ശേഷ ഉവാച। പ്രാതര്നിത്യം വിധായാസൌ ബ്രാഹ്മണാന്വേദവിത്തമാന് । ഹിരണ്യദാനൈഃ സംതര്പ്യ വിധിവത്സംസദം യയൌ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: രാവിലെ പതിവുപോലെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, വേദപണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പൊന്നുകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിച്ച്, ആചാരമനുസരിച്ച് സഭയിലേക്ക് പോയി.
ലോകാഃ സര്വേ നമസ്കര്തും രഘുനാഥം മഹീപതിമ് । പുത്രവത്സ്വപ്രജാഃ സര്വാഃ പാലയംതം യയുഃ സഭാമ്
എല്ലാവരും തന്റെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ رعക്ഷിക്കുന്ന മഹാരാജാവായ രഘുനാഥനോട് വന്ദനം ചെയ്യാൻ ജനങ്ങൾ സഭയിലേക്ക് എത്തി.
ലക്ഷ്മണേനാതപത്രം തു ധൃതം മൂര്ധനി ഭൂപതേഃ । തദാ ഭരതശത്രുഘ്നൌ ചാമരദ്വംദ്വ ധാരിണൌ
ലക്ഷ്മണൻ രാജാവിന്റെ തലയിൽ രാജച്ഛായയുള്ള കുട പിടിച്ചു; അപ്പോൾ ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും ചാമരം ഇരട്ടയായി പിടിച്ചു.
വസിഷ്ഠപ്രമുഖാസ്തത്ര മുനയഃ പര്യുപാസത । സുമംത്രപ്രമുഖാസ്തത്ര മംത്രിണോ ന്യായകര്തൃകാഃ
വസിഷ്ഠനെ മുന്നിൽ വെച്ച് മുനിമാർ അവിടെ സന്നിഹിതരായി; സുമന്ത്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് നീതി പാലിക്കുന്ന മന്ത്രിമാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏവം പ്രവൃത്തേ സമയേ ഷട്ചാരാസ്തേ സ്വലംകൃതാഃ । സമാജഗ്മുര്നരപതിം നമസ്കര്തും സഭാസ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ ചടങ്ങ് നടക്കുമ്പോൾ അലങ്കരിച്ച ആറു ചാരന്മാർ, സഭയിൽ ഇരുന്ന രാജാവിനെ വന്ദിക്കാനായി സമീപിച്ചു.
താന്വക്തുകാമാന്സംവീക്ഷ്യ ചാരാന്നൃപതിസത്തമഃ । സഭായാമംതരാവേശ്മ രഹഃ പ്രാവിശദുത്സുകഃ
ചാരന്മാർക്ക് പറയാനുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി, ഉത്സുകനായ മഹാരാജാവ് സഭയ്ക്കുള്ളിലെ രഹസ്യകുടിലിലേക്ക് കടന്നു.
ഏകാംതേ താംശ്ചരാന്സര്വാന്പപ്രച്ഛ സുമതിര്നൃപഃ । കഥയംതു ചരാ മഹ്യം യഥാതഥ്യമരിംദമാഃ
ഒറ്റയ്ക്കിരുത്തി രാജാവ് സുമതിയായവൻ എല്ലാ ചാരന്മാരോടും ചോദിച്ചു: 'ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവരേ, നിങ്ങൾ സത്യം പറയണം.'
ലോകാ ബ്രുവംതി മാം കീദൃഗ്ഭാര്യായാ മമ കീദൃശമ് । മംത്രിണാം കീദൃശം ലോകാ വദംതി ചരിതം കഥമ്
'ജനങ്ങൾ എനിക്ക്, എന്റെ ഭാര്യയ്ക്കു, എന്റെ മന്ത്രിമാർക്കു എന്താണ് പറയുന്നത്? നമ്മുടെ പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് അവർ എങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു?'
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ചാരാ രാമമഥാബ്രുവന് । മേഘഗംഭീരയാ വാചാ പൃച്ഛംതം രഘുനായകമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ചാരന്മാർ, ഇടിമേഘംപോലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ചോദിച്ച രഘുനാഥനോട് പറഞ്ഞു.
ചാരാ ഊചുഃ। നാഥ കീര്തിര്ജനാന്സര്വാന്പാവയത്യധുനാ ഭുവി । ഗൃഹേഗൃഹേ ശ്രുതാസ്മാഭിഃ പുരുഷൈഃ സ്ത്രീഭിരീഡിതാ
ചാരന്മാർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭുവേ, ഭൂമിയിൽ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കീർത്തി എല്ലാവരെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഓരോ വീട്ടിലും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും അതിനെ പാടുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.'
വിവസ്വതോ മഹാന്വംശോ ഭവതാ പരമേഷ്ഠിനാ । അലംകര്തും ഗതം ഭൂമൌ കീര്തിര്വിസ്താരിതാ ബഹുഃ
വിവസ്വാന്റെ മഹത്തായ വംശം, പരമോന്നതനായ ഭവാൻ ഭൂമിയിൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭവാന്റെ കീർത്തി ഭൂമിയിൽ വ്യാപകമായി പരന്നിരിക്കുന്നു.
അനേകേ സഗരാദ്യാശ്ച കീര്തിമംതോ മഹാബലാഃ । അഭവംസ്താദൃശീ കീര്തിസ്തേഷാം നാഭൂദ്യഥാ തവ
സഗരനും മറ്റും അനേകം മഹാബലശാലികളും പ്രശസ്തരും ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, അവരുടെ കീർത്തി ഭവാന്റെതുപോലെ ആയിരുന്നില്ല.
ത്വയാ നാഥേന സകലാഃ കൃതാര്ഥാശ്ച പ്രജാഃ കൃതാഃ । യാസാം നാകാലമരണം ന ച രാഗാദ്യുപദ്രുതിഃ
ഭവാൻ രക്ഷകനായി നിന്നത് കൊണ്ട്, എല്ലാ ജനങ്ങളും സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും അനുഭവിക്കുന്നു; അവർക്കു അകാലമരണവും രാഗാദി ദോഷങ്ങളും ഇല്ല.
യാദൃശശ്ചംദ്രമാലോകേ യാദൃശീ ജാഹ്നവീ സരിത് । താദൃക്തവ ച സത്കീര്തിഃ പ്രകാശയതി ഭൂതലമ്
ആകാശത്ത് ചന്ദ്രൻ എങ്ങിനെയോ, ജഹ്നവി നദി ഒഴുകുന്നതുപോലെയും, അതുപോലെയാണ് ഭവാന്റെ ഉത്തമകീർത്തി ഭൂമിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നത്.
ബ്രഹ്മാദികാ ഭവത്കീര്തിമാകര്ണ്യ ത്രപിതാ ഭൃശമ് । നാഥ സര്വത്ര തേ കീര്തിഃ പാവയത്യധുനാ ജനാന്
ഭവാന്റെ കീർത്തി കേട്ടപ്പോൾ തന്നെ ബ്രഹ്മാദികൾക്കും വലിയ ലജ്ജ തോന്നുന്നു; ഭവാന്റെ കീർത്തി ഇപ്പോൾ എല്ലായിടത്തും ജനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
വയം ധന്യതമാഃ സര്വേ യേ ചാരാസ്തവ ഭൂപതേ । ക്ഷണേക്ഷണേ തവ മുഖം ലോകയാമ മനോഹരമ്
ഭൂപതേ, ഞങ്ങളും ഭവാന്റെ ചാരന്മാരും ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലികളാണ്, കാരണം ഓരോ നിമിഷവും ഭവാന്റെ മനോഹരമായ മുഖം കാണാൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുന്നു.
ഇത്യാദിവാക്യം ചാരാണാം പംചാനാം വീക്ഷ്യ രാഘവഃ । ഷഷ്ഠം പപ്രച്ഛ ചാരം തം വിലക്ഷണമുഖാംകിതമ്
അങ്ങനെ അഞ്ചു ചാരന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, രാഘവൻ വിഷമം നിറഞ്ഞ മുഖമുള്ള ആറാമത്തെ ചാരനോടും ചോദിച്ചു.
രാമ ഉവാച। സത്യം വദ മഹാബുദ്ധേ യച്ഛ്രുതം ലോകസംകരേ । താദൃക്പ്രശംസ മേ സര്വമന്യഥാ പാതകാദികൃത്
രാമൻ പറഞ്ഞു: മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ജനങ്ങളിൽ നിന്നു കേട്ടതെന്തുമാണ് സത്യം, അതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയണം; അല്ലെങ്കിൽ പാപം വരും.
പുനഃ പുനശ്ച തം രാമഃ പപ്രച്ഛാശു സവിസ്തരമ് । തഥാപി ന ബ്രവീത്യേവ രാമം ലൌകികഭാഷിതമ്
രാമൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ആ ചാരനോട് വിശദമായി വേഗത്തിൽ ചോദിച്ചെങ്കിലും, അവൻ ലോകത്തിൽ പറയുന്ന ഭാഷയിൽ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
തദാ രാമഃ പ്രത്യവോചച്ചാരം മുഖവിലക്ഷിതമ് । ശപാമി ത്വാം തു സത്യേന ശംസ സര്വം യഥാതഥമ്
അപ്പോൾ രാമൻ വിഷമം നിറഞ്ഞ മുഖമുള്ള ചാരനോട് പറഞ്ഞു: സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കുന്നു, എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയണം.
തദാ രാമം പ്രത്യുവാച ചാരോ വാക്യം ശനൈഃ ശനൈഃ । അകഥ്യമപി തേ വാച്യം വാക്യം കാരുജനോദിതമ്
അപ്പോൾ ആ ചാരൻ പതിയെ രാമനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: പറയരുതാത്തതും ജനങ്ങൾ പറയുന്നതുപോലെ ഭവാനോട് പറയേണ്ടതാണു.
ചാര ഉവാച। സ്വാമിന്സര്വത്ര തേ കീര്തിര്ദശാനനവധാദികാ । അന്യത്ര രാക്ഷസഗൃഹേ സ്ഥിതായാസ്തേ സ്ത്രിയാ അഹോ
ചാരൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ദശാനനനെ കൊല്ലിയത് മുതലായ കാര്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭവാന്റെ കീർത്തി എല്ലായിടത്തും പരന്നിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ, രാക്ഷസന്റെ വീട്ടിൽ കഴിയുന്ന സ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ മാത്രം വ്യത്യാസമുണ്ട്.
കാരുരേകസ്തു രജകോ നിശീഥേ മഹിലാം സ്വകാമ് । അന്യഗേഹോഷിതാം ദൃഷ്ട്വാ ധിക്കുര്വന്സമതാഡയത്
കാറുര് എന്നൊരു വസ്ത്രധോവകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; രാത്രിയിൽ, മറ്റൊരാളുടെ വീട്ടിൽ താമസിച്ച ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ അവളെ കുറ്റം പറഞ്ഞു അടിച്ചു.
തന്മാതാ പ്രത്യുവാചേമാം കഥം താഡയസേഽനഘാമ് । ഗൃഹാണ മാ കൃഥാ നിംദാം സ്ത്രിയം മദ്വാക്യമാചര
അവളുടെ അമ്മ അവനോട് പറഞ്ഞു: നീ ഈ പാപരഹിതയായ സ്ത്രീയെ എങ്ങനെ അടിക്കുന്നു? ഭാര്യയെ അപമാനിക്കരുത്; എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കണം.
തദാവോചത്സ രജകോ നാഹം രാമോ മഹീപതിഃ । യദ്രാക്ഷസഗൃഹേധ്യുഷ്ടാം സീതാമംഗീചകാര സഃ
അപ്പോൾ ആ വസ്ത്രധോവകൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ മഹാരാജാവായ രാമൻ അല്ല; രാക്ഷസന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ച സീതയെ സ്വീകരിച്ചത് അവനാണ്.
സര്വം രാജ്ഞഃ കൃതം കര്മ നീതിമദ്ഭവതി പ്രഭോ । അന്യേഷാം പുണ്യകര്തൄണാമപി കൃത്യമനീതിമത്
രാജാവിന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നീതിയുള്ളതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്, പ്രഭോ; എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ പോലും നീതികേടായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
പുനഃ പുനരുവാചാസൌ നാഹം രാമോ മഹീപതിഃ । ചുക്രുധേ സമയേ രാജന്മയാ വാക്യം തവ സ്മൃതമ്
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഞാൻ മഹാരാജാവായ രാമൻ അല്ല; രാജാവേ, അപ്പോൾ ഞാൻ കോപിച്ചു, ഭവാന്റെ വാക്ക് എനിക്ക് ഓർമ്മ വന്നു.
തദാനീം ശിര ആച്ഛിദ്യ പാതയാമി മഹീതലേ। കൃതഃ പുനര്വിചാരോമേ ക്വ രാമോ രജകഃ ക്വ നു
അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ തല വെട്ടി നിലത്ത് ഇടണമെന്ന് വിചാരിച്ചു; പിന്നെ വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു: രാമനും വസ്ത്രധോവകനും തമ്മിൽ എന്ത് സാമ്യമുണ്ട്?
അയം ദുഷ്ടോഽനൃതം വക്തി ന ഹീദം തഥ്യമുച്യതേ । ആജ്ഞാപയസി ചേദ്രാമ സാംപ്രതം മാരയാമി തമ്
ഈ ദുഷ്ടൻ കള്ളം പറയുന്നു; അവൻ പറയുന്നത് സത്യമല്ല. രാമാ, ഇപ്പോൾ നീ കല്പിച്ചാൽ ഞാൻ അവനെ കൊല്ലാം.
അവാച്യമപി തേ പ്രോക്തം ത്വദാഗ്രഹത ഉന്നയമ് । രാജാ പ്രമാണമത്രേദം വിചാരയതു സംഗതമ്
നീ ആവശ്യമെന്നു ആവശ്യപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയരുതായിരുന്നതും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ എന്താണ് ശരിയെന്ന് രാജാവാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.