അഥാദിശന്മഹാരാജോ ജാംബവംതം കപീശ്വരമ് । രഘുനാഥസ്യ സേവായൈ കപിഷൂത്തമതേജസമ്
അതിനുശേഷം മഹാരാജാവ് കപീശ്വരനായ ജാംബവാനെ, കപികളിൽ ഉത്തമനും മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമായവനെ, രഘുനാഥന്റെ സേവനത്തിനായി ആജ്ഞാപിച്ചു.
അംഗദോ ഗവയോ മൈംദസ്തഥാ ദധിമുഖഃ കപിഃ । സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗാധീശഃ ശതവല്യക്ഷികൌ കപീ
അംഗദൻ, ഗവയൻ, മൈന്ദൻ, ദധിമുഖൻ എന്ന കപി, കപികളുടേയും രാജാവായ സുഗ്രീവൻ, ശതവലി, അക്ഷികൻ എന്ന കപികൾ—
നീലോ നലോ മനോവേഗോഽധിഗംതാ വാനരാംഗജഃ । ഇത്യേവമാദയോ യൂയം സജ്ജീഭൂതാ ഭവംതു ഭോഃ
നീലൻ, നളൻ, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്നവൻ, കപിയുടെ പുത്രൻ—ഇങ്ങനെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും തയ്യാറായിരിക്കണം, ധീരന്മാരേ.
സര്വൈര്ഗജൈഃ സദശ്വൈശ്ച തപ്തഹാടകഭൂഷണൈഃ । കവചൈഃ സശിരസ്ത്രാണൈര്ഭൂഷിതായാം തു സത്വരാഃ
എല്ലാ ആനകളും കുതിരകളും കത്തിയൊളിക്കുന്ന പൊൻഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, കാവചവും തലശ്ശിരസ്രാണവും ധരിച്ചും, നിങ്ങൾ വേഗത്തിൽ തയ്യാറാവണം.
ശേഷ ഉവാച। സുമംത്രമാഹൂയ സുമംത്രിണം തദാ ജഗാദ രാമോ ബലവീര്യശോഭനഃ । അമാത്യമൌലേ വദ കേഽത്ര യോജ്യാ നരാ ഹയം പാലയിതും സമര്ഥാഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ബലവീര്യശാലിയായ രാമൻ, സുമന്ത്രനെ വിളിച്ചു, 'മന്ത്രിമാരിൽ പ്രധാനനായവനേ, ഇവിടെ ആരാണ് കുതിരയെ കാവൽനിൽക്കാൻ യോഗ്യരും കഴിവുള്ളവരുമെന്ന് പറയൂ' എന്നു ചോദിച്ചു.
തദുക്തമേവമാകര്ണ്യ ജഗാദ പരവീരഹാ । ഹയസ്യ രക്ഷണേ യോഗ്യാന്ബലിനോഽത്ര നരാധിപാന്
അവന്റെ ആജ്ഞ ഈ വിധം കേട്ടു, ശത്രുവിനെ ജയിക്കുന്നവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയുള്ള ശക്തിയുള്ള മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരാണ് കുതിരയെ കാവൽനിൽക്കാൻ യോഗ്യർ.'
രഘുനാഥ ശൃണുഷ്വൈതാന്നവവീരാന്സുസംഹിതാന് । ധനുര്ധരാന്മഹാവിദ്യാന്സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകോവിദാന്
രഘുനാഥാ, ഈ പുതുമുഖ വീരന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ; ഇവർ വില്ലിന്റെ വിദഗ്ധരും, മഹത്തായ വിജ്ഞാനമുള്ളവരും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും അസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്.
പ്രതാപാഗ്ര്യം നീലരത്നം തഥാ ലക്ഷ്മീനിധിം നൃപമ് । രിപുതാപം ചോഗ്രഹയം തഥാ ശസ്ത്രവിദം നൃപമ്
വീര്യത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ള രാജാവും, പുരുഷന്മാരിൽ നീലരത്നംപോലെയും, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ നിധിയായവനും, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനും, യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരനും, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ഒരാളുണ്ട്.
രാജന്യോഽസൌ നീലരത്നോ മഹാവീരോ രഥാഗ്രണീഃ । സ ഏവ ലക്ഷം രക്ഷേത ലക്ഷം യുധ്യേത നിര്ഭയഃ
ആ രാജകുമാരൻ, നീലരത്നംപോലെയുള്ളവൻ, മഹാവീരനും രഥസേനയുടെ നേതാവുമാണ്; അവൻ താനേ ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും, ഭയമില്ലാതെ അതിനൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാനും കഴിവുള്ളവനാണ്.
അക്ഷൌഹിണീഭിര്ദശഭിര്യാതു വാഹസ്യ രക്ഷണേ । ദംശിതൈസ്സ ശിരസ്ത്രാണൈര്മമ ബാഹുഭിരുദ്ധതൈഃ
അവൻ പത്തു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമായി കുതിരയെ കാത്തു രക്ഷിക്കാൻ പോവട്ടെ; ശിരസ്ത്രാണം ധരിച്ച, എന്റെ പേരിൽ കരുത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയ യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം.
പ്രതാപാഗ്ര്യോ യോ ഹ്യയം ച രിപുഗര്വമശാതയത് । സവ്യാപസവ്യബാണാനാം മോക്താ സര്വാസ്ത്രവിത്തമഃ
ഇവൻ, വീര്യത്തിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവനും, ശത്രുക്കളുടെ അഹങ്കാരം തകർത്തവനും, എല്ലാ അസ്ത്രവിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ഇടതും വലതും കൈകൊണ്ട് അമ്പുകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നവനുമാണ്.
ഏഷോഽക്ഷൌഹിണിവിംശത്യാ യാതു യജ്ഞഹയാവനേ । സന്നദ്ധോ രിപുനാശായ യുവാകോ ദംഡദംഡഭൃത്
ഈ യുവാവും ശക്തനായ ദണ്ഡധാരിയും, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ കാവചം ധരിച്ചവനും, ഇരുപത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമായി യജ്ഞകുതിരയോടൊപ്പം പോവട്ടെ.
തഥാ ലക്ഷ്മീനിധിസ്ത്വേഷ യാതു രാജന്യസത്തമഃ । യസ്തപോഭിഃ ശതധൃതിം പ്രസാദ്യാസ്ത്രാണി ചാഭ്യസത്
ഇങ്ങനെ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ നിധിയായ ഈ ഉത്തമരാജാവും, തപസ്സിലൂടെ ധൈര്യശാലിയെ പ്രസാദിപ്പിച്ചവനും, ആയുധവിദ്യയിൽ പരിശീലനം നേടിയവനും, പുറപ്പെടട്ടെ.
ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പാശുപത്യാസ്ത്രം ഗാരുഡം നാഗസംജ്ഞിതമ് । മായൂരം നാകുലം രൌദ്രം വൈഷ്ണവം മേഘസംജ്ഞിതമ്
അവൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം, പാശുപതാസ്ത്രം, ഗാരുഡാസ്ത്രം, നാഗാസ്ത്രം, മയൂരാസ്ത്രം, നക്കുലാസ്ത്രം, രൗദ്രാസ്ത്രം, വൈഷ്ണവാസ്ത്രം, മേഘാസ്ത്രം എന്നിവയും കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്നു.
വജ്രം പാര്വതസംജ്ഞം ച തഥാ വായവ്യസംജ്ഞിതമ് । ഇത്യാദികാനാമസ്ത്രാണാം സംപ്രയോഗവിസര്ഗവിത്
വജ്രാസ്ത്രം, പർവതാസ്ത്രം, വായവ്യാസ്ത്രം എന്നിവയും തുടങ്ങി, ഇത്തരത്തിലുള്ള എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ അവൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്.
സ ഏഷ നിജസൈന്യാനാമക്ഷൌഹിണ്യൈകയാ യുതഃ । പ്രയാതു ശൂരമുകുടഃ സര്വവൈരിപ്രഭംജനഃ
അവൻ, വീരന്മാരിൽ മുടിയണിഞ്ഞവനും എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും തകർക്കുന്നവനും, തന്റെ സ്വന്തം സൈന്യത്തിലെ ഒരു അക്ഷൗഹിണിയുമായി പുറപ്പെടട്ടെ.
രിപുതാപോഽയമേവാദ്യ ഗച്ഛത്വഗ്ര്യോ ധനുര്ഭൃതാമ് । സര്വശസ്ത്രാസ്ത്രകുശലോ രിപുവംശദവാനലഃ
ഇവൻ, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനും ഇന്ന് വില്ലാളികളിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവനും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും അസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ശത്രുവംശത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയുമാണ്; അവൻ പുറപ്പെടട്ടെ.
ഗച്ഛതാത്സേനയാ ബഹ്വ്യാ ചതുരംഗസമേതയാ । ശത്രുഘ്നാജ്ഞാം ശിരസ്യേതേ ദധത്വദ്യ ബലോത്കടാഃ
വലിയ സേനയും നാലു വിഭാഗങ്ങളോടെ today ശക്തന്മാർ ശത്രുഘ്നന്റെ ആജ്ഞ തലയിൽ വച്ച് പുറപ്പെടട്ടെ.
ഉഗ്രാശ്വോഽപി മഹാരാജാ തഥാ ശസ്ത്രവിദേഷ ച । സര്വേ യാംതു സുസംനദ്ധാസ്തവ വാഹസ്യ പാലകാഃ
ഉഗ്രാശ്വൻ എന്ന മഹാരാജാവും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, നിന്റെ കുതിരയെ കാത്ത് കാവൽ നിൽക്കുന്ന എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും പൂർണ്ണായുധധാരികളായി അങ്ങനെ പുറപ്പെടട്ടെ.
ഇതി ഭാഷിതമാകര്ണ്യ മംത്രിണഃ പ്രജഹര്ഷ ച । ആജ്ഞാപയാമാസ ച താന്സുമംത്രകഥിതാന്ഭടാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ടു മന്ത്രിമാർ സന്തോഷിച്ചു; സുമന്ത്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ യോദ്ധാക്കളെ അവർ ആജ്ഞാപിച്ചു.
തേഽനുജ്ഞാം രഘുനാഥസ്യ പ്രാപ്യ മോദം പ്രപേദിരേ । ചിരകാലം സാംപരായം വാംച്ഛംതോ യുദ്ധദുര്മദാഃ
രഘുനാഥന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച അവർ, യുദ്ധത്തിനായി ദീർഘകാലം ആഗ്രഹിച്ചവരും, അത്യന്തം ആവേശത്തോടെ സന്തോഷിച്ചു.
സന്നദ്ധാഃ കവചാദ്യൈശ്ച തഥാ ശസ്ത്രാസ്ത്രവര്തനൈഃ । യയുഃ ശത്രുഘ്നസംവാസം സീതാപതി പ്രണോദിതാഃ
കവചം മുതലായവയും ആയുധങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, സീതാപതിയുടെ പ്രേരണയോടെ അവർ ശത്രുഘ്നന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
ശേഷ ഉവാച। അഥോക്ത ഋഷിണാ രാമോ വിധിനാ പൂജയത്ക്രമാത് । ആചാര്യാദീനൃഷീന്സര്വാന്യഥോക്തവരദക്ഷിണൈഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, ഋഷി നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം, രാമൻ ആചാര്യന്മാരെയും എല്ലാ ഋഷിമാരെയും നിർദ്ദേശിച്ച ദാനങ്ങളോടും ബഹുമാനങ്ങളോടും കൂടി ആദരിച്ചു.
ആചാര്യായ ദദൌ രാമോ ഹസ്തിനം ഷഷ്ടിഹായനമ് । ഹയമേകം മനോവേഗം രത്നമാലാവിഭൂഷിതമ്
രാമൻ തന്റെ ഗുരുവിന് അറുപത് വയസ്സുള്ള ഒരു ആനയും, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ഒരു കുതിരയും, രത്നമാലകൾ അണിയിച്ചും സമ്മാനിച്ചു.
പൌരടം രഥമേകം ച മണിരത്നവിഭൂഷിതമ് । ചതുര്ഭിര്വാജിഭിര്യുക്തം സര്വോപസ്കരസംയുതമ്
നഗരത്തിലെ രഥം, രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. നാലു കുതിരകള് ചേര്ത്തിരിക്കുന്നു, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും അതില് ഉണ്ട്.
മണിലക്ഷം തു പ്രത്യക്ഷം മുക്താഫലതുലാശതമ് । വിദ്രുമസ്യ തുലാനാം തു സഹസ്രം സ്ഫുടതേജസാമ്
ഒരു ലക്ഷം രത്നങ്ങള്, നൂറ് തൂക്കുമുറികള് മുത്ത് ഫലങ്ങള്, ആയിരം തൂക്കുമുറികള് പ്രകാശമുള്ള പവഴുകള്.
ഗ്രാമമേകം സുസംപന്നം നാനാജനസമാകുലമ് । വിചിത്രസസ്യനിഷ്പന്നം വിവിധൈര്മംദിരൈര്വൃതമ്
ഒരു സമൃദ്ധമായ ഗ്രാമം, പലവിധ ജനങ്ങള് നിറഞ്ഞത്, വിവിധ വിളകള് വിളഞ്ഞത്, പലതരം ഭവനങ്ങള് ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണേഽപി തഥൈവാദാദ്ധോത്രേഽപ്യധ്വര്യവേ ദദൌ । ഋത്വിഗ്ഭ്യോ ഭൂരിശോ ദത്ത്വാ പ്രണനാമ രഘൂത്തമഃ
അവന് ബ്രാഹ്മണനും ഹോത്രുവിനും അഥ്വര്യുവിനും അങ്ങനെ തന്നു; യജ്ഞത്തില് പങ്കെടുത്ത ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ധാരാളം സമ്മാനങ്ങള് നല്കി, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന് നമസ്കരിച്ചു.
സര്വേ തേ വിവിധാ വാഗ്ഭിരാശീര്ഭിരഭിപൂജിതാഃ । ചിരംജീവ മഹാരാജ രാമചന്ദ്ര രഘൂദ്വഹ
അവരെല്ലാവരും വിവിധ വാക്കുകളും അനുഗ്രഹങ്ങളും നല്കി ആദരിച്ചു: 'ദീര്ഘായുസ് നല്കട്ടെ മഹാരാജാ രാമചന്ദ്രാ, രഘുവംശത്തിന്റെ മഹത്വം.' എന്നു പറഞ്ഞു.
കന്യാദാനം ഭൂമിദാനം ഗജദാനം തഥൈവ ച । അശ്വദാനം സ്വര്ണദാനം തിലദാനം സമൌക്തികമ്
മകളുടെ വിവാഹം, ഭൂമിയുടെ ദാനം, ആനയുടെ ദാനം, അങ്ങനെ കുതിരയുടെ ദാനം, പൊന്നിന്റെ ദാനം, എള്ളിന്റെ ദാനം, മുത്തിന്റെ ദാനം.