ശേഷ ഉവാച। ഗച്ഛത്സു രഥിവര്യേഷു ശത്രുഘ്നാദിഷു ഭൂരിഷു । മഹാരാജേഷു സര്വേഷു രഥകോടിയുതേഷു ച
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുഘ്നനും അനേകം മഹാരാജാക്കന്മാരും അനവധി രഥങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോൾ,
അകസ്മാദഭവന്മാര്ഗേ തമഃ പരമദാരുണമ് । യസ്മിന്സ്വീയോ ന പാരക്യോ ലക്ഷ്യതേ ജ്ഞാതിഭിര്നരൈഃ
അപ്രതീക്ഷിതമായി, വഴിയിൽ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഒരു ഇരുണ്ടത്വം പടർന്നു; അതിൽ സ്വന്തം ആളുകളെയോ മറ്റുള്ളവരെയോ ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
രജസാ വ്യാവൃതം വ്യോമ വിദ്യുത്സ്തനിതസംകുലമ് । ഏതാദൃശേ തു സംമര്ദേ മഹാഭയകരേ തതഃ
ആകാശം പൊടിക്കാറ്റിൽ മറഞ്ഞു, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും നിറഞ്ഞു; അങ്ങനെയൊരു ഭയാനകമായ കലഹത്തിൽ,
മേഘാ വര്ഷംതി രുധിരം പൂയാമേധ്യാദികം ബഹു । അത്യാകുലാ ബഭൂവുസ്തേ വീരാഃ പരമവൈരിണഃ
മേഘങ്ങൾ രക്തവും പുഴുവും മലിനവും ധാരാളം ചോർന്നു; ശക്തരായ ആ വീരന്മാർ, ഭയാനകമായ ശത്രുക്കൾ, അത്യന്തം വിഷമത്തിലായി.
ആകുലീകൃതലോകേ തു കിമിദം കിമിതി സ്ഥിതിഃ । തമോവ്യാപ്താനി ലോകാനാം ചക്ഷൂംഷി പ്രഥിതൌജസാമ്
ലോകം മുഴുവൻ കലഹത്തിലായപ്പോൾ, എല്ലാവരും 'ഇത് എന്താണ്? എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?' എന്ന് ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു; പ്രശസ്തമായ വീരന്മാരുടെ കണ്ണുകളും ഇരുണ്ടത്വത്തിൽ മറഞ്ഞു.
ജഹാരാശ്വം രാവണസ്യ സുഹൃത്പാതാലസംസ്ഥിതഃ । വിദ്യുന്മാലീതി വിഖ്യാതോ രാക്ഷസശ്രേണിസംവൃതഃ
രാവണന്റെ സുഹൃത്ത്, പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന വിദ്യുന്മാലി എന്ന റാക്ഷസൻ, ആ കുതിരയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
കാമഗേ സുവിമാനേ തു സര്വായസനിഷേവിണി । ആരൂഢോഽശ്വം തു വീരാണാം ഭയം കുര്വഞ്ജഹാര ഹ
സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം, മുഴുവനും ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി, വീരന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി, ആ കുതിരയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
മുഹൂര്താത്തത്തമോ നഷ്ടമാകാശം വിമലം ബഭൌ । വീരാഃ ശത്രുഘ്നമുഖ്യാസ്തേ പ്രോചുഃ കുത്ര ഹയോഽസ്തി സഃ
കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ഇരുണ്ടത്വം മാറി, ആകാശം തെളിഞ്ഞു; ശത്രുഘ്നനെ മുന്നിൽ നിർത്തി വീരന്മാർ ചോദിച്ചു: 'ആ കുതിര എവിടെയാണ്?'
തേ സര്വേ ഹയരാജം തു ലോകയംതഃ പരസ്പരമ് । ദദൃശുര്ന യദാ വാഹം ഹാഹാകാരസ്തദാഭവത്
അവരൊക്കെയും കുതിരരാജാവിനെ അന്വേഷിച്ച് പരസ്പരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, കുതിരയെ കാണാനായില്ല; അപ്പോൾ വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദം മുഴങ്ങി.
കുത്രാശ്വോ ഹയമേധസ്യ കേന നീതഃ കുബുദ്ധിനാ । ഇതി വാചമവോചംസ്തേ താവത്സ ദനുജേശ്വരഃ
'അശ്വമേധയിലേക്കുള്ള കുതിര എവിടെയാണ്? ആരാണ് ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ അതിനെ കൊണ്ടുപോയത്?'—അങ്ങനെ അവർ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, അപ്രത്യക്ഷമായി ദാനവരാജാവ് അവിടെയെത്തി.
ദദൃശേ സുഭടൈഃ സര്വൈ രഥസ്ഥൈഃ ശൌര്യശോഭിതൈഃ । വിമാനവരമാരൂഢൈ രാക്ഷസാഗ്ര്യൈഃ സമാവൃതഃ
ശക്തരായ സൈനികർ, രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്ന് തിളങ്ങുന്നവരും, മനോഹരമായ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറിയ പ്രമുഖ റാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനെയും അവൻ അവിടെ കണ്ടു.
ദുമുര്ഖാ വികരാലാസ്യാ ലംബദംഷ്ട്രാ ഭയാനകാഃ । രാക്ഷസാസ്തത്ര ദൃശ്യംതേ സൈന്യഗ്രാസായ ചോദ്യതാഃ
അവിടെ, ഭയാനകമായ മുഖവും കിടങ്ങുന്ന പല്ലുകളും ഉള്ള, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായ മൂഢരായ റാക്ഷസന്മാർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദാ തം വേദയാമാസുഃ ശത്രുഘ്നം നൃവരോത്തമമ് । ഹയോ നീതോ ന ജാനീമഃ ഖേ വിമാനവിലാസിനാ
അപ്പോൾ അവർ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശത്രുഘ്നനെ അറിയിപ്പിച്ചു: 'കുതിരയെ ആരോ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി കൊണ്ടുപോയി; എവിടെയാണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയില്ല.'
തമസാ വ്യാകുലാന്കൃത്വാ വീരാനസ്മാന്സമായയൌ । ജഗ്രാഹ നൃപശാര്ദൂല ഹയം കുരു യഥോചിതമ്
ഇരുണ്ടത്വത്തിൽ ഞങ്ങളെ വീരന്മാരെ ആശങ്കയിലാക്കി, അവൻ സമീപിച്ചു; 'രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹമായ നീ കുതിരയെ പിടിക്കൂ, വേണ്ടതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ശത്രുഘ്നസ്തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ മഹാരോഷസമാവൃതഃ । കോഽസ്ത്യേഷ രാക്ഷസോ യോ മേ ഹയം ജഗ്രാഹ വീര്യവാന്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശത്രുഘ്നൻ വലിയ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ആശ്വം പിടിച്ച ഈ ശക്തശാലിയായ രാക്ഷസൻ ആരാണ്?'
വിമാനം തത്പതത്വദ്യ മദ്ബാണവ്രജനിര്ഹതമ് । പതത്വദ്യ ശിരസ്തസ്യ ക്ഷുരപ്രൈര്മമ വൈരിണഃ
ഇന്ന് എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ ആകാശവിമാനം താഴെ വീഴട്ടെ; ഇന്ന് എന്റെ ശത്രുവിന്റെ തല എന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേർപെടട്ടെ.
സജ്ജീയംതാം രഥാഃ സര്വൈര്മഹാശസ്ത്രാസ്ത്രപൂരിതാഃ । യാംതു തം പ്രതിസംഹര്തും യോദ്ധാരോ വാജിഹാരിണമ്
എല്ലാവരും വലിയ ആയുധങ്ങളാൽ സജ്ജമാക്കിയ രഥങ്ങൾ ഒരുക്കണം; അശ്വത്തെ തിരിച്ചു നേടാൻ യോദ്ധാക്കൾ പുറപ്പെടട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ രോഷതാമ്രാക്ഷ ഉവാച നിജമംത്രിണമ് । നയാനയവിദം ശൂരം യുദ്ധകാര്യവിശാരദമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ശത്രുഘ്നൻ തന്റെ മന്ത്രിയെ, നയത്തിൽ പാടവമുള്ള, ധൈര്യശാലിയായ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെ, അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ശത്രുഘ്ന ഉവാച। മംത്രിന്കഥയ കേ യോജ്യാ രാക്ഷസസ്യ വധോദ്യതാഃ । മഹാശസ്ത്രാ മഹാശൂരാഃ പരമാസ്ത്രവിദുത്തമാഃ
ശത്രുഘ്നൻ പറഞ്ഞു: 'മന്ത്രിയേ, രാക്ഷസനെ കൊല്ലാൻ ആരെ നിയോഗിക്കണം എന്ന് പറയൂ; വലിയ ആയുധശക്തിയുള്ള, അത്യന്തം ധൈര്യശാലികളും എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായവരെ.'
കഥയാശു വിചാര്യൈവം തത്കരോമി ഭവദ്വചഃ । വീരാന്കഥയ തസ്യൈവം യോഗ്യാന്സര്വാസ്ത്രകോവിദാന്
നീ വേഗത്തിൽ ആലോചിച്ച് പറയൂ; ഞാൻ നിന്റെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും. ഈ ദൗത്യത്തിന് യോജ്യരായ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരന്മാരെ പറയൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു സചിവഃ പ്രാഹ വാക്യം യഥോചിതമ് । വീരാന്രണവരേ യോഗ്യാന്ദര്ശയംസ്തരസാ നതാന്
ഇത് കേട്ട മന്ത്രിവർഗ്ഗ്യൻ, യുദ്ധത്തിന് യോജ്യരായ വീരന്മാരെ വേഗത്തിൽ കൂപ്പുകൈയോടെ കാണിച്ച്, ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സുമതിരുവാച। ജേതും ഗച്ഛതു തദ്രക്ഷഃ സമരേ വിജയോദ്യതഃ । മഹാശസ്ത്രാസ്ത്രസംയുക്തഃ പുഷ്കലഃ പരതാപനഃ
സുമതി പറഞ്ഞു: 'വലിയ ആയുധശക്തിയുള്ള, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, വിജയത്തിനായി ഉത്സുകനായ പുഷ്കലൻ ആ രാക്ഷസനെ ജയിക്കാൻ പോവട്ടെ.'
തഥാ ലക്ഷ്മീനിധിര്യാതു ശസ്ത്രസംഘസമന്വിതഃ । കരോതു തസ്യ യാനസ്യ ഭംഗം തീക്ഷ്ണൈഃ സ്വസായകൈഃ
അതു പോലെ, അനേകം ആയുധങ്ങളാൽ സജ്ജനായ ലക്ഷ്മീനിധിയും പോവട്ടെ; അവൻ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശത്രുവിന്റെ വാഹനത്തെ തകർക്കട്ടെ.
ഹനൂമാന്ധൃഷ്ടകര്മാത്ര രാക്ഷസൈര്യോധിതും ക്ഷമഃ । കരോതു മുഖപുച്ഛാഭ്യാം താഡനം രക്ഷസാം പ്രഭോ
ഇവിടെ ധൈര്യശാലിയായ ഹനുമാൻ ഉണ്ട്; രാക്ഷസന്മാരെ നേരിടാൻ അവൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. അവൻ മുഖവും വാലും ഉപയോഗിച്ച് രാക്ഷസന്മാരെ അടിക്കട്ടെ, പ്രഭോ.
വാനരാ അപി യേ വീരാ രണകര്മവിശാരദാഃ । ഗച്ഛംതു തേഽഖിലാ യോദ്ധും തവവാക്യപ്രണോദിതാഃ
യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള എല്ലാ വീരവാനരന്മാരും, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ പ്രചോദിതരായി, യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെടട്ടെ.
സുമദശ്ച സുബാഹുശ്ച പ്രതാപാഗ്ര്യശ്ച സത്തമാഃ । ഗച്ഛംതു സായകൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്താന്യോദ്ധും രാക്ഷസാധമാന്
സുമദൻ, സുബാഹു, അത്യുത്തമശക്തിയുള്ള മറ്റു വീരന്മാർ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൈവശം വെച്ച്, ആ ദുഷ്ടരാക്ഷസന്മാരെ നേരിടാൻ പോവട്ടെ.
ഭവാനപി മഹാശസ്ത്രപരിവാരോ രഥേ സ്ഥിതഃ । കരോതു യുദ്ധേ വിജയം രാക്ഷസം ഹംതുമുദ്യതഃ
നീയും വലിയ ആയുധശക്തിയുള്ള വീരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, രഥത്തിൽ നിന്ന്, രാക്ഷസനെ കൊല്ലാൻ ഉത്സുകനായി, യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കണം.
ഏതന്മമ മതം രാജന്യേ യോധാസ്തത്പ്രമര്ദനാഃ । തേ ഗച്ഛംതു രണേ ശൂരാഃ കിമന്യൈര്ബഹുഭിര്ഭടൈഃ
രാജാവേ, ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം: ഈ ശത്രുനാശകരായ വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിന് പോവട്ടെ; അനവധി മറ്റുള്ളവരുടെ ആവശ്യം ഇല്ല.
ഇത്യുക്തവതി വീരാഗ്ര്യേഽമാത്യേ സുമതിസംജ്ഞികേ । ശത്രുഘ്നഃ കഥയാമാസ വീരാന്സംഗ്രാമകോവിദാന്
സുമതി എന്ന ആ പ്രധാനമന്ത്രിവർഗ്ഗ്യൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുഘ്നൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വീരന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.
ഭോ വീരാഃ പുഷ്കലാദ്യാ യേ സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകോവിദാഃ । തേ വദംതു പ്രതിജ്ഞാം വൈ മത്പുരോ രാക്ഷസാര്ദനേ
പുഷ്കലനും മറ്റ് എല്ലാ ആയുധപ്രാവീണ്യമുള്ള വീരന്മാരും, രാക്ഷസനെ സംഹരിക്കാൻ എന്റെ മുമ്പിൽ തങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ.