ഹനൂമാന്വീക്ഷ്യ വിഭ്രാംതോ രാമസ്യ ചരണൌ മുദാ । വവംദേ ഭക്തരക്ഷാര്ഥമാഗതം നിജഗാദ ച
ഹനുമാനെ കണ്ടു, ആനന്ദത്തോടെ രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു വണങ്ങി; ഭക്തനെ രക്ഷിക്കാൻ വന്ന രാമനെ കണ്ടു അവൻ പറഞ്ഞു.
സ്വാമിംസ്തവൈതദ്യുക്തം തു സ്വഭക്തപരിപാലനമ് । യത്സംഗ്രാമേ ജിതം സര്വം പാശബദ്ധമമോചയഃ
സ്വാമി, ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്നതാണു നിനക്ക് യുക്തമായത്; യുദ്ധത്തിൽ നീ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചു, പാശത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരെ മോചിപ്പിച്ചു.
വയം ത്വിദാനീം ധന്യാ വൈ യദ്ദ്രക്ഷ്യാമോ ഭവത്പദേ । ജേഷ്യാമോഽരീന്ക്ഷണാദേവ ത്വത്കൃപാതോ രഘൂദ്വഹ
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്, കാരണം നിന്റെ പാദങ്ങൾ കാണാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും; രഘുവംശജ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളെ ക്ഷണത്തിൽ ജയിക്കും.
ശേഷ ഉവാച। സ്ഥാണുസ്തദാഗതം രാമം യോഗിനാം ധ്യാനഗോചരമ് । പതിത്വാ പാദയോര്വിപ്ര ജഗാദ പ്രണതാഭയമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: യോഗികൾ ധ്യാനത്തിൽ കാണുന്ന സ്ഥാണു അപ്പോൾ രാമന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, പാദങ്ങളിൽ വീണു, ഭക്തർക്ക് ഭയം നീക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഏകസ്ത്വം പുരുഷഃ സാക്ഷാത്പ്രകൃതേഃ പര ഈര്യസേ । യഃ സ്വാംശകലയാ വിശ്വം സൃജസ്യവസി ഹംസി ച
നീ മാത്രമാണ് സാക്ഷാൽ പുരുഷൻ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായവൻ; നിന്റെ ഭാഗവും ശക്തിയും കൊണ്ട് നീ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും, നിലനിർത്തുകയും, സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അരൂപസ്ത്വമശേഷസ്യ ജഗതഃ കാരണം പരമ് । ഏക ഏവ ത്രിധാരൂപം ഗൃഹ്ണാസി കുഹകാന്വിതഃ
നീ രൂപരഹിതനാണ്, സകല ജഗത്തിന്റെ പരമകാരണമാണ്; എന്നാൽ മായയാൽ നീ ഒരുവൻ തന്നെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടൌ വിധാതൃരൂപേണ പാലനേ സ്വയമാസ ച । പ്രലയേ ജഗതഃ സാക്ഷാദഹം ശര്വാഖ്യതാം ഗതഃ
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ സ്രഷ്ടാവിന്റെ രൂപം ധരിക്കുന്നു; സംരക്ഷണത്തിൽ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ലോകം ലയിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ തന്നെ ശർവൻ എന്ന പേരിൽ പ്രത്യക്ഷമാവുന്നു.
തവ യത്പരമേശസ്യ ഹയമേധക്രതുക്രിയാ । ബ്രഹ്മഹത്യാപനോദായ തദ്വിഡംബനമദ്ഭുതമ്
പരമേശ്വരനേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീക്കാൻ വേണ്ടി നീ നടത്തിയ അശ്വമേധയാഗം അത്ഭുതകരമായ ഒരു പ്രവർത്തിയായിരുന്നു.
യത്പാദശൌചമമലം ഗംഗാഖ്യം ശിരസോംഽതരാ । വഹാമി പാപശാംത്യര്ഥം തസ്യ തേ പാതകം കുതഃ
നിന്റെ പാദങ്ങളുടെ വിശുദ്ധി ആയ ഗംഗാ എന്ന ശുദ്ധജലം ഞാൻ പാപങ്ങൾ ശമിപ്പാൻ തലയിൽ വഹിക്കുന്നു; അപ്പോൾ നിനക്ക് എങ്ങനെയെങ്കിലും പാപം ഉണ്ടാകുമോ?
മയാ ബഹ്വപകാരായ കൃതം കര്മ തവ സ്ഫുടമ് । ക്ഷമ്യതാം തത്കൃപാലോ ഹി ഭവതോ വ്യവധായകമ്
നിന്റെ നേരെ ഞാൻ പല തെറ്റുകളും വ്യക്തമായി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; ദയാലുവേ, അവയെ ക്ഷമിക്കണം, അവയാണ് നമ്മളെ വേർതിരിക്കുന്നതിൽ തടസ്സം.
കിം കരോമി മയാ സത്യപാലനാര്ഥമിദം കൃതമ് । ജാനന്പ്രഭാവം ഭവതോ ഭക്തരക്ഷാര്ഥമാഗതഃ
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? സത്യം നിലനിർത്താൻ ഞാൻ ഇതു ചെയ്തു; നിന്റെ ശക്തി അറിയുന്ന ഞാൻ ഭക്തനെ രക്ഷിക്കാൻ വന്നതാണ്.
അസൌ പുരാ ഉജ്ജയിന്യാം മഹാകാലനികേതനേ । സ്നാത്വാ ശിപ്രാഖ്യ സരിതി തപസ്തേപേ മഹാദ്ഭുതമ്
പണ്ടെ, ഉജ്ജയിനിയിൽ മഹാകാലന്റെ ആലയത്തിൽ, ശിപ്ര എന്ന നദിയിൽ കുളിച്ച്, അവൻ അത്ഭുതകരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തതഃ പ്രസന്നോ ജാതോഽഹം ജഗാദ ഭൂമിപം പ്രതി । യാചസ്വേതി മഹാരാജ സ വവ്രേ രാജ്യമദ്ഭുതമ്
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ചോദിക്കൂ മഹാരാജാവേ.' അപ്പോൾ രാജാവ് അത്ഭുതകരമായ രാജ്യം വേണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
മയാ പ്രോക്തം ദേവപുരേ തവ രാജ്യം ഭവിഷ്യതി । യാവദ്രാമഹയഃ പുര്യാമാഗമിഷ്യതി യാജ്ഞികഃ
ദേവപുരിയിൽ ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'നിന്റെ രാജ്യം രാമഹയ എന്ന നഗരത്തിൽ യാജ്ഞികൻ എത്തുന്നതുവരെ തുടരും.'
താവത്പ്രഭൃത്യഹം സ്ഥാസ്യേ തവ രക്ഷാര്ഥമുദ്യതഃ । ഏതദ്ദത്തവരോ രാമ കിം കരോമി സ്വസത്യതഃ
അത് മുതൽ ഞാൻ നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിന് എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്; ഈ വരം നൽകിയതുകൊണ്ട്, രാമ, സത്യം പാലിക്കാൻ ഞാൻ ഇനി എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
ഘൃണിതോഽസ്മ്യധുനാ രാജ്ഞാ സപുത്രപശുബാംധവഃ । ഹയം സമര്പ്യതേ പാദസേവാം രാജാ വിധാസ്യതി
ഇപ്പോൾ രാജാവ് പുത്രന്മാരും പശുക്കളും ബന്ധുക്കളും കൂടെ വിനയത്തോടെ നമിക്കുന്നു; കുതിര സമർപ്പിക്കും, രാജാവ് നിന്റെ പാദസേവനവും ചെയ്യും.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ മഹേശസ്യ രഘൂത്തമഃ । ഉവാച ധീരയാ വാചാ കൃപയാ പൂര്ണലോചനഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: മഹേശന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ കരുണയോടെ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ സ്ഥിരതയുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
രാമ ഉവാച। ദേവാനാമയമേവാസ്തി ധര്മോ ഭക്തസ്യ പാലനമ് । ത്വയാ സാധുകൃതം കര്മ യദ്ഭക്തോ രക്ഷിതോഽധുനാ
രാമൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ ധർമ്മം ഭക്തനെ സംരക്ഷിക്കുകയാണ്; ഭക്തനെ ഇപ്പോൾ സംരക്ഷിച്ചത് നീ ശരിയായാണ് ചെയ്തതെന്ന് ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു.
മമാസി ഹൃദയേ ശര്വ ഭവതോ ഹൃദയേ ത്വഹമ് । ആവയോരംതരം നാസ്തി മൂഢാഃ പശ്യംതി ദുര്ധിയഃ
ശർവനേ, നീ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ട്, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ; നമ്മള്ക്കിടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല — ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവരേ മാത്രമാണ് വേറിട്ടു കാണുന്നത്.
യേ ഭേദം വിദധത്യദ്ധാ ആവയോരേകരൂപയോഃ । കുംഭീപാകേഷു പച്യംതേ നരാഃ കല്പസഹസ്രകമ്
നമ്മളെ, ഒരേ രൂപമുള്ളവരെ, വേർതിരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ആയിരം കാല്പങ്ങൾക്കാലം കുംബീപാക നരകത്തിൽ കതലിക്കപ്പെടും.
യേ ത്വദ്ഭക്താസ്ത ഏവാസന്മദ്ഭക്താ ധര്മസംയുതാഃ । മദ്ഭക്താ അപി ഭൂയസ്യാ ഭക്ത്യാ തവ നതിംകരാഃ
നിന്റെ ഭക്തന്മാരെല്ലാം എന്റെ ഭക്തന്മാരാണ്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവർ; എന്റെ ഭക്തന്മാർ കൂടുതൽ ഭക്തിയോടെ നിന്നെ വണങ്ങുന്നു.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്ഥം ഭാഷിതമാകര്ണ്യ ശര്വോ വീരമണിം നൃപമ് । മൂര്ച്ഛിതം ജീവയാമാസ കരസ്പര്ശാദിനാ പ്രഭുഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചത് കേട്ടശേഷം, ശർവൻ, പ്രഭുവായവൻ, മുറ്ച്ഛിച്ചിരുന്ന വീരമണി രാജാവിനെ കൈസ്പർശംകൊണ്ട് ജീവിപ്പിച്ചു.
അന്യാനപി സുതാനസ്യ മൂര്ച്ഛിതാഞ്ഛരപീഡിതാന് । ജീവയാമാസ സ മൃഡഃ സമര്ഥഃ പ്രഭുരീശ്വരഃ
അമ്പേറ്റു മുറ്ച്ഛിച്ചിരുന്ന രാജാവിന്റെ മറ്റു പുത്രന്മാരെയും ആ കരുണാനിധിയായ പ്രഭു ജീവിപ്പിച്ചു.
സജ്ജം വിധായ തം ഭൂപം ശ്രീരാമപദയോര്നതിമ് । കാരയാമാസ ഭൂതേശഃ പുത്രപൌത്രൈഃ പരീവൃതമ്
രാജാവിനെ ഒരുക്കിയശേഷം, ഭൂതേശൻ അവനെ പുത്രന്മാരും മുമ്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി ശ്രീരാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കാൻ ഇടയാക്കി.
ധന്യോ രാജാ വീരമണിര്യോ ദദര്ശ രഘൂത്തമമ് । യോഗിഭിര്യോഗനിഷ്ഠാഭിര്ദുഷ്പ്രാപമയുതായുതൈഃ
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമനെ നേരിൽ കണ്ട് അനുഭവിച്ച രാജാവ് വീരമണി ഭാഗ്യവാനാണ്. യോഗത്തിൽ സ്ഥിരമായ ആയിരക്കണക്കിന് യോഗികൾക്കും അദ്ദേഹത്തെ ലഭിക്കുക വളരെ ദുഷ്കരമാണ്.
തേ നത്വാ രഘുനാഥം തം കൃതാര്ഥീ കൃതവിഗ്രഹാഃ । ബ്രഹ്മാദിഭിഃ പൂജ്യതമാ അഭൂവന്ദ്വിജസത്തമ
തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായവരും യഥാർത്ഥ രൂപം പ്രാപിച്ചവരുമായവർ രഘുനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു. അങ്ങനെ അവർ ബ്രഹ്മാദിമാരാൽ പോലും ഏറ്റവും ആരാധ്യരായി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
ശത്രുഘ്ന ഹനുമദ്ഭ്യാം ച പുഷ്കലാദിഭിരുദ്ഭടൈഃ । പരിഷ്ടുതായ രാമായ ദദൌ രാജാ ഹയോത്തമമ്
ശത്രുഘ്നനും ഹനുമാനും പുഷ്കലനും മറ്റു പ്രഗത്ഭന്മാരും രാമനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് രാമനോട് ഉത്തമമായ കുതിര അർപ്പിച്ചു.
രാജ്യേന സഹിതം സര്വം സപുത്രപശുബാംധവമ് । ശര്വേണ പ്രേരിതഃ പ്രാദാദ്ഭൂപോ വീരമണിസ്തദാ
അന്നത്തെ സമയത്ത്, ശിവന്റെ പ്രേരണയാൽ രാജാവ് വീരമണി തന്റെ രാജ്യം, മക്കൾ, പശുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ എന്നിവയൊക്കെയും സഹിതം എല്ലാം അർപ്പിച്ചു.
തതോ രാമോ നുതഃ സര്വൈര്വൈരിഭിര്നിജസേവകൈഃ । ശത്രുഘ്നാദിഭിരത്യംതമുത്സുകൈശ്ച വിശേഷതഃ
അപ്പോൾ രാമൻ, ശത്രുക്കളാൽ, സ്വന്തം സേവകരാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് അത്യന്തം ആഗ്രഹത്തോടെ ശത്രുഘ്നനും മറ്റുള്ളവരും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു.
രഥേ മണിമയേ തിഷ്ഠന്ബഭൂവ സ തിരോഹിതഃ । അംതര്ഹിതേ രാമഭദ്രേ സര്വേ പ്രാപുഃ സുവിസ്മയമ്
മണിമയമായ രഥത്തിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ രാമൻ അപ്രത്യക്ഷനായി. രാമഭദ്രൻ മറഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.