അഹമേവേശ്വരോ ലോകേ ത്രൈലോക്യാധിപതിര്യതഃ । മാമേവാര്ച്ചയ ഗോവിംദം ത്യജ ശത്രും ദുരാസദമ്
"ലോകത്തിൽ ഞാൻ മാത്രമേ ഈശ്വരനുള്ളൂ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്. നീ എന്നെ ആരാധിക്കണം, ഗോവിന്ദനെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ആ ശത്രുവിനെ വിട്ടുകളയണം."
അഥവാ ശംകരം ദേവം രുദ്രം ലോകഗുരും പ്രഭുമ് । അര്ച്ചയസ്വാസുരാധ്യക്ഷം സര്വൈശ്വര്യ്യപ്രദം ശിവമ്
"അല്ലെങ്കിൽ ശങ്കരനേയും, ലോകഗുരുവായ രുദ്രനേയും, അസുരാധ്യക്ഷനുമായ ശിവനേയും, എല്ലാ ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നവനേയും ആരാധിക്കൂ."
ത്രിപുംഡ്രധാരണം കൃത്വാ ഭസ്മനാ ദൈത്യപൂജിതമ് । പൂജയിത്വാ മഹാദേവം പാശുപത്യോക്തമാര്ഗതഃ
അസുരന്മാർ ആരാധിക്കുന്നതുപോലെ ഭസ്മം കൊണ്ട് മൂന്നു വരയിടുകയും, പാശുപതൻ പഠിപ്പിച്ച മാർഗ്ഗപ്രകാരമുള്ള മഹാദേവനേ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുക.
രുദ്ര ഉവാച- ഇതി ദൈത്യപതേര്വാക്യം ശ്രുത്വാ ദൈത്യപുരോഹിതാഃ
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അസുരാധിപന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അസുരപുരോഹിതന്മാർ—
പുരോഹിതാ ഊചുഃ- ഏവമേവ മഹാഭാഗ കുരുഷ്വ വചനം പിതുഃ । ത്യജ ശത്രും കൈടഭാരിം പൂജയസ്വ ത്രിലോചനമ്
പുരോഹിതന്മാർ പറഞ്ഞു: "അതെ, മഹാഭാഗവ, അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കണം. കൈടഭനെ സംഹരിച്ച ശത്രുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനേ ആരാധിക്കണം."
രുദ്രാത്പരതരോ ദേവോ നാസ്തി സര്വപ്രദോ നൄണാമ് । പിതാ തവാപി തസ്യൈവ പ്രസാദാദീശ്വരോഽഭവത്
രുദ്രനേക്കാൾ ഉന്നതനായ ദൈവം ഇല്ല; മനുഷ്യർക്കു എല്ലാം നൽകുന്നവൻ അവൻ തന്നെയാണ്. നിന്റെ അച്ഛനും അവന്റെ കൃപയാൽ ഈശ്വരനായി.
രുദ്ര ഉവാച- ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഹ്ലാദോ ജന്മവൈഷ്ണവം
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വൈഷ്ണവകുലത്തിൽ ജനിച്ച പ്രഹ്ലാദൻ—
പ്രഹ്ലാദ ഉവാച- അഹോ ഭഗവതഃ ശ്രേഷ്ഠാ യന്മായാ മോഹിതം ജഗത് । അഹോ വേദാംതവിദുഷഃ സര്വലോകേഷു പൂജിതാഃ
പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: "അയ്യോ, ഭഗവാന്റെ മായയിൽ ലോകം മുഴുവൻ മോഹിതമായിരിക്കുന്നു! അയ്യോ, വേദാന്തം അറിയുന്നവർ എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു."
ബ്രാഹ്മണാ അപി ചാപല്യാദ്വദംത്യേവം മദാന്വിതാഃ । നാരായണഃ പരം ബ്രഹ്മ തത്വം നാരായണഃ പരമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചിലപ്പോൾ അഹങ്കാരത്താലും ചഞ്ചലതയാലും ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു. നാരായണനേയാണ് പരബ്രഹ്മം; നാരായണനാണ് പരമതത്വം.
നാരായണഃ പരോ ധ്യാതാ ധ്യാനം നാരയണഃ പരമ് । ഗതിര്വിശ്വസ്യ ജഗതഃ ശാശ്വതം ശിവമച്യുതഃ
നാരായണനാണ് പരമമായ ധ്യാനവിഷയം; ധ്യാനവും നാരായണനാണ്. അവൻ ലോകത്തിന്റെയും സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെയും ശാശ്വതമായ, ശുഭമായ, അച്യുതനായ ആശ്രയമാണ്.
ധാതാ വിധാതാ ജഗതോ വാസുദേവഃ സനാതനഃ । വിശ്വമേവേദം പുരുഷസ്തദ്വിശ്വമുപജീവതി
വാസുദേവൻ, ശാശ്വതൻ, ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും നിയമിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. ഈ വിശ്വം ആ പുരുഷനാണ്; ലോകം അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹിരണ്മയവപുര്നിത്യഃപുംഡരീകനിഭേക്ഷണഃ । ശ്രീഭൂലീലാപതിഃ സൌമ്യോനിര്മ്മലഃ ശുഭവിഗ്രഹഃ
അവൻ ശാശ്വതനും സ്വർണ്ണവണ്ണമുള്ള ശരീരവും ഉണ്ണിക്കണ്ണുകളും ഉള്ളവനും ശ്രീയുടെയും ഭൂമിയുടെയും നാഥനും, സൗമ്യനും നിർമ്മലനും ശുഭമായ രൂപമുള്ളവനുമാണ്.
തേനൈവ സൃഷ്ടൌ ബ്രഹ്മേശൌ സര്ഗേ ദേവോത്തമൌ വിഭൂ । തസ്യൈവാജ്ഞാം പുരസ്കൃത്യ വര്ത്തേതേ ബ്രഹ്മശംകരൌ
സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് ബ്രഹ്മാവും ശിവനും, ആ മഹത്തായ ദേവന്മാര്, അവന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ചാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; ബ്രഹ്മാവും ശങ്കരനും അവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം തന്നെ പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു.
ഭീഷാസ്മാദ്വാതി പവനോ ഭീഷോദേതി ദിവാകരഃ । ഭീഷാസ്മാദഗ്നിശ്ചംദ്രോഽഥ മൃത്യുര്ധാവതി പംചമഃ
അവനെ ഭയപ്പെട്ടാണ് കാറ്റ് വീശുന്നത്, അവനെ ഭയപ്പെട്ടാണ് സൂര്യന് ഉദയിക്കുന്നത്; അവനെ ഭയപ്പെട്ടാണ് അഗ്നി, ചന്ദ്രന്, മരണന് എന്നിവരും സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
ആസീദേകോ ഹരിര്ദിവ്യോ ദേവോ നാരായണഃ പരഃ । ബ്രഹ്മാ നേംദ്രോ ന ചേശാനോ ന ച ചംദ്ര ദിവാകരൌ
അപ്പോള് ദിവ്യനായ ഒരേ ഒരു ഹരിയാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്, പരമദേവനായ നാരായണന്. അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവോ, ഇന്ദ്രനോ, ഈശാനനോ, ചന്ദ്രനോ, സൂര്യനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന വാ ദ്യാവാപൃഥിവ്യൌ ച നക്ഷത്രാണി ദിവൌകസഃ । തസ്യ വിഷ്ണോഃ പരം ധാമ സദാ പശ്യംതി സൂരയഃ
അപ്പോള് ആകാശമോ ഭൂമിയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, നക്ഷത്രങ്ങളോ ദേവതകളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ആ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം സദാ മഹർഷിമാര് കാണുന്നു.
ഏവം സര്വോപനിഷദാമര്ഥം ഹിത്വാ ദ്വിജോത്തമാഃ । രാഗാല്ലോഭാദ്ഭയാദ്വാപി കിം ബ്രവീഥ മമാഗ്രതഃ
ഇങ്ങനെ, ഉപനിഷത്തുകളുടെ അര്ത്ഥം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആഗ്രഹം, ലാഭം, ഭയം എന്നിവ കൊണ്ടോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എന്റെ മുമ്പില് നിങ്ങള് എന്താണ് പറയുന്നത്?
തം സര്വരക്ഷകം ദേവം ത്യക്ത്വാ സര്വേശ്വരം ഹരിമ് । കഥം പാഷംഡമാശ്രിത്യ പൂജയാമി ച ശംകരമ്
സകലരെയും രക്ഷിക്കുന്ന ദൈവമായ ഹരിയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാം വിട്ട്, എങ്ങനെ പാശണ്ഡമെന്ന തെറ്റായ വഴിയില് ചെല്ലി ശങ്കരനെ ആരാധിക്കാനാകും?
ലക്ഷ്മീപതിം ദേവദേവമനംതം പുരുഷോത്തമമ് । ഇംദീവരദലശ്യാമം പദ്മപത്രായതേക്ഷണമ്
ലക്ഷ്മിയുടെ ഭര്ത്താവും, ദേവതകളിലെ ദേവനും, അനന്തനും, പരമപുരുഷനും, ഇന്ദീവരദലത്തിനെപ്പോലെ കറുത്തവനും, താമരയിലത്തെപ്പോലെ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവനുമാണ് അവന്.
ശ്രീവത്സലക്ഷിതോരസ്കം സര്വ്വാഭരണഭൂഷിതമ് । സദാ കുമാരം സര്വ്വേശം നിത്യാനന്ദസുഖപ്രദമ്
ശ്രീവത്സം അടയാളമായുള്ള നെഞ്ചും, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും, എപ്പോഴും യൗവനത്തില് നിലകൊള്ളുന്നവനും, സകലദേവന്മാരുടെയും നാഥനും, ശാശ്വതാനന്ദം നല്കുന്നവനുമാണ് അവന്.
കൃഷ്ണം ദധ്യുര്മഹാത്മാനോ യോഗിനഃ സനകാദയഃ । യമര്ചയംതി ബ്രഹ്മേശ ശക്രാദ്യാ ദേവതാഗണാഃ
സനകാദിമുനികള് പോലെയുള്ള മഹാത്മാക്കള് കൃഷ്ണനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ഈശ്വരനും ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവതകളും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
യസ്യ പത്ന്യാഃ കടാക്ഷാര്ദ്ധദൃഷ്ട്യാ ദൃഷ്ടാ ദിവൌകസഃ । ബ്രഹ്മേംദ്ര രുദ്ര വരുണ യമ സോമ ധനാധിപാഃ
അവന്റെ ഭാര്യയുടെ ഒരു കണികവീക്ഷണത്തിലൂടെ തന്നെ, സ്വര്ഗ്ഗവാസികള്—ബ്രഹ്മാവു, ഇന്ദ്രന്, രുദ്രന്, വരുണന്, യമന്, സോമന്, കുബേരന്—എല്ലാവരും കാണപ്പെടുന്നു.
യന്നാമസ്മരണാദേവ പാപിനാമപി സത്വരമ് । മുക്തിര്ഭവതി ജംതൂനാം ബ്രഹ്മാദീനാം സുദുര്ലഭാ
അവന്റെ നാമം ഓര്ക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം, പാപികള്ക്കു പോലും ഉടനടി മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാദികള്ക്കു പോലും അത്ര എളുപ്പത്തില് കിട്ടാത്ത മോക്ഷം.
സ ഏവം രക്ഷകഃ ശ്രീശോ ദേവാനാമപി സര്വദാ । തമേവ പൂജയിഷ്യാമി ലക്ഷ്മ്യാ സംയുതമച്യുതമ്
ദേവന്മാര്ക്കും എപ്പോഴും രക്ഷകനായ ശ്രീപതിയാണ് അവന്; ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം അച്യുതനായി നിലകൊള്ളുന്ന അവനെ മാത്രം ഞാന് ആരാധിക്കും.
പ്രാപ്സ്യാമി സുസുഖേനൈവ തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ് । രുദ്ര ഉവാച- ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഹിരണ്യകശിപുസ്തതഃ
എനിക്ക് അതി ലളിതമായി ആ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം ലഭിക്കും. രുദ്രന് പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം ഹിരണ്യകശിപു—
ക്രോധേന മഹതാവിഷ്ടോ ജജ്വാലാഗ്നിരിവാപരഃ । പരിതോ വീക്ഷ്യ ദൈതേയാനിത്യാഹ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ
വലിയ കോപത്തില് ആകിപിടിച്ച, മറ്റൊരു അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, ചുറ്റും ദൈത്യരെ നോക്കി, കോപഭാവത്തില് അവന് പറഞ്ഞു.
ഹിരണ്യകശിപുരുവാച - ഭീഷണൈഃ ശസ്ത്രസംഘാതൈഃ പ്രഹ്ലാദം പാപകാരിണമ് । മമാജ്ഞയാ ഘാതയധ്വം ശത്രുപൂജനതത്പരമ്
ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു: ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ആയുധങ്ങളുമായി, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശത്രുവിനെ ആരാധിക്കുന്ന പാപിയായ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലൂ.
രക്ഷിതാ ഹരിരേവേതി രക്ഷതേ തേന വാത്സലാത് । അദ്യൈവ സഫലം തസ്യ പശ്യേയം ഹരിരക്ഷണമ്
ഹരിയാണ് മാത്രം രക്ഷകന് എന്നും അവന് വാത്സല്യത്തോടെ രക്ഷിക്കും എന്നും പറഞ്ഞാല്, ഇന്നത്തെ ദിവസം ആ ഹരിയുടെ രക്ഷയുടെ ഫലം ഞാന് കാണട്ടെ.
രുദ്ര ഉവാച- തദോദ്യതാസ്ത്രാ ദൈതേയാ ഹംതും ദൈത്യേശ്വരാത്മജമ് । പരിവാര്യ മഹാത്മാനം തസ്ഥുര്ദൈത്യേശ്വരാജ്ഞയാ
രുദ്രന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് ദൈത്യര് ആയുധങ്ങള് ഉയര്ത്തി, ദൈത്യാധിപന്റെ മഹാത്മനായ പുത്രനെ വളഞ്ഞു, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ നിന്നു.
പ്രഹ്ലാദോഽപി തഥാ വിഷ്ണും ധ്യാത്വാ ഹൃദയപംകജേ । ജപന്നഷ്ടാക്ഷരം മംത്രം തസ്ഥൌ ഗിരിരിവാപരഃ
അപ്പോള് പ്രഹ്ലാദനും ഹൃദയത്തിലെ താമരയില് വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച്, അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട്, മറ്റൊരു പര്വ്വതത്തെപ്പോലെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.