ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ വാമനപ്രാദുര്ഭാവോനാമ ചത്വാരിംശദധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഉമയും മഹേശ്വരനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ വാമനന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇരുനൂറ്റി നാല്പതാമത്തെ അധ്യായം, പത്തിരണ്ടായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി അമ്പത് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, പദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു.
രുദ്ര ഉവാച- ഹത്വാഥ യവനം തത്ര മുചുകുംദേന ധീമതാ । ദത്ത്വാ തസ്മൈ വരം മുക്തിം നിഷ്ക്രാംതോ യദുനംദനഃ
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ധീരനായ മുചുകുന്ദൻ അവിടെ യവനനെ സംഹരിച്ചു; അവനു മോക്ഷം എന്ന വരം നൽകി, യദുവംശജൻ അവിടുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ഹതം ച യവനം ശ്രുത്വാ ജരാസംധഃ സുദുര്മതിഃ । യയുധേ രാമകൃഷ്ണാഭ്യാം സ്വബലേന സമാവൃതഃ
യവനനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കേട്ട ജരാസന്ധൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ, തന്റെ സൈന്യവുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട് രാമനും കൃഷ്ണനും എതിരായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
കൃഷ്ണേന നിഹതം സൈന്യം സര്വം തസ്യ ദുരാത്മനഃ । സ പപാത മഹീപൃഷ്ഠേ മൂര്ച്ഛിതോ മഗധാധിപഃ
കൃഷ്ണൻ ആ ദുഷ്ടന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും നശിപ്പിച്ചു; മഗധരാജാവ് ഭൂമിയിൽ ബോധംകെട്ട് വീണു.
ചിരേണ ലബ്ധ്വാ സംജ്ഞാം തു വിഹ്വലാംഗോ ഭയാതുരഃ । ന ശശാക രണേ യോദ്ധും രാമേണ മഗധേശ്വരഃ
നേരംകഴിഞ്ഞ് ബോധം തിരിച്ചുവന്ന മഗധേശ്വരൻ, ഭയത്താൽ ശരീരം വിറയച്ച്, രാമനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
വിമുഖഃ പ്രാദ്രവത്തൂര്ണം ഹതശേഷബലാനുഗഃ । അജേയാവിതി തൌ മത്വാ രാമകൃഷ്ണൌ മഹാബലൌ
അവൻ മുഖം തിരിച്ച്, തോറ്റ സൈന്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളുമായി ചേർന്ന് വേഗത്തിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; രാമനും കൃഷ്ണനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണെന്ന് കരുതി.
തയോര്വിരോധം ത്യക്ത്വാഥ നഗരീം സ്വാം വിവേശ ഹ । അഥ തൌ വസുദേവസ്യ തനയൌ സഹ സേനയാ
അവരോടുള്ള വൈരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ജരാസന്ധൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി; പിന്നെ വസുദേവന്റെ മക്കളായ ആ ഇരുവരും സൈന്യത്തോടൊപ്പം
മഥുരാം ത്യജ്യ നഗരീം പ്രവിഷ്ടൌ ദ്വാരികാം പുരീമ് । ഇംദ്രേണ പ്രേഷിതോ വായുഃ സഭാം തത്ര ദിവൌകസാമ്
മഥുര നഗരം വിട്ട് ദ്വാരകാപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ വായുവിനെ ദേവന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് അയച്ചു.
കൃഷ്ണായ പ്രദദൌ പ്രീത്യാ നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ । വജ്രവൈഡൂര്യരചിതാം ബഹ്വാസനവിചിത്രിതാമ്
വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച, വജ്രവും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, പല ഇരിപ്പിടങ്ങളുമുള്ള ആ മനോഹരമായ സഭ കൃഷ്ണനു ഇന്ദ്രൻ സ്നേഹത്തോടെ സമ്മാനിച്ചു.
നാനാരത്നമയൈര്ദിവ്യൈഃ സ്വര്ണച്ഛത്രൈര്വിരാജിതാമ് । താം പ്രാപ്യ രമ്യാം തു സഭാമുഗ്രസേനാദയോ നൃപാഃ
നാനാരത്നങ്ങളാൽ ഭസുരമായ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുടകളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ മനോഹരമായ സഭ ഉഗ്രസേനനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും
മോദംതേ നൈഗമൈഃ സാര്ദ്ധം ദിവി ദേവഗണാ ഇവ । ഇക്ഷ്വാകുവംശസംഭൂതോ രൈവതോ നാമ പാര്ഥിവഃ
നഗരവാസികളോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവതകൾ പോലെ; ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ പിറന്ന രാജാവായ റൈവതൻ
കന്യാം ദുഹിതരം സ്വസ്യ സര്വലക്ഷണസംയുതാമ് । രാമായ പ്രദദൌ പ്രീത്യാ രേവതീ നാമ നാമതഃ
സ്വന്തം മകളായ, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള രേവതിയെ രാമനു സ്നേഹത്തോടെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി.
ഉപയേമേ വിധാനേന സ രാമസ്താം ച രേവതീമ് । രമയാമാസ ച തയാ ശച്യാ ഇവ സുരേശ്വരഃ
രാമൻ വിധിപ്രകാരം രേവതിയെ വിവാഹം ചെയ്തു, ഇന്ദ്രൻ ശചിയുമായി ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
വിദര്ഭരാജോ ധര്മാത്മാ ഭീഷ്മകോ നാമ ധാര്മികഃ । ബഭൂവുസ്തസ്യ പുത്രാസ്തു രുക്മപ്രഭൃതയഃ ശുഭാഃ
വിദർഭരാജാവായ ഭീഷ്മകൻ ധാർമ്മികനും സത്യവാനുമായിരിന്നു; അവനു രുക്മനും മറ്റു നല്ല പുത്രന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാമവരജാ കന്യാ രുക്മിണീ വരവര്ണിനീ । കമലാംശേന സംഭൂതാ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
അവർക്കിടയിൽ ഇളയമകളായ രുക്മിണി, ഉജ്ജ്വലമായ വർണ്ണവും എല്ലാ സൗഭാഗ്യലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളും, കമലാദേവിയുടെ അംശത്തിൽ ജനിച്ചവളുമായിരുന്നു.
രാഘവത്വേഭവത്സീതാ രുക്മിണീ കൃഷ്ണജന്മനി । അന്യേഷ്വേവാവതാരേഷു വിഷ്ണോരേഷാ സഹായിനീ
രാമാവതാരത്തിൽ അവൾ സീതയായിരുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തിൽ രുക്മിണിയായി; വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റു അവതാരങ്ങളിലും അവൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹചാരിയാണ്.
ഹിരണ്യക ഹിരണ്യാക്ഷൌ സംഭൂതൌ ദ്വാപരേ പുനഃ । ശിശുപാലോ ദംതവക്ത്ര ഇതി നാമ സമന്വിതൌ
ഹിരണ്യകശിപുവും ഹിരണ്യാക്ഷനും ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വീണ്ടും ജനിച്ച് ശിശുപാലനും ദന്തവക്രനും എന്ന പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ചൈദ്യാന്വയേ സമുദ്ഭൂതൌ മഹാബലപരാക്രമൌ । രുക്മിണീ ശിശുപാലായ ദാതുമൈച്ഛത്തദാത്മജഃ
ചേദിവംശത്തിൽ ജനിച്ച ശക്തനും ധൈര്യശാലികളുമായ അവർ; രുക്മിണിയുടെ പിതാവ് അവളെ ശിശുപാലനു വിവാഹം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തം നേച്ഛതീ പതിം സാ തു ശിശുപാലം ശുഭാനനാ । ബാല്യാത്പ്രഭൃതി വൈ വിഷ്ണുമനുരക്താ ദൃഢവ്രതാ
പക്ഷേ, മനോഹരമുഖമായ രുക്മിണി ശിശുപാലനെ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിച്ചില്ല; ബാല്യകാലംമുതൽ വിഷ്ണുവിൽ അഗാധഭക്തിയോടെ ഉറച്ച വ്രതം പാലിച്ചു.
ഉദ്ദിശ്യ കൃഷ്ണം ഭര്ത്താരം സുരാണാമര്ചനം സദാ । ചകാര രുക്മിണീ കന്യാ ദാനാനി വിവിധാനി ച
ഭർത്താവായി കൃഷ്ണനെ ആശിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവതകളെ ആരാധിച്ച്, രുക്മിണി പലവിധ ദാനങ്ങളും ചെയ്തു.
വ്രതചര്യാപരാഭൂത്വാ ധ്യായംതീ പുരുഷോത്തമമ് । ആത്മേശം സ്വസ്യ ഭര്താരമുവാസ പിതൃമംദിരേ
വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് പരമപുരുഷനിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ നാഥനെയാണ് ഭർത്താവായി കരുതി, അവൾ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു.
കര്ത്തും താം ശിശുപാലായ വിവാഹം പാര്ഥിവോത്തമഃ । ചകാര യത്നം പുത്രേണ രുക്മിണാ സവിധീമതാ
മഹാരാജാവും, നല്ല ഗുണമുള്ള മകനായ രുക്മിയും ചേർന്ന്, ശിശുപാലനുമായി അവളുടെ വിവാഹം നടത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
പുരോഹിതസുതം വിപ്രം പ്രേഷയാമാസ രുക്മിണീ । ഉദ്ദിശ്യ കൃഷ്ണം ഭര്ത്താരം സ തൂര്ണം ദ്വാരകാം യയൌ
രുക്മിണി, കുടുംബപുരോഹിതന്റെ മകനായ ബ്രാഹ്മണനെ, താൻ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിച്ച കൃഷ്ണനോട് അയച്ചു; അവൻ വേഗത്തിൽ ദ്വാരകയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സമേത്യ കൃഷ്ണം രാമം ച താഭ്യാം വിധിവദര്ചിതഃ । ഏകാംതേ സര്വമാചഷ്ട രുക്മിണീഭാഷിതം തയോഃ
കൃഷ്ണനെയും രാമനെയും കണ്ടു, അവർ അവനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം, രുക്മിണി പറഞ്ഞതെല്ലാം അവൻ ഇരുവരോടും ഒറ്റയ്ക്ക് പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ രാമകൃഷ്ണൌ തു തേന വിപ്രേണ ധീമതാ । സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രസംപൂര്ണം രഥമാകാശഗം പ്രഭുഃ
അവൻ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, രാമനും കൃഷ്ണനും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും നിറച്ച രഥം ഒരുക്കി.
ആരുഹ്യ സൂതമുഖ്യേന ദാരുകേണ മഹാത്മനാ । വിദര്ഭനഗരീം തൂര്ണം ജഗ്മതുഃ പുരുഷോത്തമൌ
പ്രശസ്തനായ രഥസാരഥിയായ ദാരുകനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി, ഇരുവരും വേഗത്തിൽ വിദർഭനഗരിയിലേക്ക് പോയി.
രാജാനഃ സര്വരാഷ്ട്രേഭ്യോ വിവാഹം ദ്രഷ്ടുമാഗതാഃ । ജരാസംധമുഖാഃ സര്വേ ശിശുപാലസ്യ ധീമതഃ
എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള രാജാക്കന്മാർ, ജരാസന്ധൻ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച്, ബുദ്ധിമാൻ ശിശുപാലന്റെ വിവാഹം കാണാൻ എത്തിയിരുന്നു.
തസ്മിന്നുദ്വാഹസമയേ രുക്മിണീ രുക്മഭൂഷണാ । ദുര്ഗാം നിഃസൃതാര്ചയിതും സഖീഭിര്നഗരാദ്ബഹിഃ
വിവാഹസമയത്ത്, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച രുക്മിണി, സഖികളോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ദുർഗ്ഗയെ പൂജിക്കാൻ പോയി.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സംപ്രാപ്തോ ദേവകീസുതഃ । രഥസ്ഥാം താം ച ജഗ്രാഹ ബലവാന്മധുസൂദനഃ
അതേ സമയം തന്നെ, ദേവകിയുടെ മകനായ കൃഷ്ണൻ അവിടെ എത്തി; ശക്തനായ മധുസൂദനൻ രഥത്തിൽ നിന്നിരുന്ന അവളെ പിടിച്ചു.
സഹസാ രഥമാരോപ്യ യയൌ തൂര്ണം സ്വമാലയമ് । തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടാ ജരാസംധമുഖാ നൃപാഃ
അവളെ പെട്ടെന്ന് രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, കൃഷ്ണൻ വേഗത്തിൽ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; അതിനുശേഷം, ജരാസന്ധൻ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ കോപത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.