സുമതിരുവാച। ഹേമകൂടോ ഗിരിഃ പൂതഃ സര്വദേവോപശോഭിതഃ । തത്രാസ്തി തീര്ഥം വിമലമൃഷിവൃംദസുസേവിതമ്
സുമതി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ദേവന്മാരാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിശുദ്ധമായ ഹേമകൂടപർവതം ഉണ്ട്; അവിടെ നിർമ്മലവും, മഹർഷിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന തീർത്ഥവും ഉണ്ട്.
സുമദോ ഹി തപസ്തേപേ ഹതമാതൃപിതൃപ്രജഃ । അരിഭിഃ സര്വസാമംതൈര്ജഗാമ തപസേ ഹി തമ്
സുമദൻ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും മക്കളെയും നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി, എല്ലാ ശത്രുക്കളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആ സ്ഥലത്ത് പോയി കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
വര്ഷാണി ത്രീണി സപദാ ത്വേകേന മനസാ സ്മരന് । ജഗതാം മാതരം ദധ്യൌ നാസാഗ്രസ്തിമിതേക്ഷണഃ
മൂന്നു വർഷവും പാദം കൂടി, മനസ്സിൽ ഒരു ചലനവും കൂടാതെ, ലോകങ്ങളുടെ മാതാവിനെ ഓർത്ത്, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ദൃഷ്ടി ഉറപ്പിച്ച് ധ്യാനം ചെയ്തു.
വര്ഷാണി ത്രീണി ശുഷ്കാണാം പര്ണാനാം ഭക്ഷണം ചരന് । ചകാര പരമുഗ്രം സ തപഃ പരമദുശ്ചരമ്
മൂന്നു വർഷം, ഉണക്കിയ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം കഠിനവും ദുർസാധ്യവുമായ തപസ്സ് ആൾ ചെയ്തു.
അബ്ദാനി ത്രീണി സലിലേ ശീതകാലേ മമജ്ജ സഃ । ഗ്രീഷ്മേ ചചാര പംചാഗ്നീന്പ്രാവൃട്സു ജലദോന്മുഖഃ
മൂന്നു വർഷം, ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി ഇരുന്നു; വേനലിൽ അഞ്ചു അഗ്നികളിൽ തപസ്സും, മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങളെ നേരിട്ടുനിന്നും ചെയ്തു.
ത്രീണി വര്ഷാണി പവനം സംരുധ്യ സ്വാംതഗോചരമ് । ഭവാനീം സംസ്മരന്ധീരോ ന ച കിംചന പശ്യതി
മൂന്നു വർഷം, ശ്വാസം ഉള്ളിൽ അടക്കി, ഭവാനിയെ ഓർത്ത്, മറ്റൊന്നും കാണാതെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഇരുന്നു.
വര്ഷേ തു ദ്വാദശേഽതീതേ ദൃഷ്ട്വൈതത്പരമം തപഃ । വിഭാവ്യ മനസാതീവ ശക്രഃ പസ്പര്ധ തം ഭയാത്
പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഈ പരമമായ തപസ്സു കണ്ടു, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ഇന്ദ്രൻ ഭയപ്പെട്ടു, അവനോടൊപ്പം മത്സരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ആദിദേശ സകാമം തു പരിവാരപരീവൃതമ് । അപ്സരോഭിഃ സുസംയുക്തം ബ്രഹ്മേംദ്രാദിജയോദ്യതമ്
അവൻ, ആഗ്രഹത്തോടെ, അനുചരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മനോഹരമായ അപ്സരസുകളോടും, ബ്രഹ്മാവിനെയും ഇന്ദ്രനെയും ജയിക്കാൻ തയ്യാറായവരോടും ചേർന്ന്, കാമനെ ആജ്ഞാപിച്ചു.
ഗച്ഛ കാമസഖേ മഹ്യം പ്രിയമാചര മോഹന । സുമദസ്യ തപോവിഘ്നം സമാചര യഥാ ഭവേത്
പോവാ കാമന്റെ സുഹൃത്തെ, എനിക്ക് ഇഷ്ടമായതും മോഹിപ്പിക്കുന്നതും ചെയ്യുക; സുമദന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച് അത് ഭംഗം വരുത്തണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ മഹദ്വാക്യം തുരാസാഹഃ സ്വയംപ്രഭുഃ । ഉവാച വിശ്വവിജയേ പ്രൌഢഗര്വോ രഘൂദ്വഹ
ഇങ്ങനെ മഹത്തായ ആജ്ഞ കേട്ടു, തുരാസാഹൻ, സ്വയംപ്രഭുവായവൻ, സർവ്വവിജയത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കാമ ഉവാച। സ്വാമിന്കോഽസൌ ഹി സുമദഃ കിം തപഃ സ്വല്പകം പുനഃ । ബ്രഹ്മാദീനാം തപോഭംഗം കരോമ്യസ്യ തു കാ കഥാ
കാമൻ പറഞ്ഞു: സുമദൻ നിങ്ങളുടെ ദാസനല്ലേ? ഇത്ര ചെറുതായ തപസ്സിന് എന്താണ് വില? ഞാൻ ബ്രഹ്മാദിമാരുടെ തപസ്സും ഭംഗം വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്; അവനോടുള്ളത് പറയേണ്ടതില്ല.
മദ്ബാണബലനിര്ഭിന്നശ്ചംദ്രസ്താരാം ഗതഃ പുരാ । ത്വമപ്യഹല്യാം ഗതവാന്വിശ്വാമിത്രസ്തു മേനികാമ്
എന്റെ ബാണങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ, ചന്ദ്രൻ ഒരിക്കൽ നക്ഷത്രങ്ങളിലേക്കു പോയി; നീയും അഹല്യയിലേക്കു പോയി, വിശ്വാമിത്രൻ മേനകയിലേക്കും.
ചിംതാം മാ കുരു ദേവേംദ്ര സേവകേ മയി സംസ്ഥിതേ । ഏഷ ഗച്ഛാമി സുമദം ദേവാന്പാലയ മാരിഷ
ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സേവകനായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ചിന്ത വേണ്ട; ഞാൻ സുമദനെ സമീപിക്കും, ദേവന്മാരെ സംരക്ഷിക്കൂ, ശത്രുനാശകാ.
ഏവമുക്ത്വാ കാമദേവോ ഹേമകൂടം ഗിരിം യയൌ । വസംതേന യുതഃ സഖ്യാ തഥൈവാപ്സരസാംഗണൈഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കാമദേവൻ, വസന്തനെയും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തെയും കൂട്ടി, ഹേമകൂടപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
വസംതസ്തത്ര സകലാന്വൃക്ഷാന്പുഷ്പഫലൈര്യുതാന് । കോകിലാന്ഷട്പദശ്രേണ്യാ ഘുഷ്ടാനാശു ചകാര ഹ
അവിടെ വസന്തൻ എല്ലാ മരങ്ങളും പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ നിറച്ചു, കുയിലുകളും തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും കൂവലുകൾകൊണ്ട് ആകാശം മുഴുവനും നിറച്ചു.
വായുഃ സുശീതലോ വാതി ദക്ഷിണാം ദിശമാശ്രിതഃ । കൃതമാലാസരിത്തീര ലവംഗകുസുമാന്വിതഃ
ദക്ഷിണദിക്കിൽ നിന്ന്, കൃതമാലാനദീതീരത്ത്, ലവംഗപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ, സുഖമായ തണുത്ത കാറ്റ് വീശി.
ഏവംവിധേ വനേ വൃത്തേ രംഭാനാമാപ്സരോവരാ । സഖീഭിഃ സംവൃതാ തത്ര ജഗാമ സുമദാംതികമ്
അങ്ങനെ മനോഹരമായ വനത്തിൽ, അപ്സരസുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ രംഭ, സഖികൾ ചുറ്റി, അവിടെ സുമദന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
തത്രാരഭത ഗാനം സാ കിന്നരസ്വരശോഭനാ । മൃദംഗപണവാനേകവാദ്യഭേദവിശാരദാ
അവിടെ അവൾ ഗാനം തുടങ്ങുകയും, കിന്നരസ്വരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ശബ്ദത്തിൽ, മൃദംഗം, പണവം തുടങ്ങിയ പല വാദ്യങ്ങൾക്കു പാടുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിക്കുകയും ചെയ്തു.
തദ്ഗാനമാകര്ണ്യ നരാധിപോഽസൌ । വസംതമാലോക്യ മനോഹരം ച । തഥാന്യപുഷ്ടാരടിതം മനോരമം । ചകാര ചക്ഷുഃ പരിവര്തനം ബുധഃ
ആ ഗാനം കേട്ട്, രാജാവായവൻ വസന്തനെയും മനോഹരമായ കാഴ്ചകളും, മറ്റു പക്ഷികളുടെ രസകരമായ ശബ്ദങ്ങളും കണ്ടു, അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ ചലിപ്പിച്ചു.
തം പ്രബുദ്ധം നൃപം വീക്ഷ്യ കാമഃ പുഷ്പായുധസ്ത്വരന് । ചകാര സത്വരം സജ്യം ധനുസ്തത്പൃഷ്ഠതോഽനഘ
അവനെ ഉണർന്ന രാജാവിനെ കണ്ടു, പുഷ്പബാണം കൈവശമുള്ള കാമൻ, വേഗത്തിൽ വില്ല് ഒരുക്കി, അവന്റെ പിന്നിൽ നിന്നു, പാപരഹിതനേ.
ഏകാപ്സരാസ്തത്ര നൃപസ്യ പാദയോഃ । സംവാഹനം നര്തിതനേത്രപല്ലവാ । ചകാര ചാന്യാ തു കടാക്ഷമോക്ഷണം । ചകാര കാചിദ്ഭൃശമംഗചേഷ്ടിതമ്
അവിടെ, ഒരു അപ്സരസ്സ് രാജാവിന്റെ കാലുകൾ മൃദുവായി മസാജ് ചെയ്തു, അവളുടെ കണ്ണുകൾ കളിയോടെ നൃത്തം ചെയ്തതുപോലെ തിളങ്ങി; മറ്റൊരുത്തി കണ്മുന്നിൽ ചിരിച്ചുനോക്കി; മറ്റൊരുത്തി ആകർഷകമായ ചലനങ്ങളോടെ അവന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.
അപ്സരോഭിസ്തഥാകീര്ണഃ കാമവിഹ്വലമാനസഃ । ചിംതയാമാസ മതിമാഞ്ജിതേംദ്രിയശിരോമണിഃ
ഇങ്ങനെ അപ്സരസ്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആഗ്രഹം കൊണ്ട് മനസ്സ് അലഞ്ഞു, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഏതാ മേ തപസോ വിഘ്നകാരിണ്യോഽപ്സരസാം വരാഃ । ശക്രേണ പ്രേഷിതാഃ സര്വാഃ കരിഷ്യംതി യഥാതഥമ്
ഇവരൊക്കെയും അപ്സരസ്സുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായവരാണ്, എന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്താൻ ഇന്ദ്രൻ അയച്ചവരാണ്; അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ഇവർ ചെയ്യുമെന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.
ഇതി സംചിംത്യ സുതപാസ്താ ഉവാച വരാംഗനാഃ । കാ യൂയം കുത്ര സംസ്ഥാഃ കിം ഭവതീനാം ചികീര്ഷിതമ്
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ശേഷം, ആ തപസ്സുകാരൻ അവരോട് ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
അത്യദ്ഭുതം ജാതമഹോ യദ്ഭവത്യോഽക്ഷിഗോചരാഃ । യാസ്തപോഭിഃ സുദുഷ്പ്രാപ്യാസ്താ മേ തപസ ആഗതാഃ
എന്തൊരു അത്ഭുതം! വലിയ തപസ്സുകൊണ്ടും കാണാൻ പ്രയാസമുള്ള നിങ്ങൾ എന്റെ കാഴ്ചയിൽ എത്തിയത് എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമാണ്.
ശേഷ ഉവാച। ഇതി വാക്യം സമാകര്ണ്യ സുമദസ്യ തപോനിധേഃ । ജഗദുഃ കാമസേനാസ്തം രംഭാദ്യപ്സരസോ മുദാ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ തപസ്സിന്റെ നിധിയായ സുമദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, രംഭാദി അപ്സരസ്മാർ സന്തോഷത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വത്തപോഭിര്വയം കാംത പ്രാപ്താഃ സര്വവരാംഗനാഃ । താസാം യൌവനസര്വസ്വം ഭുംക്ഷ്വ ത്യജ തപഃഫലമ്
പ്രിയനേ, നിന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ഞങ്ങൾ ഈ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ എല്ലാം നിന്നെ തേടി എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ യൗവനം മുഴുവൻ അനുഭവിച്ച്, തപസ്സിന്റെ ഫലം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
ഇയം ഘൃതാചീ സുഭഗാ ചംപകാഭശരീരഭൃത് । കര്പൂരഗംധലലിതം ഭുനക്തു ത്വന്മുഖാമൃതമ്
ഇവൾ ഘൃതാചി, ഭാഗ്യശാലിയും ചമ്പകപ്പൂവുപോലെയുള്ള ദേഹവും കർപ്പൂരസൗരഭ്യവും ഉള്ളവളാണ്; അവളുടെ അധരാമൃതം നീ ആസ്വദിക്കട്ടെ.
ഏതാം മഹാഭാഗ സുശോഭിവിഭ്രമാം । മനോഹരാംഗീം ഘനപീനസത്കുചാമ് । കാംതോപഭുംക്ഷ്വാശു നിജോഗ്രപുണ്യതഃ । പ്രാപ്താം പുനസ്ത്വം ത്യജ ദുഃഖജാതമ്
മഹാഭാഗവാനേ, മനോഹരമായ ചലനങ്ങളുള്ള, ആകർഷകമായ അവയവങ്ങളുള്ള, നിറഞ്ഞ ഉറപ്പുള്ള കുരുക്കളുള്ള ഈ സ്ത്രീയെ, നിന്റെ ശക്തമായ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ലഭിച്ചവളെ, ഉടൻ ആസ്വദിക്കൂ; ഉണർന്ന ദു:ഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
മാമപ്യനര്ഘ്യാഭരണോപശോഭിതാം । മംദാരമാലാപരിശോഭിവക്ഷസമ് । നാനാരതാഖ്യാനവിചാരചംചുരാം । ദൃഢം യഥാ സ്യാത്പരിരംഭണം കുരു
അനർഘ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, മന്ദാരമാലയാൽ വക്ഷസ്സു അലങ്കരിച്ച്, വിവിധ കലകളിലും കഥകളിലും നിപുണയായ എന്നെയും, ഉറപ്പോടെ അണചേർത്ത് സ്നേഹിക്കൂ.