ഹനൂമാംസ്തം മുനിം സ്വീയേ പൃഷ്ഠ ആരോപ്യ വേഗവാന് । സകുടുംബം നിനായാശു വായുഃ ഖ ഇവ സര്വഗഃ
ഹനുമാൻ, വേഗത്തിൽ കാറ്റുപോലെ, ആ മഹർഷിയെ തന്റെ പിൻഭാഗത്ത് ഇരുത്തി, കുടുംബത്തോടൊപ്പം, ആകാശത്തിൽ കാറ്റുപോലെ അതിവേഗം കൊണ്ടുപോയി.
ആഗതം തം മുനിം ദൃഷ്ട്വാ രാമോ മതിമതാം വരഃ । അര്ഘ്യപാദ്യാദികം ചക്രേ പ്രീതഃ പ്രണയവിഹ്വലഃ
മഹർഷി എത്തിയതിനെ കണ്ട രാമൻ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ അർഘ്യവും പാദ്യവും മറ്റും നൽകി, സ്നേഹത്തിൽ മുഴുകി സ്വീകരിച്ചു.
ധന്യോഽസ്മി മുനിവര്യസ്യ ദര്ശനേന തവാധുനാ । പവിത്രിതോ മഖോ മഹ്യം സര്വസംഭാരസംഭൃതഃ
മഹർഷീ, ഇപ്പോൾ താങ്കളെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞതിൽ ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; എല്ലാ സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിയ എന്റെ യാഗം ശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ച്യവനോ മുനിസത്തമഃ । ഉവാച പ്രേമനിര്ഭിന്ന പുലകാംഗോഽതിനിര്വൃതഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ച്യവനമഹർഷി, അതിയായ സ്നേഹത്തിൽ ഉല്ലസിച്ച്, ആനന്ദത്തിൽ തുളുമ്പി മറുപടി പറഞ്ഞു.
സ്വാമിന്ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്യ തവ വാഡവപൂജനമ് । യുക്തമേവ മഹാരാജ ധര്മമാര്ഗം പ്രരക്ഷിതുഃ
സ്വാമി, ധർമ്മമാർഗ്ഗം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന രാജാവായ താങ്കൾക്കായി അഗ്നിപൂജ നടത്തുന്നത് ബ്രഹ്മണ്യദേവനു യുക്തമായ കാര്യമാണ്.
ശേഷ ഉവാച। ശത്രുഘ്നശ്ച്യവനസ്യാഥ ദൃഷ്ട്വാഽചിംത്യം തപോബലമ് । പ്രശശംസ തപോ ബ്രാഹ്മം സര്വലോകൈകവംദിതമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുഘ്നൻ, ച്യവനന്റെ അതിശയകരമായ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ലോകങ്ങളും വന്ദിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ തപസ്സിനെ പ്രശംസിച്ചു.
അഹോ പശ്യത യോഗസ്യ സിദ്ധിം ബ്രാഹ്മണസത്തമേ । യഃ ക്ഷണാദേവ ദുഷ്പ്രാപം തദ്വിമാനമചീകരത്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഈ യോഗസിദ്ധി നോക്കൂ; ഒരിക്കലും ലഭിക്കാനാവാത്ത ദിവ്യവിമാനം അവൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചു.
ക്വ ഭോഗസിദ്ധിര്മഹതീ മുനീനാമമലാത്മനാമ് । ക്വ തപോബലഹീനാനാം ഭോഗേച്ഛാ മനുജാത്മനാമ്
പാവനഹൃദയമുള്ള മഹർഷിമാരുടെ ആനന്ദസിദ്ധിയും, തപസ്സില്ലാത്ത മനുഷ്യരുടെ ഭോഗാഗ്രഹവും തമ്മിൽ എത്ര വ്യത്യാസമുണ്ട്!
ഇതി സ്വഗതമാശംസഞ്ഛത്രുഘ്നശ്ച്യവനാശ്രമേ । ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ ജലം പീത്വാ സുഖസംഭോഗമാപ്തവാന്
ഇങ്ങനെ ശത്രുഘ്നൻ ച്യവനന്റെ ആശ്രമത്തിൽ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു; കുറച്ചു നേരം അവിടെ നിന്നു വെള്ളം കുടിച്ച്, ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
ഹയസ്തസ്യാഃ പയോഷ്ണ്യാഖ്യാ നദ്യാഃ പുണ്യജലാത്മനഃ । പയഃ പീത്വാ യയൌ മാര്ഗേ വായുവേഗഗതിര്മഹാന്
പയോഷ്ണി എന്ന വിശുദ്ധജലമുള്ള നദിയിൽ ആ കുതിര വെള്ളം കുടിച്ചു; പിന്നെ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ വഴിയിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോയി.
യോധാസ്തന്നിര്ഗമം ദൃഷ്ട്വാ പൃഷ്ഠതോഽനുയയുസ്തദാ । ഹസ്തിഭിഃ പത്തിഭിഃ കേചിദ്രഥൈഃ കേചന വാജിഭിഃ
അവിടെ നിന്നു പുറപ്പെട്ടതുകണ്ട്, യോദ്ധാക്കൾ ആ കുതിരയുടെ പിന്നാലെ, ചിലർ ആനകളിൽ, ചിലർ കാൽസേനയിൽ, ചിലർ രഥങ്ങളിൽ, മറ്റുചിലർ കുതിരകളിൽ യാത്രയായി.
ശത്രുഘ്നോഽമാത്യവര്യേണ സുമത്യാഖ്യേന സംയുതഃ । പൃഷ്ഠതോഽനുജഗാമാശു രഥേന ഹയശോഭിനാ
ശ്രേഷ്ഠനായ മന്ത്രിയായ സുമതിയോടൊപ്പം ശത്രുഘ്നൻ, കുതിരകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ അവരുടെ പിന്നാലെ പോയി.
ഗച്ഛന്വാജീപുരം പ്രാപ്തോ വിമലാഖ്യസ്യ ഭൂപതേഃ । രത്നാതടാഖ്യം ച ജനൈര്ഹൃഷ്ടപുഷ്ടൈഃ സമാകുലമ്
അവൻ കുതിരകളുടെ നഗരത്തിൽ എത്തി, വിമലാഖ്യൻ എന്ന രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തും രത്നതടം എന്ന സ്ഥലത്തും എത്തിയപ്പോൾ, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സ സേവകാദുപശ്രുത്യ രഘുനാഥ ഹയോത്തമമ് । പുരോംതികേ ഹി സംപ്രാപ്തം സര്വയോധസമന്വിതമ്
അവിടെ സേവകരിൽ നിന്ന് രഘുനാഥനും അതുല്യമായ കുതിരയും എല്ലാ യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം നഗരവാതിലിൽ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞു.
തദാ ഗജാനാം സപ്തത്യാ ചംദ്രവര്ണസമാനയാ । അശ്വാനാമയുതൈഃ സാര്ധം രഥാനാം കാംചനത്വിഷാമ്
അപ്പോൾ, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള എഴുപത് ആനകളും, പത്തായിരം കുതിരകളും പൊന്നുപോലുള്ള തേജസ്സുള്ള രഥങ്ങളും കൂട്ടായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഹസ്രേണ ച സംയുക്തഃ ശത്രുഘ്നം പ്രതി ജഗ്മിവാന് । ശത്രുഘ്നം സ നമസ്കൃത്യ സര്വാന്പ്രാപ്താന്മഹാരഥാന്
ആയിരം പേരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, അവൻ ശത്രുഘ്നന്റെ അടുക്കൽ പോയി; ശത്രുഘ്നനോട് വന്ദനം നടത്തി, എത്തിയ മഹാരഥന്മാരെ എല്ലാവരെയും ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചു.
വസുകോശം ധനം സര്വം രാജ്യം തസ്മൈ നിവേദ്യ ച । കിം കരോമീതി രാജാ തം ജഗാദ പുരതഃ സ്ഥിതഃ
വസു, ധനം, രാജ്യം എന്നിവയെല്ലാം സമർപ്പിച്ച്, രാജാവ് അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്ന്, 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ' എന്ന് ചോദിച്ചു.
രാജാപി തം സ്വീയപദേ പ്രണമ്രം । ദോര്ഭ്യാം ദൃഢം സംപരിഷസ്വജേ മഹാന് । ജഗാമ സാകം തനയേ സ്വരാജ്യം । നിക്ഷിപ്യ സര്വം ബഹുധന്വിഭിര്വൃതഃ
രാജാവും തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് വന്ദനം നടത്തി, ഇരുകൈകളും ചേർത്ത് അവനെ ഉറപ്പോടെ അണക്കി. തന്റെ മകനോടൊപ്പം സ്വന്തം രാജ്യം തിരിച്ചെത്തി, എല്ലാം ധനികർക്ക് ഏൽപ്പിച്ച്, ധാരാളം വില്ലാളികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പോയി.
രാമചംദ്രാഭിധാം ശ്രുത്വാ സര്വശ്രുതിമനോഹരാമ് । സര്വേ പ്രണമ്യ തം വാഹം ദദുര്വസുമഹാധനമ്
രാമചന്ദ്രൻ എന്ന എല്ലാവർക്കും ആനന്ദം നൽകുന്ന നാമം കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാവരും വന്ദനം നടത്തി, വലിയ ധനവും സമ്പത്തും അവനു സമർപ്പിച്ചു.
രാജാനം പൂജയിത്വാ തു ശത്രുഘ്നഃ പരയാ മുദാ । സേനയാ സഹിതോഽഗച്ഛദ്വാജിനഃ പൃഷ്ഠതസ്തദാ
രാജാവിനെ ആദരിച്ച്, വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ശത്രുഘ്നൻ തന്റെ സേനയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു; കുതിരകൾ പിന്നിൽ അനുഗമിച്ചു.
ഏവം സ ഗച്ഛംസ്തന്മാര്ഗേ പര്വതാഗ്ര്യം ദദര്ശ ഹ । സ്ഫാടികൈഃ കാനകൈ രൌപ്യൈ രാജിതം പ്രസ്ഥരാജിഭിഃ
അങ്ങനെ ആ വഴി യാത്രചെയ്ത്, അവൻ ഒരു വലിയ പർവതം കണ്ടു; അതു സ്ഫടികം, പൊന്നു, വെള്ളി എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ മലനിരകളാൽ പ്രകാശിച്ചു.
ജലനിര്ഝരസംഹ്രാദം നാനാധാതുകഭൂതലമ് । ഗൈരികാദികസദ്ധാതു ലാക്ഷാരംഗവിരാജിതമ്
ജലധാരകളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, വിവിധ ധാതുക്കൾ നിറഞ്ഞ നിലം, ഗൈരികം പോലുള്ള വർണ്ണങ്ങൾക്കും ലക്ഷാരാഗം പോലുള്ള ചുവപ്പിനും മിനുങ്ങി നിന്നു.
യത്ര സിദ്ധാംഗനാഃ സിദ്ധൈഃ സംക്രീഡംത്യകുതോഭയാഃ । ഗംധര്വാപ്സരസോ നാഗാ യത്ര ക്രീഡംതി ലീലയാ
അവിടെ സിദ്ധ സ്ത്രീകൾ സിദ്ധന്മാരോടൊപ്പം ഭയമില്ലാതെ കളിച്ചു; ഗാന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും നാഗന്മാരും അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ വിനോദിച്ചു.
ഗംഗാതരംഗസംസ്പര്ശ ശീതവായുനിഷേവിതമ് । വീണാരണദ്ധംസശുകക്വണസുംദരശോഭിതമ്
ഗംഗാതരംഗങ്ങളുടെ സ്പർശം, തണുത്ത കാറ്റ്, വീണയുടെ സംഗീതവും ഹംസം, ശുകൻ എന്നിവയുടെ മധുരമായ ശബ്ദവും കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
പര്വതം വീക്ഷ്യ ശത്രുഘ്ന ഉവാച സുമതിം ത്വിദമ് । തദ്ദര്ശനസമുദ്ഭൂത വിസ്മയാവിഷ്ടമാനസഃ
ആ പർവതം കണ്ടശേഷം, അതിന്റെ ദർശനത്തിൽ ഉണർന്ന അത്ഭുതം മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞ്, ശത്രുഘ്നൻ സുമതിയെ这样 പറഞ്ഞു.
കോഽയം മഹാഗിരിവരോ വിസ്മാപയതി മേ മനഃ । മഹാരജതസത്പ്രസ്ഥോ മാര്ഗേ രാജതി മേഽദ്ഭുതഃ
എന്താണ് ഈ വലിയ അത്ഭുതകരമായ പർവതം, എന്റെ മനസ്സിനെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നത്? വലിയ വെള്ളി നിലം ഈ വഴിയിൽ അത്ഭുതമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
അത്ര കിം ദേവതാവാസോ ദേവാനാം ക്രീഡനസ്ഥലമ് । യദേതന്മനസഃ ക്ഷോഭം കരോതി ശ്രീസമുച്ചയൈഃ
ഇവിടെ ദേവതകൾക്ക് വാസമോ, ദേവന്മാർക്ക് കളിസ്ഥലമോ? അതിന്റെ മഹിമ എന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദത്തോടെ ഉണർത്തുന്നു.
ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ജഗാദ സുമതിസ്തദാ । വക്ഷ്യമാണഗുണാഗാര രാമചംദ്ര പദാബ്ജധീഃ
ഇങ്ങനെ ശത്രുഘ്നന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, രാമചന്ദ്രന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള, വിവരിക്കാനിരിക്കുന്ന ഗുണങ്ങളുടെ ആഗാരമായ സുമതി അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
നീലോഽയം പര്വതോ രാജന്പുരതോ ഭാതി ഭൂമിപ । മനോഹരൈര്മഹാശൃങ്ഗൈഃ സ്ഫാടികാഗ്രൈഃ സമംതതഃ
രാജാവേ, നിന്റെ മുമ്പിൽ കാണുന്ന ഈ പർവതം നീലനിറത്തിൽ തിളങ്ങി, മനോഹരമായ വലിയ കുന്തങ്ങളാലും സ്ഫടികശിഖരങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഏനം പശ്യംതി നോ പാപാഃ പരദാരരതാ നരാഃ । വിഷ്ണോര്ഗുണഗണാന്യേ വൈ ന മന്യംതേ നരാധമാഃ
പാപികൾ, പരസ്ത്രീസംഗത്തിൽ രതിയുള്ളവർ ഇവൻ കാണാറില്ല; വിഷ്ണുവിന്റെ ഗുണങ്ങളെ ആദരിക്കാത്ത ദുഷ്ടന്മാർക്കും ഇതിന്റെ ദർശനം ലഭിക്കില്ല.