കടാക്ഷൈര്നൂപുരാരാവൈഃ പരിരംഭൈര്വിലോകനൈഃ । ന തസ്യ ചിത്തം വിഭ്രാംതം കര്തും ശക്താ വരാംഗനാഃ
കണ്ണ് ചിമ്മലുകൾ, കാൽക്കളരിയുടെ ശബ്ദം, അങ്കലാപ്പുകൾ, ആകർഷകമായ കാഴ്ചകൾ—ഇവയൊന്നും അത്യന്തം സുന്ദരികളായ സ്ത്രീകൾക്കു പോലും അവന്റെ മനസ്സിനെ അലയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഗത്വാ യഥാഗതം ശക്രം ജഗദുര്ധീരധീര്നൃപഃ । തച്ഛ്രുത്വാ മഘവാ ഭീതഃ സേവാമാരഭതാത്മനഃ
പണ്ടുപോലെ ഇന്ദ്രനെ സന്ദർശിച്ച് തിരിച്ചു വന്ന ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ്, ഈ സംഭവം കേട്ടപ്പോൾ മഘവാൻ ഭയപ്പെട്ടു, പിന്നെ അവനെ സേവിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഥ നിശ്ചിതമാലോക്യ പാദപദ്മേ സ്വകേംഽബികാ । ജിതേംദ്രിയം മഹാരാജം പ്രത്യക്ഷാഭൂത്സുതോഷിതാ
തന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ ഉറപ്പോടെ കണ്ടു, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച മഹാരാജാവിനെ സന്തോഷത്തോടെ ദേവി നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
പംചാസ്യപൃഷ്ഠലലിതാ പാശാംകുശധരാവരാ । ധനുര്ബാണധരാ മാതാ ജഗത്പാവനപാവനീ
അഞ്ചുമുഖമുള്ള സിംഹത്തിന്റെ മേൽ സുന്ദരിയായി, പാശവും അങ്കുശവും, വില്ലും ബാണങ്ങളും കൈവശം വച്ച, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന മാതാവ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
താം വീക്ഷ്യ മാതരം ധീമാന്സൂര്യകോടിസമപ്രഭാമ് । ധനുര്ബാണസൃണീപാശാന്ദധാനാം ഹര്ഷമാപ്തവാന്
സൂര്യന്റെ കോടിരശ്മികൾപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ആ മാതാവിനെ, വില്ലും ബാണങ്ങളും പാശവും ദാരുവും കൈവശം വച്ചവളെ കണ്ടപ്പോൾ, ധീമാൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ശിരസാ ബഹുശോ നത്വാ മാതരം ഭക്തിഭാവിതാമ് । ഹസംതീം നിജദേഹേഷു സ്പൃശംതീം പാണിനാ മുഹുഃ
അവൻ അനേകം തവണ തലവാഴ്ത്തി ഭക്തിഭാവത്തോടെ മാതാവിനെ നമസ്കരിച്ചു; അവൾ പുഞ്ചിരിച്ച്, തന്റെ ശരീരത്തിൽ കൈകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും സ്പർശിച്ചു.
തുഷ്ടാവ ഭക്ത്യുത്കലിതചിത്തവൃത്തിര്മഹാമതിഃ । ഗദ്ഗദസ്വരസംയുക്തഃ കംടകാംഗോപശോഭിതഃ
ഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ മഹാമതിയായവൻ അവളെ സ്തുതിച്ചു; ആവേശത്തിൽ ശബ്ദം അകറ്റി, ശരീരം പുളകിതമായി.
ജയ ദേവി മഹാദേവി ഭക്തവൃംദൈകസേവിതേ । ബ്രഹ്മരുദ്രാദിദേവേംദ്ര സേവിതാംഘ്രിയുഗേഽനഘേ
ജയിക്കട്ടെ ദേവി, മഹാദേവി, ഭക്തജനങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം! ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും ഇന്ദ്രനും സേവിക്കുന്ന കാൽപാദങ്ങളുള്ള പാപരഹിതയായ അമ്മേ!
മാതസ്തവ കലാവിദ്ധമേതദ്ഭാതി ചരാചരമ് । ത്വദൃതേ നാസ്തി സര്വം തന്മാതര്ഭദ്രേ നമോസ്തു തേ
മാതാവേ, നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളുമാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്; നിന്നെ വിട്ട് ഒന്നും ഇല്ല—ഭദ്രേ അമ്മേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
മഹീ ത്വയാഽധാരശക്ത്യാ സ്ഥാപിതാ ചലതീഹ ന । സപര്വതവനോദ്യാന ദിഗ്ഗജൈരുപശോഭിതാ
നിന്റെ അധാരശക്തിയാൽ ഭൂമി ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരിക്കലും ചലിക്കാറില്ല; പർവതങ്ങളും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും ദിക്കുകളുടെ ആനകളുമൊക്കെ അതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
സൂര്യസ്തപതി ഖേ തീക്ഷ്ണൈരംശുഭിഃ പ്രതപന്മഹീമ് । ത്വച്ഛക്ത്യാ വസുധാസംസ്ഥം രസം ഗൃഹ്ണന്വിമുംചതി
സൂര്യൻ ആകാശത്ത് കഠിനമായ കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ ചൂടാക്കുന്നു; നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഭൂമിയിലെ ജലം ആകർഷിച്ച് വീണ്ടും വിടുന്നു.
അംതര്ബഹിഃ സ്ഥിതോ വഹ്നിര്ലോകാനാം പ്രകരോതു ശമ് । ത്വത്പ്രതാപാന്മഹാദേവി സുരാസുരനമസ്കൃതേ
അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്ന അഗ്നി നിന്റെ മഹത്വംകൊണ്ട് ലോകങ്ങൾക്ക് ശാന്തി നൽകുന്നു, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന മഹാദേവിയേ!
ത്വം വിദ്യാ ത്വം മഹാമായാ വിഷ്ണോര്ലോകൈകപാലിനഃ । സ്വശക്ത്യാ സൃജസീദം ത്വം പാലയസ്യപി മോഹിനി
നീയാണ് ജ്ഞാനം, നീയാണ് മഹാമായ, ലോകങ്ങളുടെ ഏക രക്ഷകനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മായ; നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ നീ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, മോഹിനിയായ് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്വത്തഃ സര്വേ സുരാഃ പ്രാപ്യ സിദ്ധിം സുഖമയംതി വൈ । മാം പാലയ കൃപാനാഥേ വംദിതേ ഭക്തവല്ലഭേ
നിന്നിൽ നിന്നാണ് സകല ദേവന്മാർക്കും സിദ്ധിയും സന്തോഷവും ലഭിക്കുന്നത്; കരുണാനിധിയേ, ഭക്തജനങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നവളേ, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണമേ.
രക്ഷ മാം സേവകം മാതസ്ത്വദീയചരണാരണമ് । കുരു മേ വാംഛിതാം സിദ്ധിം മഹാപുരുഷപൂര്വജേ
മാതാവേ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ; നിന്റെ പാദങ്ങൾ എനിക്ക് ആശ്രയമാണ്; മഹാപുരുഷന്മാർ ആരാധിച്ച പുരാതനിയായവളേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സിദ്ധി ദയവായി നൽകണമേ.
സുമതിരുവാച। ഏവം തുഷ്ടാ ജഗന്മാതാ വൃണീഷ്വ വരമുത്തമമ് । ഉവാച ഭക്തം സുമദം തപസാ കൃശദേഹിനമ്
സുമതി പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലോകമാതാവ് സന്തോഷത്തോടെ, ഭക്തനായും വ്രതശുദ്ധിയാൽ ക്ഷീണിച്ചും ഇരിക്കുന്ന സുമദനോട്, 'നിനക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യേതദ്വാക്യമാകര്ണ്യ പ്രഹൃഷ്ടഃ സുമദോ നൃപഃ । വവ്രേ നിജം ഹൃതം രാജ്യം ഹതദുര്ജനകംടകമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവായ സുമദൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ദുഷ്ടന്മാരെ അകറ്റി നഷ്ടമായ തന്റെ രാജ്യം തിരികെ ലഭിക്കാൻ അപേക്ഷിച്ചു.
മഹേശീചരണദ്വംദ്വേ ഭക്തിമവ്യഭിചാരിണീമ് । പ്രാംതേ മുക്തിം തു സംസാരവാരിധേസ്താരിണീം പുനഃ
മഹേശിയുടെ കാൽത്തണ്ടുകളിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയും, ജീവിതസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കാനുമാണ് അവൻ പിന്നെ അപേക്ഷിച്ചത്.
കാമാക്ഷോവാച। രാജ്യം പ്രാപ്നുഹി സുമദ സര്വത്രഹതകംടകമ് । മഹിലാരത്നസംജുഷ്ടപാദപദ്മദ്വയോ ഭവ
കാമാക്ഷി പറഞ്ഞു: 'സുമദാ, നീ രാജ്യം വീണ്ടും നേടുക; എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീങ്ങി, മഹിളാരത്നങ്ങൾ അണിയിച്ച കമലപാദങ്ങൾ ഉള്ളവനാവുക.'
തതവൈരിപരാഭൂതിര്മാഭൂയാത്സുമദാഭിധ । യദാ തു രാവണം ഹത്വാ രഘുനാഥോ മഹായശാഃ
സുമദാ എന്ന നിനക്ക് ശത്രുക്കളാൽ തോൽവി ഉണ്ടാകരുത്; മഹാപ്രശസ്തനായ രഘുനാഥൻ രാവണനെ സംഹരിച്ചശേഷം,
കരിഷ്യത്യശ്വമേധം ഹി സര്വസംഭാരശോഭിതമ് । തസ്യ ഭ്രാതാ മഹാവീരഃ ശത്രുഘ്നഃ പരവീരഹാ
അവൻ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളോടും അശ്വമേധയാഗം നടത്തും; അവന്റെ വീര്യശാലിയായ സഹോദരൻ ശത്രുഘ്നൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ,
പാലയന്ഹയമായാസ്യത്യത്ര വീരാദിഭിര്വൃതഃ । തസ്മൈ സര്വം സമര്പ്യ ത്വം രാജ്യമൃദ്ധം ധനാദികമ്
വീരന്മാരോടൊപ്പം അശ്വമേധയാഗത്തിലെ കുതിരയെ കാത്തുകൊണ്ട് ഇവിടേക്ക് വരും; നീ അവനോട് രാജ്യം, സമ്പത്ത് എല്ലാം സമർപ്പിക്കണം.
പാലയിഷ്യസി യോധൈഃ സ്വൈര്ധനുര്ധാരിഭിരുദ്ഭടൈഃ । തതഃ പൃഥിവ്യാം സര്വത്ര ഭ്രമിഷ്യസി മഹാമതേ
അതിനുശേഷം, നീ സ്വന്തം ധനുര്വ്വീരന്മാരോടൊപ്പം രാജ്യം ഭരിക്കും; പിന്നീട്, മഹാമതിയായ നീ ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കും.
തതോ രാമം നമസ്കൃത്യ ബ്രഹ്മേംദ്രേശാദിസേവിതമ് । മുക്തിം പ്രാപ്സ്യസി ദുഷ്പ്രാപാം യോഗിഭിര്യമസാധനൈഃ
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും സേവിക്കുന്ന രാമനെ വന്ദിച്ച്, യോഗികൾ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നേടുന്ന ദുർലഭമായ മോക്ഷം നീ നേടും.
താവത്കാലമിഹസ്ഥാസ്യേ യാവദ്രാമഹയാഗമഃ । പശ്ചാത്ത്വാം തു സമുദ്ധൃത്യ ഗംതാസ്മി പരമം പദമ്
രാമന്റെ കുതിര എത്തുന്നവരെ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കും; അതിന് ശേഷം നിന്നെ ഉയർത്തി ഞാൻ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകും.
ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ ദേവീ സുരാസുരനമസ്കൃതാ । സുമദോഽപ്യഹിച്ഛത്രായാം ശത്രൂന്ഹത്വാ നൃപോഽഭവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദേവി — ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവൾ — അദൃശ്യയായി; സുമദനും അഹിച്ചത്രയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് രാജാവായി.
ഏഷ രാജാ സമര്ഥോഽപി ബലവാഹനസംയുതഃ । ന ഗ്രഹീഷ്യതി തേ വാഹം മഹാമായാസുശിക്ഷിതഃ
ഈ രാജാവ് ശക്തനും വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടിയവനുമാണെങ്കിലും, മഹാമായയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളതിനാൽ, നിന്റെ കുതിര പിടിക്കില്ല.
ശ്രുത്വാ പ്രാപ്തം പുരീ പാര്ശ്വേ ഹയമേധഹയോത്തമമ് । ത്വാം ച സര്വൈര്മഹാരാജൈഃ സേവിതാംഘ്രിം മഹാമതിമ്
യാഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമമായ കുതിര നഗരത്തിലെത്തിയെന്നും, മഹാരാജാക്കന്മാർക്കൊപ്പമുള്ള മഹാമതിയായ നീ അവിടെ ഉണ്ടെന്നും അറിഞ്ഞ്,
സര്വം ദാസ്യതി സര്വജ്ഞ രാജാ സുമദനാമധൃക് । അധുനാതന്മഹാരാജ രാമചംദ്ര പ്രതാപതഃ
സർവ്വം അറിയുന്ന രാജാവായ സുമദൻ നിനക്ക് എല്ലാം നൽകും; ഇപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ഇതെല്ലാം രാമചന്ദ്രന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വൃത്തം സമാകര്ണ്യ സുമദസ്യ മഹായശാഃ । സാധുസാധ്വിതി ചോവാച ജഹര്ഷ മതിമാന്ബലീ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: സുമദന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നടന്നത് കേട്ട്, മഹാപ്രശസ്തനും ധീരനും ബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് പറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു.