രുക്മിണാ രാജപുത്രേണ യുദ്ധായ സമുപസ്ഥിതാഃ । അനുയാതാ ഹരിം ക്രുദ്ധാശ്ചതുരംഗബലാന്വിതാഃ
രാജകുമാരനായ രുക്മി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, അവർ നാലുവിധ സൈന്യങ്ങളുമായി ക്രുദ്ധരായി ഹരിയെ പിന്തുടർന്ന് യുദ്ധത്തിനായി എത്തി.
ബലഭദ്രോ മഹാബാഹുരവരുഹ്യ രഥോത്തമാത് । ലാംഗലം മുശലം ഗൃഹ്യ നിജഘാന ക്ഷണാദരീന്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ബലഭദ്രൻ, ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, തന്റെ നിലാവും ഗദയും എടുത്ത്, ശത്രുക്കളെ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു തകർത്തു.
രഥാനശ്വാന്മഹാനാഗാംസ്തഥാ പാദചരാനപി । ലാംഗലമുശലാമ്യാം വൈ നിജഘാന ബലാദ്രണേ
ബലഭദ്രൻ തന്റെ നിലാവും ഗദയും ഉപയോഗിച്ച്, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, വലിയ ആനകൾ, പദാതികൾ എന്നിവയെ യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയായി തകർത്തു.
തസ്യ ലാംഗലപാതേന ചൂര്ണിതാ രഥപംക്തയഃ । നാഗാശ്ച പതിതാ ഭൂമൌ വജ്രേണേവ മഹീധരാഃ
അവന്റെ നിലാവിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ, രഥങ്ങളുടെ നിരകൾ ചിതറപ്പെട്ടു; ആനകൾ ഇടിമിന്നലാൽ പർവ്വതങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ നിലത്ത് വീണു.
നിര്ഭിന്നമസ്തകാഃ സര്വേ വമംതോ രുധിരം ബഹു । ക്ഷണേനൈവ ഹതം സൈന്യം ബലരാമേണ വൈ തദാ
എല്ലാവരും തലകുത്തി പിളർന്ന രക്തം ഒഴുകി; ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു ബലരാമൻ ആ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു.
സാശ്വം സനാഗം സരഥം സപദാതിം മഹാരണേ । സമംതാത്സമരേ തത്ര സുസ്രുവുഃ ശോണിതാപഗാഃ
കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും പദാതികളും ഉൾപ്പെടെ മഹായുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാടും രക്തം ഒഴുകി.
പ്രഭഗ്നാഃ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ദുദ്രുവുര്ഭയപീഡിതാഃ । കൃഷ്ണേന കദനം ചക്രേ രുക്മീ ക്രോധവശാദ്ബലീ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഭയത്തിൽ ചിതറിപ്പോയി ഓടി; എന്നാൽ രുക്മി, കോപത്തിലും ശക്തിയിലും, കൃഷ്ണനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
ധനുരുദ്യമ്യ ബാണൌഘൈസ്താഡയാമാസ ശാര്ങ്ഗിണമ് । തതഃ പ്രഹസ്യ ഗോവിംദഃ ശാര്ങ്ഗമാദായ ലീലയാ
വില്ല് ഉയർത്തി, രുക്മി അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ശാർംഗം കൈവശമുള്ള കൃഷ്ണനെ ആക്രമിച്ചു; അതിനുശേഷം, ഗോവിന്ദൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ലാളിത്യത്തോടെ ശാർംഗം എടുത്തു.
ജഘാനൈകേനബാണേന രഥാശ്വാംസ്തസ്യ സാരഥിമ് । രഥംധ്വജം പതാകാം ച ചിച്ഛേദ ധരണീധരഃ
ഒരു അമ്പിനാൽ ഭൂമിയുടെ അധിപൻ അവന്റെ രഥത്തിലെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി, രഥവും പതാകയും കൊടിയും തുണ്ടുതുണ്ടാക്കി.
വിരഥഃ ഖങ്ഗമാദായ ധരണ്യാം സ ഉപസ്ഥിതഃ । കൃഷ്ണസ്തു ഖങ്ഗം ചിച്ഛേദ ബാണേനൈകേന വീര്യവാന്
രഥം ഇല്ലാതായവൻ നിലത്ത് കത്തിയെടുത്തു നില്ക്കുമ്പോൾ, വീരനായ കൃഷ്ണൻ ഒരു അമ്പിനാൽ ആ കത്തിയും തൂണ്ടി തകർത്തു.
തതഃ സ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ കൃഷ്ണം വക്ഷസ്യതാഡയത് । തം ജഗ്രാഹ രണേ വീരം നിബധ്യ നിബിഡം ഹരിഃ
അതിനുശേഷം അവൻ കയ്യെത്തി കൃഷ്ണന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു; എന്നാൽ ഹരി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആ വീരനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു.
തീക്ഷ്ണം ക്ഷുരപ്രമാദായ പ്രഹസന്മധുസൂദനഃ । ശിരസോ മുംഡനം കൃത്വാ മുമോച ച ജനാര്ദനഃ
മധുസൂദനൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, അവന്റെ തലമുടി മുറിച്ച് ജനാർദ്ദനൻ അവനെ വിട്ടയച്ചു.
സ തു ശോകസമാവിഷ്ടോ നിഃശ്വസന്നുരഗോ യഥാ । ആവിവേശ പുരം സ്വീയം സ തു തത്രൈവ ചാവസത്
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, പാമ്പുപോലെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു പോയി അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതേ വിദര്ഭസേനാവിധ്വംസനംനാമ സപ്തചത്വാരിംശദധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വരരുടെ സംവാദത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതത്തിൽ വിദ്യർഭസേനയുടെ പരാജയം എന്ന അദ്ധ്യായം ഇരുനൂറ്റി നാല്പത്തിയേഴാമതായി സമാപിക്കുന്നു.
രുദ്ര ഉവാച- അഥ കൃഷ്ണസ്തു രാമേണ രുക്മിണ്യാ ദാരുകേണ ച । ദിവ്യം സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ തൂര്ണം സ്വമാലയമ്
ശിവൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ബാലരാമനോടും രുക്മിണിയോടും ദാരുകനോടും കൂടെ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തതഃ പ്രവിശ്യ നഗരീം ദ്വാരകാം ദേവകീസുതഃ । ശുഭേഹ്രി ശുഭലഗ്നേ വൈ വേദോക്തവിധിനാ ഹരിഃ
അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ മകൻ ദ്വാരക നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, നല്ല സമയത്തും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെയും വേദത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
ഉപയേമേ നൃപസുതാം രുക്മിണീം രുക്മഭൂഷിതാമ് । തസ്മിന്നുദ്വാഹസമയേ ദേവദുംദുഭയോ ദിവി
അവൻ പൊന്നാലങ്കരിച്ച രാജകുമാരി രുക്മിണിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ആ വിവാഹസമയത്ത് ദിവ്യമായ മൃദംഗങ്ങൾ ആകാശത്ത് മുഴങ്ങി.
വിനേദുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി വവൃഷുഃ സുരസത്തമാഃ । വസുദേവോഗ്രസേനൌ ച തഥാക്രൂരോ യദൂത്തമഃ
ദേവന്മാർ പുഷ്പങ്ങൾ മഴപെയ്യിച്ചു; വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ അക്രൂരനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബലഭദ്രോ മഹാതേജാ യേ ചാന്യേ യദുപുംഗവാഃ । ചക്രുഃ കൃഷ്ണസ്യ രുക്മിണ്യാ വിവാഹം സുസുഖം യഥാ
മഹാതേജസ്സുള്ള ബാലഭദ്രനും മറ്റു യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാരും കൃഷ്ണനും രുക്മിണിയും തമ്മിലുള്ള വിവാഹം വളരെ സന്തോഷത്തോടെ നടത്തി.
നംദഗോപോഥ ഗോപാലൈര്ഗോപവൃംദൈഃ സമാഗതഃ । സ്വലംകൃതാഭിര്യോഷാഭിര്യശോദാ ച സമാഗതാ
നന്ദഗോപനും മറ്റ് ഗോപന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും അലങ്കരിച്ച യശോദയും അവിടെ ഒന്നിച്ചു.
വസുദേവസ്ത്രിയഃ സര്വാ ദേവകീപ്രമുഖാസ്തഥാ । രേവതീ രോഹിണീ ദേവീ യാശ്ചാന്യാഃ പുരയോഷിതഃ
ദേവകിയെ മുഖ്യയാക്കി വസുദേവന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും, രേവതിയും രോഹിണിയും നഗരത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വാണ്യുദ്വാഹകര്മാണി ചക്രുര്ഹര്ഷസമന്വിതാഃ । സുരാണാമര്ചനം പ്രീത്യാ കര്ത്തവ്യം തത്ര ദേവകീ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു; ദേവകി സ്നേഹത്തോടെ ദേവതകളെ ആരാധിച്ചു.
വൃദ്ധാഭിര്നൃപയോഷിദ്ഭിശ്ചകാര വിധിനാ തദാ । സര്വമൌദ്വാഹികം കര്മ ഉത്സവം ഹി ദ്വിജോത്തമൈഃ
അപ്പോൾ മുതിർന്ന രാജകുലസ്ത്രീകളും ദേവകിയും ചേർന്ന് എല്ലാ വിവാഹവിധികളും നിർവഹിച്ചു; ഉത്സവം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആഘോഷിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയാമാസ വസ്ത്രൈരാഭരണൈഃ ശുഭൈഃ । ഉഗ്രസേനാദയസ്തത്ര രാജാനശ്ച സുപൂജിതാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നല്ല വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും നൽകി സത്കരിച്ചു; ഉഗ്രസേനനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും അവിടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
നംദഗോപാദയോ ഗോപാ യശോദാദ്യാശ്ച യോഷിതഃ । ബഹുഭിഃ സ്വര്ണരത്നാദ്യൈര്വാസോഭിഃ സവിഭൂഷണൈഃ
നന്ദഗോപനും മറ്റു ഗോപന്മാരും യശോദയും മറ്റു സ്ത്രീകളും പൊന്നും രത്നവും വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നൽകി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
പൂജിതാഃ സംപ്രഹൃഷ്ടാസ്തേ തദ്വിവാഹമഹോത്സവേ । തൌ ദംപതീ സമാശ്ലിഷ്യ പ്രണതൌ ജാതവേദസമ്
ആ മഹാവിവാഹോത്സവത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു; ആ dampതികൾ തമ്മിൽ ചേർന്ന് അഗ്നിയെ വണങ്ങി.
വേദവിദ്ഭിര്വിപ്രമുഖ്യൈരാശീര്ഭിരഭിനംദിതൌ । തസ്യാം വിവാഹവേദ്യാം തു ശുശുഭാതേ വധൂവരൌ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകി, വിവാഹവേദിയിൽ വധുവും വരനും അതീവ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോഽഥ വൃദ്ധേഭ്യോ രാജന്യഃ സഹ ഭാര്യ്യയാ । വവംദേ ദേവകീപുത്രോ ജ്യേഷ്ഠസ്യ ഭ്രാതുരേവ ച
അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ പുത്രൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മൂപ്പന്മാരെയും, തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനെയും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
ഏവമൌദ്വാഹികം സര്വം നിര്വര്ത്യ മധുസൂദനഃ । വ്യസര്ജയന്നൃപാന്സര്വാന്യേ ച തത്ര സമാഗതാഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാ വിവാഹചടങ്ങുകളും പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മധുസൂദനൻ അവിടെ വന്നിരുന്ന രാജാക്കളെയും മറ്റുള്ളവരെയും യാത്രയാക്കി.
പ്രസ്ഥിതാ ഹരിണാ തത്ര പൂജിതാ നൃപപുംഗവാഃ । ബ്രാഹ്മണാഃ സുമഹാത്മാനോ നിര്യയുഃ സ്വകമാലയമ്
ഹരിയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ അവിടുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.