സൂര്യസ്തപതി ഖേ തീക്ഷ്ണൈരംശുഭിഃ പ്രതപന്മഹീമ് । ത്വച്ഛക്ത്യാ വസുധാസംസ്ഥം രസം ഗൃഹ്ണന്വിമുംചതി
സൂര്യൻ ആകാശത്ത് കഠിനമായ കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ ചൂടാക്കുന്നു; നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഭൂമിയിലെ ജലം ആകർഷിച്ച് വീണ്ടും വിടുന്നു.
അംതര്ബഹിഃ സ്ഥിതോ വഹ്നിര്ലോകാനാം പ്രകരോതു ശമ് । ത്വത്പ്രതാപാന്മഹാദേവി സുരാസുരനമസ്കൃതേ
അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്ന അഗ്നി നിന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് ലോകങ്ങൾക്ക് ശാന്തി നൽകുന്നു, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന മഹാദേവിയേ!
ത്വം വിദ്യാ ത്വം മഹാമായാ വിഷ്ണോര്ലോകൈകപാലിനഃ । സ്വശക്ത്യാ സൃജസീദം ത്വം പാലയസ്യപി മോഹിനി
നീയാണ് ജ്ഞാനം, നീയാണ് മഹാമായ, ലോകങ്ങളുടെ ഏക രക്ഷകനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മായ; നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ നീ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, മോഹിനിയായ് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്വത്തഃ സര്വേ സുരാഃ പ്രാപ്യ സിദ്ധിം സുഖമയംതി വൈ । മാം പാലയ കൃപാനാഥേ വംദിതേ ഭക്തവല്ലഭേ
നിന്നിൽ നിന്നാണ് സകല ദേവന്മാർക്കും സിദ്ധിയും സന്തോഷവും ലഭിക്കുന്നത്; കരുണാനിധിയേ, ഭക്തജനങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നവളേ, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണമേ.
രക്ഷ മാം സേവകം മാതസ്ത്വദീയചരണാരണമ് । കുരു മേ വാംഛിതാം സിദ്ധിം മഹാപുരുഷപൂര്വജേ
മാതാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ; നിന്റെ പാദങ്ങൾ എനിക്ക് ആശ്രയമാണ്; മഹാപുരുഷന്മാർ ആരാധിച്ച പുരാതനിയായവളേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സിദ്ധി ദയവായി നൽകണമേ.
സുമതിരുവാച। ഏവം തുഷ്ടാ ജഗന്മാതാ വൃണീഷ്വ വരമുത്തമമ് । ഉവാച ഭക്തം സുമദം തപസാ കൃശദേഹിനമ്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലോകമാതാവ് സന്തോഷത്തോടെ, ഭക്തനായും വ്രതശുദ്ധിയാൽ ക്ഷീണിച്ചും ഇരിക്കുന്ന സുമദനോട്, 'നിനക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യേതദ്വാക്യമാകര്ണ്യ പ്രഹൃഷ്ടഃ സുമദോ നൃപഃ । വവ്രേ നിജം ഹൃതം രാജ്യം ഹതദുര്ജനകംടകമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവായ സുമദൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ദുഷ്ടന്മാരെ അകറ്റി നഷ്ടമായ തന്റെ രാജ്യം തിരികെ ലഭിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു.
മഹേശീചരണദ്വംദ്വേ ഭക്തിമവ്യഭിചാരിണീമ് । പ്രാംതേ മുക്തിം തു സംസാരവാരിധേസ്താരിണീം പുനഃ
മഹേശിയുടെ കാൽത്തണ്ടുകളിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയും, ജീവിതസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കാനുമാണ് അവൻ പിന്നെ അപേക്ഷിച്ചത്.
കാമാക്ഷോവാച। രാജ്യം പ്രാപ്നുഹി സുമദ സര്വത്രഹതകംടകമ് । മഹിലാരത്നസംജുഷ്ടപാദപദ്മദ്വയോ ഭവ
കാമാക്ഷി പറഞ്ഞു: 'സുമദാ, നീ രാജ്യം വീണ്ടും നേടുക; എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീങ്ങി, മഹിളാരത്നങ്ങൾ അണിയിച്ച കമലപാദങ്ങൾ ഉള്ളവനാവുക.'
തതവൈരിപരാഭൂതിര്മാഭൂയാത്സുമദാഭിധ । യദാ തു രാവണം ഹത്വാ രഘുനാഥോ മഹായശാഃ
സുമദാ എന്ന നിനക്ക് ശത്രുക്കളാൽ തോൽവി ഉണ്ടാകരുത്; മഹാപ്രശസ്തനായ രഘുനാഥൻ രാവണനെ സംഹരിച്ചശേഷം,
കരിഷ്യത്യശ്വമേധം ഹി സര്വസംഭാരശോഭിതമ് । തസ്യ ഭ്രാതാ മഹാവീരഃ ശത്രുഘ്നഃ പരവീരഹാ
അവൻ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളോടും അശ്വമേധയാഗം നടത്തും; അവന്റെ വീര്യശാലിയായ സഹോദരൻ ശത്രുഘ്നൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ,
പാലയന്ഹയമായാസ്യത്യത്ര വീരാദിഭിര്വൃതഃ । തസ്മൈ സര്വം സമര്പ്യ ത്വം രാജ്യമൃദ്ധം ധനാദികമ്
വീരന്മാരോടൊപ്പം അശ്വമേധയാഗത്തിലെ കുതിരയെ കാത്തുകൊണ്ട് ഇവിടേക്ക് വരും; നീ അവനോട് രാജ്യം, സമ്പത്ത് എല്ലാം സമർപ്പിക്കണം.
പാലയിഷ്യസി യോധൈഃ സ്വൈര്ധനുര്ധാരിഭിരുദ്ഭടൈഃ । തതഃ പൃഥിവ്യാം സര്വത്ര ഭ്രമിഷ്യസി മഹാമതേ
അതിനുശേഷം, നീ സ്വന്തം ധനുര്വ്വീരന്മാരോടൊപ്പം രാജ്യം ഭരിക്കും; പിന്നീട്, മഹാമതിയായ നീ ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കും.
തതോ രാമം നമസ്കൃത്യ ബ്രഹ്മേംദ്രേശാദിസേവിതമ് । മുക്തിം പ്രാപ്സ്യസി ദുഷ്പ്രാപാം യോഗിഭിര്യമസാധനൈഃ
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും സേവിക്കുന്ന രാമനെ വന്ദിച്ച്, യോഗികൾ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നേടുന്ന ദുർലഭമായ മോക്ഷം നീ നേടും.
താവത്കാലമിഹസ്ഥാസ്യേ യാവദ്രാമഹയാഗമഃ । പശ്ചാത്ത്വാം തു സമുദ്ധൃത്യ ഗംതാസ്മി പരമം പദമ്
രാമന്റെ കുതിര എത്തുന്നവരെ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കും; അതിന് ശേഷം നിന്നെ ഉയർത്തി ഞാൻ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകും.
ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ ദേവീ സുരാസുരനമസ്കൃതാ । സുമദോഽപ്യഹിച്ഛത്രായാം ശത്രൂന്ഹത്വാ നൃപോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദേവി — ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവൾ — അദൃശ്യയായി; സുമദനും അഹിച്ചത്രയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് രാജാവായി.
ഏഷ രാജാ സമര്ഥോഽപി ബലവാഹനസംയുതഃ । ന ഗ്രഹീഷ്യതി തേ വാഹം മഹാമായാസുശിക്ഷിതഃ
ഈ രാജാവ് ശക്തനും വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടിയവനുമാണെങ്കിലും, മഹാമായയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളതിനാൽ, നിന്റെ കുതിര പിടിക്കില്ല.
ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം പുരീ പാര്ശ്വേ ഹയമേധഹയോത്തമമ് । ത്വാം ച സര്വൈര്മഹാരാജൈഃ സേവിതാംഘ്രിം മഹാമതിമ്
യാഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമമായ കുതിര നഗരത്തിലെത്തിയെന്നും, മഹാരാജാക്കന്മാർക്കൊപ്പമുള്ള മഹാമതിയായ നീ അവിടെ ഉണ്ടെന്നും അറിഞ്ഞ്,
സര്വം ദാസ്യതി സര്വജ്ഞ രാജാ സുമദനാമധൃക് । അധുനാതന്മഹാരാജ രാമചംദ്ര പ്രതാപതഃ
സർവ്വം അറിയുന്ന രാജാവായ സുമദൻ നിനക്ക് എല്ലാം നൽകും; ഇപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ഇതെല്ലാം രാമചന്ദ്രന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വൃത്തം സമാകര്ണ്യ സുമദസ്യ മഹായശാഃ । സാധുസാധ്വിതി ചോവാച ജഹര്ഷ മതിമാന്ബലീ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: സുമദന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നടന്നത് കേട്ട്, മഹാപ്രശസ്തനും ധീരനും ബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് പറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു.
അഹിച്ഛത്രാപതിഃ സര്വൈഃ സ്വഗണൈഃ പരിവാരിതഃ । സഭായാം സുഖമാസ്തേ യോ ബഹുരാജന്യസേവിതഃ
അഹിച്ചത്രയുടെ അധിപൻ തന്റെ അനുചരന്മാരെല്ലാം ചുറ്റും ഇരുന്ന്, അനേകം രാജാക്കന്മാർ സേവിക്കുന്ന സഭയിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാ വേദവിദുഷോ വൈശ്യാ ധനസമൃദ്ധയഃ । രാജാനം പര്യുപാസംതേ സുമദംശോ ഭയാന്വിതമ്
വേദപാഠത്തിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, സമ്പന്നരായ വൈശ്യന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ — ഇവർ എല്ലാവരും ഭയത്തോടുകൂടി സുമദൻ രാജാവിനെ സേവിക്കുന്നു.
വേദവിദ്യാവിനോദേന ന്യായിനോ ബ്രാഹ്മണാ വരാഃ । ആശീര്വദംതി തം ഭൂപം സര്വലോകൈകരക്ഷകമ്
വേദവിദ്യയിലും നീതിയിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതസ്മിന്സമയേ കശ്ചിദാഗത്യ നൃപതിം ജഗൌ । സ്വാമിന്ന ജാനേ കസ്യാസ്തി ഹയഃ പത്രധരോംഽതികേ
അപ്പോഴാണ്, ആരോ ഒരാൾ രാജാവിനരികിൽ എത്തി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമിനേ, ഈ കുതിര ആരുടേതാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.'
തച്ഛ്രുത്വാ സേവകം ശ്രേഷ്ഠം പ്രേഷയാമാസ സത്വരഃ । ജാനീഹി കസ്യ രാജ്ഞോഽയമശ്വോ മമ പുരാംതികേ
അത് കേട്ട രാജാവ് ഉടനെ തന്റെ പ്രധാന ദാസനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ നഗരത്തിന് സമീപം നിൽക്കുന്ന ഈ കുതിര ഏത് രാജാവിന്റെതാണെന്ന് പോയി അറിയിക്കൂ.'
ഗത്വാഥ സേവകസ്തത്ര ജ്ഞാത്വാ വൃത്താംതമാദിതഃ । നിവേദയാമാസ നൃപം മഹാരാജന്യസേവിതമ്
അപ്പോൾ ദാസൻ അവിടെ ചെന്നു, എല്ലാം ആദ്യം മുതൽ മനസ്സിലാക്കി, മഹാരാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ സകലവും അറിയിച്ചു.
സ ശ്രുത്വാ രഘുനാഥസ്യ ഹയം നിത്യമനുസ്മരന് । ആജ്ഞാപയാമാസ ജനം സര്വം രാജാവിശാരദഃ
അത് രഘുനാഥന്റെ കുതിരയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, രഘുനാഥനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ജനങ്ങളോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.
ലോകാ മദീയാഃ സര്വേ യേ ധനധാന്യസമാകുലാഃ । തോരണാദീനി ഗേഹേഷു മംഗലാനി സൃജംത്വിഹ
എന്റെ ജനങ്ങൾ, ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞവരായ നിങ്ങൾ, വീടുകളിൽ തോറണം മുതലായ മംഗള അലങ്കാരങ്ങൾ ഒരുക്കട്ടെ.
കന്യാഃ സഹസ്രശോ രമ്യാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ । ഗജോപരിസമാരൂഢാ യാംതു ശത്രുഘ്നസംമുഖമ്
ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ആനകളിൽ കയറി ആയിരക്കണക്കിന് സുന്ദരിയായ കന്യാകമാർ ശത്രുഘ്നനെ വരവേൽക്കാൻ പോകട്ടെ.
ഇത്യാദിസര്വമാജ്ഞാപ്യ യയൌ രാജാ സ്വയം തതഃ । പുത്രപൌത്രമഹിഷ്യാദിപരിവാരസമാവൃതഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ആജ്ഞാപിച്ച് രാജാവ് തന്റെ മക്കളും മുമ്മക്കളും ഭാര്യമാരും മറ്റു അനുചരന്മാരും കൂടെ സ്വയം പുറപ്പെട്ടു.