കൃഷ്ണം ദധ്യുര്മഹാത്മാനോ യോഗിനഃ സനകാദയഃ । യമര്ചയംതി ബ്രഹ്മേശ ശക്രാദ്യാ ദേവതാഗണാഃ
സനകാദിമുനികള് പോലെയുള്ള മഹാത്മാക്കള് കൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവതകളും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
യസ്യ പത്ന്യാഃ കടാക്ഷാര്ദ്ധദൃഷ്ട്യാ ദൃഷ്ടാ ദിവൌകസഃ । ബ്രഹ്മേംദ്ര രുദ്ര വരുണ യമ സോമ ധനാധിപാഃ
അവന്റെ ഭാര്യയുടെ ഒരു കണികവീക്ഷണത്തിലൂടെ തന്നെ, സ്വര്ഗ്ഗവാസികള്—ബ്രഹ്മാവു, ഇന്ദ്രന്, രുദ്രന്, വരുണന്, യമന്, സോമന്, കുബേരന്—എല്ലാവരും കാണപ്പെടുന്നു.
യന്നാമസ്മരണാദേവ പാപിനാമപി സത്വരമ് । മുക്തിര്ഭവതി ജംതൂനാം ബ്രഹ്മാദീനാം സുദുര്ലഭാ
അവന്റെ നാമം ഓര്ക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം, പാപികള്ക്കു പോലും ഉടനടി മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാദികള്ക്കു പോലും അത്ര എളുപ്പത്തില് കിട്ടാത്ത മോക്ഷം.
സ ഏവം രക്ഷകഃ ശ്രീശോ ദേവാനാമപി സര്വദാ । തമേവ പൂജയിഷ്യാമി ലക്ഷ്മ്യാ സംയുതമച്യുതമ്
ദേവന്മാര്ക്കും എപ്പോഴും രക്ഷകനായ ശ്രീപതിയാണ് അവന്; ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം അച്യുതനായി നിലകൊള്ളുന്ന അവനെ മാത്രം ഞാന് ആരാധിക്കും.
പ്രാപ്സ്യാമി സുസുഖേനൈവ തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ് । രുദ്ര ഉവാച- ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഹിരണ്യകശിപുസ്തതഃ
എനിക്ക് അതി ലളിതമായി ആ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം ലഭിക്കും. രുദ്രന് പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം ഹിരണ്യകശിപു—
ക്രോധേന മഹതാവിഷ്ടോ ജജ്വാലാഗ്നിരിവാപരഃ । പരിതോ വീക്ഷ്യ ദൈതേയാനിത്യാഹ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ
വലിയ കോപത്തില് ആകിപിടിച്ച, മറ്റൊരു അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, ചുറ്റും ദൈത്യരെ നോക്കി, കോപഭാവത്തില് അവന് പറഞ്ഞു.
ഹിരണ്യകശിപുരുവാച - ഭീഷണൈഃ ശസ്ത്രസംഘാതൈഃ പ്രഹ്ലാദം പാപകാരിണമ് । മമാജ്ഞയാ ഘാതയധ്വം ശത്രുപൂജനതത്പരമ്
ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആയുധങ്ങളുമായി, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശത്രുവിനെ ആരാധിക്കുന്ന പാപിയായ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലൂ.
രക്ഷിതാ ഹരിരേവേതി രക്ഷതേ തേന വാത്സലാത് । അദ്യൈവ സഫലം തസ്യ പശ്യേയം ഹരിരക്ഷണമ്
ഹരിയാണ് മാത്രം രക്ഷകന് എന്നും അവന് വാത്സല്യത്തോടെ രക്ഷിക്കും എന്നും പറഞ്ഞാല്, ഇന്നത്തെ ദിവസം ആ ഹരിയുടെ രക്ഷയുടെ ഫലം ഞാന് കാണട്ടെ.
രുദ്ര ഉവാച- തദോദ്യതാസ്ത്രാ ദൈതേയാ ഹംതും ദൈത്യേശ്വരാത്മജമ് । പരിവാര്യ മഹാത്മാനം തസ്ഥുര്ദൈത്യേശ്വരാജ്ഞയാ
രുദ്രന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് ദൈത്യര് ആയുധങ്ങള് ഉയര്ത്തി, ദൈത്യാധിപന്റെ മഹാത്മനായ പുത്രനെ വളഞ്ഞു, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ നിന്നു.
പ്രഹ്ലാദോഽപി തഥാ വിഷ്ണും ധ്യാത്വാ ഹൃദയപംകജേ । ജപന്നഷ്ടാക്ഷരം മംത്രം തസ്ഥൌ ഗിരിരിവാപരഃ
അപ്പോള് പ്രഹ്ലാദനും ഹൃദയത്തിലെ താമരയില് വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച്, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട്, മറ്റൊരു പര്വ്വതത്തെപ്പോലെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.
തം ജഘ്നുഃ പരിതോ വീരാഃ ശൂലതോമരശക്തിഭിഃ । പ്രഹ്ലാദസ്യ വപുസ്തത്ര ഹരിസംസ്മരണാച്ഛുഭേ
അവനെ ചുറ്റി വീരന്മാർ കുന്തം, വാൾ, ചൂണ്ട എന്നിവകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചെങ്കിലും, ഹരിയെ ഓർത്തിരുന്ന പ്രഹ്ലാദന്റെ ശരീരം അതിനാൽ ഒരു ദോഷവും സംഭവിച്ചില്ല.
വിഷ്ണോഃ പ്രഭാവാദ്ദുദ്ധര്ഷാദ്വജ്രഭൂതമഭൂദ്ഭൃശമ് । തതഃ സംപ്രാപ്യ തദ്ഗാത്രം മഹാസ്ത്രാണി സുരദ്വിഷാമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയാൽ, പ്രഹ്ലാദന്റെ ശരീരം തകർപ്പരിചയമില്ലാത്ത വജ്രംപോലെ ശക്തമായിത്തീർന്നു; ദേവശത്രുക്കളുടെ വലിയ ആയുധങ്ങൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ തട്ടിയപ്പോൾ,
നീലോത്പലദലാനീവ പേതുശ്ചിഛന്നാഃ ക്ഷിതൌ ശുഭേ । അല്പമപ്യസ്യ തദ്ഗാത്രം ഭേത്തും ദൈത്യാ ന ച ക്ഷമാഃ
നീലനീർകുമിളയുടെ ഇലകൾപോലെ അവ ആയുധങ്ങൾ നിലത്തേക്ക് ചിതറിപ്പൊട്ടി വീണു; പ്രഹ്ലാദന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം പോലും ദാനവന്മാർ തകർക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
വിസ്മിതാവാങ്മുഖാസ്തസ്ഥുര്ദൈത്യ രാജാംതികേ ഭടാഃ । താദൃഗ്വിധം മഹാത്മാനം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം മഹാബലമ്
അവിടെ ദാനവരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ വീരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ വാക്കില്ലാതെ നിന്നു; അത്തരം മഹാത്മാവായ ശക്തനായ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ.
വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ ദൈത്യരാട്ക്രോധമൂര്ഛിതഃ । ആദിദേശ തതഃ സര്വാന്ദംദശൂകാന്മഹാവിഷാന്
പരമമായ അത്ഭുതംകൊണ്ടും ക്രോധംകൊണ്ടും നിറഞ്ഞ ദാനവരാജാവ് ഉടനെ എല്ലാ വിഷമുള്ള പാമ്പുകളെയും വിളിച്ചു.
വാസുകിപ്രഭൃതീന്ഭീമാന്ഖാദയധ്വമിതി ക്രുധാ । ആദിഷ്ടാസ്തേന രാജ്ഞാഥ തേ നാഗാഃ സുമഹാബലാഃ
വാസുകി മുതലായ ഭയങ്കരമായ പാമ്പുകളോട്, 'ഇവനെ തിന്നുക' എന്ന് രാജാവ് ക്രോധത്തോടെ ആജ്ഞാപിച്ചു; രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ മഹാബലശാലികൾ,
ജ്വലിതാസ്യാ മഹാഭീമാസ്തം ച ഖാദുര്മഹാബലമ് । ഗരുഡധ്വജഭക്തം തം വിദശ്യ ഗരലായുധാഃ
ജ്വലിക്കുന്ന വായും ഭയങ്കരമായ രൂപവും ഉള്ള ആ പാമ്പുകൾ, ഗരുഡധ്വജഭക്തനായ ആ മഹാബലശാലിയെ വിഷംകൊണ്ട് കടിച്ചു ആക്രമിച്ചു.
നിര്വിഷാശ്ച്ഛിന്നദശനാ ബഭൂവുരനിലാശനാഃ । വൈനതേയസഹസ്രേണ ഛിന്നഗാത്രാഃ സുവിഹ്വലാഃ
അവരുടെ വിഷം ഇല്ലാതായി, പല്ലുകൾ ഒടിഞ്ഞു, അവർ വായുവിൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്നവരായി; വൈനതേയന്റെ ആയിരം ആക്രമണങ്ങളിൽ അവരുടെ ശരീരം മുറിഞ്ഞു, അവർ വളരെ വേദനിച്ചു.
പ്രദുദ്രുവുര്ദിശഃ സര്വാവമംതോ രുധിരം ഭൃശമ് । താദൃഗ്വിധാന്മഹാസര്പാന്ദൃഷ്ട്വാ ദൈത്യപതിസ്തദാ
അവർ എല്ലാദിശയിലേക്കും രക്തം ഒഴുകിച്ചു ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; അത്തരമഹാബലശാലികളായ പാമ്പുകളെ കണ്ടപ്പോൾ ദാനവരാജാവ്
ആദിദേശ തതഃ ക്രുദ്ധോ ദിഗ്ഗജാന്സുമദാന്വിതാന് । നിര്ദിഷ്ടാസ്തേന രാജ്ഞാഥ ദിഗ്ഗജാശ്ച മദോദ്ധതാഃ
അവൻ ക്രോധത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളുടെ മദംപൊങ്ങുന്ന വലിയാനകളെയും വിളിച്ചു; രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ മദംപൊങ്ങുന്ന ആനകൾ
പരിവാര്യാഥ തം ജഘ്നുര്ദംതൈഃ പൃഥുതരൈര്ഭൃശമ് । അഥ ദിഗ്ഗജദംതാശ്ച ഛിന്നമൂലാഃ പതന്ഭുവി
പ്രഹ്ലാദനെ ചുറ്റി വലിയ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ശക്തമായി ഇടിച്ചു; എന്നാൽ ആനകളുടെ ദന്തങ്ങൾ അടിയിൽ നിന്നു ഒടിഞ്ഞു, അവ നിലത്തേക്ക് വീണു.
ദംതൈര്വിനാകൃതാ നാഗാ ഭയാര്താ വൈ പ്രദുദ്രുവുഃ । താന്ദൃഷ്ട്വാഥ മഹാനാഗാന്ദൈത്യേംദ്രഃ കുപിതോ ബലീ
ദന്തങ്ങൾ ഇല്ലാതായ ആ ആനകൾ ഭയത്താൽ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; അത്തരം മഹാനാഗങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ ശക്തനായ ദാനവരാജാവ് ക്രോധത്തോടെ
പ്രജ്വാല്യ ച മഹാവഹ്നിം ചിക്ഷേപ സുതമാത്മനഃ । ജലശായിപ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹ്ലാദം ഹവ്യവാഹനഃ
വലിയ ഒരു അഗ്നി കത്തിച്ചു, സ്വന്തം മകനെയത് അകത്തേക്ക് എറിഞ്ഞു; ജലാശയിയായ പ്രഭുവിന്റെ പ്രിയനായ പ്രഹ്ലാദനെ അഗ്നിദേവൻ കണ്ടപ്പോൾ,
ന ദദാഹ ച തം ധീരം സുശീതഃ സമഭൂച്ഛിഖീ । അദഹ്യമാനം തം ബാലം ദൃഷ്ട്വാ രാജാ സുവിസ്മിതഃ
അഗ്നി ആ ധീരനായ ബാലനെ കത്തിച്ചില്ല, പകരം അഗ്നിക്കിരികൾ തണുത്തതായി; അഗ്നിയിൽ കത്താതിരുന്ന മകനെ കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി.
പ്രാദാത്തസ്മൈ വിഷം ഘോരം സര്വഭൂതഹിതം തദാ । തസ്യ വിഷ്ണോഃ പ്രഭാവാച്ച വിഷമസ്യാമൃതം ഭവേത്
അവൻ ഭയാനകമായ വിഷം, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഹാനികരമായത്, പ്രഹ്ലാദന് നൽകി; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ വിഷം അമൃതമായി മാറി.
അര്പണാത്തസ്യ ദേവസ്യ വിഷം ചാമൃതമശ്നുതേ । ഏവമാദ്യൈര്വധോപായൈര്ഘോരരൂപൈഃ സുദാരുണൈഃ
ദൈവത്തോടുള്ള സമർപ്പണത്താൽ ആ വിഷം അമൃതമായി; ഇങ്ങനെ പലവിധം ഭയാനകമായ വധോപായങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചും,
മോഹയിത്വാത്മജം രാജാ തസ്യാവധ്യത്വമീക്ഷ്യ ച । തതഃ സാമ്നാ സുതം പ്രാഹ ദൈത്യരാഡ്വിസ്മയാകുലഃ
തന്റെ മകനെ ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചും അവൻ അജേയനാണെന്ന് കണ്ടും, അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങിയ രാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
ഹിരണ്യകശിപുരുവാച- ത്വയാ വിഷ്ണോഃ പരത്വം ച സമ്യഗുക്തം മമാഗ്രതഃ । വ്യാപിത്വാത്സര്വഭൂതാനാം വിഷ്ണുരിത്യഭിധീയതേ
ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: 'നീ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമത്വം എന്റെ മുമ്പിൽ ശരിയായി പറഞ്ഞു; എല്ലാ ജീവികളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ വിഷ്ണു എന്ന് വിളിക്കുന്നു.'
യോഽസൌ സര്വഗതോ ദേവഃ സ ഏവ പരമേശ്വരഃ । തസ്യ സര്വഗതത്വം വൈ പ്രത്യക്ഷം ദര്ശയസ്വ മേ
സകലത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ദൈവം തന്നെയാണ് പരമേശ്വരൻ. അവന്റെ ഈ വ്യാപകതയെ എനിക്ക് നേരിട്ട് കാണിച്ചു തരിക.
ഐശ്വര്യശക്തിതേജാംസി ജ്ഞാനവീര്യബലാനി ച । പരസ്യ തസ്യ പരമം രൂപം ഗുണവിഭൂതയഃ
അവന്റെ ഐശ്വര്യവും ശക്തിയും പ്രകാശവും ജ്ഞാനവും വീര്യവും ബലവും—ഇവയൊക്കെയാണ് ആ പരമാത്മാവിന്റെ ഉത്തമമായ രൂപവും ദിവ്യഗുണങ്ങളും.