ഇംദ്രോ മുക്തഭുജോഽപ്യാസീത്തദാനീം പുരുഷര്ഷഭ । ഏതദ്വീക്ഷ്യ ജനാഃ സര്വേ കൌതുകാവിഷ്ടമാനസാഃ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രന്റെ കൈ മോചിതമായി, മഹാപുരുഷനേ. ഇതു കണ്ട എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി.
ശശംസുര്ബ്രാഹ്മണബലം തേ തു ദേവാദിദുര്ല്ലഭമ് । തതോ രാജാ ബഹുധനം ബ്രാഹ്മണേഭ്യോഽദദന്മഹാന്
ബ്രാഹ്മണന്റെ ശക്തി ദേവന്മാർക്കു പോലും അപൂർവമാണെന്ന് അവർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു. പിന്നെ മഹാരാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധാരാളം സമ്പത്ത് നൽകി.
ചക്രേ ചാവഭൃഥസ്നാനം യാഗാംതേ ശത്രുതാപനഃ । ത്വയാ പൃഷ്ടം യദാചക്ഷ്വ ച്യവനസ്യ മഹോദയമ്
യാഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ രാജാവ് അവഭൃഥസ്നാനം നടത്തി. ഇപ്പോൾ, നീ ചോദിച്ച ച്യവനന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വിശദമാക്കാം.
സ മയാ കഥിതഃ സര്വസ്തപോയോഗസമന്വിതഃ । നമസ്കൃത്വാ തപോമൂര്തിമിമം പ്രാപ്യ ജയാശിഷഃ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഈ തപസ്സിന്റെ പ്രതിരൂപമായവനെ നമസ്കരിച്ച് വിജയാശംസകൾ നേടുക.
പ്രേഷയ ത്വം സപത്നീകം രാമയജ്ഞേ മനോരമേ । ശേഷ ഉവാച। ഏവം തു കുര്വതോര്വാര്താം ഹയഃ പ്രാപാശ്രമം പ്രതി
നിന്റെ ഭാര്യകളോടൊപ്പം ആശ്വമേധയാഗത്തിന് കുതിരയെ അയയ്ക്കുക. ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ കുതിര ആശ്രമത്തിലെത്തിച്ചു.
വിദധദ്വായുവേഗേന പൃഥ്വീം ഖുരവിലക്ഷിതാമ് । ദൂര്വാംകുരാന്മുഖാഗ്രേണ ചരംസ്തത്ര മഹാശ്രമേ
വായുവിന്റെ വേഗത്തിൽ ഓടിയ കുതിര കാളിന്റെ കുരകൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ അടയാളങ്ങൾ വരച്ചു, മഹാശ്രമത്തിൽ ദുർവാ പുല്ലിന്റെ ഇളം തണ്ടുകൾ തിന്നു.
മുനയോ യാവദാദായ ദര്ഭാന്സ്നാതും ഗതാ നദീമ് । ശത്രുഘ്നഃ ശത്രുസേനായാസ്താപനഃ ശൂരസംമതഃ
മുനികള് ദര്ഭ പുല് എടുത്ത് നദിയില് കുളിക്കാന് പോയപ്പോള്, ശത്രുഘ്നന് — ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനും വീരന്മാര്ക്ക് പ്രിയനുമായവനും — അവിടെയായിരുന്നു.
താവത്പ്രാപ മുനേര്വാസം ച്യവനസ്യാതിശോഭിതമ് । ഗത്വാ തദാശ്രമേ വീരോ ദദര്ശ ച്യവനം മുനിമ്
അപ്പോള് അവന് അതിശോഭയുള്ള ച്യവനമുനിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിലെത്തിച്ചു. ആ ആശ്രമത്തില് ചെന്ന വീരന് ച്യവനമുനിയെ കണ്ടു.
സുകന്യായാഃ സമീപസ്ഥം തപോമൂര്തിമിവസ്ഥിതമ് । വവംദേ ചരണൌ തസ്യ സ്വാഭിധാം സമുദാഹരന്
സുകന്യയുടെ അടുത്ത്, തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത് രൂപമായി ഇരിക്കുന്ന ച്യവനനെ ശത്രുഘ്നന് കണ്ടു. അവന് തന്റെ പേര് പറഞ്ഞ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലില് വീണു നമസ്കരിച്ചു.
ശത്രുഘ്നോഹം രഘുപതേര്ഭ്രാതാ വാഹസ്യ പാലകഃ
ഞാന് ശത്രുഘ്നന്, രഘുപതിയുടെ സഹോദരനും, അശ്വത്തിന്റെ രക്ഷകനുമാണ്.
നമസ്കരോമി യുഷ്മഭ്യം മഹാപാപോപശാംതയേ । ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ ജഗാദ മുനിസത്തമഃ
മഹാപാപങ്ങള് ശമിപ്പാനായി ഞാന് നിങ്ങളെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഈ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, മഹാനായ മുനി പറഞ്ഞു.
ശത്രുഘ്ന തവ കല്യാണം ഭൂയാന്നരവരര്ഷഭ । യജ്ഞം പാലയമാനസ്യ കീര്തിസ്തേ വിപുലാ ഭവേത്
ശത്രുഘ്നാ, മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനായ നീക്ക് എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ. യജ്ഞം കാത്തു നില്ക്കുന്ന നിനക്ക് വലിയ കീര്ത്തി ലഭിക്കട്ടെ.
ചിത്രം പശ്യത ഭോ വിപ്രാ രാമോഽപി മഖകാരകഃ । യന്നാമസ്മരണാദീനി കുര്വംതി പാപനാശനമ്
ഇത് കാണൂ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അത്ഭുതം തന്നെയാണ് — യജ്ഞങ്ങള് ചെയ്യുന്ന രാമന് തന്നെ, അവന്റെ നാമം സ്മരിച്ചാല് പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന കാര്യങ്ങള് ചെയ്യാന് എല്ലാവര്ക്കും കഴിയും.
മഹാപാതകസംയുക്താഃ പരദാരരതാ നരാഃ । യന്നാമസ്മരണോദ്യുക്താ മുക്താ യാംതി പരാം ഗതിമ്
വലിയ പാപങ്ങളില് കുടുങ്ങിയവരും, അന്യസ്ത്രീവഞ്ചനയില് ആസ്വദിക്കുന്നവരും, അവന്റെ നാമം സ്മരിച്ചാല് മോചിതരായി പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും.
പാദപദ്മസമുത്ഥേന രേണുനാ ഗ്രാവമൂര്തിഭൃത് । തത്ക്ഷണാദ്ഗൌതമാര്ധാംഗീ ജാതാ മോഹനരൂപധൃക്
അവന്റെ പാദപദ്മത്തില് നിന്നുയര്ന്ന പൊടിപടലങ്ങള് കല്ലായിരുന്ന ഗൗതമന്റെ അര്ദ്ധശരീരമായ ഭാര്യയെ ഉടനെ മോഹനമായ രൂപത്തിലാക്കി.
മാമകീയസ്യ രൂപസ്യ ധ്യാനേന പ്രേമനിര്ഭരാ । സര്വപാതകരാശിം സാ ദഗ്ധ്വാ പ്രാപ്താ സുരൂപതാമ്
എന്റെ രൂപം പ്രേമപൂര്വ്വം ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, അവള് എല്ലാ പാപങ്ങള് ദഹിപ്പിച്ചു, അത്ഭുതമായ സൗന്ദര്യം നേടി.
ദൈത്യാ യസ്യ മനോഹാരിരൂപം പ്രധനമണ്ഡലേ । പശ്യംതഃ പ്രാപുരേതസ്യ രൂപം വികൃതിവര്ജിതമ്
ദൈത്യന്മാര് മഹാസഭയില് അവന്റെ ആകര്ഷകമായ രൂപം കണ്ടപ്പോള്, അവര് ദോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത അതേ രൂപം പ്രാപിച്ചു.
യോഗിനോ ധ്യാനനിഷ്ഠാ യേ യം ധ്യാത്വാ യോഗമാസ്ഥിതാഃ । സംസാരഭയനിര്മുക്താഃ പ്രയാതാഃ പരമം പദമ്
ധ്യാനത്തില് സ്ഥിരതയുള്ള യോഗികള് അവനെ ധ്യാനിച്ച് യോഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചാല്, സംസാരഭയത്തില് നിന്ന് മോചിതരായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
ധന്യോഽഹമദ്യ രാമസ്യ മുഖം ദ്രക്ഷ്യാമി ശോഭനമ് । പയോജദലനേത്രാംതം സുനസം സുഭ്രുസൂന്നതമ്
ഇന്ന് ഞാന് ഭാഗ്യവാനാണ്, കാരണം രാമന്റെ മനോഹരമായ മുഖം — താമരപ്പൂവിന്റെ ദളങ്ങള് പോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, മനോഹരമായ മൂക്കും, ഉയർന്ന ഭ്രൂകളും ഉള്ളത് — കാണാന് കഴിയുമെന്ന്.
സാ ജിഹ്വാ രഘുനാഥസ്യ നാമകീര്തനമാദരാത് । കരോതി വിപരീതാ യാ ഫണിനോ രസനാ സമാ
രഘുനാഥന്റെ നാമം ഭക്തിപൂര്വ്വം സ്തുതിക്കുന്ന നാവാണ് സത്യമുള്ളത്; അതിന് വിരുദ്ധമായി പാമ്പിന്റെ നാവുപോലെയുള്ളത് അല്ല.
അദ്യ പ്രാപ്തം തപഃപുണ്യമദ്യ പൂര്ണാ മനോരഥാഃ । യദ്ദ്രക്ഷ്യേ രാമചംദ്രസ്യ മുഖം ബ്രഹ്മാദിദുര്ല്ലഭമ്
ഇന്ന് എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം ലഭിച്ചു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു, കാരണം ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവര്ക്കും അപൂര്വ്വമായ രാമചന്ദ്രന്റെ മുഖം ഇന്ന് ഞാന് കാണും.
തത്പാദരേണുനാ സ്വാംഗം പവിത്രം വിദധാമ്യഹമ് । വിചിത്രതരവാര്താഭിഃ പാവയേ രസനാം സ്വകാമ്
അവന്റെ പാദധൂളിയില് എന്റെ ശരീരം ശുദ്ധമാക്കുന്നു; അത്ഭുതകഥകള് കൊണ്ട് എന്റെ നാവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ഇത്യാദി രാമചരണസ്മരണപ്രബുദ്ധ- പ്രേമവ്രജപ്രസൃതഗദ്ഗദവാഗുദശ്രുഃ । ശ്രീരാമചംദ്ര രഘുപുംഗവധര്മമൂര്തേ ഭക്താനുകംപകസമുദ്ധര സംസൃതേര്മാമ്
ഇങ്ങനെ രാമന്റെ പാദസ്മരണയില് ഉണര്ന്ന പ്രേമത്തില് നിന്നു, വാക്ക് തടഞ്ഞു, കണ്ണുനീര് ഒഴുകി, അവന് പ്രാര്ത്ഥിച്ചു: ശ്രീരാമചന്ദ്രാ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, ധര്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത് രൂപം, ഭക്തന്മാരെ രക്ഷിക്കുന്നവാ, എന്നെ ഈ ജനനമരണസമുദ്രത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ.
ജല്പന്നശ്രുകലാപൂര്ണോ മുനീനാം പുരതസ്തദാ । നാജ്ഞാസീത്തത്ര പാരക്യം നിജം ധ്യാനേന സംസ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, കണ്ണുനീര് നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, മുനികള്ക്കു മുന്നില് അവന് നിന്നു. തന്റെ ധ്യാനത്തില് ലീനനായവന് പുറത്തുള്ളതൊന്നും അറിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
ശത്രുഘ്നസ്തം മുനിം പ്രാഹ സ്വാമിന്നോ മഖസത്തമഃ । ക്രിയതാം ഭവതാ പാദരജസാ സുപവിത്രിതഃ
ശത്രുഘ്നൻ ആ മഹർഷിയെ അഭിമുഖമായി പറഞ്ഞു: സ്വാമി, യാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായോ, ദയവായി താങ്കളുടെ പാദധൂളിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഈ യാഗം താങ്കൾ തന്നെ നടത്തണം.
മഹദ്ഭാഗ്യം രഘുപതേര്യദ്യുഷ്മന്മാനസാംതരേ । തിഷ്ഠത്യസൌ മഹാബാഹുഃ സര്വലോകസുപൂജിതഃ
രഘുപതിയുടെ മഹാഭാഗ്യം താങ്കളുടെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ, ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ ആദരിക്കുന്ന ആ വീരൻ ഇവിടെ തന്നെ ഉണ്ടാകും.
ഇത്യുക്തഃ സപരീവാരഃ സര്വാഗ്നിപരിസംവൃതഃ । ജഗാമ ച്യവനസ്തത്ര പ്രമോദഹ്രദസംപ്ലുതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, കുടുംബത്തോടൊപ്പം എല്ലാ അഗ്നികൾക്കും ചുറ്റും ഇരുന്ന്, ച്യവനൻ ആനന്ദസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയപോലെ അവിടെ എത്തി.
ഹനൂമാംസ്തം പദായാംതം രാമഭക്തമവേക്ഷ്യ ഹ । ശത്രുഘ്നം നിജഗാദാസൌ വചോ വിനയസംയുതഃ
പാദാൽ നടന്നു വരുന്ന രാമഭക്തനെ കണ്ട ഹനുമാൻ, വിനയപൂർവ്വം ശത്രുഘ്നനോട്这样 പറഞ്ഞു.
സ്വാമിന്കഥയസി ത്വം ചേന്മഹാപുരുഷസുംദരമ് । രാമഭക്തം മുനിവരം നയാമി സ്വപുരീമഹമ്
സ്വാമി, താങ്കൾ ഈ മഹാപുരുഷസുന്ദരനായ രാമഭക്ത മഹർഷിയെ കുറിച്ച് പറയുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ അവനെ എന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാം.
ഇതി ശ്രുത്വാ മഹദ്വാക്യം കപിവീരസ്യ ശത്രുഹാ । ആദിദേശ ഹനൂമംതം ഗച്ഛ പ്രാപയതം മുനിമ്
കപിവീരന്റെ ഈ മഹത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശത്രുഘ്നൻ ഹനുമാനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: പോ, ആ മഹർഷിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവാ.