ജാബാലിരുവാച। ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ധര്മരാജസ്യ ധീമതഃ । പുണ്യം ദദൌ മഹാരാജ ആജന്മസമുപാര്ജിതമ്
ജാബാലി പറഞ്ഞു: ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ജന്മത്തിൽ നിന്നു സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പുണ്യവും അർപ്പിച്ചു.
യദാ ജന്മകൃതൈഃ പുണ്യൈ രഘുനാഥാര്ചനോദ്ഭവൈഃ । ഏതേഷാം നിരയാന്മുക്തിര്ഭവത്വത്ര മനോരമാ
ജന്മത്തിൽ നിന്നുള്ള രഘുനാഥാരാധനയിലൂടെ സമ്പാദിച്ച പുണ്യത്താൽ ഇവർക്ക് നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കട്ടെ, മനോരമേ.
ഏവം കഥയതസ്തസ്യ ജീവാ നിരയസംസ്ഥിതാഃ । തത്ക്ഷണാന്നിരയാന്മുക്താ ജാതാ ദിവ്യവപുര്ധരാഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നരകത്തിൽ ആയിരുന്ന ജീവന്മാർ ഉടനെ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി ദിവ്യരൂപം പ്രാപിച്ചു.
ഊചുസ്തേ ജനകം രാജംസ്ത്വത്പ്രസാദാദ്വയം ക്ഷണാത് । ദുഃഖദാന്നിരയാന്മുക്താ യാസ്യാമഃ പരമം പദമ്
അവർ രാജാവ് ജനകനെ നോക്കി പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ നരകവേദനയിൽ നിന്ന് മോചിതരായി പരമപദം പ്രാപിക്കും.
താന്ദൃഷ്ട്വാ സൂര്യസംകാശാന്നരാന്നിരയനിഃസൃതാന് । തുതോഷ ചിത്തേ സുഭൃശം സര്വഭൂതദയാപരഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ പുരുഷന്മാർ നരകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സകലജീവികളോടും കരുണയുള്ള അവൻ ഹൃദയത്തിൽ അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തേ സര്വേ പ്രയയുര്ലോകം ദിവം ദേവൈരലംകൃതമ് । ജനകം തു പ്രശംസംതോ മഹാരാജം ദയാനിധിമ്
അവരൊക്കെയും ദേവന്മാർ അലങ്കരിച്ച സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി, മഹാരാജാവായ ജനകനെ, കരുണയുടെ നിധിയെ, സ്തുതിച്ചു.
ജാബാലിരുവാച। അഥ തേഷു പ്രയാതേഷു നരകസ്ഥേഷു വൈ നൃഷു । രാജാ പപ്രച്ഛ കീനാശം സര്വധര്മവിദാംവരമ്
ജാബാലി പറഞ്ഞു: നരകത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ മനുഷ്യർ പുറപ്പെട്ടതിനു ശേഷം രാജാവ് സർവ്വധർമ്മജ്ഞനായ കീനാശനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
രാജോവാച। ധര്മരാജ ത്വയാ പ്രോക്തം യത്പാതകകരാ നരാഃ । ആയാംതി തവ സംസ്ഥാനം ന ച ധര്മകഥാരതാഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മരാജാവേ, പാപം ചെയ്യുന്നവർ നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നു, അവർ ധർമ്മകഥകളിൽ ആസ്വാദകരല്ലെന്ന് നീ പറഞ്ഞിരുന്നു.
മദാഗമനമത്രാഭൂത്കേനപാപേന ധാര്മിക । തദ്വൈ കഥയ സര്വം മേ പാപകാരണമാദിതഃ
ധാർമ്മികനേ, ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത് ഏതു പാപത്താൽ ആണ്? ആ പാപത്തിന്റെ കാരണവും തുടക്കം മുതൽ എല്ലാം ദയവായി പറയൂ.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തദ്വാക്യം ധര്മരാജഃ പരംതപ । കഥയാമാസ തസ്യൈവം യമപുര്യാഗമം തദാ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മരാജാവ്, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനായവൻ, അപ്പോൾ തന്നെ യമപുരിയിൽ വന്നതിന്റെ കാര്യം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ധര്മരാജ ഉവാച। രാജംസ്തവ മഹത്പുണ്യം നൈതാദൃക്കസ്യ ഭൂതലേ । രഘുനാഥപദദ്വംദ്വമകരംദ മധുവ്രത
ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ ഇങ്ങനെയുള്ളവരിൽ നിന്നു നിന്നത് പോലെയുള്ള മഹാപുണ്യം മറ്റൊരാളിൽ ഇല്ല. നീ രഘുനാഥന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ തേൻ കുടിക്കുന്ന തേനുപോലെയാണ്.
ത്വത്കീര്തി സ്വര്ധുനീ സര്വാന്പാപിനോ മലസംയുതാന് । പുനാതി പരമാഹ്ലാദകാരിണീ ദുഷ്ടതാരിണീ
നിന്റെ കീർത്തി സ്വർഗ്ഗഗംഗപോലെ, പാപികളായവരെ പോലും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, പരമാനന്ദം നൽകുന്നു, ദുഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുന്നു.
തഥാപി പാപലേശസ്തേ വര്തതേ നൃപസത്തമ । യേന സംയമിനീപാര്ശ്വമാഗതഃ പുണ്യപൂരിതഃ
എന്നിരുന്നാലും, രാജാവേ, ഒരു ചെറിയ പാപം ഇപ്പോഴും ബാക്കി ഉണ്ട്. അതിനാൽ നീ പുണ്യത്തിൽ നിറഞ്ഞവനായിട്ടും സംയമനിയുടെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏകദാ തു ചരംതീം ഗാം വാരയാമാസ വൈ ഭവാന് । തേന പാപവിപാകേന നിരയദ്വാരദര്ശനമ്
ഒരു ദിവസം നീ നടക്കുന്ന പശുവിനെ തടഞ്ഞു. അതിന്റെ പാപഫലമായി നിനക്ക് നരകദ്വാരം കാണേണ്ടി വന്നു.
ഇദാനീം പാപനിര്മുക്തോ ബഹുപുണ്യസമന്വിതഃ । ഭുംക്ഷ്വ ഭോഗാന്സുവിപുലാന്നിജപുണ്യാര്ജിതാന്ബഹൂന്
ഇപ്പോൾ നീ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, വലിയ പുണ്യങ്ങൾ നേടിയവനായി, നിന്റെ സ്വന്തം പുണ്യഫലമായി ലഭിച്ച അനവധി സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചുകൊൾക.
ഏതേഷാം കരുണാവാര്ധീ രഘുനാഥോ സുഖം ഹരന് । സംയമിന്യാ മഹാമാര്ഗേ പ്രേരയാമാസ വൈഷ്ണവമ്
അവരുടെ ദുഃഖം നീക്കി, കരുണയുടെ സമുദ്രമായ രഘുനാഥൻ ആ സന്യാസിയെ മഹാവൈഷ്ണവ മാർഗത്തിൽ നയിച്ചു.
നാഗമിഷ്യോ യദി ത്വം വൈ മാര്ഗേണാനേന സുവ്രത । അഭവിഷ്യത്കഥം തേഷാം നിരയാത്പരിമോചനമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, നീ ഈ മാർഗം വഴി വന്നില്ലെങ്കിൽ, അവർക്കെങ്ങനെ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുമായിരുന്നു?
ത്വാദൃശാഃ പരദുഃഖേന ദുഃഖിതാഃ കരുണാലയാഃ । പ്രാണിനാം ദുഃഖവിച്ഛേദം കുര്വംത്യേവ മഹാമതേ
നിനക്കുപോലുള്ള മഹാത്മാക്കൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖം കണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നവരും, കരുണയുടെ ആലയങ്ങളുമാണ്. അവർ ജീവികളുടെ കഷ്ടം അവസാനിപ്പിക്കാൻ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നു.
ജാബാലിരുവാച। ഏവം വദംതം ശമനം പ്രണമ്യ സ ദിവംഗതഃ । ദിവ്യേന സുവിമാനേന അപ്സരോഗണശോഭിനാ
ജാബാലി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച മഹർഷിയെ വന്ദിച്ച്, ആ വ്യക്തി അപ്സരസുകൾ അലങ്കരിച്ച ദിവ്യവിമാനത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
തസ്മാദ്ഗാവോഽനിശം പൂജ്യാ മനസാപി ന ഗര്ഹയേത് । ഗര്ഹയന്നിരയം യാതി യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
അതുകൊണ്ട്, പശുക്കളെ എപ്പോഴും ആദരിക്കണം; മനസ്സിൽ പോലും അവയെ അപമാനിക്കരുത്. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലം വരെ നരകത്തിൽ പോകും.
തസ്മാത്ത്വം നൃപതിശ്രേഷ്ഠ ഗോപൂജാം വൈ സമാചര । സാ തുഷ്ടാ ദാസ്യതി ക്ഷിപ്രം പുത്രം ധര്മപരായണമ്
അതുകൊണ്ട്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പശുപൂജ നിർവഹിക്കണം. അവൾ സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ നിനക്ക് ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഒരു മകൻ നൽകും.
സുമതിരുവാച। തച്ഛ്രുത്വാ ധേനുപൂജാം സ പപ്രച്ഛ കഥമാദരാത് । പൂജനീയാ പ്രയത്നേന കീദൃശം കുരുതേ നരമ്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഇത് കേട്ട ശേഷം, അവൻ ആദരപൂർവ്വം പശുപൂജ എങ്ങനെ ചെയ്യണം, എങ്ങനെയുള്ളവരെ ആദരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
ജാബാലി കഥയാമാസ ധേനുപൂജാം യഥാവിധി । പ്രത്യഹം വിപിനം ഗച്ഛേച്ചാരണാര്ഥം വ്രതീ തു ഗോഃ
ജാബാലി പശുപൂജയുടെ ശരിയായ രീതികൾ വിശദീകരിച്ചു: വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ ഓരോ ദിവസവും പശുവിനെ കാട്ടിലേക്ക് ചാരിക്കാൻ പോകണം.
ഗവേ യവാംസ്തു സംഭോജ്യ ഗോമയസ്ഥാന്സമാഹരേത് । ഭക്ഷണീയാ യവാസ്തേ തു പുത്രകാമേന ഭൂപതേ
അവൻ പശുവിന് യവം ഭക്ഷിപ്പിക്കണം, പശു താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഗോമയം ശേഖരിക്കണം. രാജാവേ, മകൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ യവം നൽകണം.
സാ യദാ പിബതേ തോയം തദാ പേയം ജലം ശുചി । സോച്ചൈഃ സ്ഥാനേ യദാ തിഷ്ഠേത്തദാനീം ചാസനസ്ഥിതഃ
പശു വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധജലം നൽകണം; അവൾ ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ, അവിടം തന്നെ ഇരുന്ന് കാത്തിരിക്കണം.
ദംശാന്നിവാരയേന്നിത്യം യവസം സ്വയമാഹരേത് । ഏവം പ്രകുര്വതഃ പുത്രം ദാസ്യതേ ധര്മതത്പരമ്
എപ്പോഴും ഈച്ചകളെ അകറ്റണം, യവം സ്വയം കൊണ്ടുവരണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവന് ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മകൻ ലഭിക്കും.
സുമതിരുവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ പുത്രകാമ ഋതംഭരഃ । വ്രതം ചകാര ധര്മാത്മാ ധേനുപൂജാം സമാചരന്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മകൻ ആഗ്രഹിച്ച ഋതംഭരൻ വ്രതം സ്വീകരിച്ച്, പശുപൂജ ഭക്തിപൂർവ്വം നടത്തി.
പ്രത്യഹം കുരുതേ ഗാം വൈ യവസാദ്യേന തോഷിതാമ് । ദംശാന്ന്യവാരയദ്ധീമാന്യവഭക്ഷകൃതാദരഃ
ഓരോ ദിവസവും അവൻ യവം മുതലായവ നൽകി പശുവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, ഈച്ചകളെ അകറ്റി, ആദരപൂർവ്വം യവം ഭക്ഷിപ്പിച്ചു.
ഏവം ധേനും പൂജയതോ ഗതാസ്തു ദിവസാ ഘനാഃ । വനമധ്യേ തൃണാദീംശ്ച ചരംതീമകുതോഭയാമ്
ഇങ്ങനെ പശുവിനെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അനേകം ദിവസം കടന്നു. പശു കാട്ടിൽ ഭയമില്ലാതെ പുല്ലും മറ്റും മേയിച്ചു.
ഏകദാ നൃപതിസ്തസ്യ വനസ്യ ശ്രീനിരീക്ഷണേ । ന്യസ്തദൃഷ്ടിഃ സപരിതോ ബഭ്രാമ സ കുതൂഹലീ
ഒരു ദിവസം, ആ രാജാവ് ആ കാട്ടിന്റെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കവേ, ചുറ്റും നോക്കി ആസ്വരിച്ച് ഉല്ലാസത്തോടെ നടന്നു.