അന്നം സര്വഗുണോപേതം പാനം ചൈവാമൃതാസവമ് । അഥാദര്ശേ സ്വമാത്മാനം സ്രഗ്വിണം വിരജോംബരമ്
എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ അന്നവും അമൃതംപോലെയുള്ള പാനീയവും അവൾക്കു ലഭിച്ചു. പിന്നെ കണ്ണാടിയിൽ അവൾ തന്റെ തന്നെ രൂപം, പുഷ്പമാല ധരിച്ചും മിനുക്കിയ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞും കാണുകയും ചെയ്തു.
താഭിഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനം കന്യാഭിര്ബഹുമാനിതമ് । ഹാരേണ ച മഹാര്ഹേണ രുചകേന ച ഭൂഷിതമ്
ആ പെൺകുട്ടികൾ അവളെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു, നല്ല ഹാരവും പ്രകാശമുള്ള അലങ്കാരവും അണിയിച്ചും വലിയ ബഹുമാനത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
നിഷ്കഗ്രീവം വലയിനം ക്വണത്കാംചനനൂപുരമ് । ശ്രോണ്യോരധ്യസ്തയാ കാംച്യാ കാംചന്യാ ബഹുരത്നയാ
അവളുടെ കഴുത്തിൽ പൊന്നിൻ മാലയും കൈകളിൽ വളകളും, കാൽക്കൽ മണിയാർന്ന പൊന്നിൻ നുപുരവും, അരയിൽ രത്നങ്ങൾ പതിച്ച പൊന്നിൻ കാഞ്ചയും അണിഞ്ഞിരുന്നു.
സുഭ്രുവാ സുദതാ ശുക്ലസ്നിഗ്ധാപാംഗേന ചക്ഷുഷാ । പദ്മകോശസ്പൃധാ നീലൈരലകൈശ്ച ലസന്മുഖമ്
അവളുടെ ഭ്രൂകൾ മനോഹരവും പല്ലുകൾ മനോഹരമായും, വെള്ള പദ്മങ്ങളേപ്പോലെയുള്ള നനവുള്ള കണ്ണുകളും, നീലക്കറുപ്പുള്ള ചുരുണ്ട മുടിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മുഖവും അതീവ പ്രകാശം ഉളവാക്കി.
യദാ സസ്മാര ദയിതമൃഷീണാം വല്ലഭം പതിമ് । തത്ര ചാസ്തേ സഹസ്ത്രീഭിര്യത്രാസ്തേ സ മുനീശ്വരഃ
അവൾ തന്റെ പ്രിയനായ മുനികളുടെ പ്രഭുവിനെ ഓർത്തപ്പോൾ, അവിടെ അവൻ ഭാര്യകളോടൊപ്പം പാർക്കുന്ന സ്ഥലം അവൾക്കു കാണപ്പെട്ടു.
ഭര്തുഃ പുരസ്താദാത്മാനം സ്ത്രീസഹസ്രവൃതം തദാ । നിശാമ്യ തദ്യോഗഗതിം സംശയം പ്രത്യപദ്യത
ഭർത്താവിന്റെ മുമ്പിൽ തന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട നിലയിൽ അവൾ കണ്ടു; ആ യോഗാവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ അവൾക്കു സംശയം തോന്നി.
സതാം കൃത മലസ്നാനാം വിഭ്രാജംതീമപൂര്വവത് । ആത്മനോ ബിഭ്രതീം രൂപം സംവീതരുചിരസ്തനീമ്
കഴുകി ശുദ്ധിയോടെ പുതുതായി കുളിച്ചവളെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള രൂപത്തിൽ, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവളുടെ രൂപം അവൾക്കു കാണപ്പെട്ടു.
വിദ്യാധരീ സഹസ്രേണ സേവ്യമാനാം സുവാസസമ് । ജാതഭാവോ വിമാനം തദാരോഹയദമിത്രഹന്
ആയിരം വിദ്യാധരിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന അവൾ മനോഹരമായ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞ്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച പ്രിയനോടൊപ്പം ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി.
തസ്മിന്നലുപ്തമഹിമാ പ്രിയയാനുഷക്തോ । വിദ്യാധരീഭിരുപചീര്ണവപുര്വിമാനേ । ബഭ്രാജ ഉത്കചകുമുദ്ഗണവാനപീച്യ । സ്താരാഭിരാവൃത ഇവോഡുപതിര്നഭഃസ്ഥഃ
അവിടെ അവന്റെ മഹത്വം കുറയാതെ, പ്രിയയോടൊപ്പം ചേർന്ന്, വിദ്യാധരിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ അവൻ പ്രകാശിച്ചു; ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനുപോലെ, വെള്ളകുമുദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുപോലും.
തേനാഷ്ടലോകപവിഹാരകുലാചലേംദ്ര -। ദ്രോണീഷ്വനംഗസഖമാരുതസൌഭഗാസു । സിദ്ധൈര്നുതോദ്യുധുനിപാതശിവസ്വനാസു । രേമേ ചിരം ധനദവല്ലലനാവരൂഥീ
അവിടെയുള്ള വിദ്യാധരിമാരുടെ കൂട്ടത്തോടെ, എട്ടു ദിവ്യപർവതങ്ങളിലെ മലനിരകളിലും താഴ്വരകളിലും, സുഖകരമായ കാറ്റും, സിദ്ധന്മാർ ദിവ്യവാദ്യങ്ങളാൽ പാടുന്ന പുണ്യശബ്ദങ്ങളും നിറഞ്ഞിടത്ത്, അവൻ ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
വൈശ്രംഭകേ സുരവനേ നംദനേ പുഷ്പഭദ്രകേ । മാനസേ ചൈത്രരഥ്യേ ച സരേ മേ രാമയാ രതഃ
വൈശ്രംഭക എന്ന ദിവ്യവനത്തിലും, നന്ദന, പുഷ്പഭദ്രക, മാനസ, ചൈത്രരഥ്യ എന്നതുപോലുള്ള തോട്ടങ്ങളിലും, അവൻ രാമയോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
സുമതിരുവാച। ഏവം തയാ ക്രീഡമാനഃ സര്വത്ര ധരണീതലേ । നാബുധ്യത ഗതാനബ്ദാഞ്ഛതസംഖ്യാ പരീമിതാന്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അവളോടൊപ്പം ഭൂമിയിലെ എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയതെന്ന് അവൻ അറിയാതെ പോയി.
തതോ ജ്ഞാത്വാഥവ തദ്വിപ്രഃ സ്വകാലപരിവര്തിനീമ് । മനോരഥൈശ്ച സംപൂര്ണാം സ്വസ്യപ്രിയതമാം വരാമ്
അതിനുശേഷം അതറിഞ്ഞ്, ആ മഹർഷി തന്റെ വിധിയനുസരിച്ച കാലം കഴിഞ്ഞതും, തന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റപ്പെട്ടതും മനസ്സിലാക്കി.
ന്യവര്തതാശ്രമം ശ്രേഷ്ഠം പയോഷ്ണീതീരസംസ്ഥിതമ് । നിര്വൈരജം തു ജനതാസംകുലം മൃഗസേവിതമ്
പിന്നീട് അവൻ പയോഷ്ണി നദീതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശാന്തവും ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ, മൃഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന അത്ഭുതമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തത്രാവസത്സ സുതപാഃ ശിഷ്യൈര്വേദസമന്വിതൈഃ । സേവിതാംഘ്രിയുഗോ നിത്യം തതാപ പരമം തപഃ
അവിടെ, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ആ തപസ്വി താമസിച്ചു; ശിഷ്യന്മാർ അവനെ എപ്പോഴും സേവിച്ചു, അവൻ ഉന്നതമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
കദാചിദഥ ശര്യാതിര്യഷ്ടുമൈച്ഛത ദേവതാഃ । തദാ ച്യവനമാനേതും പ്രേഷയാമാസ സേവകാന്
ഒരു ദിവസം ശര്യാതി രാജാവ് ദേവന്മാർക്കായി യജ്ഞം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അപ്പോൾ ച്യവനനെ വരുത്താൻ സേവകരെ അയച്ചു.
തൈരാഹൂതോ ദ്വിജവരസ്തത്രാഗച്ഛന്മഹാതപാഃ । സുകന്യയാ ധര്മപത്ന്യാ സ്വാചാര പരിനിഷ്ഠയാ
അവരുടെ വിളിപ്പിന് അനുസരിച്ച്, മഹത്തായ തപസ്സുകാരനായ ച്യവൻ, നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറുന്ന തന്റെ പത്നിയായ സുകന്യയോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
ആഗതം തം മുനിവരം പത്ന്യാ പുത്ര്യാ മഹായശാഃ । ദദര്ശ ദുഹിതുഃ പാര്ശ്വേ പുരുഷം സൂര്യവര്ചസമ്
ആ മഹാശയനായ രാജാവ്, തന്റെ ഭാര്യയും മകളുമൊപ്പമുള്ള ആ മഹർഷിയെ വരവേറ്റപ്പോൾ, തന്റെ മകളുടെ അടുത്ത് സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള തേജസ്സുള്ള ഒരു പുരുഷനെയും കണ്ടു.
രാജാ ദുഹിതരം പ്രാഹ കൃതപാദാഭിവംദനാമ് । ആശിഷോ ന പ്രയുംജാനോ നാതിപ്രീതമനാ ഇവ
അവളുടെ കാൽത്തലോടി നമസ്കരിച്ചു നിന്ന മകളോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു. അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകാതെയും, മനസ്സിൽ അത്ര സന്തോഷം കാണിക്കാതെയും ആയിരുന്നു അവൻ.
ചികീര്ഷിതം തേ കിമിദം പതിസ്ത്വയാ । പ്രലംഭിതോ ലോകനമസ്കൃതോ മുനിഃ । ത്വയാ ജരാഗ്രസ്തമസംമതം പതിം । വിഹായ ജാരം ഭജസേഽമുമധ്വഗമ്
നിനക്ക് ഭർത്താവായി വേണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണോ നീ ഈ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്? ലോകം ആദരിക്കുന്ന മഹർഷിയെ നീ വഞ്ചിച്ചു. വൃദ്ധനും മൂപ്പന്മാർ അംഗീകരിച്ച ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ഈ പരദേശിയെ പ്രേമികനായി തിരഞ്ഞെടുത്തല്ലോ.
കഥം മതിസ്തേഽവഗതാന്യഥാസതാം കുലപ്രസൂതേഃ കുലദൂഷണം ത്വിദമ് । ബിഭര്ഷി ജാരം യദപത്രപാകുലം പിതുഃ സ്വഭര്തുശ്ച നയസ്യധസ്തമാമ്
നoble കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച നിന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെ ഇങ്ങനെയൊരു അപമാനം സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറായി? ലജ്ജയില്ലാതെ, ഉണർന്ന മനസ്സോടെ നീ പ്രേമികനെ സ്വീകരിച്ചതിലൂടെ അച്ഛനും ഭർത്താവിനും നീ അപമാനം വരുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏവം ബ്രുവാണം പിതരം സ്മയമാനാ ശുചിസ്മിതാ । ഉവാച താത ജാമാതാ തവൈഷ ഭൃഗുനംദനഃ
അച്ഛൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മൃദുലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ശുചിസ്മിതയായ അവൾ പറഞ്ഞു: 'താതാ, ഭൃഗുവംശത്തിൽ പിറന്ന ഇദ്ദേഹം തന്നെയാണ് നിങ്ങളുടെ മകൻ.'
ശശംസ പിത്രേ തത്സര്വം വയോരൂപാഭിലംഭനമ് । വിസ്മിതഃ പരമപ്രീതസ്തനയാം പരിഷസ്വജേ
അവൾ തന്റെ അച്ഛനോട് വയസ്സും രൂപവും മാറിയതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. അതു കേട്ട് അത്ഭുതവും പരമാനന്ദവും നിറഞ്ഞ് രാജാവ് മകളെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
സോമേനായാജയദ്വീരം ഗ്രഹം സോമസ്യ ചാഗ്രഹീത് । അസോമപോരപ്യശ്വിനോശ്ച്യവനഃ സ്വേന തേജസാ
സോമദേവന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വീരൻ യാഗം നടത്തി സോമപാനം നേടി; എന്നാൽ ച്യവനൻ തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് അശ്വിനീദേവന്മാരുടെ ഭാഗം സ്വന്തമാക്കി.
ഗ്രഹം തു ഗ്രാഹയാമാസ തപോബലസമന്വിതഃ । വജ്രം ഗൃഹീത്വാ ശക്രസ്തു ഹംതും ബ്രാഹ്മണസത്തമമ്
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ ച്യവനൻ അശ്വിനീദേവന്മാരെ യാഗഭാഗം സ്വീകരിക്കാൻ അനുവദിച്ചു. അപ്പോൾ വജ്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഇന്ദ്രൻ മഹർഷിയെ സംഹരിക്കാൻ തയ്യാറായി.
അപംക്തിപാവനൌ ദേവൌ കുര്വാണം പംക്തിഗോചരൌ । ശക്രം വജ്രധരം ദൃഷ്ട്വാ മുനിഃ സ്വഹനനോദ്യതമ്
അശുദ്ധരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന അശ്വിനീദേവന്മാർ യാഗപങ്ക്തിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ മഹർഷിയെ ആക്രമിക്കാൻ കൈ ഉയർത്തിയതും, ച്യവനൻ അതു കണ്ടു.
ഹുംകാരമകരോദ്ധീമാന്സ്തംഭയാമാസ തദ്ഭുജമ് । ഇംദ്രഃ സ്തബ്ധഭുജസ്തത്ര ദൃഷ്ടഃ സര്വൈശ്ച മാനവൈഃ
ധീരനായ മഹർഷി 'ഹും' എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ച് ഇന്ദ്രന്റെ കൈ അസ്ഥിരമാക്കി. അങ്ങനെ അവിടെ എല്ലാവരും ഇന്ദ്രനെ കൈ നീങ്ങാതെ നിന്നത് കണ്ടു.
കോപേന ശ്വസമാനോഽഹിര്യഥാ മംത്രനിയംത്രിതഃ । തുഷ്ടാവ സ മുനിം ശക്രഃ സ്തബ്ധബാഹുസ്തപോനിധിമ്
കോപത്തിൽ ശ്വാസം വലിക്കുന്ന പാമ്പുപോലെ, മന്ത്രശക്തിയിൽ നിയന്ത്രിതനായ ഇന്ദ്രൻ, കൈ അസ്ഥിരമായ അവസ്ഥയിൽ, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ മഹർഷിയെ സ്തുതിച്ചു.
അശ്വിഭ്യാം ഭാഗദാനം ച കുര്വംതം നിര്ഭയാംതരമ് । കഥയാമാസ ഭോഃ സ്വാമിന്ദീയതാമശ്വിനോര്ബലി
അശ്വിനീദേവന്മാർ ഭയമില്ലാതെ യാഗഭാഗം സ്വീകരിക്കുന്നത് കണ്ടു, ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, അശ്വിനീദേവന്മാർക്ക് യാഗഭാഗം നൽകട്ടെ.'
മയാ ന വാര്യതേ താത ക്ഷമസ്വാഘം മഹത്കൃതമ് । ഇത്യുക്തഃ സ മുനിഃ കോപം ജഹൌ തൂര്ണം കൃപാനിധിഃ
'താതാ, ഞാൻ ഇതിന് എതിരല്ല; വലിയ തെറ്റ് ചെയ്തതിനു ക്ഷമിക്കണം.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കരുണയുടെ സാഗരമായ മഹർഷി ഉടൻ കോപം വിട്ടു.