അംബരീഷമഥ വീക്ഷ്യ ദുഃഖിതം വിപ്രശാപഹതസര്വമങ്ഗലമ് । ധാരയന്നിജകരേ സുദര്ശനം സംരരക്ഷ ജഠരാധിവാസതഃ
അമ്പരീഷൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം മൂലം എല്ലാ മംഗളവും നഷ്ടപ്പെട്ട് ദുഃഖിതനായി നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, നീ സ്വന്തം കൈയിൽ സുദർശനം പിടിച്ച്, അവന്റെ ഉള്ളിൽ വസിച്ച് അവനെ രക്ഷിച്ചു.
ദൈത്യരാജ പിതൃകാരിതവ്യഥഃ ശൂലപാശജലവഹ്നിപാതനൈഃ । ശ്രീനൃസിംഹതനുധാരിണാ ത്വയാ രക്ഷിതഃ സപദി പശ്യതഃ പിതുഃ
ദൈത്യരാജാവിന്റെ പിതാവിന്റെ ശൂലം, പാശം, ജലം, അഗ്നി എന്നിവകൊണ്ട് ഉണ്ടായ വേദനയിൽ, ശ്രീനരസിംഹ രൂപം ധരിച്ച നീ, അവന്റെ പിതാവിന്റെ കൺമുന്നിൽ തന്നെ അവനെ ഉടൻ രക്ഷിച്ചു.
ഗ്രാഹവക്ത്രപതിതാംഘ്രിമുദ്ഭടം വാരണേംദ്രമതിദുഃഖപീഡിതമ് । വീക്ഷ്യ സാധുകരുണാര്ദ്രമാനസസ്ത്വം ഗരുത്മതി കൃതാരുഹക്രിയഃ
മുതലയുടെ വായിൽ വീണു, അത്യന്തം ദുഃഖം അനുഭവിച്ച വാരണേന്ദ്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഗരുഡവാഹനനായ നീ, ഹൃദയം സത്യമായ കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ്, അവനെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു.
ത്യക്തപക്ഷിപതിരാത്തചക്രകോ വേഗകംപയുതമാലികാംബരഃ । ഗീയസേ സുഭിരമുഷ്യ ന ക്രതോ മോചകഃ സപദി തദ്വിനാശകഃ
പക്ഷിവാഹനനെ വിട്ട് ചക്രം എടുത്ത്, വേഗത്തിൽ ചലിച്ച് ഹാരവും അലയുന്നവനേ, നല്ലവരാൽ പാടപ്പെടുന്നവനേ, അവനുവേണ്ടി നീ ഉടൻ മോചനം നൽകി ദുഃഖം അകറ്റി.
യത്രയത്ര തവ സേവകാര്ദനം തത്ര തത്ര ബത ദേഹധാരിണാ । പാല്യതേ ച ഭവതാ നിജഃ പ്രഭോ പാപഹാരിചരിതൈര്മനോഹരൈഃ
എവിടെയും നിന്റെ സേവകരെ ഉപദ്രവം സംഭവിച്ചാൽ, അവിടെയൊക്കെ, പ്രഭുവേ, നീ തന്നെ ശരീരധാരി ആയി, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന മനോഹരമായ കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് നിന്റെ ജനങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നു.
ദീനനാഥ സുരമൌലിഹീരകാഘൃഷ്ടപാദതല ഭക്തവല്ലഭ । പാപകോടിപരിദാഹക പ്രഭോ ദര്ശയസ്വ നിജദര്ശനം മമ
ദീനരുടെ നാഥനായ, ദേവന്മാരുടെ കിരീടത്തിലെ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു കാലുകൾ തിളങ്ങുന്നവനേ, ഭക്തജനങ്ങളുടെ പ്രിയനേ, കോടിക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രഭുവേ, എനിക്കു നിന്റെ ദർശനം കാണിക്കണമേ.
പാപകൃദ്യദി ജനോയമാഗതോ മാനസേ തവ തഥാ ഹി ദര്ശയ । താവകാ വയമഘൌഘനാശനം വിസ്മൃതം നഹി സുരാസുരാര്ചിത
ഈ ആളു പാപിയാണെങ്കിൽ, പ്രഭുവേ, എന്റെ മനസ്സിൽ നീ ദർശനം നൽകണം; ഞങ്ങൾ നിന്റെവരാണ്, പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവനേ, നീ ഒരിക്കലും മറക്കപ്പെടുന്നില്ല.
യേ വദംതി തവ നാമ നിര്മലം തേ തരംതി സകലാഘസാഗരമ് । സംസ്മൃതിര്യദി കൃതാ തദാ മയാ പ്രാപ്യതാം സകലദുഃഖവാരക
നിന്റെ വിശുദ്ധ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവർ എല്ലാ പാപസമുദ്രവും കടക്കുന്നു; ഞാൻ നിന്നെ ഓർത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എല്ലാ ദുഃഖവും അകറ്റുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്നെ പ്രാപിക്കട്ടെ.
സുമതിരുവാച। ഏവം ഗായന്ഗുണാന്രാത്രൌ ദിവാ വാപി മഹീപതിഃ । ക്ഷണമാത്രം ന വിശ്രാംതോ നിദ്രാമാപ ന വൈ സുഖമ്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, രാവും പകലും അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നത് കൊണ്ട്, രാജാവ് ഒരു നിമിഷം പോലും വിശ്രമിച്ചില്ല, ഉറക്കം പോലും കിട്ടിയില്ല, സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചില്ല.
ഗായന്ഗച്ഛന്ഗൃണംസ്തിഷ്ഠന്വദത്യേതദഹര്നിശമ് । ദര്ശയസ്വ കൃപാനാഥ സ്വതനും പുരുഷോത്തമ
പാടിയും, നടക്കയും, നമസ്കരിക്കയും, നില്ക്കയും ചെയ്ത്, അവൻ ഈ വാക്കുകൾ രാവും പകലും ആവർത്തിച്ചു: 'കരുണാനാഥനായ പുരുഷോത്തമനേ, എനിക്കു നിന്റെ ദർശനം കാണിക്കണമേ.'
ഏവം രാജ്ഞഃ പംചദിനം ഗതം ഗംഗാബ്ധിസംഗമേ । തദാ കൃപാബ്ധിഃ കൃപയാ ചിംതയാമാസ ഗോപതിഃ
അങ്ങനെ രാജാവിന് അഞ്ചു ദിവസം ഗംഗയും സമുദ്രവും കൂടിച്ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് കഴിഞ്ഞു. അപ്പോൾ, ദയയുടെ സമുദ്രമായ ഗോവിന്ദൻ, വലിയ കരുണയോടെ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അസൌ രാജാ മദീയേന ഗാനേന വിഗതാഘകഃ । പശ്യ താന്മാമകീം പ്രേഷ്ഠാം സുരാസുരനമസ്കൃതാമ്
ഇവൻ എന്റെ ഗാനം കേട്ട് പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായ രാജാവാണ്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ അവൻ കാണട്ടെ.
ഇതി സംചിംത്യ ഭഗവാന്കൃപാപൂരിതമാനസഃ । സംന്യാസിവേഷമാസ്ഥായ യയൌ രാജ്ഞോംഽതികം വിഭുഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ഭഗവാൻ, ഹൃദയം കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ്, സന്യാസിയുടെ വേഷം ധരിച്ച് രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര ഗത്വാ മഹാരാജ ത്രിദംഡിയതിവേഷധൃക് । ഭക്താനുകംപയാ പ്രാപ്തോ വീക്ഷിതസ്താപസേന ഹി
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, ത്രിദണ്ഡം കൈവശമുള്ള സന്യാസിയുടെ രൂപത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ഭക്തന്മാരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് അവിടെ എത്തിയവനെ തപസ്സുകാരൻ കണ്ടു.
ഓംനമോ വിഷ്ണവേത്യുക്ത്വാ നമശ്ചക്രേ നൃപോത്തമഃ । അര്ഘ്യപാദ്യാസനൈഃ പൂജാം ചകാര ഹരിമാനസഃ
'ഓം നമോ വിഷ്ണവേ' എന്നു ഉച്ചരിച്ച് വന്ദനം ചെയ്ത രാജാവുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഹരിയെ മനസ്സിൽ ഭക്തിയോടെ അർഘ്യം, പാദ്യജലം, ഇരിപ്പിടം എന്നിവ നൽകി പൂജിച്ചു.
ഉവാച ഭാഗ്യമതുലം യദ്ഭവാനക്ഷിഗോചരഃ । അതഃ പരം ദാസ്യതേ മേ ഗോവിംദോ നിജദര്ശനമ്
'നിന്റെ ദർശനം ലഭിക്കുന്നത് അപൂർവമായ ഭാഗ്യമാണ്; അതിനാൽ, ഗോവിന്ദൻ എന്നെ തന്റെ സാക്ഷാത്കാരം നൽകും' എന്നു രാജാവ് പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു തദ്വാക്യം സംന്യാസീ നിജഗാദ തമ് । രാജഞ്ഛൃണുഷ്വ കഥിതം മമ വാക്യവിനിഃസൃതമ്
അത് കേട്ട സന്യാസി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വരുന്ന വാക്കുകൾ നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.'
അഹം ജ്ഞാനേന ജാനാമി ഭൂതം ഭവ്യം ഭവച്ച യത് । തസ്മാദഹം ബ്രുവേ കിംചിച്ഛൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസഃ
'ഞാൻ ജ്ഞാനത്താൽ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും ഇപ്പോഴുള്ളതും എല്ലാം അറിയുന്നു. അതിനാൽ, ഞാൻ പറയുന്ന ഒരു കാര്യം നീ ഏകാഗ്രതയോടെ കേൾക്കുക.'
ശ്വോ മധ്യാഹ്നേ ഹരിര്ദാതാ ദര്ശനം ബ്രഹ്മദുര്ല്ലഭമ് । പംചഭിഃ സ്വജനൈഃ സാകം യാസ്യസേ പരമം പദമ്
'നാളെ ഉച്ചയ്ക്ക്, ഹരി ദർശനം നൽകും; അത് ബ്രഹ്മാവിനും അപൂർവമാണ്. നിന്റെ അഞ്ചു അടുത്തവരോടൊപ്പം നീ പരമപദം പ്രാപിക്കും.'
ത്വമമാത്യശ്ച മഹിലാ തവ താപസ വാഡവഃ । പുരേ തവ കരംബാഖ്യഃ സാധുശ്ച തം തു വായകഃ
'നീയും, നിന്റെ മന്ത്രിയും, ഭാര്യയും, വാടവ എന്ന തപസ്സുകാരനും, നിന്റെ നഗരത്തിൽ കരമ്പ എന്ന സദാചാരമുള്ള നെയ്യാളനും.'
ഏതൈഃ പംചഭിരേതസ്മിന്നീലേ പര്വതസത്തമേ । യാസ്യസേ ബ്രഹ്മദേവേംദ്ര വംദിതം സുരപൂജിതമ്
'ഈ അഞ്ചുപേരുമായി, ഈ നീലപർവതത്തിൽ, ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും വന്ദിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് നീ പോകും.'
ഇത്യുക്ത്വാഽദൃശ്യതാം പ്രാപ്തോ യതിഃ ക്വാപി ന ദൃശ്യതേ । തദാകര്ണ്യ നൃപോ ഹര്ഷം പ്രാപ ചാശു സവിസ്മയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ സന്യാസി അദൃശ്യനായി എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല. ഇത് കേട്ട് രാജാവ് അതിവേഗം ആനന്ദത്തിലും അതിശയത്തിലും മുങ്ങി.
രാജോവാച। സ്വാമിന്കോഽസൌ സമാഗത്യ സംന്യാസീ മാം യദൂചിവാന് । ന ദൃശ്യതേ പുനഃ കുത്ര ഗതോഽസൌ ചിത്തഹര്ഷദഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി എന്ന സന്യാസി എന്നെ കാണാൻ വന്ന് സംസാരിച്ചു; ഇനി കാണുന്നില്ല. ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദം പകരുന്ന ആൾ എവിടെ പോയി?''
താപസ ഉവാച। രാജംസ്തവ മഹാപ്രേമ്ണാ കൃഷ്ടചിത്തഃ സമഭ്യഗാത് । പുരുഷോത്തമനാമായം സര്വപാപപ്രണാശനഃ
തപസ്സുകാരൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്റെ വലിയ പ്രേമം കൊണ്ടാണ് അവൻ ആകർഷിതനായി വന്നത്. അവൻ സർവപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പുരുഷോത്തമനാണ്.'
ശ്വോമധ്യാഹ്നേ തവ പുരോ ഭവിഷ്യതി മഹാന്ഗിരിഃ । തമാരുഹ്യ ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ കൃതാര്ഥസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി
'നാളെ ഉച്ചയ്ക്ക്, നിന്റെ മുമ്പിൽ വലിയ പർവതം പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. അതിൽ കയറി ഹരിയെ കണ്ടാൽ, നീ ജീവിതലക്ഷ്യം നേടും.'
ഇതിവാക്യസുധാപൂര നാശിതസ്വാംത സംജ്വരഃ । ഹര്ഷം യമാപ സ നൃപോ ബ്രഹ്മാപി ന ഹി വേത്തി തമ്
ഇങ്ങനെ അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവിന്റെ മനസ്സിലെ ദു:ഖം അകന്നു; ബ്രഹ്മാവിനും അറിയാനാവാത്ത ആനന്ദം അവൻ അനുഭവിച്ചു.
തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്വീണാപണവഗോമുഖാഃ । മഹാനംദസ്തദാ ഹ്യാസീദ്രാജരാജസ്യ ചേതസി
അപ്പോൾ, ദുന്ദുഭികളും വീണകളും പണവും കാളമുഴകളും മുഴങ്ങി; രാജാധിരാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.
ഗായന്ഹരിം ക്ഷണം തിഷ്ഠന്ഹസഞ്ജല്പന്ബ്രുവന്നമന് । ആനംദം പ്രാപ സുഘനം സര്വസംതാപനാശനമ്
ഹരിയെ പാടിയും, ഒരു നിമിഷം നിൽക്കയും, അവനെ സ്തുതിച്ചും, നാമം ഉച്ചരിച്ചും, രാജാവ് ആഴമുള്ള, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകറ്റുന്ന ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
സുമതിരുവാച। അഥ സര്വം ദിനം നീത്വാ ഹരിസ്മരണകീര്തനൈഃ । രാത്രൌ സുഷ്വാപ ഗംഗായാ രോധസ്യുരുഫലപ്രദേ
സുമതി പറഞ്ഞു: അന്നേ ദിവസം മുഴുവൻ ഹരിയുടെ സ്മരണയിലും കീർത്തനത്തിലും കഴിച്ചുവിട്ട്, രാത്രി ഗംഗയുടെ ഫലപ്രദമായ തീരത്ത് കിടന്ന് ഉറങ്ങി.
ദദര്ശ സ്വപ്നമധ്യേ തു സ സ്വാത്മാനം ചതുര്ഭുജമ് । ശംഖചക്രഗദാപദ്മശാര്ങ്ഗകോദംഡധാരിണമ്
ഉറക്കത്തിനിടയിൽ അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ തന്നെ നാലു കൈകളോടെ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര, വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച് കാണുകയും ചെയ്തു.