പാമ്പുപോലെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു പോയി അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതേ വിദര്ഭസേനാവിധ്വംസനംനാമ സപ്തചത്വാരിംശദധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വരരുടെ സംവാദത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതത്തിൽ വിദ്യർഭസേനയുടെ പരാജയം എന്ന അദ്ധ്യായം ഇരുനൂറ്റി നാല്പത്തിയേഴാമതായി സമാപിക്കുന്നു.
രുദ്ര ഉവാച- അഥ കൃഷ്ണസ്തു രാമേണ രുക്മിണ്യാ ദാരുകേണ ച । ദിവ്യം സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ തൂര്ണം സ്വമാലയമ്
ശിവൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ബാലരാമനോടും രുക്മിണിയോടും ദാരുകനോടും കൂടെ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തതഃ പ്രവിശ്യ നഗരീം ദ്വാരകാം ദേവകീസുതഃ । ശുഭേഹ്രി ശുഭലഗ്നേ വൈ വേദോക്തവിധിനാ ഹരിഃ
അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ മകൻ ദ്വാരക നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, നല്ല സമയത്തും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെയും വേദത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
ഉപയേമേ നൃപസുതാം രുക്മിണീം രുക്മഭൂഷിതാമ് । തസ്മിന്നുദ്വാഹസമയേ ദേവദുംദുഭയോ ദിവി
അവൻ പൊന്നാലങ്കരിച്ച രാജകുമാരി രുക്മിണിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ആ വിവാഹസമയത്ത് ദിവ്യമായ മൃദംഗങ്ങൾ ആകാശത്ത് മുഴങ്ങി.
വിനേദുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി വവൃഷുഃ സുരസത്തമാഃ । വസുദേവോഗ്രസേനൌ ച തഥാക്രൂരോ യദൂത്തമഃ
ദേവന്മാർ പുഷ്പങ്ങൾ മഴപെയ്യിച്ചു; വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ അക്രൂരനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബലഭദ്രോ മഹാതേജാ യേ ചാന്യേ യദുപുംഗവാഃ । ചക്രുഃ കൃഷ്ണസ്യ രുക്മിണ്യാ വിവാഹം സുസുഖം യഥാ
മഹാതേജസ്സുള്ള ബാലഭദ്രനും മറ്റു യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാരും കൃഷ്ണനും രുക്മിണിയും തമ്മിലുള്ള വിവാഹം വളരെ സന്തോഷത്തോടെ നടത്തി.
നംദഗോപോഥ ഗോപാലൈര്ഗോപവൃംദൈഃ സമാഗതഃ । സ്വലംകൃതാഭിര്യോഷാഭിര്യശോദാ ച സമാഗതാ
നന്ദഗോപനും മറ്റ് ഗോപന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും അലങ്കരിച്ച യശോദയും അവിടെ ഒന്നിച്ചു.
വസുദേവസ്ത്രിയഃ സര്വാ ദേവകീപ്രമുഖാസ്തഥാ । രേവതീ രോഹിണീ ദേവീ യാശ്ചാന്യാഃ പുരയോഷിതഃ
ദേവകിയെ മുഖ്യയാക്കി വസുദേവന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും, രേവതിയും രോഹിണിയും നഗരത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വാണ്യുദ്വാഹകര്മാണി ചക്രുര്ഹര്ഷസമന്വിതാഃ । സുരാണാമര്ചനം പ്രീത്യാ കര്ത്തവ്യം തത്ര ദേവകീ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു; ദേവകി സ്നേഹത്തോടെ ദേവതകളെ ആരാധിച്ചു.
വൃദ്ധാഭിര്നൃപയോഷിദ്ഭിശ്ചകാര വിധിനാ തദാ । സര്വമൌദ്വാഹികം കര്മ ഉത്സവം ഹി ദ്വിജോത്തമൈഃ
അപ്പോൾ മുതിർന്ന രാജകുലസ്ത്രീകളും ദേവകിയും ചേർന്ന് എല്ലാ വിവാഹവിധികളും നിർവഹിച്ചു; ഉത്സവം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആഘോഷിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ വസ്ത്രൈരാഭരണൈഃ ശുഭൈഃ । ഉഗ്രസേനാദയസ്തത്ര രാജാനശ്ച സുപൂജിതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നല്ല വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും നൽകി സത്കരിച്ചു; ഉഗ്രസേനനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
നംദഗോപാദയോ ഗോപാ യശോദാദ്യാശ്ച യോഷിതഃ । ബഹുഭിഃ സ്വര്ണരത്നാദ്യൈര്വാസോഭിഃ സവിഭൂഷണൈഃ
നന്ദഗോപനും മറ്റു ഗോപന്മാരും യശോദയും മറ്റു സ്ത്രീകളും പൊന്നും രത്നവും വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നൽകി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
പൂജിതാഃ സംപ്രഹൃഷ്ടാസ്തേ തദ്വിവാഹമഹോത്സവേ । തൌ ദംപതീ സമാശ്ലിഷ്യ പ്രണതൌ ജാതവേദസമ്
ആ മഹാവിവാഹോത്സവത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു; ആ dampതികൾ തമ്മിൽ ചേർന്ന് അഗ്നിയെ വണങ്ങി.
വേദവിദ്ഭിര്വിപ്രമുഖ്യൈരാശീര്ഭിരഭിനംദിതൌ । തസ്യാം വിവാഹവേദ്യാം തു ശുശുഭാതേ വധൂവരൌ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകി, വിവാഹവേദിയിൽ വധുവും വരനും അതീവ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോഽഥ വൃദ്ധേഭ്യോ രാജന്യഃ സഹ ഭാര്യ്യയാ । വവംദേ ദേവകീപുത്രോ ജ്യേഷ്ഠസ്യ ഭ്രാതുരേവ ച
അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ പുത്രൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മൂപ്പന്മാരെയും, തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെയും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
ഏവമൌദ്വാഹികം സര്വം നിര്വര്ത്യ മധുസൂദനഃ । വ്യസര്ജയന്നൃപാന്സര്വാന്യേ ച തത്ര സമാഗതാഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാ വിവാഹചടങ്ങുകളും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മധുസൂദനൻ അവിടെ വന്നിരുന്ന രാജാക്കളെയും മറ്റുള്ളവരെയും യാത്രയാക്കി.
പ്രസ്ഥിതാ ഹരിണാ തത്ര പൂജിതാ നൃപപുംഗവാഃ । ബ്രാഹ്മണാഃ സുമഹാത്മാനോ നിര്യയുഃ സ്വകമാലയമ്
ഹരിയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ അവിടുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
രുക്മിണ്യാ സഹ ധര്മാത്മാ ദേവകീനംദനോഽവ്യയഃ । ഉവാസ സുസുഖേനൈവ ദിവ്യഹര്മ്യതലേ ശുഭേ
ധാർമ്മികനും അനശ്വരനുമായ ദേവകിയുടെ പുത്രൻ രുക്മിണിയോടൊപ്പം ദൈവികമായ മനോഹരമായ മാളികയുടെ മേൽത്തട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തയാ വൈ രമയാമാസ നാരായണ ഇവ ശ്രിയാ । സംസ്തൂയമാനോ മുനിഭിര്ദിവി ദേവഗണൈരപി
അവളോടൊപ്പം നാരായണൻ ശ്രീയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ സന്തോഷിച്ചു; മുനിമാരും ദേവതകളും സ്വർഗത്തിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
അഹന്യഹനി ഹൃഷ്ടാത്മാ സുഖേനൈവ ജനാര്ദനഃ । അഥോവാസ സുശോഭായാം ദ്വാരവത്യാം സനാതനഃ
ദിവസംപ്രതി സന്തോഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ ജനാർദ്ദനൻ, ശാശ്വതൻ, അതീവ മനോഹരമായ ദ്വാരവതിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതേ രുക്മിണീവിവാഹകഥനംനാമ അഷ്ടാചത്വാരിംശദധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഉമാമഹേശ്വരരുടെ സംവാദത്തിൽ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതത്തിലെ രുക്മിണീവിവാഹകഥനമെന്ന രണ്ടുനൂറ്റി നാല്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച- സത്രാജിതസ്യ തനയാ നാമ്നാ സത്യാ യശസ്വിനീ । പൃഥിവ്യംശേന സംഭൂതാ ഭാര്യാം കൃഷ്ണസ്യ വാ പരാ
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: സത്രാജിതിന്റെ പ്രസിദ്ധയായ മകൾ സത്യ, ഭൂമിയുടെ അംശമായി ജനിച്ചവൾ, കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യയാകാം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളായിരിക്കാം.
വൈവസ്വതീ മഹാഭാഗാ കാലിംദീ നാമ നാമതഃ । തൃതീയാ തസ്യ ഭാര്യാ സാ ലീലാംശാ സമുപസ്ഥിതാ
വൈവസ്വതിയുടെ മഹാഭാഗയായ കാളിന്ദി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൾ, ലീലയുടെ അംശമായി അവന്റെ മൂന്നാമത്തെ ഭാര്യയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വിംദാനുവിംദസ്യ സുതാം മിത്രവിംദാം ശുചിസ്മിതാമ് । സ്വയംവരസ്ഥിതാം കന്യാമുപയേമേ ജനാര്ദനഃ
വിന്ദയുടെയും അനുവിന്ദയുടെയും മകൾ ശുദ്ധസ്മിതയുള്ള മിത്രവിന്ദ, സ്വയംവരത്തിൽ നിന്നിരുന്ന ആ കന്യയെ ജനാർദ്ദനൻ വിവാഹം ചെയ്തു.
പാശേനൈകേന ബദ്ധ്വാ താന് വൃഷഭാന്സപ്തദുര്മദാന് । താം വീര്യശുല്കാം ജഗ്രാഹ പദ്മപത്രായതേക്ഷണഃ
ഒരു കയറിൽ ഏഴു ഗർവ്വമുള്ള കാളകളെ കെട്ടി, കമലദളനയനിയായവൻ വീര്യം മൂല്യമായി വച്ച ആ പെൺകുട്ടിയെ സ്വന്തമാക്കി.
സത്രാജിതോ മഹാരത്നം സ്യമംതാഖ്യം മഹീപതിഃ । അനുജായ ദദൌ സോഽയം പ്രസേനായ മഹാത്മനേ
സത്രാജിത് എന്ന രാജാവിന് സ്യാമന്തകമെന്ന മഹാമാണിക്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ അത് തന്റെ സഹോദരനായ മഹാത്മാവായ പ്രസേനയ്ക്ക് നൽകി.
യയാചേ തം മണിവരം കദാചിന്മധുസൂദനഃ । ഉവാച വാസുദേവം തം പ്രസേനഃ പ്രസഭം തദാ
ഒരു ദിവസം മധുസൂദനൻ ആ മഹാമാണിക്യം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ പ്രസേനൻ വാസുദേവനോട് കടുത്തഭാവത്തിൽ പറഞ്ഞു.