തസ്യ പാപം മമൈവാസ്തു ചേന്ന ത്വാം രണമംഡലേ । പാതയേ മൂര്ച്ഛയാ വീര സന്നദ്ധോ ഭവ ഭൂപതേ
'രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ബോധംകെട്ടിടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ പാപം എനിക്ക് വരട്ടെ. അതിനാൽ, സജ്ജനാകൂ.'
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ പുഷ്കലസ്യ നൃപോത്തമഃ । ചുകോപ ഭൃശമുദ്വിഗ്നഃ സംദധേ നിശിതാഞ്ഛരാന്
പുഷ്കലന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ അതിയായി കോപിച്ചു, അതീവ ഉത്കണ്ഠയോടെ കൂരിയ അമ്പുകൾ കെട്ടി.
തേ ശരാ ഹൃദയം ഭിത്ത്വാ ഗതാസ്തേ ഭാരതേര്മഹത് । പേതുഃ ക്ഷിതാവധോ യദ്വദ്രാമഭക്തിപരാങ്മുഖാഃ
ആ അമ്പുകൾ ഭാരതന്റെ വലിയ ഹൃദയം തുരന്ന്, ഭൂമിയിൽ വീണു. രാമഭക്തിയിൽ നിന്ന് മാറുന്നവർ ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നതുപോലെ.
തതഃ ശരം മുമോചാസ്മൈ നിശിതം വഹ്നിസപ്രഭമ് । ലക്ഷീകൃത്യ മഹദ്വക്ഷഃ കപാടതടവിസ്തൃതമ്
അപ്പോൾ, തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന കൂരിയ ഒരു അമ്പ്, വലിയ വാതിലിന്റെ കതകുപോലെയുള്ള വീരന്റെ വീർപ്പുമുട്ടിയ നെഞ്ച് ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വിട്ടു.
സ ബാണോ ഭൂമിപതിനാ ദ്വിധാ ഛിന്നഃ ശരേണ ഹി । പപാത രഥമധ്യേ സ രവിമംഡലവജ്ജ്വലന്
അവൻ വിട്ട അമ്പ്, രാജാവ് മറ്റൊരു അമ്പ് കൊണ്ട് രണ്ടായി ചിതറിച്ചു, സൂര്യന്റെ വലയംപോലെ തിളങ്ങി രഥത്തിനടിയിൽ വീണു.
അപരം ബാണമാധത്ത മാതൃഭക്തിഭവം തതഃ । നിധായ പുണ്യം സോഽപ്യേഷ ചിച്ഛേദ മഹതാ പുനഃ
അതിനുശേഷം, അമ്മയോടുള്ള ഭക്തിയിൽ ജനിച്ച മറ്റൊരു അമ്പ് എടുത്തു, അതിന്റെ പുണ്യം ചിന്തിച്ച്, അതിനാൽ വലിയവനെ വീണ്ടും ചിതറിച്ചു.
തദാ ഖിന്നഃ സ ഹൃദയേ കിംകര്തവ്യമിതി സ്മരന് । രാമം ഹൃദി നിജാര്തിഘ്നം മുമോച പരമാസ്ത്രവിത്
അപ്പോള് അത്യന്തം വിഷമത്തില് ആള് എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് മനസ്സില് ആലോചിച്ചു, തന്റെ ദു:ഖം അകറ്റുന്ന രാമനെ ഹൃദയത്തില് ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, അത്യുഗ്രമായ അസ്ത്രജ്ഞന് രാമനെന്ന അസ്ത്രം വിടുവിച്ചു.
സ ബാണസ്തസ്യ ഹൃദയേ ലഗ്ന ആശീവിഷോപമഃ । മൂര്ച്ഛാമപ്രാപയത്തം വൈ ജ്വലന്സൂര്യസമപ്രഭഃ
ആ അമ്പ് സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, വിഷമുള്ള പാമ്പിനെപ്പോലെ അവന്റെ ഹൃദയത്തില് കയറി, അവനെ ബോധംകേടാക്കാതെ കത്തിച്ചു.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം പലായനപരായണമ് । രാജ്ഞി സംമൂര്ച്ഛിതേ ജാതേ പുഷ്കലോ ജയമാപ്തവാന്
അവന് ബോധംകെട്ടപ്പോള് അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും വിലാപിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി രക്ഷപ്പെടാന് നോക്കി, പുഷ്കലന് വിജയിച്ചു.
ശേഷ ഉവാച। ആഗത്യ സവിധേ രുദ്രം സമരാംഗണമൂര്ധനി । ജഗാദ ഹനുമാന്വീരഃ സംജിഹീര്ഷുഃ സുരാധിപമ്
ശേഷന് പറഞ്ഞു: യുദ്ധഭൂമിയുടെ നടുവില് രുദ്രനോടു സമീപിച്ച വീരനായ ഹനുമാന് ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയെ നേരിടാന് ആഗ്രഹിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഹനൂമാനുവാച। ത്വം യദാചരസേ രുദ്ര ധര്മസ്യ പ്രതികൂലനമ് । തസ്മാത്ത്വാം ശാസ്തുമിച്ഛാമി രാമഭക്തവധോദ്യതമ്
ഹനുമാന് പറഞ്ഞു: രുദ്രാ, നീ ധര്മ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നതുകൊണ്ടു, രാമഭക്തനെ കൊല്ലാന് ശ്രമിക്കുന്ന നിന്നെ ശിക്ഷിക്കണമെന്ന് എനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട്.
മയാ പുരാ ശ്രുതം ദേവ ഋഷിഭിര്ബഹുധോദിതമ് । രഘുനാഥപദസ്മാരീ നിത്യം രുദ്രഃ പിനാകഭൃത്
ദേവാ, പല ഋഷിമാരില് നിന്ന് ഞാന് പലതവണ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, രഘുനാഥന്റെ പാദങ്ങള് എപ്പോഴും ഓര്ക്കുന്നവനാണ് പിനാകധാരിയായ രുദ്രന് എന്ന്.
തത്സര്വം തു മൃഷാ ജാതം ശത്രുഘ്നം പ്രതി യുധ്യതഃ । പുഷ്കലോ മേ ഹതഃ ശൂരഃ ശത്രുഘ്നോഽപി വിമൂര്ച്ഛിതഃ
പക്ഷേ, ശത്രുഘ്നനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോള് ഈ വാക്കുകള് എല്ലാം തെറ്റാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു; എന്റെ വീരനായ പുഷ്കലന് കൊല്ലപ്പെട്ടു, ശത്രുഘ്നനും ബോധംകെട്ടു വീണു.
തസ്മാത്ത്വാം പാതയാമ്യദ്യ ത്രൈലോക്യപ്രലയോദ്യതമ് । യത്നാത്തിഷ്ഠസ്വ ഭോഃ ശര്വ രാമഭക്തിപരാങ്മുഖഃ
അതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് മൂന്ന് ലോകവും നശിപ്പിക്കാന് തയ്യാറായ നിന്നെ ഞാന് താഴെ വീഴ്ത്തും; രാമഭക്തിയില് നിന്ന് മാറിയ ശര്വാ, നീ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കൂ.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്യുക്തവംതം പ്ലവഗം പ്രോവാച സ മഹേശ്വരഃ । ധന്യോഽസി വീരവര്യസ്ത്വം ഭവാന്വദതി നോ മൃഷാ
ശേഷന് പറഞ്ഞു: കുരങ്ങന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് മഹേശ്വരന് മറുപടി പറഞ്ഞു: നീ ഭാഗ്യവാനാണ്, വീരശ്രേഷ്ഠാ, നീ പറയുന്നത് അസത്യമല്ല.
മത്സ്വാമീ രാമചംദ്രോഽയം സുരാസുരനമസ്കൃതഃ । തദശ്വമാനയാമാസ ശത്രുഘ്നഃ പരവീരഹാ
എന്റെ സ്വാമി ഈ രാമചന്ദ്രനാണ്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആദരിക്കുന്നവന്. പിന്നെ ശത്രുഘ്നന് ശത്രുവിന്റെ വീരന്മാരെ സംഹരിച്ച് കുതിരയെ കൊണ്ടുവന്നു.
തദ്രക്ഷാര്ഥം സമായാതസ്തദ്ഭക്ത്യാ തു വശീകൃതഃ । യഥാകഥംചിദ്ഭക്തോഽസൌ രക്ഷ്യഃ സ്വാത്മാ ഇതി സ്ഥിതിഃ
ആ കുതിരയെ രക്ഷിക്കാന് ഞാന് വന്നതാണ്; അവനിലേക്കുള്ള ഭക്തിയാല് ഞാന് കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഭക്തനെന്ന നിലയില് അവനെ എങ്ങിനെയെങ്കിലും രക്ഷിക്കണം, കാരണം അവന് എന്റെ ആത്മാവാണ് — ഇതാണ് എന്റെ തീരുമാനം.
രഘുനാഥഃ കൃപാം കൃത്വാ വിലോകയ തു നിസ്ത്രപമ് । മാം സ്വഭക്ത സുദുഃഖേന കിംചിത്കോപം ദധന്മഹാന്
രഘുനാഥന് കരുണയോടെ എന്നെ നിരൂപിച്ചു; ഭക്തന് വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചപ്പോള് മഹാനായ അവന് അല്പം കോപം പുലര്ത്തി.
ശേഷ ഉവാച। ഏവം വദതി ചംഡീശേ ഹനൂമാന്കുപിതോ ഭൃശമ് । ശിലാമാദായ മഹതീം താഡയാമാസ തദ്രഥമ്
ശേഷന് പറഞ്ഞു: ചണ്ഡീശന് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോള് ഹനുമാന് അത്യന്തം കോപത്തോടെ വലിയ ഒരു കല്ല് എടുത്ത് അവന്റെ രഥത്തില് എറിഞ്ഞു.
ശിലയാ താഡിതസ്തസ്യ രഥഃ ശകലതാം ഗതഃ । സസൂതഃ സഹയഃ കേതുപതാകാഭിഃ സമന്വിതഃ
ആ കല്ല് കൊണ്ടു അടിക്കപ്പെട്ട രഥം, സാരഥിയും കൂട്ടുകാരും പതാകകളും ഉള്പ്പെടെ, തകരം തകരമായി ചിതറിപ്പോയി.
നഭഃസ്ഥാ ദേവതാഃ സര്വാഃ പ്രശശംസുഃ കപീശ്വരമ് । ധന്യോസി പ്ലവഗാധീശ മഹത്കര്മ ത്വയാ കൃതമ്
ആകാശത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരും കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെ പ്രശംസിച്ചു: 'പ്ലവഗാധിപതേ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്; വലിയ ഒരു കര്മം നീ ചെയ്തു.'
ശ്രീശിവം വിരഥം ദൃഷ്ട്വാ നംദീ തം സമുപാദ്രവത് । ഉവാച ശ്രീമഹാദേവം മത്പൃഷ്ഠം ഗമ്യതാമിതി
ശിവനെ രഥം ഇല്ലാതായതായി കണ്ട നന്ദി ഉടന് അവന്റെ അടുത്തെത്തി മഹാദേവനോട് പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, ദയവായി എന്റെ പുറത്ത് കയറി ഇരിക്കൂ.'
വൃഷസ്ഥിതം തു ഭൂതേശം ഹനൂമാന്കുപിതോ ഭൃശമ് । ശിലാമുത്പാട്യ തരസാ പ്രാഹനദ്ധൃദയേ തദാ
ഭൂതേശന് കാളയുടെ മേല് ഇരിക്കുമ്പോള് ഹനുമാന് അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഒരു വലിയ കല്ല് പിളര്ത്ത് വേഗത്തില് അവന്റെ നെഞ്ചില് ഇടിച്ചു.
തദാഹതോ ഭൂതപതിഃ ശൂലം തീക്ഷ്ണം സമാദദേ । ജാജ്വല്യമാനം ത്രിശിഖം വഹ്നിജ്വാലാസമപ്രഭമ്
അങ്ങനെ അടിയേറ്റ ഭൂതപതി മൂര്ച്ഛയോടെ തീയുടെ ജ്വാലപോലെയുള്ള മൂന്നു അഗ്രങ്ങളുള്ള ഉഗ്രമായ ശൂലം എടുത്തു.
ആയാതം തന്മഹദ്ദൃഷ്ട്വാ ശൂലം പ്രജ്വലനപ്രഭമ് । ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ തരസാ ബഭംജ തിലശഃ ക്ഷണാത്
അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹത്തായ ത്രിശൂലം അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടു, അവൻ അതിനെ വേഗത്തിൽ കൈയിൽ പിടിച്ച് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചെറുതായി തകർത്തു.
ഭഗ്നേ ത്രിശൂലേ തരസാ കപീന്ദ്രേണ ക്ഷണാച്ഛിവഃ । ശക്തിം കരേ സമാധത്ത സര്വലോഹവിനിര്മിതാമ്
ത്രിശൂലം കപികൾമ്മാവൻ അതിവേഗത്തിൽ തകർത്തതോടെ, ശിവൻ ഉടൻ തന്നെ എല്ലാം ലോഹങ്ങളിൽനിന്നും നിർമ്മിച്ച ഒരു വലിയ കുന്തം കൈയിൽ എടുത്തു.
സാ ശക്തിഃ ശിവനിര്മുക്താ ഹൃദയേ തസ്യ ധീമതഃ । ലഗ്നാ ക്ഷണാദഭൂത്തത്ര വിക്ലവഃ പ്ലവഗാധിപഃ
ശിവൻ എറിഞ്ഞ ആ കുന്തം ആ ധീരന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തട്ടി, അപ്പോൾ തന്നെ കപികൾമ്മാവൻ അവിടെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകി.
ക്ഷണാച്ച തദ്വ്യഥാം തീര്ത്വാ ഗൃഹീത്വാ വൃക്ഷമുല്ബണമ് । താഡയാമാസ ഹൃദയേ മഹാവ്യാലവിഭൂഷിതേ
അത്രയേറെ വേദന തുരന്ന്, ഒരു വലിയ വൃക്ഷം പിടിച്ചു, വലിയ പാമ്പുകൾ അലങ്കരിച്ചിരുന്ന ഹൃദയത്തിൽ അതിനാൽ അടിച്ചു.
താഡിതാസ്തേന വീരേണ ഫണീന്ദ്രാസ്ത്രാ സമാഗതാഃ । ഇതസ്തതസ്തേ തം മുക്ത്വാ ഗതാഃ പാതാലമുജ്ജവാഃ
ആ വീരൻ അടിച്ചതോടെ, കൂട്ടമായി വന്നിരുന്ന പാമ്പ് രാജാക്കന്മാർ എല്ലാം ഭയന്ന് വിവിധ ദിശകളിലേക്ക് ഓടി, പെട്ടെന്ന് പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി.
ശിവസ്തസ്മിന്നഗേ മുക്തേ വക്ഷസി സ്വേ നിരീക്ഷ്യ ച । കുപിതോ വ്യദധാദ്ഘോരം മുസലം കരയുഗ്മകേ
ശിവൻ തന്റെ നെഞ്ചിൽ നിന്നു പാമ്പ് വിട്ടുപോയതും കണ്ടപ്പോൾ, കോപത്തോടെ ഇരുകൈകളിൽ ഒരു ഭയങ്കരമായ ഗദ നിർമ്മിച്ചു.