തസ്മിന്ബംധവിനിര്മുക്താഃ പ്രാപ്നുവന്തി സുഖം പദമ് । തത്പ്രാപ്യ ന നിവര്തംതേ തസ്മാന്മോക്ഷ ഉദാഹൃതഃ
അവ ബന്ധനത്തിൽ നിന്നു മോചിതരായവർ ആനന്ദസമ്പന്നമായ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്. ആ അവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ പിന്നെ തിരികെ വരാറില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ മോക്ഷം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
മോക്ഷം പരം പദം ദിവ്യമമൃതം വിഷ്ണുമംദിരമ് । അക്ഷരം പരമം ധാമ വൈകുണ്ഠം ശാശ്വതം പദമ്
മോക്ഷം അത്യുന്നതവും ദിവ്യവും അമരത്വമുള്ളതും വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലവുമാണ്. അതു നശിക്കാത്തതും പരമമായതും വൈകുണ്ഠം എന്ന ശാശ്വതമായ സ്ഥലവുമാണ്.
നിത്യഞ്ച പരമം വ്യോമ സര്വോത്കൃഷ്ടം സനാതനമ് । പര്യ്യായവാചകാന്യസ്യ പരധാമ്നോച്യുതസ്യ ച । തസ്യ ത്രിപാദ്വിഭൂതേസ്തു രൂപം വക്ഷ്യാമി വിസ്തരാത്
അത് ശാശ്വതവും പരമമായ ആകാശവുമാണ്, ഏറ്റവും ഉന്നതവും അനാദിയുമായതും. അച്യുതന്റെ പരമധാമത്തിനുള്ള മറ്റു പേരുകളാണവ. ആ ത്രിപാദ്വിഭൂതിയുടെ രൂപം ഞാൻ വിശദമായി പറയാം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ത്രിപാദ്വിഭൂതികഥനംനാമ സപ്തവിംശത്യധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിൽ, അമ്പതിനായിരത്തയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, ഉമയും മഹേശ്വരനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ, ത്രിപാദ്വിഭൂതിയുടെ വിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറിരുപത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച- ഹിരണ്യക ഹിരണ്യാക്ഷൌ കാശ്യപേയൌ മഹാബലൌ । ദിതിപുത്രൌ മഹാവീര്യ്യൌ സര്വ്വദൈത്യപതീ ഉഭൌ
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹിരണ്യാക്ഷാ, ഹിരണ്യകശിപു, കശ്യപന്റെ മക്കളും ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരും മഹാബലശാലികളും, എല്ലാ ദൈത്യരുടെയും പ്രധാനികളും ഇരുവരും.
നാമ്നാ തൌ ജയവിജയൌ ശ്വേതദ്വീപേ ഹരിം ഗതൌ । തസ്മിന്പ്രവിഷ്ടയോഗീന്ദ്രാന്സനകാദീന്മഹാബലൌ
ജയയും വിജയയും എന്ന പേരിൽ അവർ ശ്വേതദ്വീപിൽ ഹരിയെ കാണാൻ പോയി. അവിടെ, മഹാബലശാലികളായ അവർ, ഹരിയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന സനകാദിമഹർഷിമാരെ തടഞ്ഞു.
വാരയാമാസതുര്ദേവി ഹരിസംദര്ശനോത്സുകാന് । തൈഃ പ്രശപ്തൌ മഹാവീര്യ്യൌ ദ്വാരപാലൌ സുരോത്തമൌ
ദേവി, ഹരിയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന മഹർഷിമാരെ ആ രണ്ടു ഉത്തമദ്വാരപാലകരും ശക്തിയുള്ളവരും തടഞ്ഞു, അതിനാൽ അവർ ശാപം ലഭിച്ചു.
സനകാദയ ഊചുഃ- ഉത്സൃജ്യ തത്പൃഥിവ്യാം ച യാതൌ ദേവസ്യ കിംകരൌ । രുദ്ര ഉവാച- ഇതി ശാപം തയോര്ദത്ത്വാ തത്ര തസ്ഥുര്മുനീശ്വരാഃ
സനകാദിമഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: അതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ദേവന്റെ സേവകരായി ജനിച്ചു. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ശാപം നൽകിയ ശേഷം മഹർഷിമാർ അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
ദേവസ്തമര്ഥം ജ്ഞാത്വാ ച താനാഹൂയ ച താവപി
ദേവൻ ആ കാര്യം മനസ്സിലാക്കി, അവരെയും ആ ഇരുവരെയും വിളിച്ചു.
തൌ ചോത്ഥായാബ്രവീത്തത്ര ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ । ഭഗവാനുവാച- കൃതവംതൌ മഹാവീര്യ്യാവപരാധം മഹാത്മനാമ്
അവിടെ, ആ ഇരുവരെയും ഉണർത്തി, ഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: മഹാബലശാലികളായ നിങ്ങൾ മഹാത്മാക്കളോടു തെറ്റ് ചെയ്തു.
നാതിക്രമണീയമിദം ഭവദ്ഭ്യാം ദ്വാരപാലകൌ । ദാസത്വം സപ്തജന്മാനി യുവാം ഭക്തൌ മമാനഘൌ
ഇത് നിങ്ങൾ ഇരുവരും മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല, ദ്വാരപാലകരേ. ഏഴു ജന്മങ്ങൾ നിങ്ങൾ എന്റെ നിർമലഭക്തരായി ദാസത്വത്തിൽ കഴിയേണ്ടിവരും.
അമിത്രതസ്തഥാ ത്രീണി ജന്മാനി ഭജതോഽപി വാ । രുദ്ര ഉവാച- ഇത്യുക്തൌ തൌ മഹാവീര്യ്യാവബ്രൂതാം പരമേശ്വരമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ശത്രുക്കളായി മൂന്നു ജന്മങ്ങൾ, എന്നെ ഭജിച്ചാലും. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മഹാബലശാലികൾ പരമേശ്വരനോടു പറഞ്ഞു.
ജയവിജയാവൂചതുഃ । ചിരകാലം മഹീം ഗംതും ന സമര്ഥൌ സ്വ മാനദ । തസ്മാദ്വൈരായ ജന്മാനി വിദ്ധി വാം ച വ്രജാവഹേ
ജയയും വിജയയും പറഞ്ഞു: ദീർഘകാലം ഭൂമിയിൽ കഴിയാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയില്ല, മഹത്വം നൽകുന്നവനേ. അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളായി ജനിക്കുമെന്ന് അറിയുക, ഞങ്ങൾ പോകട്ടെ.
ദേവത്വ യൈവ നിഹതോ പ്രാപ്സ്യാവോ ഭവദംതികമ് । രുദ്ര ഉവാച- ഇത്യുക്ത്വാ ദ്വാരപാലൌ തൌ പൂര്വം ജാതൌ മഹാബലൌ
ദൈവത്താൽ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കും. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാബലശാലികളായ ദ്വാരപാലകർ ആദ്യം വീണ്ടും ജനിച്ചു.
കശ്യപസ്യ മഹാവീര്യ്യൌ ദിതിഗര്ഭേ മഹാസുരൌ । ഹിരണ്യകശിപുര്ജ്യേഷ്ഠോ ഹിരണ്യാക്ഷഃ കനിഷ്ഠകഃ
കശ്യപന്റെ മഹാബലശാലികളായ ആ ഇരുവരും ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ മഹാസുരന്മാരായി ജനിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപു മൂത്തവനും, ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഇളയവനും.
ഉഭൌ തൌ ലോകവിഖ്യാതൌ മഹാവീര്യ്യ ബലോദ്ധതൌ । അപ്രമാണശരീരഃ സ ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹോദ്ധതഃ
ഇരുവരും ലോകപ്രസിദ്ധരും മഹാബലശാലികളും അഹങ്കാരികളുമായിരുന്നു. ഹിരണ്യാക്ഷൻ അളവറ്റ ശരീരവും അത്യധികം അഹങ്കാരവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ഉത്പാട്യ ബാഹുസാഹസ്രൈഃ പൃഥിവീം സമഹീധരാമ് । സസാഗരാം ദ്വീപയുതാം സര്വ്വപ്രാണിസമന്വിതാമ്
ആയിരക്കണക്കിന് കൈകളാൽ, പർവ്വതങ്ങളോടും സമുദ്രങ്ങളോടും ദ്വീപുകളോടും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും കൂടിയ ഭൂമിയെ അവൻ പൂർണ്ണമായി പിഴുതെടുത്തു.
ഉത്പാട്യ ശിരസാ കൃത്വാ പ്രവിവേശ രസാതലമ് । തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ചുക്രുശുര്ഭയപീഡിതാഃ
പിഴുതെടുത്ത ഭൂമിയെ തലയിൽ വെച്ച് അവൻ പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു. അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവതകളും ഭയത്താൽ വേദനിച്ചു നിലവിളിച്ചു.
ശരണം പ്രയയുര്ദേവം നാരായണമനാമയമ് । തതസ്തദദ്ഭുതം ജ്ഞാത്വാ ശംഖചക്രഗദാധരഃ
ദേവനായ അനായാസനായ നാരായണനിൽ അവർ അഭയം തേടി. അത്ഭുതകരമായ那个 സംഭവമറിഞ്ഞ് ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവൻ—
വാരാഹരൂപമാസ്ഥായ വിശ്വരൂപം ജനാര്ദനഃ । അനാദിമധ്യാംതവപുഃ സര്വദേവമയോ വിഭുഃ
ജനാർദ്ദനൻ, വാരാഹരൂപവും വിശ്വരൂപവും ധരിച്ച്, ആരംഭവും നടുവും അവസാനവും ഇല്ലാത്ത ശരീരവും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാരമായ മഹാശക്തിയും ഉള്ളവൻ—
വിശ്വതഃ പാണിപച്ചക്ഷുര്മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാഭുജഃ । ദംഷ്ട്രൈകയാ തു തം ദൈത്യം ജഘാന പരമേശ്വരഃ
എല്ലാ ദിക്കിലും കൈകളും കണ്ണുകളും ഉള്ളവൻ, വലിയ ദന്തങ്ങളോടെ, ശക്തമായ ഭുജങ്ങളോടെ, പരമേശ്വരൻ ആ ദാനവനെ ഒരൊറ്റ ദന്തംകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു.
സംചൂര്ണിതമഹാഗാത്രോ മമാര ദിതിജാധമഃ । പതിതാം ധരണീം ദൃഷ്ട്വാ ദംഷ്ട്രയോദ്ധൃത്യ പൂര്വവത്
വലിയ ശരീരം ചിതറിക്കൊണ്ടു ദിതിയുടെ ദുഷ്ടപുത്രൻ മരിച്ചു; ഭൂമി വീണിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, ദന്തംകൊണ്ട് പഴയപോലെ അതിനെ ഉയർത്തി.
സംസ്ഥാപ്യ ധാരയാമാസ ശേഷേ കൂര്മ്മവപുസ്തദാ । തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവതാഃ സര്വ്വേ ക്രോഡരൂപം മഹാഹരിമ് । തുഷ്ടുവുര്മ്മുനയശ്ചൈവ ഭക്തിനമ്രാത്മമൂര്ത്തയഃ
ശേഷനിൽ സ്ഥാപിച്ച്, കൂർമ്മരൂപം ധരിച്ച് അതിനെ താങ്ങി. മഹാവരാഹരൂപത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവിനെ കണ്ട ദേവന്മാരും, ഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ച മുനിമാരും, അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ- നമോ യജ്ഞവരാഹായ നമസ്തേ ശതബാഹവേ । നമസ്തേ ദേവദേവായ നമസ്തേ വിശ്വരൂപിണേ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: യജ്ഞവരാഹനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; നൂറ് ഭുജങ്ങളുള്ളവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ദേവന്മാരുടെ ദേവനേ, വിശ്വരൂപനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
നമഃ സ്ഥിതിസ്വരൂപായ സര്വയജ്ഞസ്വരൂപിണേ । കലാകാഷ്ഠാനിമേഷായ നമസ്തേ കാലരൂപിണേ
സ്ഥിതിയുടെ രൂപമായവനേ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും സ്വരൂപമായവനേ, നിമിഷം, ഘടി, കാലം എന്നിവയുടെ രൂപമായവനേ, കാലത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
ഭൂതാത്മനേ നമസ്തുഭ്യമൃഗ്വേദവപുഷേ തഥാ । സുരാത്മനേ നമസ്തുഭ്യം സാമവേദായ തേ നമഃ
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായവനേ, ഋഗ്വേദത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, ദേവന്മാരുടെ ആത്മാവായവനേ, സാമവേദമായവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
ഓംകാരായ നമസ്തുഭ്യം യജുര്വേദസ്വരൂപിണേ । ഋചഃസ്വരൂപിണേ ചൈവ ചതുര്വേദമയായ ച
ഓംകാരമായവനേ, യജുര്വേദത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, ഋക്കുകളുടെ സ്വരൂപമായവനേ, നാലു വേദങ്ങളുടെയും സാരമായവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
നമസ്തേ വേദവേദാങ്ഗ സാംഗോപാംഗായ തേ നമഃ । ഗോവിംദായ നമസ്തുഭ്യമനാദിനിധനായ ച
വേദങ്ങളും അതിന്റെ അംശങ്ങളും ഉപാംഗങ്ങളുമുള്ളവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ഗോവിന്ദനേ, ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്തവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
നമസ്തേ വേദവിദുഷേ വിശിഷ്ടൈകസ്വരൂപിണേ । ശ്രീഭൂലീലാധിപതയേ ജഗത്പിത്രേ നമോനമഃ
വേദങ്ങളെ അറിയുന്നവനേ, അതുല്യമായ ഏകസ്വരൂപനായവനേ, ശ്രീയും ഭൂമിയും അധിപതിയായവനേ, ലോകത്തിന്റെ പിതാവേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
രുദ്ര ഉവാച- ഇത്യാദി സ്തുതിഭിഃ സ്തുത്വാ ദേവം വാരാഹരൂപിണമ് । അര്ച്ചയാമാസുരാത്മേശം ഗംധപുഷ്പാദിഭിര്ഹരിമ്
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതികളാൽ വാരാഹരൂപത്തിലുള്ള ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ച്, സുഗന്ധവും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് ആത്മേശ്വരനായ ഹരിയെ അവർ പൂജിച്ചു.