ശത്രുഘ്ന ഉവാച। മദീയോഽശ്വ കുത്ര വിപ്ര കഥയസ്വ മഹാമതേ । ന ലക്ഷ്യതേ ഗതിസ്തസ്യ സേവകൈര്മമ കോവിദൈഃ
ശത്രുഘ്നൻ പറഞ്ഞു: മഹാമനസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ കുതിര എവിടെയാണെന്ന് പറയൂ. എന്റെ പരിചയസമ്പന്നരായ സേവകർക്ക് അതിന്റെ വഴികാണാനായില്ല.
ശംസ തം യേന വാ നീതം ക്ഷത്ത്രിയേണ ച മാനിനാ । കഥമത്ര ഹയപ്രാപ്തിര്ഭവിഷ്യതി തപോധന
ആ കുതിരയെ ആരാണ് കൊണ്ടുപോയത്, അതു ഗർവമുള്ള ക്ഷത്രിയനാണോ എന്ന് പറയൂ. തപസ്സുകാരാ, ഇവിടെ എങ്ങനെ കുതിരയെ തിരികെ നേടാം?
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ സ നാരദഃ । ഉവാച വീണാം രണയന്ഗായന്രാമകഥാം മുഹുഃ
ശത്രുഘ്നന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നാരദൻ വീണ വായിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും രാമകഥ പാടിത്തുടങ്ങി.
നാരദ ഉവാച। ഏതദ്ദേവപുരം രാജന്ഭൂപോ വീരമണിര്മഹാന് । തത്പുത്രേണ വനസ്ഥേന ഗൃഹീതസ്തവ വാജിരാട്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇത് ദേവപുരം തന്നെയാണ്. മഹാനായ വീരമണി രാജാവും, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അവന്റെ മകനും ചേർന്ന്, നിന്റെ പ്രധാന കുതിരയെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
തത്ര യുദ്ധം മഹത്തേഽദ്യ ഭവിഷ്യതി സുദാരുണമ് । അത്ര വീരാഃ പതിഷ്യംതി ബലശൌര്യസമന്വിതാഃ
ഇവിടെ ഇന്ന് വലിയതും അത്യന്തം ഭയാനകവുമായ യുദ്ധം നടക്കും. ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള വീരന്മാർ ഇവിടെ വീഴും.
തസ്മാദത്ര മഹായത്നാത്സ്ഥാതവ്യം തേ മഹാബല । രചയ വ്യൂഹരചനാം ദുര്ഗമാം പരസൈനികൈഃ
അതിനാൽ, മഹാശക്തിയുള്ളവനേ, നീ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ ഇവിടെ ഉറച്ചുനിൽക്കണം. ശത്രുസൈന്യങ്ങൾ കടക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം സൈന്യത്തിന്റെ നിരവ് ഒരുക്കണം.
ജയസ്തേ ഭവിതാ രാജന്കൃച്ഛ്രേണാസ്മാന്നൃപോത്തമാത് । രാമം കോ നു പരാജീയാദ്ഭുവനേ സകലേ ഹ്യപി
രാജാവേ, വലിയ കഷ്ടതയോടെങ്കിലും, നീ ഈ ഉത്തമനായ രാജാവിനെ ജയിക്കും. ഈ ലോകത്ത് രാമനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയുമെന്നു പറയൂ.
ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ വിപ്രോ നഭസി സ്ഥിതവാംസ്തതഃ । യുദ്ധം സുദാരുണം ദ്രക്ഷ്യന്ദേവദാനവയോരിവ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ വിപ്രൻ ആകാശത്തിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷനായി. ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിലുള്ളതുപോലെ ഒരു ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ഇവിടെ കാണപ്പെടും.
ശേഷ ഉവാച। അഥ രാജാ വീരമണിഃ സര്വശൂരശിരോമണിഃ । പടഹം ഘോഷിതും സ്വീയേ പുരമധ്യേ മഹാരവമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, ധൈര്യശാലികളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനായ രാജാവ് വീരമണി തന്റെ നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ പറ്റഹം മുഴക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
ആഹ്വയാമാസ സേനാന്യം രിപുവീരം മഹോന്നതമ് । കഥയാമാസ ച ക്ഷിപ്രം മേഘഗംഭീരയാ ഗിരാ
അവൻ ശത്രുക്കളുടെ ഭയമായ ശക്തനായ സേനാനായകനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, ഇടവേളയില്ലാതെ മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
വീരമണിരുവാച। സേനാനീഃ പടഹസ്യാജ്ഞാം ദേഹി മേ ശോഭനേ പുരേ । തച്ഛ്രുത്വാ മേ സുസന്നദ്ധാഃ ശത്രുഘ്നം പ്രതി യാംതു തേ
വീരമണി പറഞ്ഞു: സേനാനായകാ, എന്റെ മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ പറ്റഹം മുഴക്കാൻ ഉത്തരവ് നൽകൂ. അതു കേട്ടാൽ, എന്റെ നല്ലായുധധാരികളായ സൈനികർ ശത്രുഘ്നനോടു നേരെ പോവട്ടെ.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ രാജ്ഞോ വീരമണേസ്തദാ । കാരയാമാസ പടഹം മഹാരവനിനാദിതമ്
രാജാവ് വീരമണിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട സേനാനായകൻ ഉടൻ തന്നെ വലിയ ഗർജ്ജനത്തോടെ പറ്റഹം മുഴക്കിച്ചു.
ഗേഹേ ഗേഹേ ച രഥ്യായാം ശ്രൂയതേ പടഹധ്വനിഃ । ശത്രുഘ്നം യാംതു യേ സര്വേ വീരാ രാജപുരേ സ്ഥിതാഃ
ഓരോ വീട്ടിലും തെരുവുകളിലും പറ്റഹത്തിന്റെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു. രാജധാനിയിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ വീരന്മാരും ശത്രുഘ്നനോടു നേരെ പോവട്ടെ.
യേ വൈ രാജ്ഞഃ സമുല്ലംഘ്യ ശാസനം വീരമാനിനഃ । പുത്രാ വാ ഭ്രാതരോ വാപി തേ വധ്യാഃ സ്യുര്നൃപാജ്ഞയാ
രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ അവഗണിക്കുന്നവർ, അഹങ്കാരത്തോടെ പെരുമാറുന്നവരായ പുത്രന്മാരോ സഹോദരന്മാരോ ആയാലും, അവർ രാജാവിന്റെ ഉത്തരവുപ്രകാരം ശിക്ഷിക്കപ്പെടും.
ശൃണ്വംതു വീരാഃ പുനരപ്യാഹ തേ പടഹേ രവമ് । ശ്രുത്വാ വിധീയതാമാശു കര്തവ്യം മാ വിലംബിതമ്
വീരന്മാർ വീണ്ടും പറ്റഹത്തിന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കട്ടെ. അതു കേട്ട ഉടൻ തന്നെ ചെയ്യേണ്ടത് വൈകാതെ നിർവഹിക്കണം.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി പടഹരവം സ്വകര്ണഗോചരം । നരവരവീരവരാ യയുര്നൃപോത്തമമ് । കനകകവചഭൂഷിതസ്വദേഹാഃ । സമരമഹോത്സവ ഹൃഷ്ടചിത്തകോശാഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറ്റഹത്തിന്റെ ശബ്ദം അവരുടെ ചെവിയിൽ എത്തുമ്പോൾ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരും വീരന്മാരും സ്വർണ്ണകവചം ധരിച്ച്, യുദ്ധോത്സവത്തിനായി സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
കേചിദ്യയുഃ ശിരസ്ത്രാണം ധൃത്വാ ശിരസി ശോഭനമ് । കവചേന സുശോഭാഢ്യാഃ ശതകോടിസുശോഭിതാഃ
ചിലർ മനോഹരമായ തലയ്ക്കാവൽ ധരിച്ചു, ചിലർ ഉജ്ജ്വലമായ കവചം അണിഞ്ഞ്, അനേകം പേരിൽ വെളിച്ചം പകർന്നു മുന്നോട്ട് പോയി.
രഥേന ഹയയുഗ്മേന മണികാംചനശോഭിനാ । യയുസ്തേ രാജസംദേശാന്നൃവരാലയമുന്മദാഃ
മുത്തുകളും പൊന്നും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കുതിരയോടുകൂടിയ രഥങ്ങളിൽ അവർ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഉല്ലാസത്തോടെ രാജധാനിയിലേക്കു നീങ്ങി.
കേചിന്മതംഗജൈര്മത്തൈഃ കേചിദ്വാഹൈഃ സുശോഭനൈഃ । യയുര്നപഗൃഹം സര്വേ രാജസംദേശകാരകാഃ
ചിലർ ഉന്മത്തമായ ആനകളിൽ, ചിലർ മനോഹരമായ കുതിരകളിലും കയറിക്കൊണ്ട്, എല്ലാവരും രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച് അരമനയിലേക്കു പോയി.
വിവിക്തസ്വര്ണകവചശിരസ്ത്രാണസുശോഭിതഃ । രുക്മാംഗദോഽപി ച നിജേ രഥേ തിഷ്ഠന്മനോജവേ
വ്യക്തമായ സ്വർണ്ണകവചവും തിളങ്ങുന്ന തലയ്ക്കാവലും ധരിച്ച രുക്മാംഗദൻ തന്റെ വേഗമുള്ള രഥത്തിൽ കയറി നിന്നു.
ശുഭാംഗദോഽനുജസ്തസ്യ മഹാരത്നമയം ദധത് । കവചം വപുഷി ശ്രേഷ്ഠം നിജം പ്രായാദ്രണോത്സവേ
അവന്റെ അനിയൻ ശുഭാംഗദൻ വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ പതിച്ച കവചം തന്റെ ഉത്തമമായ ശരീരത്തിൽ അണിഞ്ഞ് യുദ്ധോത്സവത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
രാജഭ്രാതാ വീരസിംഹഃ സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകോവിദഃ । യയൌ നൃപാജ്ഞയാ തത്ര ശാസനം ഭൂമിപസ്യ ഹി
രാജാവിന്റെ സഹോദരനായ വീരസിംഹൻ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം അവിടെ എത്തി.
ജാമേയസ്തസ്യ രാജ്ഞോഽപി ബലമിത്ര ഇതി സ്മൃതഃ । സന്നദ്ധഃ കവചീ ഖഡ്ഗീ ജഗാമ നൃപമംദിരമ്
രാജാവിന്റെ മകനായ ബാലമിത്രൻ, കവചവും വാളും അണിഞ്ഞ്, രാജധാനിയിലേക്കു നീങ്ങി.
സേനാനീ രിപുവാരോഽപി സേനാം താം ചതുരംഗിണീമ് । സജ്ജാം വിധായ ഭൂപായ ന്യവേദയദഥോ മഹാന്
ശത്രുക്കളുടെ ഭയമായ സേനാനായകൻ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യത്തെ തയ്യാറാക്കി രാജാവിനോട് അതിന്റെ സജ്ജതയെ അറിയിച്ചു.
അഥ രാജാ വീരമണിഃ സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രപൂരിതമ് । മണിസൃഷ്ടോച്ചചക്രോച്ചമാരോഹത്സ്യംദനോത്തമമ്
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ആയുധങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ് വീരമണി, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഉയർന്ന ചക്രങ്ങളുള്ള ഉത്തമരഥത്തിൽ കയറി.
തതോ വീരാര്ണവേ ശംഖനിനാദശ്ച സമംതതഃ । ശ്രൂയതേ കാതരാന്വീരാന്പ്രേരയന്നിവ സംഗരേ
അപ്പോൾ വീരന്മാരുടെ സമുദ്രത്തിൽ ചുറ്റും ശംഖനാദം മുഴങ്ങി, ഭയക്കാർക്കും ധൈര്യശാലികൾക്കും യുദ്ധത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആ ശബ്ദം മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
ഭേര്യഃ സമംതതോ ജഘ്നുഃ ശുഭവാദകവാദിതാഃ । അനീകാന്യത്ര തസ്യാസന്സംഗ്രാമായ പ്രതസ്ഥുഷഃ
എല്ലാ ദിക്കിലും പാറയും ശുഭമായ വാദ്യങ്ങളുമായി ചേർന്ന് മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി; അവിടെയുള്ള സൈന്യങ്ങൾ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറാൻ ഒരുക്കം ചെയ്തു.
സര്വേ കൃതസ്വസ്ത്യയനാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ । സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രസംപൂര്ണാ യയുഃ സമരമണ്ഡലമ്
എല്ലാവരും മംഗളപ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ആയുധങ്ങളാൽ സമൃദ്ധരായി, യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഭേരീശംഖനിനാദേന പൂരിതാശ്ച നഗാ ഗുഹാഃ । ആകാരിതും ഗതഃ കിം നു തദ്രവഃ സ്വര്ഗസംസ്ഥിതാന്
മൃദംഗവും ശംഖവും മുഴങ്ങിയത് മലകളും ഗുഹകളും മുഴുവൻ നിറച്ചു; ആ ശബ്ദം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പാർക്കുന്നവരിലേക്കും എത്തിയോ എന്നു തോന്നുന്നു.
തസ്മിന്കോലാഹലേ വൃത്തേ രാജാ വീരമണിര്മഹാന് । രണോത്സാഹേന സംയുക്തോ യയൌ പ്രധനമംഡലമ്
ആ കലഹത്തിനിടയിൽ മഹാരാജാവ് വീരമണി യുദ്ധോത്സാഹത്തോടെ മുഖ്യയുദ്ധഭാഗത്തേക്ക് മുന്നേറി.