ഏവം രാജ്ഞഃ പംചദിനം ഗതം ഗംഗാബ്ധിസംഗമേ । തദാ കൃപാബ്ധിഃ കൃപയാ ചിംതയാമാസ ഗോപതിഃ
അങ്ങനെ രാജാവിന് അഞ്ചു ദിവസം ഗംഗയും സമുദ്രവും കൂടിച്ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് കഴിഞ്ഞു. അപ്പോൾ, ദയയുടെ സമുദ്രമായ ഗോവിന്ദൻ, വലിയ കരുണയോടെ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അസൌ രാജാ മദീയേന ഗാനേന വിഗതാഘകഃ । പശ്യ താന്മാമകീം പ്രേഷ്ഠാം സുരാസുരനമസ്കൃതാമ്
ഇവൻ എന്റെ ഗാനം കേട്ട് പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായ രാജാവാണ്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ അവൻ കാണട്ടെ.
ഇതി സംചിംത്യ ഭഗവാന്കൃപാപൂരിതമാനസഃ । സംന്യാസിവേഷമാസ്ഥായ യയൌ രാജ്ഞോംഽതികം വിഭുഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ഭഗവാൻ, ഹൃദയം കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ്, സന്യാസിയുടെ വേഷം ധരിച്ച് രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര ഗത്വാ മഹാരാജ ത്രിദംഡിയതിവേഷധൃക് । ഭക്താനുകംപയാ പ്രാപ്തോ വീക്ഷിതസ്താപസേന ഹി
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, ത്രിദണ്ഡം കൈവശമുള്ള സന്യാസിയുടെ രൂപത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഭക്തന്മാരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് അവിടെ എത്തിയവനെ തപസ്സുകാരൻ കണ്ടു.
ഓംനമോ വിഷ്ണവേത്യുക്ത്വാ നമശ്ചക്രേ നൃപോത്തമഃ । അര്ഘ്യപാദ്യാസനൈഃ പൂജാം ചകാര ഹരിമാനസഃ
'ഓം നമോ വിഷ്ണവേ' എന്നു ഉച്ചരിച്ച് വന്ദനം ചെയ്ത രാജാവുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഹരിയെ മനസ്സിൽ ഭക്തിയോടെ അർഘ്യം, പാദ്യജലം, ഇരിപ്പിടം എന്നിവ നൽകി പൂജിച്ചു.
ഉവാച ഭാഗ്യമതുലം യദ്ഭവാനക്ഷിഗോചരഃ । അതഃ പരം ദാസ്യതേ മേ ഗോവിംദോ നിജദര്ശനമ്
'നിന്റെ ദർശനം ലഭിക്കുന്നത് അപൂർവമായ ഭാഗ്യമാണ്; അതിനാൽ, ഗോവിന്ദൻ എന്നെ തന്റെ സാക്ഷാത്കാരം നൽകും' എന്നു രാജാവ് പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തദ്വാക്യം സംന്യാസീ നിജഗാദ തമ് । രാജഞ്ഛൃണുഷ്വ കഥിതം മമ വാക്യവിനിഃസൃതമ്
അത് കേട്ട സന്യാസി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വരുന്ന വാക്കുകൾ നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.'
അഹം ജ്ഞാനേന ജാനാമി ഭൂതം ഭവ്യം ഭവച്ച യത് । തസ്മാദഹം ബ്രുവേ കിംചിച്ഛൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസഃ
'ഞാൻ ജ്ഞാനത്താൽ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോഴുള്ളതും എല്ലാം അറിയുന്നു. അതിനാൽ, ഞാൻ പറയുന്ന ഒരു കാര്യം നീ ഏകാഗ്രതയോടെ കേൾക്കുക.'
ശ്വോ മധ്യാഹ്നേ ഹരിര്ദാതാ ദര്ശനം ബ്രഹ്മദുര്ല്ലഭമ് । പംചഭിഃ സ്വജനൈഃ സാകം യാസ്യസേ പരമം പദമ്
'നാളെ ഉച്ചയ്ക്ക്, ഹരി ദർശനം നൽകും; അത് ബ്രഹ്മാവിനും അപൂർവമാണ്. നിന്റെ അഞ്ചു അടുത്തവരോടൊപ്പം നീ പരമപദം പ്രാപിക്കും.'
ത്വമമാത്യശ്ച മഹിലാ തവ താപസ വാഡവഃ । പുരേ തവ കരംബാഖ്യഃ സാധുശ്ച തം തു വായകഃ
'നീയും, നിന്റെ മന്ത്രിയും, ഭാര്യയും, വാടവ എന്ന തപസ്സുകാരനും, നിന്റെ നഗരത്തിൽ കരമ്പ എന്ന സദാചാരമുള്ള നെയ്യാളനും.'
ഏതൈഃ പംചഭിരേതസ്മിന്നീലേ പര്വതസത്തമേ । യാസ്യസേ ബ്രഹ്മദേവേംദ്ര വംദിതം സുരപൂജിതമ്
'ഈ അഞ്ചുപേരുമായി, ഈ നീലപർവതത്തിൽ, ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും വന്ദിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് നീ പോകും.'
ഇത്യുക്ത്വാഽദൃശ്യതാം പ്രാപ്തോ യതിഃ ക്വാപി ന ദൃശ്യതേ । തദാകര്ണ്യ നൃപോ ഹര്ഷം പ്രാപ ചാശു സവിസ്മയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ സന്യാസി അദൃശ്യനായി എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല. ഇത് കേട്ട് രാജാവ് അതിവേഗം ആനന്ദത്തിലും അതിശയത്തിലും മുങ്ങി.
രാജോവാച। സ്വാമിന്കോഽസൌ സമാഗത്യ സംന്യാസീ മാം യദൂചിവാന് । ന ദൃശ്യതേ പുനഃ കുത്ര ഗതോഽസൌ ചിത്തഹര്ഷദഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി എന്ന സന്യാസി എന്നെ കാണാൻ വന്ന് സംസാരിച്ചു; ഇനി കാണുന്നില്ല. ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദം പകരുന്ന ആൾ എവിടെ പോയി?''
താപസ ഉവാച। രാജംസ്തവ മഹാപ്രേമ്ണാ കൃഷ്ടചിത്തഃ സമഭ്യഗാത് । പുരുഷോത്തമനാമായം സര്വപാപപ്രണാശനഃ
തപസ്സുകാരൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്റെ വലിയ പ്രേമം കൊണ്ടാണ് അവൻ ആകർഷിതനായി വന്നത്. അവൻ സർവപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പുരുഷോത്തമനാണ്.'
ശ്വോമധ്യാഹ്നേ തവ പുരോ ഭവിഷ്യതി മഹാന്ഗിരിഃ । തമാരുഹ്യ ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ കൃതാര്ഥസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി
'നാളെ ഉച്ചയ്ക്ക്, നിന്റെ മുമ്പിൽ വലിയ പർവതം പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. അതിൽ കയറി ഹരിയെ കണ്ടാൽ, നീ ജീവിതലക്ഷ്യം നേടും.'
ഇതിവാക്യസുധാപൂര നാശിതസ്വാംത സംജ്വരഃ । ഹര്ഷം യമാപ സ നൃപോ ബ്രഹ്മാപി ന ഹി വേത്തി തമ്
ഇങ്ങനെ അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവിന്റെ മനസ്സിലെ ദു:ഖം അകന്നു; ബ്രഹ്മാവിനും അറിയാനാവാത്ത ആനന്ദം അവൻ അനുഭവിച്ചു.
തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്വീണാപണവഗോമുഖാഃ । മഹാനംദസ്തദാ ഹ്യാസീദ്രാജരാജസ്യ ചേതസി
അപ്പോൾ, ദുന്ദുഭികളും വീണകളും പണവും കാളമുഴകളും മുഴങ്ങി; രാജാധിരാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.
ഗായന്ഹരിം ക്ഷണം തിഷ്ഠന്ഹസഞ്ജല്പന്ബ്രുവന്നമന് । ആനംദം പ്രാപ സുഘനം സര്വസംതാപനാശനമ്
ഹരിയെ പാടിയും, ഒരു നിമിഷം നിൽക്കയും, അവനെ സ്തുതിച്ചും, നാമം ഉച്ചരിച്ചും, രാജാവ് ആഴമുള്ള, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകറ്റുന്ന ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
സുമതിരുവാച। അഥ സര്വം ദിനം നീത്വാ ഹരിസ്മരണകീര്തനൈഃ । രാത്രൌ സുഷ്വാപ ഗംഗായാ രോധസ്യുരുഫലപ്രദേ
സുമതി പറഞ്ഞു: അന്നേ ദിവസം മുഴുവൻ ഹരിയുടെ സ്മരണയിലും കീർത്തനത്തിലും കഴിച്ചുവിട്ട്, രാത്രി ഗംഗയുടെ ഫലപ്രദമായ തീരത്ത് കിടന്ന് ഉറങ്ങി.
ദദര്ശ സ്വപ്നമധ്യേ തു സ സ്വാത്മാനം ചതുര്ഭുജമ് । ശംഖചക്രഗദാപദ്മശാര്ങ്ഗകോദംഡധാരിണമ്
ഉറക്കത്തിനിടയിൽ അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ തന്നെ നാലു കൈകളോടെ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര, വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച് കാണുകയും ചെയ്തു.
നൃത്യംതം പുരുഷോത്തമസ്യ പുരതഃ ശര്വാദി ദേവൈഃ സഹ । ശ്രീമദ്ഭിഃ സ്വതനൂയുതൈരരിഗദാംബൂത്ഥാബ്ജഹേത്യാദിഭിഃ । വിഷ്വക്സേനവരൈര്ഗണൈഃ സുതനുഭിഃ ശ്രീശംസദോപാസിതം । ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയമാപ ലോകവിഷയം ഹര്ഷം തഥാത്യദ്ഭുതമ്
അവൻ തന്റെ തന്നെ പ്രകാശമുള്ള രൂപങ്ങൾക്കൊപ്പം ശിവനും മറ്റു ദേവന്മാരും ചേർന്ന് പുരുഷോത്തമന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതും, ഗദ, താമര തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചും, വിശിഷ്ടരായ ദേവഗണങ്ങൾക്കൊപ്പം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നതും കണ്ടു. അതു കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്ഭുതവും അതിയായ സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു.
ദദതം മനസോഽഭീഷ്ടം പുരുഷോത്തമസംജ്ഞിതമ് । ആത്മാനം ച കൃപാപാത്രമമന്യത മഹാമതിഃ
പുരുഷോത്തമനെന്ന പേരിൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കുന്നവനായി തന്നെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് താനൊരു ദയാപാത്രമാണെന്ന് കരുതി.
ഇത്യേവം സ്വപ്നവിഷയേ ദദര്ശ നൃപസത്തമഃ । പ്രാതഃ പ്രബുദ്ധോ വിപ്രായ ജഗാദ സ്വപ്നമീക്ഷിതമ്
ഇങ്ങനെ, രാജാവായ മഹാനായവൻ സ്വപ്നത്തിൽ ഇതെല്ലാം കണ്ടു. രാവിലെ ഉണർന്നു, താൻ കണ്ട സ്വപ്നം ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ വാഡവോ ധീമാന്കഥയാമാസ വിസ്മിതഃ । രാജംസ്ത്വയാസൌ ദൃഷ്ടോ യഃ പുരുഷോത്തമസംജ്ഞിതഃ
അത് കേട്ടു വാഡവ ദേശത്തുനിന്നുള്ള ബുദ്ധിമാൻ ബ്രാഹ്മണൻ അത്ഭുതത്തോടെ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കണ്ടത് പുരുഷോത്തമനാണ്.
ദാസ്യതേ ശംഖചക്രാദിചിഹ്നിതാം സ്വതനും ഹരിഃ । ഇതി ശ്രുത്വാ തു തദ്വാക്യം രത്നഗ്രീവോ മഹാമനാഃ
ഹരി ശംഖം, ചക്രം മുതലായ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉള്ള തന്റെ തന്നെ രൂപം നിനക്ക് നൽകും. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാത്മാവായ രത്നഗ്രീവൻ
ദാപയാമാസ ദാനാനി ദീനാനാം മാനസോചിതമ് । സ്നാത്വാ ഗംഗാബ്ധിസംയോഗേ തര്പയിത്വാ പിതൄന്സുരാന്
ദരിദ്രരുടെ മനസ്സിന് അനുയോജ്യമായ ദാനങ്ങൾ നൽകാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ ഗംഗയുടെ സംഗമത്തിൽ കുളിച്ച്, പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
ഗായന്ഹരിഗുണഗ്രാമം പ്രത്യൈക്ഷത ച ദര്ശനമ് । തതോ മധ്യാഹ്നസമയേ ദിവിദുംദുഭയോ മുഹുഃ
ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട് ദർശനം കാത്തിരുന്നപ്പോൾ, മധ്യാഹ്ന സമയത്ത് ദിവ്യമായ ദുണ്ടുഭികൾ പലതവണ മുഴങ്ങി.
ജഘ്നുഃ സുരകരാഘാത ബഹുശബ്ദസുശബ്ദിതാഃ । അകസ്മാത്പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച ബഭൂവ നൃപമസ്തകേ
ദേവന്മാരുടെ കൈകൾ ദുണ്ടുഭികൾ അടിച്ച് നല്ല ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. അപ്രതീക്ഷിതമായി രാജാവിന്റെ തലയിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി വീണു.
ധന്യോസി നൃപവര്യസ്ത്വം നീലം പശ്യാക്ഷിഗോചരമ്
രാജാവേ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്. നീലപർവ്വതം നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ കാണുക.
ശൃണോതീതി യദാ വാക്യം നൃപോ ദേവപ്രണോദിതമ് । തദാ സ സൂര്യകോടീനാമധികാംതി ധരോദ്ഭുതഃ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ രാജാവ് കേട്ടപ്പോൾ, അതേ സമയം, കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരെക്കാൾ പ്രകാശമുള്ള ഒരു പർവ്വതം ഉയർന്നു.