വ്രതചര്യാപരാഭൂത്വാ ധ്യായംതീ പുരുഷോത്തമമ് । ആത്മേശം സ്വസ്യ ഭര്താരമുവാസ പിതൃമംദിരേ
വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് പരമപുരുഷനിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ നാഥനെയാണ് ഭർത്താവായി കരുതി, അവൾ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു.
കര്ത്തും താം ശിശുപാലായ വിവാഹം പാര്ഥിവോത്തമഃ । ചകാര യത്നം പുത്രേണ രുക്മിണാ സവിധീമതാ
മഹാരാജാവും, നല്ല ഗുണമുള്ള മകനായ രുക്മിയും ചേർന്ന്, ശിശുപാലനുമായി അവളുടെ വിവാഹം നടത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
പുരോഹിതസുതം വിപ്രം പ്രേഷയാമാസ രുക്മിണീ । ഉദ്ദിശ്യ കൃഷ്ണം ഭര്ത്താരം സ തൂര്ണം ദ്വാരകാം യയൌ
രുക്മിണി, കുടുംബപുരോഹിതന്റെ മകനായ ബ്രാഹ്മണനെ, താൻ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിച്ച കൃഷ്ണനോട് അയച്ചു; അവൻ വേഗത്തിൽ ദ്വാരകയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സമേത്യ കൃഷ്ണം രാമം ച താഭ്യാം വിധിവദര്ചിതഃ । ഏകാംതേ സര്വമാചഷ്ട രുക്മിണീഭാഷിതം തയോഃ
കൃഷ്ണനെയും രാമനെയും കണ്ടു, അവർ അവനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം, രുക്മിണി പറഞ്ഞതെല്ലാം അവൻ ഇരുവരോടും ഒറ്റയ്ക്ക് പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ രാമകൃഷ്ണൌ തു തേന വിപ്രേണ ധീമതാ । സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രസംപൂര്ണം രഥമാകാശഗം പ്രഭുഃ
അവൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, രാമനും കൃഷ്ണനും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും നിറച്ച രഥം ഒരുക്കി.
ആരുഹ്യ സൂതമുഖ്യേന ദാരുകേണ മഹാത്മനാ । വിദര്ഭനഗരീം തൂര്ണം ജഗ്മതുഃ പുരുഷോത്തമൌ
പ്രശസ്തനായ രഥസാരഥിയായ ദാരുകനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി, ഇരുവരും വേഗത്തിൽ വിദർഭനഗരിയിലേക്ക് പോയി.
രാജാനഃ സര്വരാഷ്ട്രേഭ്യോ വിവാഹം ദ്രഷ്ടുമാഗതാഃ । ജരാസംധമുഖാഃ സര്വേ ശിശുപാലസ്യ ധീമതഃ
എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള രാജാക്കന്മാർ, ജരാസന്ധൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, ബുദ്ധിമാൻ ശിശുപാലന്റെ വിവാഹം കാണാൻ എത്തിയിരുന്നു.
തസ്മിന്നുദ്വാഹസമയേ രുക്മിണീ രുക്മഭൂഷണാ । ദുര്ഗാം നിഃസൃതാര്ചയിതും സഖീഭിര്നഗരാദ്ബഹിഃ
വിവാഹസമയത്ത്, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച രുക്മിണി, സഖികളോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ദുർഗ്ഗയെ പൂജിക്കാൻ പോയി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സംപ്രാപ്തോ ദേവകീസുതഃ । രഥസ്ഥാം താം ച ജഗ്രാഹ ബലവാന്മധുസൂദനഃ
അതേ സമയം തന്നെ, ദേവകിയുടെ മകനായ കൃഷ്ണൻ അവിടെ എത്തി; ശക്തനായ മധുസൂദനൻ രഥത്തിൽ നിന്നിരുന്ന അവളെ പിടിച്ചു.
സഹസാ രഥമാരോപ്യ യയൌ തൂര്ണം സ്വമാലയമ് । തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടാ ജരാസംധമുഖാ നൃപാഃ
അവളെ പെട്ടെന്ന് രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, കൃഷ്ണൻ വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം, ജരാസന്ധൻ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ കോപത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
രുക്മിണാ രാജപുത്രേണ യുദ്ധായ സമുപസ്ഥിതാഃ । അനുയാതാ ഹരിം ക്രുദ്ധാശ്ചതുരംഗബലാന്വിതാഃ
രാജകുമാരനായ രുക്മി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, അവർ നാലുവിധ സൈന്യങ്ങളുമായി ക്രുദ്ധരായി ഹരിയെ പിന്തുടർന്ന് യുദ്ധത്തിനായി എത്തി.
ബലഭദ്രോ മഹാബാഹുരവരുഹ്യ രഥോത്തമാത് । ലാംഗലം മുശലം ഗൃഹ്യ നിജഘാന ക്ഷണാദരീന്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ബലഭദ്രൻ, ഉത്തമരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, തന്റെ നിലാവും ഗദയും എടുത്ത്, ശത്രുക്കളെ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു തകർത്തു.
രഥാനശ്വാന്മഹാനാഗാംസ്തഥാ പാദചരാനപി । ലാംഗലമുശലാമ്യാം വൈ നിജഘാന ബലാദ്രണേ
ബലഭദ്രൻ തന്റെ നിലാവും ഗദയും ഉപയോഗിച്ച്, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, വലിയ ആനകൾ, പദാതികൾ എന്നിവയെ യുദ്ധത്തിൽ ശക്തിയായി തകർത്തു.
തസ്യ ലാംഗലപാതേന ചൂര്ണിതാ രഥപംക്തയഃ । നാഗാശ്ച പതിതാ ഭൂമൌ വജ്രേണേവ മഹീധരാഃ
അവന്റെ നിലാവിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ, രഥങ്ങളുടെ നിരകൾ ചിതറപ്പെട്ടു; ആനകൾ ഇടിമിന്നലാൽ പർവ്വതങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ നിലത്ത് വീണു.
നിര്ഭിന്നമസ്തകാഃ സര്വേ വമംതോ രുധിരം ബഹു । ക്ഷണേനൈവ ഹതം സൈന്യം ബലരാമേണ വൈ തദാ
എല്ലാവരും തലകുത്തി പിളർന്ന രക്തം ഒഴുകി; ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു ബലരാമൻ ആ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു.
സാശ്വം സനാഗം സരഥം സപദാതിം മഹാരണേ । സമംതാത്സമരേ തത്ര സുസ്രുവുഃ ശോണിതാപഗാഃ
കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും പദാതികളും ഉൾപ്പെടെ മഹായുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാടും രക്തം ഒഴുകി.
പ്രഭഗ്നാഃ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ദുദ്രുവുര്ഭയപീഡിതാഃ । കൃഷ്ണേന കദനം ചക്രേ രുക്മീ ക്രോധവശാദ്ബലീ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഭയത്തിൽ ചിതറിപ്പോയി ഓടി; എന്നാൽ രുക്മി, കോപത്തിലും ശക്തിയിലും, കൃഷ്ണനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
ധനുരുദ്യമ്യ ബാണൌഘൈസ്താഡയാമാസ ശാര്ങ്ഗിണമ് । തതഃ പ്രഹസ്യ ഗോവിംദഃ ശാര്ങ്ഗമാദായ ലീലയാ
വില്ല് ഉയർത്തി, രുക്മി അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ശാർംഗം കൈവശമുള്ള കൃഷ്ണനെ ആക്രമിച്ചു; അതിനുശേഷം, ഗോവിന്ദൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ലാളിത്യത്തോടെ ശാർംഗം എടുത്തു.
ജഘാനൈകേനബാണേന രഥാശ്വാംസ്തസ്യ സാരഥിമ് । രഥംധ്വജം പതാകാം ച ചിച്ഛേദ ധരണീധരഃ
ഒരു അമ്പിനാൽ ഭൂമിയുടെ അധിപൻ അവന്റെ രഥത്തിലെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി, രഥവും പതാകയും കൊടിയും തുണ്ടുതുണ്ടാക്കി.
വിരഥഃ ഖങ്ഗമാദായ ധരണ്യാം സ ഉപസ്ഥിതഃ । കൃഷ്ണസ്തു ഖങ്ഗം ചിച്ഛേദ ബാണേനൈകേന വീര്യവാന്
രഥം ഇല്ലാതായവൻ നിലത്ത് കത്തിയെടുത്തു നില്ക്കുമ്പോൾ, വീരനായ കൃഷ്ണൻ ഒരു അമ്പിനാൽ ആ കത്തിയും തൂണ്ടി തകർത്തു.
തതഃ സ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ കൃഷ്ണം വക്ഷസ്യതാഡയത് । തം ജഗ്രാഹ രണേ വീരം നിബധ്യ നിബിഡം ഹരിഃ
അതിനുശേഷം അവൻ കയ്യെത്തി കൃഷ്ണന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു; എന്നാൽ ഹരി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആ വീരനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു.
തീക്ഷ്ണം ക്ഷുരപ്രമാദായ പ്രഹസന്മധുസൂദനഃ । ശിരസോ മുംഡനം കൃത്വാ മുമോച ച ജനാര്ദനഃ
മധുസൂദനൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, അവന്റെ തലമുടി മുറിച്ച് ജനാർദ്ദനൻ അവനെ വിട്ടയച്ചു.
സ തു ശോകസമാവിഷ്ടോ നിഃശ്വസന്നുരഗോ യഥാ । ആവിവേശ പുരം സ്വീയം സ തു തത്രൈവ ചാവസത്
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, പാമ്പുപോലെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു പോയി അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതേ വിദര്ഭസേനാവിധ്വംസനംനാമ സപ്തചത്വാരിംശദധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാമഹേശ്വരരുടെ സംവാദത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണചരിതത്തിൽ വിദ്യർഭസേനയുടെ പരാജയം എന്ന അദ്ധ്യായം ഇരുനൂറ്റി നാല്പത്തിയേഴാമതായി സമാപിക്കുന്നു.
രുദ്ര ഉവാച- അഥ കൃഷ്ണസ്തു രാമേണ രുക്മിണ്യാ ദാരുകേണ ച । ദിവ്യം സ്യംദനമാരുഹ്യ യയൌ തൂര്ണം സ്വമാലയമ്
ശിവൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ ബാലരാമനോടും രുക്മിണിയോടും ദാരുകനോടും കൂടെ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
തതഃ പ്രവിശ്യ നഗരീം ദ്വാരകാം ദേവകീസുതഃ । ശുഭേഹ്രി ശുഭലഗ്നേ വൈ വേദോക്തവിധിനാ ഹരിഃ
അതിനുശേഷം ദേവകിയുടെ മകൻ ദ്വാരക നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, നല്ല സമയത്തും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെയും വേദത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു.
ഉപയേമേ നൃപസുതാം രുക്മിണീം രുക്മഭൂഷിതാമ് । തസ്മിന്നുദ്വാഹസമയേ ദേവദുംദുഭയോ ദിവി
അവൻ പൊന്നാലങ്കരിച്ച രാജകുമാരി രുക്മിണിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ആ വിവാഹസമയത്ത് ദിവ്യമായ മൃദംഗങ്ങൾ ആകാശത്ത് മുഴങ്ങി.
വിനേദുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി വവൃഷുഃ സുരസത്തമാഃ । വസുദേവോഗ്രസേനൌ ച തഥാക്രൂരോ യദൂത്തമഃ
ദേവന്മാർ പുഷ്പങ്ങൾ മഴപെയ്യിച്ചു; വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ അക്രൂരനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബലഭദ്രോ മഹാതേജാ യേ ചാന്യേ യദുപുംഗവാഃ । ചക്രുഃ കൃഷ്ണസ്യ രുക്മിണ്യാ വിവാഹം സുസുഖം യഥാ
മഹാതേജസ്സുള്ള ബാലഭദ്രനും മറ്റു യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാരും കൃഷ്ണനും രുക്മിണിയും തമ്മിലുള്ള വിവാഹം വളരെ സന്തോഷത്തോടെ നടത്തി.
നംദഗോപോഥ ഗോപാലൈര്ഗോപവൃംദൈഃ സമാഗതഃ । സ്വലംകൃതാഭിര്യോഷാഭിര്യശോദാ ച സമാഗതാ
നന്ദഗോപനും മറ്റ് ഗോപന്മാരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും അലങ്കരിച്ച യശോദയും അവിടെ ഒന്നിച്ചു.