സ ഗൃഹ്ണാതു മദീയാദ്ധി പാണിപദ്മാച്ച വീടകമ് । തദാ ലക്ഷ്മീനിധിര്വീരോ ജഗ്രാഹ ക്രൌംചഭേദനേ
എന്റെ കമലപാനിയിൽ നിന്ന് വടികൊണ്ട് അവൻ എടുക്കട്ടെ. അപ്പോൾ ധീരനായ ലക്ഷ്മീനിധി കൌഞ്ച വ്യൂഹം തകർക്കാൻ അതെടുത്തു.
സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രവിദ്വീരൈര്ബഹുഭിഃ പരിവാരിതഃ । ഉവാച വചനം രാജന്യാസ്യേഽഹം ക്രൌംചഭേദനേ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ധീരന്മാർ ചുറ്റിയിരിക്കെ, അവൻ പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ കൌഞ്ച വ്യൂഹം തകർക്കും.'
ഭാര്ഗവഃ പൂര്വമേവാസീത്ക്രൌംചഭേത്താ തഥാ ഹ്യഹമ് । തഥാന്യം വീരമാവോചത്കോഽസ്യ സാര്ധം ഗമിഷ്യതി
'ഭാർഗവൻ ആദ്യം കൌഞ്ചം തകർത്തിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ അതുപോലെ ചെയ്യും.' പിന്നെ അവൻ മറ്റൊരു ധീരനോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവനോടൊപ്പം പോകാൻ ആരാണ്?'
പുഷ്കലഃ പൃഷ്ഠതസ്തസ്യ യാതും ചക്രേ മതിം തതഃ । രിപുതാപോ നീലരത്ന ഉഗ്രാശ്വോ വീരമര്ദനഃ
അപ്പോൾ പുഷ്കലൻ അവന്റെ പിന്നാലെ പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു. റിപുതാപൻ, നീലരത്നൻ, ഉഗ്രാശ്വൻ, വീരമർദ്ദനൻ എന്നിവരും.
സര്വേ ശത്രുഘ്നസംദേശാദ്യയുസ്തത്ക്രൌംചഭേദനേ । ശത്രുഘ്നോഽപി രഥസ്ഥശ്ച സര്വായുധധരഃ പരഃ
ശത്രുഘ്നന്റെ കല്പനപ്രകാരം എല്ലാവരും കൌഞ്ച വ്യൂഹം തകർക്കാൻ പോയി. ശത്രുഘ്നൻ സ്വയം രഥത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വച്ച് നില്ക്കുന്നു.
പൃഷ്ഠതോഽസ്യ പരീയായ ബഹുഭിഃ സൈനികൈര്വൃതഃ । തദാ പ്രചലിതൌ ദൃഷ്ടാവന്യോന്യബലവാരിധീ
അവൻ അനേകം സൈനികർ ചുറ്റി പിന്നിൽ നീങ്ങി. അപ്പോൾ ഇരുവശത്തും സൈന്യങ്ങൾ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, പരസ്പരം ശക്തിയും ധൈര്യവും അളന്നു നോക്കി.
പ്രലയം കര്തുമുദ്യുക്തൌ ജഗതഃ സുതരംഗിണൌ । തദാ ഭേര്യഃ സമാജഘ്നുരുഭയോഃ സേനയോര്ദൃഢാഃ
ലോകം നശിപ്പിക്കാൻ ഉത്സുകരായി, വലിയ നദിപോലെ ഇരുവശ സൈന്യങ്ങളും മുന്നേറി. അപ്പോൾ ഇരുവശത്തെയും യുദ്ധമൃദംഗങ്ങൾ ശക്തമായി മുഴങ്ങി.
രണഭേര്യഃ ശംഖനാദാഃ ശ്രൂയംതേ തത്ര തത്ര ഹ । ഹേഷംതേ വാജിനസ്തത്ര ഗര്ജംതി ദ്വിരദാ ഭൃശമ്
യുദ്ധമൃദംഗങ്ങളും ശംഖനാദങ്ങളും എല്ലായിടത്തും കേൾക്കപ്പെട്ടു. അവിടെ കുതിരകൾ കുരയ്ക്കുകയും ആനകൾ ഭയങ്കരമായി ഗർജ്ജിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഹും ഹും കുര്വംതി വീരാഗ്ര്യാ നദംതി രഥനേമയഃ । തത്ര പ്രകുപിതാഃ ശൂരാഃ സുബാഹുബലദര്പിതാഃ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വീരന്മാർ 'ഹും ഹും' എന്നു വിളിച്ചു, രഥചക്രങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി. ശക്തമായ കൈകളും ബലത്തിലും അഭിമാനമുള്ള ധീരന്മാർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഛിംധി ഭിംധീതി ഭാഷംതോ ദൃശ്യംതേ ബഹവോ രണേ । ഏവംഭൂതേ രണോദ്യുക്തേ സൈന്യേ ശത്രുഘ്നവൈരിണോഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ പലരും 'വെട്ടൂ, തുളച്ചു' എന്നു വിളിച്ചു പോരാടുന്നത് കാണാം. അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായ സൈന്യത്തിൽ ശത്രുക്കളുടെ ശത്രുക്കൾ മുഴുവൻ ഉത്സാഹത്തോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
മുഖസംസ്ഥം സുകേതും തം ലക്ഷ്മീനിധിരുവാച ഹ । ലക്ഷ്മീനിധിരുവാച। ജനകസ്യ സുതം വിദ്ധി ലക്ഷ്മീനിധിരിതി സ്മൃതമ്
സുകേതുവിനെ നേരിൽ കണ്ട ലക്ഷ്മീനിധി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ജനകന്റെ മകനായ ലക്ഷ്മീനിധിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.'
സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകുശലം സര്വയുദ്ധവിശാരദമ് । മുംചാശ്വം രാമചംദ്രസ്യ സര്വദാനവദംശിതുഃ
എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും, യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള രാമചന്ദ്രന്റെ, എല്ലാ അസുരന്മാരെയും സംഹരിക്കുന്നവന്റെ കുതിരയെ വിട്ടയക്കൂ.
നോചേന്മദ്ബാണനിര്ഭിന്നോ യാസ്യസേ യമസാദനമ് । ഇതി ബ്രുവംതം വീരാഗ്ര്യം സുകേതുഃ സഹസാ ത്വരന്
അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തുളച്ചുകൊണ്ട് നീ യമലോകത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടി വരും. അങ്ങനെ ആ ധീരൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ സുകേതു വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടി.
സജ്യം ചാപം വിധായാശു ബാണാന്മുംചന്സ്ഥിരോഽഭവത് । തേ ബാണാഃ ശിതപര്വാണഃ സ്വര്ണപുംഖാഃ സമംതതഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ വില്ല് സജ്ജമാക്കി, അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ച് ഉറച്ചുനിന്നു. ആ അമ്പുകൾ മൂർച്ചയുള്ളതും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അഗ്രങ്ങളുമുള്ളതും ആയിരുന്നു; എല്ലാടും പടർന്നുപോയി.
ദൃശ്യംതേ വ്യാപിനസ്തത്ര രണമധ്യേ സുദുര്ഭരാഃ । തദ്ബാണജാലം തരസാ നിഹത്യ । ലക്ഷ്മീനിധിശ്ചാപമഥാ തതജ്യമ് । വിധായ തസ്യോരസി ബാണഷട്കം । മുമോച തീക്ഷ്ണം ശിതപര്വശോഭിതമ്
യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ആ അമ്പുകൾ പടർന്നുപോയി, അതിനെ നേരിടാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. ലക്ഷ്മീനിധി അതിനെ ശക്തിയായി തകർത്തു, പിന്നെ വില്ല് കെട്ടി, സുകേതുവിന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് ആറു മൂർച്ചയുള്ള, തിളങ്ങുന്ന അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചു.
തദ്ബാണാഃ സുഭുജഭ്രാതുര്ഹൃദയം സംവിദാര്യ ച । ഗതാസ്തേ ഭുവി ദൃശ്യംതേ രുധിരാക്താ മലീമസാഃ
ആ അമ്പുകൾ ശക്തമായ കൈകളുള്ള സഹോദരനായ സുകേതുവിന്റെ ഹൃദയം കീറി, രക്തവും അഴുക്കും കെട്ടിയ നിലയിൽ നിലത്ത് വീണു.
തദ്ബാണഭിന്നഹൃദയഃ സുകേതുഃ കോപപൂരിതഃ । ജഘാനശരവിംശത്യാ തീക്ഷ്ണയാ നതപര്വയാ
ആ അമ്പുകൾ ഹൃദയം തുളച്ചതോടെ സുകേതു കോപത്തോടെ ഇരുപത് മൂർച്ചയുള്ള വളഞ്ഞ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തിരിച്ചാക്രമിച്ചു.
ഉഭൌ ബാണവിഭിന്നാംഗാവുഭൌ ക്ഷതജവിപ്ലുതൌ । സൈനികൈഃ പരിദൃശ്യംതേ കിംശുകാവിവ പുഷ്പിതൌ
രണ്ടുപേരുടെയും ശരീരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചതും, ഇരുവരും രക്തത്തിൽ കുതിർന്നതും സൈനികർക്ക് പൂത്ത കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി.
മുംചംതൌ ബാണകോടീശ്ച സംദധംതൌ ത്വരാ ശരാന് । ന കേനാപി വിലക്ഷ്യേതേ ലഘുഹസ്തൌ മഹാബലൌ
അവർ അനവധി അമ്പുകൾ പ്രയോഗിക്കുകയും വേഗത്തിൽ മറ്റുള്ളവ സജ്ജമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇരുവരെയും ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, കാരണം അവരുടെ കൈകൾ അത്യന്തം വേഗവും ശക്തിയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
കുംഡലീകൃത സച്ചാപൌ വര്ഷംതൌ ബാണധാരയാ । നവാംബുദാവിവ ദിവി ശക്രനിര്ദേശകാരിണൌ
വില്ലുകൾ വളഞ്ഞതും സജ്ജമായതുമായ അവർ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു. ആകാശത്തിലെ പുതിയ മേഘങ്ങൾപോലെയും, ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെയും അവർ തോന്നി.
തയോര്ബാണാ ഗജാന്വാഹാന്നരാഞ്ഛൂരാന്വിമസ്തകാന് । കുര്വംതഃ കേവലം ദൃഷ്ടാ ന ച സംധാനമോക്ഷയോഃ
അവരുടെ അമ്പുകൾ ആനകളെയും കുതിരകളെയും മനുഷ്യരെയും ധീരന്മാരെയും തുളച്ചു. എന്നാൽ അമ്പുകൾ മാത്രം കാണാമായിരുന്നു, വില്ല് വലിക്കലോ അമ്പ് വിടലോ ആരും കാണാനായില്ല.
പൃഥിവീ സുഭടൈഃ പൂര്ണാ സകിരീടൈഃ സകുംഡലൈഃ । ധനുര്ബാണകരൈ രോഷസംദഷ്ടാധരയുഗ്മകൈഃ
ഭൂമി കിരീടവും കുണ്ഡലവും ധരിച്ച ശക്തനായ സൈനികന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. അവർ വില്ലും അമ്പും കൈവശം വച്ചും, കോപത്തിൽ ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചും നിന്നു.
തയോഃ പ്രയുദ്ധ്യതോര്ദര്പാത്സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രവേദിനോഃ । യുദ്ധം സമഭവദ്ഘോരം ദേവവിസ്മാപനം മഹത്
അവരിൽ ഇരുവരും എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളതും അഭിമാനമുള്ളതുമായവരായി പോരാടുമ്പോൾ, ദേവന്മാരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന ഭയാനകമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
സംമര്ദോഽഭവദത്യംതം വീരകോടിവിദാരണഃ । ന കേനചിത്ക്വചിദ്ദൃഷ്ടം ശരജാലാംതരേംഽബരമ്
ആ സംഘർഷം അത്യന്തം ഭയാനകമായി, ധീരന്മാരുടെ നിരകൾ തകർക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു. അമ്പുകളുടെ മഴക്കിടയിൽ ആകാശം ആരും കാണാനായില്ല.
തസ്മിംസ്തു സമയേ ലക്ഷ്മീനിധിര്വീരോഽരിമര്ദനഃ । ബാണാംശ്ചാപേ സമാധത്ത വസുസംഖ്യാന്ദൃഢാഞ്ഛിതാന്
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്ന ധീരനായ ലക്ഷ്മീനിധി അനവധി ശക്തമായ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വില്ലിൽ വെച്ചു.
ചതുര്ഭിസ്തുരഗാന്വീരഃ സുകേതോരനയത്ക്ഷയമ് । ഏകേന ധ്വജമത്യുഗ്രം ചിച്ഛേദ തരസാ ഹസന്
നാലു അമ്പുകൾകൊണ്ട് സുകേതുവിന്റെ കുതിരകളെ തകർത്തു. ഒറ്റ അമ്പ് കൊണ്ട്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, അതിവേഗത്തിൽ ഭയങ്കരമായ പതാകയും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ഏകേന സാരഥേഃ കായാച്ഛിരോഭൂമാവപാതയത് । ഏകേന ചാപം സഗുണമച്ഛിനദ്രോഷപൂരിതഃ
ഒരുവെടിയാൽ സാരഥിയുടെ തല നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി; മറ്റൊരുവെടിയാൽ അമ്പും വില്ലും തകർത്തു, അമ്പ് വില്ലിൽ കെട്ടിയ നിലയിൽ.
ഏകേന ഹൃദി വിവ്യാധ സുകേതോര്വേഗവാന്നൃപഃ । തത്കര്മാദ്ഭുതമുദ്വീക്ഷ്യ വീരാ വിസ്മയമായയുഃ
മൂന്നാമത്തെ അമ്പ് വേഗത്തിൽ രാജാവ് സുകേതുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തി; ഈ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടു വീരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി.
സച്ഛിന്നധന്വാ വിരഥോ ഹതാശ്വോ ഹതസാരഥിഃ । മഹതീം സ ഗദാം ധൃത്വാ യോദ്ഘുകാമോഽഭ്യുപേയിവാന്
വില്ലും രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, അവൻ വലിയൊരു ഗദ പിടിച്ചു, യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനായി മുന്നോട്ട് നടന്നു.
തമായാംതം സമാലക്ഷ്യ ഗദായുദ്ധവിശാരദമ് । മഹത്യാ ഗദയാ യുക്തം രഥാദവതതാര സഃ
അവൻ വലിയ ഗദയുമായി, ഗദായുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി സമീപിക്കുന്നത് കണ്ടു, മറ്റവനും രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.