അഥ കോടിപരീവാരോ രഘുനാഥാനുജസ്തതഃ । ഹയാനുഗോ യയൌ തസ്യ പുരതഃ പുരധര്ഷണഃ
അപ്പോൾ രഘുനാഥന്റെ അനിയനായ ശത്രുഘ്നൻ, അനേകം അനുയായികൾ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കുതിരയെ പിന്തുടർന്ന് നഗരത്തെ കീഴടക്കാൻ മുന്നോട്ട് പോയി.
തദ്ദൃഷ്ട്വാ നഗരം രമ്യം ചിത്രപ്രാകാരശോഭിതമ് । കാംചനൈഃ കലശൈസ്തത്ര പരിതഃ പ്രതിഭാസിതമ്
അവൻ ആ മനോഹരമായ നഗരത്തെ കണ്ടു; അതിൽ വർണ്ണാഭമായ മതിലുകളും ചുറ്റും പൊൻകലശങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദേവായതനസാഹസ്രൈഃ സര്വതശ്ച വിരാജിതമ് । യതീനാം തു മഠാസ്തത്ര ശോഭംതേ യതിപൂരിതാഃ
ആ നഗരത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ദേവാലയങ്ങൾ ചുറ്റും പ്രകാശിക്കുന്നു; യതിമാരായ സന്ന്യാസികൾ നിറഞ്ഞ മഠങ്ങൾ അവിടെ ഭംഗിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
വഹത്യത്ര മഹാദേവീ ശിഖിലോചനമൂര്ധഗാ । ഹംസകാരംഡവാകീര്ണാമുനിവൃംദനിഷേവിതാ
അവിടെ വലിയ നദി ഒഴുകുന്നു; തിരകളിൽ മുത്തമിടുന്ന പോലെ, ഹംസം, കാരണ്ടവം എന്നിവ നിറഞ്ഞു, മുനിസംഘങ്ങൾ അതിനെ സേവിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാനാം പ്രത്യഗാരമഗ്നിഹോത്രഭവഃ പുനഃ । ധൂമസ്തത്ര പുനാത്യംഗ പാതകാപ്ലുതമാനസാന്
ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകളിൽ യാഗാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള പുക ഉയരുന്നു; അതു പാപത്തിൽ മുങ്ങിയ മനസ്സുള്ളവരെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ഉവാച സുമതിം രാജാ ശത്രുഘ്നഃ ശത്രുതാപനഃ । തത്പുരപ്രേക്ഷണോദ്ഭൂതഹര്ഷവിസ്മിതമാനസഃ
അവിടെ ശത്രുഘ്നൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ, ആ നഗരത്തിന്റെ ഭംഗി കണ്ടു സന്തോഷവും അത്ഭുതവും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ സുമതിയെ ചോദിച്ചു.
ശത്രുഘ്ന ഉവാച। മംത്രിന്കഥയ കസ്യേദം പുരം മേ ദൃഷ്ടിഗോചരമ് । കരോതി മാനസാഹ്ലാദം ധര്മേണ പ്രതിപാലിതമ്
ശത്രുഘ്നൻ പറഞ്ഞു: മന്ത്രീ, എന്റെ കാഴ്ചയിൽ വന്ന ഈ നഗരം ആരുടേതാണെന്ന് പറയൂ; ഇത് എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു, നീതിയോടെ ഭരിക്കപ്പെടുന്നു.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ മഹീപതേഃ । ഉവാച സുമതിഃ സര്വം യഥാതഥമനുദ്ധതമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: രാജാവായ ശത്രുഘ്നന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സുമതി യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
സുമതിരുവാച। ശൃണുഷ്വാവഹിതഃ സ്വാമിന്വൈഷ്ണവസ്യ കഥാഃ ശുഭാഃ । യാഃ ശ്രുത്വാ മുച്യതേ പാപാദ്ബ്രഹ്മഹത്യാസമാദപി
സുമതി പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, വിഷ്ണുഭക്തന്റെ ഈ പുണ്യകഥകൾ; ഇവ കേട്ടാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം പോലും ഒഴിവാകും.
ജീവന്മുക്തോ വരീവര്തി രാമാംഘ്ര്യംബുജഷട്പദഃ । സത്യവാന്യജ്ഞയജ്ഞാംഗ ജ്ഞാതാ കര്താഽവിതാ മഹാന്
അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയവൻ, രാമന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ തേൻപാനത്തിനായി എത്തുന്ന തേനീച്ചപോലെയാണ്; സത്യവാൻ, യാഗത്തിന്റെ ഭാഗം, അറിവുള്ളവൻ, പ്രവർത്തനശീലിയും മഹാനായ രക്ഷകനുമാണ്.
ധേനും പ്രസാദ്യ ബഹുഭിര്വ്രതൈര്യം പ്രാപ തത്പിതാ । ഋതംഭരാഖ്യോ ജഗതി ഖ്യാതഃ പരമധാര്മികഃ
അവന്റെ അച്ഛൻ അനേകം വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് പശുവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് അവനെ ലഭിച്ചു; ലോകത്ത് ഋതംഭരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, പരമധാർമ്മികനായവൻ.
ഗൌഃ പ്രസന്നാ ദദൌ പുത്രമനേകഗുണസംസ്കൃതമ് । സത്യവംതം സുശോഭാഢ്യം തം ജാനീഹി നൃപോത്തമമ്
സന്തോഷം നേടിയ പശു, അനേകം ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനും സത്യവാനുമായ, ഭംഗിയുള്ള ഒരു മകനെ നൽകി; അവനാണ് രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്നു അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ശത്രുഘ്ന ഉവാച। കോ വാ ഋതംഭരോ രാജാ കിമര്ഥം ധേനുപൂജനമ് । കഥം പ്രാപ്തഃ സുതസ്തസ്യ വൈഷ്ണവോ വിഷ്ണുസേവകഃ
ശത്രുഘ്നൻ ചോദിച്ചു: ആര് ആ ഋതംഭരൻ എന്ന രാജാവാണ്? പശുവിനെ ആരാധിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? അവന്റെ മകൻ എങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തനായി, വിഷ്ണുവിനെ സേവിക്കുന്നവനായി മാറി?
സര്വമേതത്സമാചക്ഷ്വ വൈഷ്ണവസ്യ കഥാനകമ് । ശ്രുതം ഹരതി ജംതൂനാം മഹാപാതകപര്വതമ്
ഈ വിഷ്ണുഭക്തന്റെ കഥ മുഴുവൻ വിശദമായി പറയൂ. ഈ കഥ കേൾക്കുന്നത് ജീവികൾക്കുള്ള വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും ഇല്ലാതാക്കും.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ മഹാര്ഥകമ് । കഥയാമാസ വിശദം തദുത്പത്തികഥാനകമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുഘ്നന്റെ ഈ ഗൗരവമുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവന്റെ ഉത്ഭവകഥയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഋതംഭരോ നരപതിരനപത്യഃ പുരാഽഭവത് । കലത്രാണി ബഹൂന്യസ്യ ന പുത്രം പ്രാപ തേഷു വൈ
ഋതംഭരൻ എന്ന രാജാവ് ഒരുകാലത്ത് കുട്ടികളില്ലാതെയായിരുന്നു. അവനു പല ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഒരാളിൽ നിന്നും മകനുണ്ടായില്ല.
തദാ ജാബാലിനാമാനം മുനിം ദൈവാദുപാഗതമ് । പ്രപച്ഛ കുശലോദ്യുക്തഃ സപുത്രോത്പത്തികാരണമ്
അപ്പോൾ ദൈവകൃപയാൽ ജാബാലി എന്നൊരു മുനി അവിടെ എത്തി. സന്താനലാഭത്തിനായി ആ രാജാവ് ആ മുനിയോട് ഉത്സാഹത്തോടെ ചോദിച്ചു.
ഋതംഭര ഉവാച। സ്വാമിന്വംധ്യസ്യ മേ ബ്രൂഹി പുത്രോത്പത്തികരം വചഃ । യത്കൃത്വാ ജായതേഽപത്യം മമ വംശധരം വരമ്
ഋതംഭരൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമീ, എനിക്ക് കുട്ടിയില്ല. കുട്ടി ലഭിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ദയവായി പറയൂ. എന്റെ വംശം തുടരുമെന്നു വിശ്വസിച്ച ഒരു മകൻ എനിക്ക് ലഭിക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തജ്ജ്ഞാത്വാ ഭവതോ ഭവ്യം പ്രകുര്യാം നിശ്ചിതം വചഃ । ദാനം വ്രതം വാ തീര്ഥം വാ മഖം വാ മുനിസത്തമ
നിങ്ങൾ പറയുന്നതെന്താണെങ്കിലും, അതു മനസ്സിലാക്കി ഞാൻ നിർബന്ധമായി ചെയ്യാം. ദാനം, വ്രതം, തീർത്ഥയാത്ര, യാഗം, എന്തായാലും ഞാൻ തയ്യാറാണ്, മഹാമുനിവരേ.
ഇതി രാജ്ഞോവചഃ ശ്രുത്വാ ജഗാദ മുനിസത്തമഃ । സുതോത്പത്തികരം വാക്യം പ്രണതസ്യ സുതാര്ഥിനഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ മഹാമുനി, കുട്ടി ലഭിക്കാൻ വേണ്ട മാർഗ്ഗം, കുട്ടിക്കായി പ്രാർത്ഥിച്ച രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
അപത്യപ്രാപ്തികാമസ്യ സംത്യുപായാസ്ത്രയഃ പ്രഭോ । വിഷ്ണോഃ പ്രസാദോ ഗോശ്ചാപി ശിവസ്യാപ്യഥവാ പുനഃ
പ്രഭോ, സന്താനലാഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു മൂന്നു മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉണ്ട്: വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപ, പശുവിന്റെ അനുഗ്രഹം, അല്ലെങ്കിൽ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹം.
തസ്മാത്ത്വം കുരു വൈ പൂജാം ധേനോര്ദേവതനോര്നൃപ । യസ്യാഃ പുച്ഛേ മുഖേ ശൃംഗേ പൃഷ്ഠേ ദേവാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
അതിനാൽ രാജാവേ, ദൈവസ്വരൂപമായ പശുവിനെ ആരാധിക്കണം. അവളുടെ വാൽ, വായ്, കൊമ്പ്, പിൻഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദേവതകൾ വസിക്കുന്നു.
സാ തുഷ്ടാ ദാസ്യതി ക്ഷിപ്രം വാംഛിതം ധര്മസംയുതമ് । ഏവം വിദിത്വാ ഗോപൂജാം വിധേഹി ത്വമൃതംഭര
അവൾ സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ധാർമ്മികമായ വരം ഉടൻ തന്നേക്കും. അതിനാൽ, ഋതംഭരാ, പശുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
യോ വൈ നിത്യം പൂജയതി ഗാം ഗേഹേ യവസാദിഭിഃ । തസ്യ ദേവാശ്ച പിതരോ നിത്യം തൃപ്താ ഭവംതി ഹി
ആളൊരാൾ വീട്ടിൽ പശുവിനെ യവാദി അർപ്പണങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രതിദിനം ആരാധിച്ചാൽ, ആ വ്യക്തിയുടെ ദേവതകളും പിതാക്കളും എപ്പോഴും തൃപ്തരാകും.
യോ വൈ ഗവാഹ്നികം ദദ്യാന്നിയമേന ശുഭവ്രതഃ । തേന സത്യേന തസ്യ സ്യുഃ സര്വേ പൂര്ണാ മനോരഥാഃ
ശുദ്ധമായ വ്രതപാലനത്തോടെ, ഒരാൾ പശുവിന് ദിവസേന ആഹാരം നൽകുന്നവനാണെങ്കിൽ, അവന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ നിറവേറും.
തൃഷിതാ ഗൌര്ഗൃഹേ ബദ്ധാ ഗേഹേ കന്യാ രജസ്വലാ । ദേവതാ ച സനിര്മാല്യാ ഹംതി പുണ്യം പുരാകൃതമ്
വീട്ടിൽ കുടിപ്പാൻ വെള്ളം കിട്ടാതെ കെട്ടിയിരിക്കുന്ന പശു, രതുസമയത്തുള്ള പെൺകുട്ടി, പൂജക്കു ശേഷം പൂക്കൾ മാറ്റാത്ത ദേവത—ഇവയെല്ലാം മുൻപുണ്ടാക്കിയ പുണ്യം നശിപ്പിക്കും.
യോ വൈ ഗാം പ്രതിഷിദ്ധ്യേത ചരംതീം സ്വം തൃണം നരഃ । തസ്യ പൂര്വേ ച പിതരഃ കംപംതേ പതനോന്മുഖാഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ പശുവിനെ തനിക്കു വേണ്ടിയുള്ള പുല്ല് തിന്നാൻ അനുവദിക്കാതെ തടയുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ പൂർവ്വികർ വീഴ്ചയുടെ ഭയത്തിൽ വിറയുന്നു.
യോ വൈ യഷ്ട്യാ താഡയതി ധേനും മര്ത്യോ വിമൂഢധീഃ । ധര്മരാജസ്യ നഗരം സ യാതി കരവര്ജിതഃ
യാരെങ്കിലും അജ്ഞാനത്തിൽ പശുവിനെ കോലുകൊണ്ട് അടിച്ചാൽ, അവൻ ധർമ്മരാജന്റെ നഗരത്തിൽ വിരലുകളില്ലാതെ പോകേണ്ടിവരും.
യോ വൈ ദംശാന്വാരയതി തസ്യ പൂര്വേ ഹ്യധോഗതാഃ । നൃത്യംതി മത്സുതോ ഹ്യസ്മാംസ്താരയിഷ്യതി ഭാഗ്യവാന്
പശുവിൽ നിന്ന് ഈച്ചകളെ അകറ്റുന്നവന്റെ പൂർവ്വികർ താഴെ വീണവരായിരുന്നാൽ പോലും സന്തോഷത്തോടെ പറയുന്നു: 'എന്റെ ഭാഗ്യശാലിയായ സന്തതി നമ്മെ രക്ഷിക്കും'.
അത്രൈവോദാഹരംതീമമിതിഹാസം പുരാതനമ് । ജനകസ്യ പുരാവൃത്തം ധര്മരാജപുരേഽദ്ഭുതമ്
ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു പുരാതന കഥ പറയാം. ധർമ്മരാജന്റെ നഗരത്തിൽ ജനകന്റെ കാലത്ത് സംഭവിച്ച അത്ഭുതമായ ഒരു സംഭവം.