മയാ നമസ്കൃതഃ പശ്ചാജ്ജഗാമ സ മുനീശ്വരഃ
ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ മഹാമുനി അവിടെ നിന്ന് പോയി.
സോഽഹം സ്മരാമി രാമസ്യ ചരണാവന്വഹം മുഹുഃ
ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും രാമന്റെ പാദങ്ങൾ ഓർക്കുന്നു.
പാവയാമി ജനാനന്യാന്ഗാനേന സ്വാംതഹാരിണാ
ഈ മനോഹരമായ പാട്ടിലൂടെ ഞാൻ ജനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, അവരുടെ ഹൃദയം ആകർഷിക്കുന്നു.
ധന്യോഽഹം കൃതകൃത്യോഽഹം സഭാഗ്യോഽഹം മഹീതലേ
ഞാൻ ഭാഗ്യവാൻ, ജീവിതലക്ഷ്യം നിറവേറ്റിയവൻ, ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയായവൻ ആണ് ഞാൻ.
തസ്മാത്സര്വാത്മനാ രാമോ ഭജനീയോ മനോഹരഃ
അതിനാൽ, മനോഹരനായ രാമനെ മുഴുവൻ മനസ്സോടും ആരാധിക്കണം.
തസ്മാദ്യൂയം കിമര്ഥം വൈ പ്രാപ്താഃ കോ വാനരാധിപഃ
അതിനാൽ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? വാനരാധിപൻ ആരാണ്?
തത്സര്വം കഥയംത്വത്ര യാം തു വാഹസ്യ പാലനേ
ഇവിടെ സംഭവിച്ച എല്ലാം, പ്രത്യേകിച്ച് കുതിരയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കാര്യം, എനിക്ക് പറയൂ.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ മുനേര്വിസ്മയമാഗതാഃ
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവർ അത്ഭുതത്തോടെ ആ മുനിയെ നോക്കി.
ശേഷ ഉവാച। തേ പൃഷ്ടാ മുനിവര്യേണ രാമചാരിത്രമദ്ഭുതമ് । ധന്യം സഭാഗ്യം മന്വാനാഃ പ്രോചുരാത്മാനമാദരാത്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: മഹാനായ മുനി രാമന്റെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, തങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണെന്നും ധന്യരാണെന്നും കരുതി, അവർ ആദരപൂർവ്വം തങ്ങളേക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
ജനാ ഊചുഃ। പവിത്രിതാ വയം സര്വേ ദര്ശനേന തവാധുനാ । യദ്രാമകഥയാസ്മാന്വൈ പാവയസ്യധുനാ ജനാന്
ജനങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ദർശനത്തിലൂടെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ശുദ്ധരായി; രാമകഥ പറയുന്നതിലൂടെ നിങ്ങൾ ജനങ്ങളെ വീണ്ടും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ശൃണുഷ്വ വചനം തഥ്യം ഭവാന്ബ്രഹ്മര്ഷിസത്തമഃ । ത്വയാ പൃഷ്ടം യദസ്മഭ്യം സര്വം തത്കഥയാമ വൈ
നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; നിങ്ങൾ ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ചതിനാൽ, ഞങ്ങൾ എല്ലാം സത്യമായി പറയാം, ദയവായി കേൾക്കൂ.
അഗസ്ത്യവാക്യാച്ഛ്രീരാമോ വിപ്രഹത്യാപനുത്തയേ । യാഗം കരോതി സുമഹാന്സര്വസംഭാരസംഭൃതമ്
അഗസ്ത്യന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ശ്രീരാമൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം നീക്കാൻ എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഒരുക്കി മഹായാഗം നടത്തുന്നു.
തം പാലയാനാഃ സര്വേ വൈ ത്വദാശ്രമമുപാഗതാഃ । അശ്വേന സഹിതാ വിപ്ര തജ്ജാനീഹി മഹാമതേ
കുതിരയോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയിട്ടുണ്ട്; മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഇത് അറിയുക.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ മനോഹാരി രസായനമ് । അത്യംതം ഹര്ഷമാപേദേ ബ്രാഹ്മണോ രാമഭക്തിമാന്
അവരുടെ മനോഹരവും അമൃതസമാനവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാമഭക്തനായ ബ്രാഹ്മണൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
അദ്യ മേ ഫലിതോ വൃക്ഷോ മനോരഥശ്രിയാന്വിതഃ । അദ്യ മേ ജനനീ ധന്യാ ജാതം മാം സുഷുവേ തു യാ
ഇന്ന് എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വൃക്ഷം സമ്പത്തോടെ ഫലിച്ചു; ഇന്ന് എന്നെ പ്രസവിച്ച അമ്മ ഭാഗ്യവതിയായി.
അദ്യ രാജ്യം മയാ പ്രാപ്തം കംടകേന വിവര്ജിതമ് । അദ്യ കോശാഃ സുസംപന്നാ അദ്യ ദേവാഃ സുതോഷിതാഃ
ഇന്ന് ഞാൻ കുരുക്കുകളില്ലാത്ത ഒരു രാജ്യം നേടി; ഇന്ന് എന്റെ ഭണ്ഡാരങ്ങൾ സമ്പന്നമാണ്; ഇന്ന് ദേവതകൾ സന്തോഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഗ്നിഹോത്രഫലം ത്വദ്യ പ്രാപ്തം മേ ഹവിഷാ ഹുതമ് । യദ്ദ്രക്ഷ്യേ രാമചംദ്രസ്യ ചരണാംഭോരുഹോര്യുഗമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ഹോമത്തിൽ ഹവിസ്സർപ്പിച്ച് അതിന്റെ ഫലം നേടി; കാരണം ഞാൻ രാമചന്ദ്രന്റെ കമലപാദദ്വയം കാണും.
യോ നിത്യം ധ്യായതേ സ്വാംതേ അയോധ്യായാഃ പതിഃ പ്രഭുഃ । സ മേ ദൃഗ്ഗോചരോ നൂനം ഭവിഷ്യതി മനോഹരഃ
എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്ന അയോധ്യയുടെ രാജാവായ പ്രഭു, ആ മനോഹരൻ, എന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് പ്രത്യക്ഷനാകും.
ഹനൂമാന്മാം സമാലിംഗ്യ പ്രക്ഷ്യതേ കുശലം മമ । ഭക്തിം മേ മഹതീം ദൃഷ്ട്വാ തോഷം പ്രാപ്സ്യതി സത്തമഃ
ഹനുമാൻ എന്നെ അണചുമർന്ന് എന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കും; എന്റെ വലിയ ഭക്തി കണ്ടു ആ മഹാനായവൻ സന്തോഷിക്കും.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ഹനൂമാന്കപിസത്തമഃ । ജഗ്രാഹ പാദയുഗലം മുനേരാരണ്യകസ്യ ഹി
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കപ്പിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ, ആ വനവാസി മുനിയുടെ കാലുകൾ പിടിച്ചു.
സ്വാമിന്ഹനൂമാന്വിപ്രര്ഷേ സേവകോഽഹം പുരഃസ്ഥിതഃ । ജാനീഹി രാമദാസസ്യ രേണുകല്പം മുനീശ്വര
സ്വാമിനേ, ഞാൻ ഹനുമാൻ, നിങ്ങളുടെ ഭൃത്യൻ, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. മഹാമുനിയേ, രാമഭക്തന്റെ പാദധൂളിപോലെയുള്ളവനായി എന്നെ അറിയുക.
ഇത്യുക്തവതി തസ്മിന്വൈ മുനിഃ പരമഹര്ഷിതഃ । ആലിലിംഗ ഹനൂമംതം രാമഭക്ത്യാ സുശോഭിതമ്
ഹനുമാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ രാമഭക്തിയിൽ തിളങ്ങുന്ന ഹനുമാനെ അണചു ചേർത്തു.
ഉഭൌ പ്രേമവിനിര്ഭിന്നാവുഭാവപി സുധാപ്ലുതൌ । സ്ഥഗിതൌ ചിത്രലിഖിതാവിവ തത്ര ബഭൂവതുഃ
ഇരുവരും പ്രേമത്തിൽ മുഴുകി, അമൃതത്തിൽ കുളിച്ചവരായി, അവിടെ ചലനമില്ലാതെ ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ നിന്നു.
ഉപവിഷ്ടൌ കഥാസ്തത്ര ചക്രതുഃ സുമനോഹരാഃ । രഘുനാഥപദാംഭോജപ്രീതിനിര്ഭരമാനസൌ
അവിടെ ഇരുന്ന്, ഇരുവരും രഘുനാഥന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ അഗാധമായ സ്നേഹത്തോടെ മനോഹരമായ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
ഹനൂമാംസ്തമുവാചേദം വചോ വിവിധശോഭനമ് । ആരണ്യകം മുനിവരം രാമാംഘ്രിധ്യാനനിര്ഭൃതമ്
ഹനുമാൻ അപ്പോൾ ആ വനവാസമുനിക്ക്, രാമന്റെ പാദങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവനോട്, മനോഹരമായ പല വാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
സ്വാമിന്നയം ദശരഥകുലഹീരാംകുരോ മഹാന് । രാമഭ്രാതാ മഹാശൂരഃ ശത്രുഘ്നഃ പ്രണമത്യസൌ
സ്വാമിനേ, ഇതാണ് ദശരഥകുലത്തിലെ മഹത്തായ ശാഖയായ രാമഭ്രാതാവും മഹാശൂരനുമായ ശത്രുഘ്നൻ; അവൻ നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.
ലവണോ യേന നിഹതഃ സര്വലോകഭയംകരഃ । കൃതാശ്ച സുഖിനഃ സര്വേ മുനയഃ സുതപോധനാഃ
സകല ലോകങ്ങൾക്കും ഭയമായിരുന്ന ലവണനെ വധിച്ചവനും, എല്ലാ മഹാതപസ്വിമാരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചവനും ഇവനാണ്.
ഏഷ പുഷ്കലനാമാ ത്വാം നമത്യുദ്ഭടസേവിതഃ । യേനാധുനാ മഹാവീരാ ജിതാഃ സമരമംഡലേ
ഇവൻ പുഷ്കലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, വലിയ ഭക്തിയോടെ നിങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നു; മഹാവീരനായവൻ, ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം വീരന്മാരെ ജയിച്ചവനാണ്.
ജാനീഹ്യേനം ബഹുഗുണം രാമാമാത്യം മഹാബലമ് । പ്രാണപ്രിയം രഘുപതേഃ സര്വജ്ഞം ധര്മകോവിദമ്
പുഷ്കലൻ എന്ന ഈ മഹാബലശാലിയെ, രാമന്റെ മന്ത്രിയെയും, രഘുപതിക്ക് പ്രാണസമാനമായവനെയും, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനെയും, സകലഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനെയും നിങ്ങൾ അറിയുക.
സുബാഹുരയമത്യുഗ്രോ വൈരിവംശദവാനലഃ । രാമപാദാബ്ജരോലംബോ നമതി ത്വാം മഹായശാഃ
ഇവൻ സുബാഹു, അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ശത്രുക്കളുടെ വംശത്തിന് വനം കത്തിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും, രാമന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, മഹത്വം നേടിയവനും, നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.