കൃപാം കുരു മഹാദേവ ശരണാഗതവത്സല । ദുഷ്ടദൈത്യവധാര്ഥം ത്വം സമുദ്യോഗം വിധേഹി ഭോഃ
കരുണ കാണിക്കേണമേ മഹാദേവാ, അഭയം തേടുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ദുഷ്ടനായ അസുരനെ നശിപ്പിക്കാനായി നീ ശ്രമിക്കണം.
സോഽപി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദൈന്യശോകസമന്വിതമ് । ത്രിദശൈഃ സഹിതൈഃ സര്വൈരാജഗാമ ഹരേഃ പദമ്
അവനും ആ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവന്മാരൊപ്പമുള്ളവരോടൊപ്പം ഹരിയുടെ സന്നിധിയിലേക്ക് എത്തി.
തുഷ്ടുവുര്മുനയഃ സര്വേ സസുരോരഗകിന്നരാഃ । ജയ മാധവ ദേവേശ ജയ ഭക്തജനാര്തിഹന്
മുനികളും ദേവന്മാരും, പാമ്പുകളും കിന്നരന്മാരും ഒരുമിച്ച് പാടിച്ചു: 'വിജയം മാധവനേ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, ഭക്തജനങ്ങളുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവനേ, വിജയിക്കേണമേ.'
വിലോകയ മഹാദേവ ലോകയസ്വ സ്വസേവകാന് । ഇത്യുച്ചൈര്ജഗദുഃ സര്വേ ദേവാഃ ശര്വപുരോഗമാഃ
മഹാദേവാ, നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരെ നോക്കൂ, അവരെ ശ്രദ്ധിക്കൂ എന്ന് ശിവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്തമാകര്ണ്യ സുരാധിനാഥോ ദൃഷ്ട്വാ സുരാര്തിം പരിചിംത്യ വിഷ്ണുഃ । ജഗാദ ദേവാഞ്ജലദോച്ചയാ ഗിരാ ദുഃഖം തു തേഷാം പ്രശമം നയന്നിവ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, ദേവന്മാരുടെ distress കണ്ടു, വിഷ്ണു ആ ദുഃഖം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ഇടിമുഴക്കമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ദേവന്മാരോട് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ഭോ ബ്രഹ്മശര്വേംദ്ര പുരോഗമാമരാഃ ശൃണ്വംതു വാചം ഭവതാം ഹിതേരതാമ് । ജാനേ ദശഗ്രീവകൃതം ഭയം വസ്തന്നാശയാമ്യദ്യ കൃതാവതാരഃ
ബ്രഹ്മാവേ, ശിവനേ, ഇന്ദ്രനേ, മറ്റു ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ദശഗ്രീവൻ ഉണ്ടാക്കിയ ഭയം എനിക്കറിയാം; അതിനെ ഇന്ന് ഞാൻ നശിപ്പിക്കും, ഇതിന് വേണ്ടി തന്നെ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പുരീ ത്വയോധ്യാ രവിവംശജാതൈര്നൃപൈര്മഹാദാനമഖാദിസത്ക്രിയൈഃ । പ്രപാലിതാ ഭൂതലമംഡനീയാ വിരാജതേ രാജതഭൂമിഭാഗൈഃ
രവിവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ച അയോധ്യ നഗരം, മഹാദാനങ്ങളും യാഗങ്ങളും നല്ല പ്രവൃത്തികളും കൊണ്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ ഭൂമിഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ നഗരം ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
തസ്യാം ദശരഥോ രാജാ നിരപത്യഃ ശ്രിയാന്വിതഃ । പാലയത്യധുനാ രാജ്യം ദിക്ചക്രജയവാന്വിഭുഃ
അവിടെ, ദശരഥൻ എന്ന രാജാവ്, സന്താനമില്ലാത്തവനും സമൃദ്ധിയോടെ, ഇപ്പോൾ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു; എല്ലാ ദിക്കിലും ജയിച്ച ശക്തനായ ഭൂപതിയാണ് അവൻ.
സ തു വംദ്യാദൃഷ്യശൃംഗാത്പ്രാര്ഥിതാത്പുത്രകാമ്യയാ । പുത്രേഷ്ട്യാം വിധിനാ യജ്വാ മഹാബലസമന്വിതഃ
അവൻ പുത്രസന്താനത്തിനായി ഋശ്യശൃംഗമുനിയുടെ പ്രേരണയോടെ, വിധിപ്രകാരം പുത്രകാമേഷ്ടി യാഗം നടത്തി, വലിയ ശക്തി ലഭിച്ചു.
തതോഽഹം പ്രാര്ഥിതഃ പൂര്വം തപസാ തേന ഭോഃ സുരാഃ । പത്നീഷു തിസൃഷു പ്രീത്യാ ചതുര്ധാപി ഭവത്കൃതേ
അപ്പോൾ, ദേവന്മാരേ, അവന്റെ തപസ്സിന് പ്രതികരിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് പ്രാർത്ഥിക്കപ്പെട്ടു; അവന്റെ മൂന്ന് ഭാര്യമാരോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നാണ്, നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഞാൻ നാലായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നത്.
രാമ ലക്ഷ്മണ ശത്രുഘ്ന ഭരതാഖ്യാ സമന്വിതഃ । കര്താസ്മി രാവണോദ്ധാരം സമൂല ബലവാഹനമ്
രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ശത്രുഘ്നൻ, ഭാരതൻ എന്നിങ്ങനെ ഞാൻ, രാവണനും അവന്റെ സൈന്യവും പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കും.
ഭവംതോഽപി സ്വകൈരംശൈരവതീര്യ ചരംത്വിഹ । ഋക്ഷവാനരരൂപേണ സര്വത്ര പൃഥിവീതലേ
നിങ്ങളും നിങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളാൽ ഭൂമിയിൽ കരടികളും വാനരന്മാരും ആയി അവതരിച്ച് എല്ലായിടത്തും പ്രവർത്തിക്കണം.
ഇത്യുക്ത്വാ വിരരാമാശു നഭസീരിതവാങ്മുനേ । ദേവാഃ ശ്രുത്വാ മഹദ്വാക്യം സര്വേ സംഹൃഷ്ടമാനസാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ മിണ്ടൽ നിർത്തി; അവന്റെ വാക്കുകൾ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. ഈ മഹത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മനസ്സ് സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.
തേ ചക്രുര്ഗദിതം യാദൃഗ്ദേവദേവേന ധീമതാ । സ്വൈഃസ്വൈരംശൈര്മഹീ പൂര്ണാ ഋക്ഷവാനരരൂപിഭിഃ
ദേവദേവന്റെ ജ്ഞാനമുള്ള വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച് അവർ ചെയ്തുവന്നു; അവരുടെ ഭാഗങ്ങൾ കരടികളും വാനരന്മാരും ആയി ഭൂമി നിറഞ്ഞു.
യോഽസൌ വിഷ്ണുര്മഹാദേവോ ദേവാനാം ദുഃഖനാശകഃ । സത്വമേവ മഹാരാജ ഭഗവാന്കൃതവിഗ്രഹഃ
ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന വിഷ്ണുവും മഹാദേവനും ഭഗവാനായി രൂപം ധരിച്ചവനാണ്.
ഭരതോഽയം ലക്ഷ്മണശ്ച ശത്രുഘ്നശ്ച മഹാമതേ । താവകാംശാദ്ദശഗ്രീവോ ജനിതശ്ച സുരാര്ദ്ദനഃ
ഇവരാണ് ഭാരതൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ശത്രുഘ്നൻ, മഹാമതിയുള്ളവനേ; ദശഗ്രീവൻ, ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചവൻ, നിങ്ങളുടെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
പൂര്വവൈരാനുബംധേന ജാനകീം ഹൃതവാന്പുനഃ । സ ത്വയാ നിഹതോ ദൈത്യോ ബ്രഹ്മരാക്ഷസജാതിമാന്
പഴയ വൈരത്തിന്റെ ഫലമായി അവൻ വീണ്ടും സീതയെ അപഹരിച്ചു; ബ്രഹ്മരാക്ഷസ വംശത്തിൽ പെട്ട ആ ദാനവനെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
പുലസ്ത്യപുത്രോ ദൈത്യേംദ്ര സര്വലോകൈകകംടകഃ । പാതിതഃ പൃഥിവീ സര്വാ സുഖമാപമഹേശ്വര
പുലസ്ത്യന്റെ മകനായ ദാനവരാജാവും എല്ലാ ലോകത്തിന്റെയും ശല്യമായവനും വീണു; മഹേശ്വരാ, ഭൂമി മുഴുവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാനാം സുഖം ത്വദ്യ മുനീനാം താപസം ബലമ് । ശിവാനി സര്വതീര്ഥാനി സര്വേ യജ്ഞാഃ സുസംഹിതാഃ
ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണരുടെ സന്തോഷവും, മുനികളുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും, എല്ലാ തിരുത്തുകളുടെയും മംഗളവും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സാന്നിധ്യവുമാണ്.
ത്വയി രാജ്ഞി ജഗത്സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് । സുഖം പ്രപേദേ വിശ്വാത്മഞ്ജഗദ്യോനേ നരോത്തമ
നിന്റെ ഭരണത്തിൽ, മഹാരാജാവേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ ലോകം മുഴുവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവും സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയും ആയവനേ.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യത്പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാനഘ । ഉത്പത്തിശ്ച വിപത്തിശ്ച മയാ മത്യനുസാരതഃ
നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു, പാപരഹിതനേ. ജനനവും നാശവും, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ എങ്ങനെയാണെന്നതും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ഇത്ഥം നിശമ്യ ദിതിജേംദ്ര കുലാനുകാരിവാര്താം മഹാപുരുഷ ഈശ്വരഈശിതാ ച । സംരുദ്ധബാഷ്പഗലദശ്രുമുഖാരവിംദോ ഭൂമൌ പപാത സദസി പ്രഥിതപ്രഭാവഃ
അസുരരാജാവിന്റെ വംശചരിത്രവും മഹാപുരുഷന്റെ മഹത്വവും കേട്ടപ്പോൾ, തന്റെ മഹത്വം അറിയപ്പെടുന്നവൻ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, നിയന്ത്രിതമായ ദുഃഖത്തിൽ, സഭയിൽ നിലത്തു വീണു.
ശേഷ ഉവാച। വാത്സ്യായനമുനിശ്രേഷ്ഠ കഥാ പാപപ്രണാശിനീ । ബ്രഹ്മണ്യദേവദേവസ്യ സര്വധര്മൈകരക്ഷിതുഃ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: വാത്സ്യായനമുനിശ്രേഷ്ഠനേ, പാപം നീക്കുന്ന ഈ കഥ സകലധർമ്മങ്ങൾക്കും രക്ഷകനായ ദേവദേവന്റെ കഥയാണു.
രാജാനം മൂര്ച്ഛിതം ദൃഷ്ട്വാ കുംഭജന്മാ തപോനിധിഃ । ശനൈഃശനൈഃ കരേണാശു പസ്പര്ശാശ്രു ജഗാദ ച
രാജാവിനെ അന്ധനായത് കണ്ടു, കുമ്പത്തിൽ ജനിച്ച തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ മുനി, പതിയെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ സംസാരിച്ചു.
ഭോ രാമാശ്വസിഹി ക്ഷിപ്രം കിമര്ഥമവസീദസി । ഭവാന്ദൈത്യകുലച്ഛേത്താ മഹാവിഷ്ണുഃ സനാതനഃ
രാമാ, ഉടൻ മനസ്സുറപ്പിക്കൂ! എന്തിനാണ് നീ വിഷണ്ണനായിരിക്കുന്നത്? നീ ദൈത്യവംശത്തെ നശിപ്പിച്ച, ശാശ്വതനായ മഹാവിഷ്ണുവാണ്.
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവച്ചൈവ ജഗത്സ്ഥാസ്നു ചരിഷ്ണു ച । ത്വദൃതേ നാസ്തി സംചാരീ കിമര്ഥമിഹ മൂര്ച്ഛിതഃ
ഭൂതകാലവും ഭാവിയും ഇപ്പോഴുള്ളതും, നിലനിൽക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായ ലോകം — നിന്നെ ഒഴികെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ആരുമില്ല. നീ ഇവിടെ അന്ധനായത് എന്തിനാണ്?
ശ്രുത്വാ വാക്യം മഹാരാജഃ കുംഭജന്മസമീരിതമ് । ഉത്തസ്ഥൌ വിഗലന്നേത്ര ബാഷ്പപൂരിതസന്മുഖഃ
കുമ്പത്തിൽ ജനിച്ച മുനി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, മുഖം കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റു.
ഉവാച ദീനദീനം ച വിസ്പഷ്ടാക്ഷരവിസ്തരമ് । ത്രപാഭര നമന്മൂര്തിര്ബ്രഹ്മദ്രോഹപരാങ്മുഖഃ
അവൻ ദുർബലമായ, ദു:ഖഭരിതമായ ശബ്ദത്തിൽ, വ്യക്തമായ വാക്കുകളിൽ, ലജ്ജയിൽ തലകുനിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് മാറിനിന്ന് സംസാരിച്ചു.
ശ്രീരാമ ഉവാച। അഹോ മേ പശ്യതാ ജ്ഞാനം വിമൂഢസ്യ ദുരാത്മനഃ । യദ്ബ്രാഹ്മണകുലേ രൂഢം ഹതവാന്കാമലോലുപഃ
ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, എന്റെ ജ്ഞാനം കാണൂ — എത്ര വലിയ മോഷ്ടാവും ദുഷ്ടനുമാണ് ഞാൻ! ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഞാൻ കൊല്ലപണി നടത്തി.
മഹിലാര്ഥേ ത്വഹം വിപ്രം വേദശാസ്ത്രവിവേകവാന് । ഹതവാന്വാഡവകുലം ബുദ്ധിഹീനോതി ദുര്മതിഃ
ഒരു സ്ത്രീക്കായി, വേദശാസ്ത്രത്തിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ഞാൻ കൊന്നു; ബുദ്ധിയില്ലാതെ, വാഡവകുലത്തെയും ഞാൻ നശിപ്പിച്ചു.