ശൃണുഷ്വ വചനം തഥ്യം ഭവാന്ബ്രഹ്മര്ഷിസത്തമഃ । ത്വയാ പൃഷ്ടം യദസ്മഭ്യം സര്വം തത്കഥയാമ വൈ
നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; നിങ്ങൾ ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ചതിനാൽ, ഞങ്ങൾ എല്ലാം സത്യമായി പറയാം, ദയവായി കേൾക്കൂ.
അഗസ്ത്യവാക്യാച്ഛ്രീരാമോ വിപ്രഹത്യാപനുത്തയേ । യാഗം കരോതി സുമഹാന്സര്വസംഭാരസംഭൃതമ്
അഗസ്ത്യന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ശ്രീരാമൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീക്കാൻ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഒരുക്കി മഹായാഗം നടത്തുന്നു.
തം പാലയാനാഃ സര്വേ വൈ ത്വദാശ്രമമുപാഗതാഃ । അശ്വേന സഹിതാ വിപ്ര തജ്ജാനീഹി മഹാമതേ
കുതിരയോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയിട്ടുണ്ട്; മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഇത് അറിയുക.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ മനോഹാരി രസായനമ് । അത്യംതം ഹര്ഷമാപേദേ ബ്രാഹ്മണോ രാമഭക്തിമാന്
അവരുടെ മനോഹരവും അമൃതസമാനവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാമഭക്തനായ ബ്രാഹ്മണൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
അദ്യ മേ ഫലിതോ വൃക്ഷോ മനോരഥശ്രിയാന്വിതഃ । അദ്യ മേ ജനനീ ധന്യാ ജാതം മാം സുഷുവേ തു യാ
ഇന്ന് എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വൃക്ഷം സമ്പത്തോടെ ഫലിച്ചു; ഇന്ന് എന്നെ പ്രസവിച്ച അമ്മ ഭാഗ്യവതിയായി.
അദ്യ രാജ്യം മയാ പ്രാപ്തം കംടകേന വിവര്ജിതമ് । അദ്യ കോശാഃ സുസംപന്നാ അദ്യ ദേവാഃ സുതോഷിതാഃ
ഇന്ന് ഞാൻ കുരുക്കുകളില്ലാത്ത ഒരു രാജ്യം നേടി; ഇന്ന് എന്റെ ഭണ്ഡാരങ്ങൾ സമ്പന്നമാണ്; ഇന്ന് ദേവതകൾ സന്തോഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഗ്നിഹോത്രഫലം ത്വദ്യ പ്രാപ്തം മേ ഹവിഷാ ഹുതമ് । യദ്ദ്രക്ഷ്യേ രാമചംദ്രസ്യ ചരണാംഭോരുഹോര്യുഗമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ഹോമത്തിൽ ഹവിസ്സർപ്പിച്ച് അതിന്റെ ഫലം നേടി; കാരണം ഞാൻ രാമചന്ദ്രന്റെ കമലപാദദ്വയം കാണും.
യോ നിത്യം ധ്യായതേ സ്വാംതേ അയോധ്യായാഃ പതിഃ പ്രഭുഃ । സ മേ ദൃഗ്ഗോചരോ നൂനം ഭവിഷ്യതി മനോഹരഃ
എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്ന അയോധ്യയുടെ രാജാവായ പ്രഭു, ആ മനോഹരൻ, എന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് പ്രത്യക്ഷനാകും.
ഹനൂമാന്മാം സമാലിംഗ്യ പ്രക്ഷ്യതേ കുശലം മമ । ഭക്തിം മേ മഹതീം ദൃഷ്ട്വാ തോഷം പ്രാപ്സ്യതി സത്തമഃ
ഹനുമാൻ എന്നെ അണചുമർന്ന് എന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കും; എന്റെ വലിയ ഭക്തി കണ്ടു ആ മഹാനായവൻ സന്തോഷിക്കും.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ഹനൂമാന്കപിസത്തമഃ । ജഗ്രാഹ പാദയുഗലം മുനേരാരണ്യകസ്യ ഹി
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കപ്പിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ, ആ വനവാസി മുനിയുടെ കാലുകൾ പിടിച്ചു.
സ്വാമിന്ഹനൂമാന്വിപ്രര്ഷേ സേവകോഽഹം പുരഃസ്ഥിതഃ । ജാനീഹി രാമദാസസ്യ രേണുകല്പം മുനീശ്വര
സ്വാമിനേ, ഞാൻ ഹനുമാൻ, നിങ്ങളുടെ ഭൃത്യൻ, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. മഹാമുനിയേ, രാമഭക്തന്റെ പാദധൂളിപോലെയുള്ളവനായി എന്നെ അറിയുക.
ഇത്യുക്തവതി തസ്മിന്വൈ മുനിഃ പരമഹര്ഷിതഃ । ആലിലിംഗ ഹനൂമംതം രാമഭക്ത്യാ സുശോഭിതമ്
ഹനുമാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ രാമഭക്തിയിൽ തിളങ്ങുന്ന ഹനുമാനെ അണചു ചേർത്തു.
ഉഭൌ പ്രേമവിനിര്ഭിന്നാവുഭാവപി സുധാപ്ലുതൌ । സ്ഥഗിതൌ ചിത്രലിഖിതാവിവ തത്ര ബഭൂവതുഃ
ഇരുവരും പ്രേമത്തിൽ മുഴുകി, അമൃതത്തിൽ കുളിച്ചവരായി, അവിടെ ചലനമില്ലാതെ ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ നിന്നു.
ഉപവിഷ്ടൌ കഥാസ്തത്ര ചക്രതുഃ സുമനോഹരാഃ । രഘുനാഥപദാംഭോജപ്രീതിനിര്ഭരമാനസൌ
അവിടെ ഇരുന്ന്, ഇരുവരും രഘുനാഥന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ അഗാധമായ സ്നേഹത്തോടെ മനോഹരമായ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
ഹനൂമാംസ്തമുവാചേദം വചോ വിവിധശോഭനമ് । ആരണ്യകം മുനിവരം രാമാംഘ്രിധ്യാനനിര്ഭൃതമ്
ഹനുമാൻ അപ്പോൾ ആ വനവാസമുനിക്ക്, രാമന്റെ പാദങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവനോട്, മനോഹരമായ പല വാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
സ്വാമിന്നയം ദശരഥകുലഹീരാംകുരോ മഹാന് । രാമഭ്രാതാ മഹാശൂരഃ ശത്രുഘ്നഃ പ്രണമത്യസൌ
സ്വാമിനേ, ഇതാണ് ദശരഥകുലത്തിലെ മഹത്തായ ശാഖയായ രാമഭ്രാതാവും മഹാശൂരനുമായ ശത്രുഘ്നൻ; അവൻ നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.
ലവണോ യേന നിഹതഃ സര്വലോകഭയംകരഃ । കൃതാശ്ച സുഖിനഃ സര്വേ മുനയഃ സുതപോധനാഃ
സകല ലോകങ്ങൾക്കും ഭയമായിരുന്ന ലവണനെ വധിച്ചവനും, എല്ലാ മഹാതപസ്വിമാരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചവനും ഇവനാണ്.
ഏഷ പുഷ്കലനാമാ ത്വാം നമത്യുദ്ഭടസേവിതഃ । യേനാധുനാ മഹാവീരാ ജിതാഃ സമരമംഡലേ
ഇവൻ പുഷ്കലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, വലിയ ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നു; മഹാവീരനായവൻ, ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം വീരന്മാരെ ജയിച്ചവനാണ്.
ജാനീഹ്യേനം ബഹുഗുണം രാമാമാത്യം മഹാബലമ് । പ്രാണപ്രിയം രഘുപതേഃ സര്വജ്ഞം ധര്മകോവിദമ്
പുഷ്കലൻ എന്ന ഈ മഹാബലശാലിയെ, രാമന്റെ മന്ത്രിയെയും, രഘുപതിക്ക് പ്രാണസമാനമായവനെയും, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനെയും, സകലഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനെയും നിങ്ങൾ അറിയുക.
സുബാഹുരയമത്യുഗ്രോ വൈരിവംശദവാനലഃ । രാമപാദാബ്ജരോലംബോ നമതി ത്വാം മഹായശാഃ
ഇവൻ സുബാഹു, അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ശത്രുക്കളുടെ വംശത്തിന് വനം കത്തിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും, രാമന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, മഹത്വം നേടിയവനും, നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.
സുമദോഽപ്യേഷ പാര്വത്യാ ദത്തരാമാംഘ്രിസേവയാ । പ്രാപ്തോഽധുനാസൌ സംസാരവാര്ധിനിസ്തരണം മഹത്
ഇവൻ സുമദൻ, പാർവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ രാമന്റെ പാദങ്ങൾ സേവിച്ചവൻ, ഇപ്പോൾ ഈ സാംസാരിക സമുദ്രം കടന്നുപോയ മഹാനുഭാവനാണ്.
സത്യവാനയമശ്വം യഃ പ്രാപ്തമാശ്രുത്യ സേവകാത് । രാജ്യം നിവേദയാമാസ സ ത്വാം പ്രണമതി ക്ഷിതൌ
ഇവൻ സത്യവാൻ, ഭൃത്യൻ കുതിര ലഭിച്ചതായി അറിയിച്ചപ്പോൾ രാജ്യം സമർപ്പിച്ചവൻ; ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ വീണു നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ സമാലിംഗ്യ സമാദരാത് । ചകാരാരണ്യക ഋഷിഃ സ്വാഗതം ഫലകാദിനാ
ഇങ്ങനെ ഹനുമാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ആ വനവാസമുനി എല്ലാവരെയും ആദരത്തോടെ അണചു ചേർത്ത്, പഴങ്ങൾ മുതലായവ നൽകി സ്വാഗതം ചെയ്തു.
തേ ഹൃഷ്ടാസ്തത്ര വസതിം ചക്രുര്മുനിവരാശ്രമേ । പ്രാതര്നിത്യക്രിയാം കൃത്വാ രേവായാം തേ മഹോദ്യമാഃ
ആനന്ദത്തോടെ അവർ മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു; ഓരോ പ്രഭാതവും രേവാനദിയിൽ നിത്യകൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചു.
നരയാനമഥാരോപ്യ സേവകൈഃ സഹിതം മുനിമ് । ശത്രുഘ്നഃ പ്രാപയാമാസായോധ്യാം രാമകൃതാലയാമ്
ശത്രുഘ്നൻ, മുനിയെയും ഭൃത്യന്മാരെയും രഥത്തിൽ കയറ്റി, രാമൻ സ്ഥാപിച്ച അയോധ്യയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി.
സ ദൂരാന്നഗരീം ദൃഷ്ട്വാ സൂര്യവംശനൃപോഷിതാമ് । പദാതിരഭവദ്വേഗാദ്രഘുനാഥദിദൃക്ഷയാ
സൂര്യവംശരാജാക്കന്മാർ വസിക്കുന്ന നഗരത്തെ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, രഘുനാഥനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ അദ്ദേഹം വേഗത്തിൽ pěടൽ നടന്നു.
സംപ്രാപ്യ നഗരീം രമ്യാമയോധ്യാം ജനശോഭിതാമ് । മനോരഥസഹസ്രേണ സംരൂഢോ രാമദര്ശനേ
ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ അയോധ്യ നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, രാമനെ കാണാൻ ആയിരം ആഗ്രഹങ്ങൾ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു.
ദദര്ശ തത്ര സരയൂതീരേ മംഡപശോഭിതേ । രാമം ദൂര്വാദലശ്യാമം കംജകാംതിവിലോചനമ്
അവിടെ, സരയൂ തീരത്തുള്ള മനോഹരമായ മണ്ഡപത്തിൽ, ദർഭാഗ്രംപോലെയുള്ള കറുപ്പും താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള രാമനെ കണ്ടു.
മൃഗശൃംഗം കടൌ രമ്യം ധാരയംതം ശ്രിയാന്വിതമ് । ഋഷിവൃംദൈര്വ്യാസമുഖ്യൈര്വൃതം ശൂരൈഃ സുസേവിതമ്
അവൻ മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ, അരയിൽ മൃഗശൃംഗം ധരിച്ച്, വൈയാസാദി മഹർഷിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ധീരന്മാരുടെ സേവനം ലഭിച്ചവനായി നിലകൊണ്ടു.
ഭരതേന സുമിത്രായാസ്തനൂജേന പരീവൃതമ് । ദദതം ദീനസംധേഭ്യോ ദാനാനി പ്രാര്ഥിതാനി തമ്
സുമിത്രയുടെ മകൻ ഭരതൻ ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, അവൻ ദുർബലരും ദു:ഖിതരുമായവർക്കു ആവശ്യമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി.