ബൃഹസ്പതിം സുരാധ്യക്ഷം മംത്രിണം സ്വര്ഗവാസിനാമ് । പപ്രച്ഛ സവിധേ ഗത്വാ നത്വാ സുരഗുരും വരമ്
സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാരുടെ പ്രധാന മന്ത്രിയും ഗുരുവുമായ ബൃഹസ്പതിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, വണങ്ങി, ദേവരാജാവ് അവനോട് ചോദിച്ചു.
ഇംദ്ര ഉവാച। കോഽസൌ യോ വാനരോ ദ്രോണം നേതും സ്വാമിന്സമാഗതഃ । യേന മേ നിഹതാ വീരാ അമരാഃ ശസ്ത്രധാരിണഃ
ഇന്ദ്രൻ ചോദിച്ചു: ദ്രോണമാരുടെ മുന്നിൽ എത്തി, എന്റെ ആയുധധാരികളായ വീരന്മാരെ വധിച്ച ഈ വാനരൻ ആരാണ്?
ശേഷ ഉവാച। ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു തദ്വാക്യമുക്തമാംഗിരസോ മഹാന് । ജഗാദ ഭയസംവിഗ്നം തുരാസാഹം സുരാധിപമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ദേവരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാനായ അംഗിരസപുത്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ബൃഹസ്പതിരുവാച। യോ രാവണമഹന്സംഖ്യേ കുംഭകര്ണമദീദഹത് । യേന തേ വൈരിണഃ സര്വേ ഹതാസ്തസ്യൈവ സേവകഃ
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ കൊല്ലുകയും, കുംഭകർണ്ണനെ ദഹിപ്പിക്കുകയും, നിന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തവന്റെ സേവകനാണ് അവൻ.
യേന ലംകാ സത്രികൂടാ നിര്ദഗ്ധാ പുച്ഛവഹ്നിനാ । അക്ഷശ്ച നിഹതോ യേന ഹനൂമംതമവേഹി തമ്
തന്റെ വാലിലെ അഗ്നിയാൽ മൂന്ന് കുന്നുകളുള്ള ലങ്കയെ ദഹിപ്പിക്കുകയും, അക്ഷനെ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തത് ഹനുമാനാണ് — നീ അതറിയുക.
തേന സര്വേ വിനിഹതാ ദ്രോണാര്ഥമയമുദ്യതഃ । ഹയമേധം മഹാരാജഃ കരോതി ബലിസത്തമഃ
ദ്രോണമാർക്കായി അവൻ എല്ലാവരെയും സംഹരിച്ചു; മഹാരാജാവായ ബലശാലിയായവൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തുകയാണ്.
തസ്യാശ്വം ശിവഭക്തസ്തു നൃപോ വീരമണിര്മഹാന് । ജഹാര തത്ര സമഭൂദ്രണം സുരവിമോഹനമ്
ശിവഭക്തനായ മഹാവീരൻ വീരമണിരാജാവ് അവിടത്തെ കുതിര പിടിച്ചു; അതിനുശേഷം ദേവന്മാരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന മഹായുദ്ധം നടന്നു.
ശിവേന നിഹതാഃ സംഖ്യേ വീരാ രാമസ്യ ഭൂരിശഃ । താന്വൈ ജീവയിതും ദ്രോണം നേഷ്യത്യേവ മഹാബലഃ
ശിവൻ യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ അനേകം വീരന്മാരെ സംഹരിച്ചു; അവരെ ജീവിപ്പിക്കാൻ മഹാബലശാലിയായ ഹനുമാൻ ദ്രോണനെ കൊണ്ടുവരും.
നായം വര്ഷശതൈര്ജേയോ ഭവതാ ബലസംയുതഃ । തസ്മാത്പ്രസാദയ കപിം ദേഹി തത്രത്യമൌഷധമ്
നിനക്ക് ശക്തിയുണ്ടെങ്കിലും, നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞാലും അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട് കപിയെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് അവിടത്തെ ഔഷധം നൽകുക.
ശേഷ ഉവാച। ആഗതം വീക്ഷ്യ ശ്രീരാമം ശത്രുഘ്നഃ പ്രണതാര്തിഹമ് । ഭ്രാതരം സകലാദ്ദുഃഖാന്മുക്തോഽഭൂദ്ദ്വിജസത്തമ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന ശ്രീരാമൻ വന്നതറിഞ്ഞ്, ശത്രുഘ്നൻ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി സഹോദരനോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
ഹനൂമാന്വീക്ഷ്യ വിഭ്രാംതോ രാമസ്യ ചരണൌ മുദാ । വവംദേ ഭക്തരക്ഷാര്ഥമാഗതം നിജഗാദ ച
ഹനുമാനെ കണ്ടു, ആനന്ദത്തോടെ രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു വണങ്ങി; ഭക്തനെ രക്ഷിക്കാൻ വന്ന രാമനെ കണ്ടു അവൻ പറഞ്ഞു.
സ്വാമിംസ്തവൈതദ്യുക്തം തു സ്വഭക്തപരിപാലനമ് । യത്സംഗ്രാമേ ജിതം സര്വം പാശബദ്ധമമോചയഃ
സ്വാമി, ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്നതാണു നിനക്ക് യുക്തമായത്; യുദ്ധത്തിൽ നീ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചു, പാശത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരെ മോചിപ്പിച്ചു.
വയം ത്വിദാനീം ധന്യാ വൈ യദ്ദ്രക്ഷ്യാമോ ഭവത്പദേ । ജേഷ്യാമോഽരീന്ക്ഷണാദേവ ത്വത്കൃപാതോ രഘൂദ്വഹ
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്, കാരണം നിന്റെ പാദങ്ങൾ കാണാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും; രഘുവംശജ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളെ ക്ഷണത്തിൽ ജയിക്കും.
ശേഷ ഉവാച। സ്ഥാണുസ്തദാഗതം രാമം യോഗിനാം ധ്യാനഗോചരമ് । പതിത്വാ പാദയോര്വിപ്ര ജഗാദ പ്രണതാഭയമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: യോഗികൾ ധ്യാനത്തിൽ കാണുന്ന സ്ഥാണു അപ്പോൾ രാമന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, പാദങ്ങളിൽ വീണു, ഭക്തർക്ക് ഭയം നീക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഏകസ്ത്വം പുരുഷഃ സാക്ഷാത്പ്രകൃതേഃ പര ഈര്യസേ । യഃ സ്വാംശകലയാ വിശ്വം സൃജസ്യവസി ഹംസി ച
നീ മാത്രമാണ് സാക്ഷാൽ പുരുഷൻ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായവൻ; നിന്റെ ഭാഗവും ശക്തിയും കൊണ്ട് നീ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും, നിലനിർത്തുകയും, സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അരൂപസ്ത്വമശേഷസ്യ ജഗതഃ കാരണം പരമ് । ഏക ഏവ ത്രിധാരൂപം ഗൃഹ്ണാസി കുഹകാന്വിതഃ
നീ രൂപരഹിതനാണ്, സകല ജഗത്തിന്റെ പരമകാരണമാണ്; എന്നാൽ മായയാൽ നീ ഒരുവൻ തന്നെ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടൌ വിധാതൃരൂപേണ പാലനേ സ്വയമാസ ച । പ്രലയേ ജഗതഃ സാക്ഷാദഹം ശര്വാഖ്യതാം ഗതഃ
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ സ്രഷ്ടാവിന്റെ രൂപം ധരിക്കുന്നു; സംരക്ഷണത്തിൽ നേരിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ലോകം ലയിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ തന്നെ ശർവൻ എന്ന പേരിൽ പ്രത്യക്ഷമാവുന്നു.
തവ യത്പരമേശസ്യ ഹയമേധക്രതുക്രിയാ । ബ്രഹ്മഹത്യാപനോദായ തദ്വിഡംബനമദ്ഭുതമ്
പരമേശ്വരനേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീക്കാൻ വേണ്ടി നീ നടത്തിയ അശ്വമേധയാഗം അത്ഭുതകരമായ ഒരു പ്രവർത്തിയായിരുന്നു.
യത്പാദശൌചമമലം ഗംഗാഖ്യം ശിരസോംഽതരാ । വഹാമി പാപശാംത്യര്ഥം തസ്യ തേ പാതകം കുതഃ
നിന്റെ പാദങ്ങളുടെ വിശുദ്ധി ആയ ഗംഗാ എന്ന ശുദ്ധജലം ഞാൻ പാപങ്ങൾ ശമിപ്പാൻ തലയിൽ വഹിക്കുന്നു; അപ്പോൾ നിനക്ക് എങ്ങനെയെങ്കിലും പാപം ഉണ്ടാകുമോ?
മയാ ബഹ്വപകാരായ കൃതം കര്മ തവ സ്ഫുടമ് । ക്ഷമ്യതാം തത്കൃപാലോ ഹി ഭവതോ വ്യവധായകമ്
നിന്റെ നേരെ ഞാൻ പല തെറ്റുകളും വ്യക്തമായി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; ദയാലുവേ, അവയെ ക്ഷമിക്കണം, അവയാണ് നമ്മളെ വേർതിരിക്കുന്നതിൽ തടസ്സം.
കിം കരോമി മയാ സത്യപാലനാര്ഥമിദം കൃതമ് । ജാനന്പ്രഭാവം ഭവതോ ഭക്തരക്ഷാര്ഥമാഗതഃ
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? സത്യം നിലനിർത്താൻ ഞാൻ ഇതു ചെയ്തു; നിന്റെ ശക്തി അറിയുന്ന ഞാൻ ഭക്തനെ രക്ഷിക്കാൻ വന്നതാണ്.
അസൌ പുരാ ഉജ്ജയിന്യാം മഹാകാലനികേതനേ । സ്നാത്വാ ശിപ്രാഖ്യ സരിതി തപസ്തേപേ മഹാദ്ഭുതമ്
പണ്ടെ, ഉജ്ജയിനിയിൽ മഹാകാലന്റെ ആലയത്തിൽ, ശിപ്ര എന്ന നദിയിൽ കുളിച്ച്, അവൻ അത്ഭുതകരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തതഃ പ്രസന്നോ ജാതോഽഹം ജഗാദ ഭൂമിപം പ്രതി । യാചസ്വേതി മഹാരാജ സ വവ്രേ രാജ്യമദ്ഭുതമ്
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ചോദിക്കൂ മഹാരാജാവേ.' അപ്പോൾ രാജാവ് അത്ഭുതകരമായ രാജ്യം വേണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
മയാ പ്രോക്തം ദേവപുരേ തവ രാജ്യം ഭവിഷ്യതി । യാവദ്രാമഹയഃ പുര്യാമാഗമിഷ്യതി യാജ്ഞികഃ
ദേവപുരിയിൽ ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'നിന്റെ രാജ്യം രാമഹയ എന്ന നഗരത്തിൽ യാജ്ഞികൻ എത്തുന്നതുവരെ തുടരും.'
താവത്പ്രഭൃത്യഹം സ്ഥാസ്യേ തവ രക്ഷാര്ഥമുദ്യതഃ । ഏതദ്ദത്തവരോ രാമ കിം കരോമി സ്വസത്യതഃ
അത് മുതൽ ഞാൻ നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിന് എപ്പോഴും തയ്യാറാണ്; ഈ വരം നൽകിയതുകൊണ്ട്, രാമ, സത്യം പാലിക്കാൻ ഞാൻ ഇനി എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
ഘൃണിതോഽസ്മ്യധുനാ രാജ്ഞാ സപുത്രപശുബാംധവഃ । ഹയം സമര്പ്യതേ പാദസേവാം രാജാ വിധാസ്യതി
ഇപ്പോൾ രാജാവ് പുത്രന്മാരും പശുക്കളും ബന്ധുക്കളും കൂടെ വിനയത്തോടെ നമിക്കുന്നു; കുതിര സമർപ്പിക്കും, രാജാവ് നിന്റെ പാദസേവനവും ചെയ്യും.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ മഹേശസ്യ രഘൂത്തമഃ । ഉവാച ധീരയാ വാചാ കൃപയാ പൂര്ണലോചനഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: മഹേശന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ കരുണയോടെ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ സ്ഥിരതയുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
രാമ ഉവാച। ദേവാനാമയമേവാസ്തി ധര്മോ ഭക്തസ്യ പാലനമ് । ത്വയാ സാധുകൃതം കര്മ യദ്ഭക്തോ രക്ഷിതോഽധുനാ
രാമൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ ധർമ്മം ഭക്തനെ സംരക്ഷിക്കുകയാണ്; ഭക്തനെ ഇപ്പോൾ സംരക്ഷിച്ചത് നീ ശരിയായാണ് ചെയ്തതെന്ന് ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നു.
മമാസി ഹൃദയേ ശര്വ ഭവതോ ഹൃദയേ ത്വഹമ് । ആവയോരംതരം നാസ്തി മൂഢാഃ പശ്യംതി ദുര്ധിയഃ
ശർവനേ, നീ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ട്, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ; നമ്മള്ക്കിടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല — ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവരേ മാത്രമാണ് വേറിട്ടു കാണുന്നത്.
യേ ഭേദം വിദധത്യദ്ധാ ആവയോരേകരൂപയോഃ । കുംഭീപാകേഷു പച്യംതേ നരാഃ കല്പസഹസ്രകമ്
നമ്മളെ, ഒരേ രൂപമുള്ളവരെ, വേർതിരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ ആയിരം കാല്പങ്ങൾക്കാലം കുംബീപാക നരകത്തിൽ കതലിക്കപ്പെടും.