ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ വിശ്വേദേവാ മരുദ്ഗണാഃ । സര്വാങ്ഗേഷു പ്രദൃശ്യംതേ ഗംധര്വാപ്സരസശ്ച യേ
ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ; അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസുകളെയും കാണാം.
ഇത്ഥം വിഭൂതയസ്തസ്യ ദൃശ്യംതേ പരമാത്മനഃ । ശ്രീവത്സകൌസ്തുഭോരസ്കം വനമാലാവിഭൂഷിതമ്
ഇങ്ങനെ പരമാത്മാവിന്റെ മഹിമകൾ അവിടെ ദൃശ്യമായി. അവന്റെ നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭവും, വനമാലയും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ശംഖചക്രഗദാഖങ്ഗ ശാര്ങ്ഗാദ്യൈര്ഹേതിഭിര്യുതമ് । സര്വോപനിഷദാമര്ഥം ദൃഷ്ട്വാ ദൈത്യേശ്വരാത്മജഃ
ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം, ശാരംഗം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവനായി; സകല ഉപനിഷത്തുകളുടെ സാരമായ ഹരിയെ ദൈത്യരാജാവിന്റെ പുത്രൻ കണ്ടു.
ഹര്ഷാശ്രുജലസിക്താംഗഃ പ്രണനാമ മുഹുര്മുഹുഃ । ദൈത്യേംദ്രസ്തു ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ ക്രോധാന്മൃത്യുവശേ സ്ഥിതഃ
ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ ശരീരം നനഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു. എന്നാൽ ദൈത്യരാജാവ് ഹരിയെ കണ്ടപ്പോൾ, കോപത്തിൽ മരണത്തിന്റെ പിടിയിലായി നിന്നു.
യോദ്ധും ഖങ്ഗം സമുദ്യമ്യ നൃസിംഹം തമഭിദ്രവത് । അഥ ദൈത്യഗണാഃ സര്വ്വേ ലബ്ധസംജ്ഞാ മഹാബലാഃ
യുദ്ധത്തിനായി വാൾ ഉയർത്തി, അവൻ നരസിംഹനിലേയ്ക്ക് ചാർജ്ജ് ചെയ്തു. അപ്പോൾ മഹാശക്തിയുള്ള എല്ലാ അസുരരും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.
സ്വാന്യായുധാനി ചാദായ ഹരിം ജഘ്നുസ്ത്വരാന്വിതാഃ । പലാലകാണ്ഡാനി യഥാ വഹ്നൌ ക്ഷിപ്താന്യനേകശഃ
തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, അവർ ഹരിയെ വേഗത്തിൽ ആക്രമിച്ചു. അനേകം പായ്ക്കുന്ന പുൽക്കൊമ്പുകൾ അഗ്നിയിൽ എറിയുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അത്.
തഥൈവ ഭസ്മതാം യാംതി മഹാസ്ത്രാണി ഹരേസ്തനൌ । താന്യനീകാനി ദൈത്യാനാം ദൃഷ്ട്വാ നരഹരിസ്തദാ
അങ്ങനെ, ഹരിയുടെ ശരീരത്തിൽ ആ മഹാശക്തിയുള്ള ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം ചിതലായി മാറി. അസുരസേനകളെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ, നരഹരി അന്നേരം—
സടൈര്ദദാഹ ച ജ്വാലാമാലാവിരചിത സ്ഫുടൈഃ । നൃകേസരി സടോദ്ഭൂതവഹ്നിനാ ദാനവാ ഭൃശമ്
അവന്റെ കേശങ്ങളിൽ നിന്നു പടർന്ന ജ്വാലാമാലകളാൽ, നരസിംഹൻ അസുരന്മാരെ കനത്ത തീയിൽ കത്തിച്ചു.
നിര്ഭസ്മിതാ ഗണാഃ സര്വേ നിഃശേഷം തദഭൂദ്ബലമ് । പ്രഹ്ലാദം സാനുഗം ഹിത്വാ ഭസ്മിതേ വീക്ഷ്യ തദ്ബലേ
അസുരസേനകൾ മുഴുവനും ചിതലായി, അവരുടെ ശക്തി നശിച്ചു. പ്രഹ്ലാദനെയും കൂട്ടുകാരെയും വിട്ട്, അവൻ അവിടെയുള്ള അസുരസേനയുടെ നാശം കണ്ടു.
ക്രോധാദ്ദൈത്യപതിഃ ഖങ്ഗമാകൃഷ്യാഭിപ്രപദ്യത । ഖങ്ഗഹസ്തം തു ദൈത്യേംദ്രം ജഗ്രാഹൈകേന ബാഹുനാ
കോപത്തിൽ അസുരരാജാവ് വാൾ പുറത്തെടുത്തു മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു. എന്നാൽ നരസിംഹൻ ഒരു കൈകൊണ്ട് വാൾ പിടിച്ചിരുന്ന അസുരരാജാവിനെ പിടിച്ചു.
പാതയാമാസ ദേവേശോ യഥാ ശാഖാം മഹാനിലഃ । ഗൃഹീത്വാ പതിതം ഭൂമൌ മഹാകായം നൃകേസരീ
വലിയ കാറ്റ് ഒരു ശാഖയെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ അവനെ നിലത്ത് വീഴ്ത്തി. വലിയ ശരീരമുള്ള അസുരനെ പിടിച്ച്, നരസിംഹൻ നിലത്ത് ഇടിച്ചു.
സ്വോത്സംഗേ സ്ഥാപയാമാസ ദദര്ശാസൌ മുഖം ഹരേഃ । വിഷ്ണുനിംദാകൃതംപാപംതഥാവൈഷ്ണവദോഷജമ്
അവനെ തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി, ഹരിയുടെ മുഖം നോക്കി. വിഷ്ണുവിനെതിരെയും വൈഷ്ണവരെതിരെയും ചെയ്ത പാപം അവൻ അവിടെ കണ്ടു.
നൃസിംഹസ്പര്ശനാദേവനിര്ഭസ്മിതമഭൂത്തദാ । അഥദൈത്യേശ്വരസ്യാഥമഹദ്ഗാത്രംനൃകേസരീ
നരസിംഹന്റെ സ്പർശംകൊണ്ട്, അവൻ ഉടനെ ചിതലായി. പിന്നെ നരസിംഹൻ, അസുരരാജാവിന്റെ വൻ ശരീരം നോക്കി,
നഖേര്വിദാരയാമാസതീക്ഷ്ണൈര്വജ്രനിഭൈര്ഘനൈഃ । സനിര്മ്മലാത്മാദൈത്യേംദ്ര പഃശ്യന്സാക്ഷാന്മുഖം ഹരേഃ
വജ്രംപോലുള്ള മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങൾകൊണ്ട് അതിനെ കീറി. ശുദ്ധമായ ആത്മാവുള്ള അസുരരാജാവ് നേരെ ഹരിയുടെ മുഖം നോക്കി.
നഖനിര്ഭിന്നഹൃദയഃ കൃതാര്ഥോ വിജഹാവസൂന് । തദ്ഗാത്രം ശതധാ ഭിത്ത്വാ നഖൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്മഹാഹരിഃ
നഖങ്ങൾകൊണ്ട് ഹൃദയം കീറപ്പെട്ട്, തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി, അവൻ ജീവൻ വിട്ടു. മഹാഹരി മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങൾകൊണ്ട് അവന്റെ ശരീരം നൂറായി കീറി,
ആകൃഷ്യാംത്രാണി ദീര്ഘാണി കംഠേ സംസക്തവാന്പ്രിയാന് । അഥ ദേവഗണാഃ സര്വ്വേ മുനയശ്ച തപോധനാഃ
ദീർഘമായ അന്ത്രങ്ങൾ പുറത്താക്കി, അവയെ കഴുത്തിൽ അലങ്കാരമായി ധരിച്ചു. പിന്നെ എല്ലാ ദേവതകളും തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ മുനികളും,
ബ്രഹ്മരുദ്രൌ പുരസ്കൃത്യ ശനൈഃ സ്തോതും സമായയുഃ । തേ പ്രസാദയിതും ഭീതാ ജ്വലംതം വിശ്വതോമുഖമ്
ബ്രഹ്മാവിനെയും രുദ്രനെയും മുൻനിർത്തി, പതിയെ വന്ന് സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഭയത്തോടെ, അവർ എല്ലാ ദിശകളിലും ജ്വലിക്കുന്ന അവനേ ശാന്തിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
മാതരം ജഗതാം ധാത്രീം ചിംതയാമാസുരീശ്വരീമ് । ഹിരണ്യവര്ണാം ഹരിണീം സര്വ്വോപദ്രവനാശിനീമ്
ലോകങ്ങളുടെ മാതാവായ, സംരക്ഷകയായ ദേവിയെ അവർ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു. പൊന്നനയുള്ള, മാൻപോലെയുള്ള, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവിയെ.
വിഷ്ണോര്നിത്യാനവദ്യാംഗീം ധ്യാത്വാ നാരായണീം ശുഭാമ് । ദേവീസൂക്തജപൈര്ഭക്ത്യാ നമശ്ചക്രുഃ സനാതനീമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതമായ, കുഴപ്പമില്ലാത്ത രൂപമുള്ള, നാരായണിയായ ദേവിയെ ധ്യാനിച്ചു. ദേവീസൂക്തം ജപിച്ചും ഭക്തിയോടെ ശാശ്വതിയായ ദേവിക്ക് നമസ്കരിച്ചു.
തൈശ്ചിംത്യമാനാ സാ ദേവീ തത്രൈവാവിരഭൂത്തദാ । ചതുര്ഭുജാ വിശാലാക്ഷീ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ
അങ്ങനെ അവർ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, ദേവി അവിടെയെത്തി. നാലു കൈകളും വിശാലമായ കണ്ണുകളും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചവളായിരുന്നു.
ദുകൂലവസ്ത്രസഹിതാം ദിവ്യമാലാനുലേപനാമ് । താം ദൃഷ്ട്വാ ദേവദേവസ്യ പ്രിയാം സര്വേ ദിവൌകസഃ
പൊന്നിന്റെ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ദൈവികമായ മാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും അണിഞ്ഞ്. ദേവദേവന്റെ പ്രിയയായ അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും—
ഊചുഃ പ്രാംജലയോ ദേവീം പ്രസന്നം കുരുതേ പ്രിയമ് । ത്രൈലോക്യസ്യാഭയം സ്വാമീ യഥാ ദദ്യാത്തഥാ കുരു
കൈകൂപ്പി ദേവിയെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: 'ദയയോടെ, പ്രിയമായത് ചെയ്യുക. മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഭയം ഇല്ലാതാക്കുക, ദൈവം നൽകുന്നതുപോലെ നീയും നൽകണം.'
രുദ്ര ഉവാച- ഇത്യുക്താ സഹസാ ദേവീ പ്രിയം പ്രാപ്യ ജനാര്ദനമ് । പ്രണിപത്യ നമസ്കൃത്യ പ്രസീദേതി ഉവാച തമ്
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ദേവി തന്റെ പ്രിയനായ ജനാർദ്ദനനെ അപ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു, അവനു മുന്നിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു, 'ദയവായി ദയചെയ്യണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
താം ദൃഷ്ട്വാ മഹിഷീം സ്വസ്യ പ്രിയാം സര്വ്വേശ്വരോ ഹരിഃ । രക്ഷഃശരീരജം ക്രോധം തത്യാജ പ്രീതവത്ക്ഷണാത്
സ്വന്തം പ്രിയഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, സർവ്വലോകനാഥനായ ഹരിച്ഛൻ, ദാനവന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ കോപം ഉടൻ ഉപേക്ഷിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ മാറി.
അംകമാദായ താം ദേവീം സമാശ്ലിഷ്യ ദയാനിധിഃ । കൃപാസുധാര്ദ്രദൃഷ്ട്യാ വൈ നിരൈക്ഷത സുരാന്ഹരിഃ
ദയയുടെ സമുദ്രമായ ഹരി, ദേവിയെ മടിയിൽ ഇരുത്തി ആലിംഗനം ചെയ്തു, കരുണയുടെ നനവാർന്ന കാഴ്ചകൊണ്ട് ദേവന്മാരെ നോക്കി.
തതോ ജയജയേത്യുച്ചൈഃ സ്തുവതാം നമതാം തദാ । തദ്ദയാദൃഷ്ടിദൃഷ്ടാനാം സാനംദഃ സംഭ്രമോഽഭവത്
അപ്പോൾ, 'ജയം, ജയം' എന്ന് ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പാടിയും നമസ്കരിച്ചും നിന്നവർക്കു, അവന്റെ ദയയുടെ കാഴ്ച ലഭിച്ചവർക്കു, ആനന്ദവും ആവേശവും നിറഞ്ഞു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ഹര്ഷനിര്ഭരമാനസാഃ । ഊചുഃ പ്രാംജലയോ ദേവം നമസ്കൃത്യ ജഗത്പതിമ്
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ദേവതകളും ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ കൈകൂപ്പി ലോകനാഥനായി ദേവനു നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു.
ദേവഗണാ ഊചുഃ - ദ്രഷ്ടുമത്യദ്ഭുതം തേജോ ന ശക്താസ്തേ ജഗത്പതേ । അത്യദ്ഭുതമിദം രൂപം ബഹുബാഹുപദാംകിതമ്
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: 'ലോകപതേ, നിന്റെ അത്ഭുതകരമായ തേജസ് കാണാൻ ഞങ്ങൾക്കാവുന്നില്ല; ഈ അനേകം കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള രൂപം അതിമഹത്തായതാണ്.'
ജഗത്ത്രയസമാക്രാംതം തേജസ്തീക്ഷ്ണതരം തവ । ദ്രഷ്ടും സ്ഥാതും ന ശക്താഃ സ്മഃ സര്വ്വ ഏവ ദിവൌകസഃ
'നിന്റെ തീപോലും ശക്തമായ തേജസ് മൂന്നു ലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് അതു നേരെ നോക്കാനും അതിനു മുന്നിൽ നില്ക്കാനും കഴിയുന്നില്ല.'
മഹാദേവ ഉവാച-। ഇത്യര്ഥിതസ്തു വിബുധൈസ്തേജസ്തദതിഭീഷണമ് । ഉപസംഹൃത്യ ദേവേശോ ബഭൂവ സുഖദര്ശനഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതിനുശേഷം, ദേവതകളുടെ നാഥൻ ആ ഭയാനകമായ തേജസ് പിന്വലിച്ച് മനോഹരമായ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.