കരിഷ്യത്യശ്വമേധം ഹി സര്വസംഭാരശോഭിതമ് । തസ്യ ഭ്രാതാ മഹാവീരഃ ശത്രുഘ്നഃ പരവീരഹാ
അവൻ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളോടും അശ്വമേധയാഗം നടത്തും; അവന്റെ വീര്യശാലിയായ സഹോദരൻ ശത്രുഘ്നൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ,
പാലയന്ഹയമായാസ്യത്യത്ര വീരാദിഭിര്വൃതഃ । തസ്മൈ സര്വം സമര്പ്യ ത്വം രാജ്യമൃദ്ധം ധനാദികമ്
വീരന്മാരോടൊപ്പം അശ്വമേധയാഗത്തിലെ കുതിരയെ കാത്തുകൊണ്ട് ഇവിടേക്ക് വരും; നീ അവനോട് രാജ്യം, സമ്പത്ത് എല്ലാം സമർപ്പിക്കണം.
പാലയിഷ്യസി യോധൈഃ സ്വൈര്ധനുര്ധാരിഭിരുദ്ഭടൈഃ । തതഃ പൃഥിവ്യാം സര്വത്ര ഭ്രമിഷ്യസി മഹാമതേ
അതിനുശേഷം, നീ സ്വന്തം ധനുര്വ്വീരന്മാരോടൊപ്പം രാജ്യം ഭരിക്കും; പിന്നീട്, മഹാമതിയായ നീ ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കും.
തതോ രാമം നമസ്കൃത്യ ബ്രഹ്മേംദ്രേശാദിസേവിതമ് । മുക്തിം പ്രാപ്സ്യസി ദുഷ്പ്രാപാം യോഗിഭിര്യമസാധനൈഃ
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും സേവിക്കുന്ന രാമനെ വന്ദിച്ച്, യോഗികൾ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നേടുന്ന ദുർലഭമായ മോക്ഷം നീ നേടും.
താവത്കാലമിഹസ്ഥാസ്യേ യാവദ്രാമഹയാഗമഃ । പശ്ചാത്ത്വാം തു സമുദ്ധൃത്യ ഗംതാസ്മി പരമം പദമ്
രാമന്റെ കുതിര എത്തുന്നവരെ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കും; അതിന് ശേഷം നിന്നെ ഉയർത്തി ഞാൻ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകും.
ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ ദേവീ സുരാസുരനമസ്കൃതാ । സുമദോഽപ്യഹിച്ഛത്രായാം ശത്രൂന്ഹത്വാ നൃപോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദേവി — ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവൾ — അദൃശ്യയായി; സുമദനും അഹിച്ചത്രയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് രാജാവായി.
ഏഷ രാജാ സമര്ഥോഽപി ബലവാഹനസംയുതഃ । ന ഗ്രഹീഷ്യതി തേ വാഹം മഹാമായാസുശിക്ഷിതഃ
ഈ രാജാവ് ശക്തനും വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടിയവനുമാണെങ്കിലും, മഹാമായയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളതിനാൽ, നിന്റെ കുതിര പിടിക്കില്ല.
ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം പുരീ പാര്ശ്വേ ഹയമേധഹയോത്തമമ് । ത്വാം ച സര്വൈര്മഹാരാജൈഃ സേവിതാംഘ്രിം മഹാമതിമ്
യാഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമമായ കുതിര നഗരത്തിലെത്തിയെന്നും, മഹാരാജാക്കന്മാർക്കൊപ്പമുള്ള മഹാമതിയായ നീ അവിടെ ഉണ്ടെന്നും അറിഞ്ഞ്,
സര്വം ദാസ്യതി സര്വജ്ഞ രാജാ സുമദനാമധൃക് । അധുനാതന്മഹാരാജ രാമചംദ്ര പ്രതാപതഃ
സർവ്വം അറിയുന്ന രാജാവായ സുമദൻ നിനക്ക് എല്ലാം നൽകും; ഇപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ഇതെല്ലാം രാമചന്ദ്രന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വൃത്തം സമാകര്ണ്യ സുമദസ്യ മഹായശാഃ । സാധുസാധ്വിതി ചോവാച ജഹര്ഷ മതിമാന്ബലീ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: സുമദന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നടന്നത് കേട്ട്, മഹാപ്രശസ്തനും ധീരനും ബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് പറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു.
അഹിച്ഛത്രാപതിഃ സര്വൈഃ സ്വഗണൈഃ പരിവാരിതഃ । സഭായാം സുഖമാസ്തേ യോ ബഹുരാജന്യസേവിതഃ
അഹിച്ചത്രയുടെ അധിപൻ തന്റെ അനുചരന്മാരെല്ലാം ചുറ്റും ഇരുന്ന്, അനേകം രാജാക്കന്മാർ സേവിക്കുന്ന സഭയിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാ വേദവിദുഷോ വൈശ്യാ ധനസമൃദ്ധയഃ । രാജാനം പര്യുപാസംതേ സുമദംശോ ഭയാന്വിതമ്
വേദപാഠത്തിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, സമ്പന്നരായ വൈശ്യന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ — ഇവർ എല്ലാവരും ഭയത്തോടുകൂടി സുമദൻ രാജാവിനെ സേവിക്കുന്നു.
വേദവിദ്യാവിനോദേന ന്യായിനോ ബ്രാഹ്മണാ വരാഃ । ആശീര്വദംതി തം ഭൂപം സര്വലോകൈകരക്ഷകമ്
വേദവിദ്യയിലും നീതിയിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതസ്മിന്സമയേ കശ്ചിദാഗത്യ നൃപതിം ജഗൌ । സ്വാമിന്ന ജാനേ കസ്യാസ്തി ഹയഃ പത്രധരോംഽതികേ
അപ്പോഴാണ്, ആരോ ഒരാൾ രാജാവിനരികിൽ എത്തി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമിനേ, ഈ കുതിര ആരുടേതാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.'
തച്ഛ്രുത്വാ സേവകം ശ്രേഷ്ഠം പ്രേഷയാമാസ സത്വരഃ । ജാനീഹി കസ്യ രാജ്ഞോഽയമശ്വോ മമ പുരാംതികേ
അത് കേട്ട രാജാവ് ഉടനെ തന്റെ പ്രധാന ദാസനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ നഗരത്തിന് സമീപം നിൽക്കുന്ന ഈ കുതിര ഏത് രാജാവിന്റെതാണെന്ന് പോയി അറിയിക്കൂ.'
ഗത്വാഥ സേവകസ്തത്ര ജ്ഞാത്വാ വൃത്താംതമാദിതഃ । നിവേദയാമാസ നൃപം മഹാരാജന്യസേവിതമ്
അപ്പോൾ ദാസൻ അവിടെ ചെന്നു, എല്ലാം ആദ്യം മുതൽ മനസ്സിലാക്കി, മഹാരാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ സകലവും അറിയിച്ചു.
സ ശ്രുത്വാ രഘുനാഥസ്യ ഹയം നിത്യമനുസ്മരന് । ആജ്ഞാപയാമാസ ജനം സര്വം രാജാവിശാരദഃ
അത് രഘുനാഥന്റെ കുതിരയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, രഘുനാഥനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ജനങ്ങളോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.
ലോകാ മദീയാഃ സര്വേ യേ ധനധാന്യസമാകുലാഃ । തോരണാദീനി ഗേഹേഷു മംഗലാനി സൃജംത്വിഹ
എന്റെ ജനങ്ങൾ, ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞവരായ നിങ്ങൾ, വീടുകളിൽ തോറണം മുതലായ മംഗള അലങ്കാരങ്ങൾ ഒരുക്കട്ടെ.
കന്യാഃ സഹസ്രശോ രമ്യാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ । ഗജോപരിസമാരൂഢാ യാംതു ശത്രുഘ്നസംമുഖമ്
ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ആനകളിൽ കയറി ആയിരക്കണക്കിന് സുന്ദരിയായ കന്യാകമാർ ശത്രുഘ്നനെ വരവേൽക്കാൻ പോകട്ടെ.
ഇത്യാദിസര്വമാജ്ഞാപ്യ യയൌ രാജാ സ്വയം തതഃ । പുത്രപൌത്രമഹിഷ്യാദിപരിവാരസമാവൃതഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ആജ്ഞാപിച്ച് രാജാവ് തന്റെ മക്കളും മുമ്മക്കളും ഭാര്യമാരും മറ്റു അനുചരന്മാരും കൂടെ സ്വയം പുറപ്പെട്ടു.
ശത്രുഘ്നഃ സുമഹാമാത്യൈഃ സുഭടൈഃ പുഷ്കലാദിഭിഃ । സംയുതോ ഭൂപതിം വീരം ദദര്ശ സുമദാഭിധമ്
ശത്രുഘ്നൻ മഹാമന്ത്രിമാരും ധീരസൈനികരും പുഷ്കലനും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ, സുമദ എന്ന വീരരാജാവിനെ കണ്ടു.
ഹസ്തിഭിഃ സാദിസംയുക്തൈഃ പത്തിഭിഃ പരതാപനൈഃ । വാജിഭിര്ഭൂഷിതൈര്വീരൈഃ സംയുതം വീരശോഭിതമ്
ആനകളും അവയുടെ പാഠികളും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പടയാളികളും, അലങ്കരിച്ച കുതിരകളിൽ കയറിയ ധീരന്മാരും ചുറ്റിനിരുന്ന്, വീരത്വത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന രാജാവിനെ അവൻ കണ്ടു.
അഥാഗത്യ മഹാരാജഃ ശത്രുഘ്നം നതവാന്മുദാ । ധന്യോഽസ്മി കൃതകൃത്യോഽസ്മി സത്കൃതം ച കൃതം വപുഃ
പിന്നീട് മഹാരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ ശത്രുഘ്നന്റെ മുമ്പിൽ വന്നു വന്ദിച്ചു: 'ഞാൻ ഭാഗ്യവാനും, എന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയവനും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്.' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇദം രാജ്യം ഗൃഹാണാശു മഹാരാജോപശോഭിതമ് । മഹാമാണിക്യമുക്താദി മഹാധനസുപൂരിതമ്
മഹാരാജാവേ, രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും നിറഞ്ഞു വലിയ സമ്പത്ത് ഉള്ള ഈ രാജ്യം ഉടനെ ഏറ്റെടുക്കൂ.
സ്വാമിംശ്ചിരം പ്രതീക്ഷേഽഹം ഹയസ്യാഗമനം പ്രതി । കാമാക്ഷാകഥിതം പൂര്വം ജാതം സംപ്രതി തത്തഥാ
സ്വാമിയെ, ഈ കുതിരയുടെ വരവിനായി ഞാൻ വളരെക്കാലമായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്; കാമാക്ഷി മുമ്പ് പറഞ്ഞത് ഇപ്പോൾ യഥാർത്ഥമായി സംഭവിച്ചു.
വിലോകയ പുരം മഹ്യം കൃതാര്ഥാന്കുരു മാനവാന് । പാവയാസ്മത്കുലം സര്വം രാമാനുജ മഹീപതേ
എന്റെ നഗരം കാണൂ, എന്റെ ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ, രാമന്റെ അനുജനായ മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങളുടെ വംശം മുഴുവൻ ശുദ്ധീകരിക്കൂ.
ഇത്യുക്ത്വാരോഹയാമാസ കുംജരം ചംദ്രസുപ്രഭമ് । പുഷ്കലം ച മഹാവീരം തഥാ സ്വയമഥാരുഹത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പ്രകാശമുള്ള ഒരു ആനയെ കൊണ്ടുവന്നു, മഹാവീരനായ പുഷ്കലനെ കയറ്റി, പിന്നെ രാജാവ് സ്വയം കയറി.
ഭേരീപണവതൂര്യാണാം വീണാദീനാം സ്വനസ്തദാ । വ്യാപ്നോതി സ്മ മഹാരാജ സുമദേന പ്രണോദിതഃ
അപ്പോൾ, ഭേരി, പണവം, തൂറിയം, വീണ തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം, സുമദന്റെ ആനന്ദത്തിൽ, ആകാശം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു.
കന്യാഃ സമാഗത്യ മഹാനരേംദ്രം -। ശത്രുഘ്നമിംദ്രാദികസേവിതാംഘ്രിമ് । കരിസ്ഥിതാ മൌക്തികവൃംദസംഘൈ-। ര്വര്ധാപയാമാസുരിനപ്രയുക്താഃ
കന്യാകമാർ ആനകളിൽ കയറി, മുത്തുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളുമായി, ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും സേവിച്ച പാദങ്ങൾ ഉള്ള മഹാനരേന്ദ്രനായ ശത്രുഘ്നനെ സമ്പ്രദായപ്രകാരം വരവേൽക്കുകയും, ആശംസകൾ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശനൈഃശനൈഃ സമാഗത്യ പുരീമധ്യേ ജനൈര്മുദാ । വര്ധാപിതോ ഗൃഹം പ്രാപ തോരണാദികഭൂഷിതമ്
പിന്നീട്, ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ വരവേറ്റു, ശത്രുഘ്നൻ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് തോറണം മുതലായ അലങ്കാരങ്ങൾ ഉള്ള വീട്ടിലെത്തി.