തദാതിദുഃഖിതാ ദേവാഃ സേംദ്രാ ബ്രഹ്മാണമായയുഃ । സ്തുതിം ചക്രുര്മഹാത്മാനോ ദംഡവത്പ്രണതിം ഗതാഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി; അവർ മഹാത്മാക്കളായി, വന്ദനം ചെയ്ത് സ്തുതി അർപ്പിച്ചു.
തേ തുഷ്ടുവുഃ സുരാഃ സര്വേ വാഗ്ഭിരര്ഥ്യാഭിരാദൃതാഃ । തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന്കിംകരോമീതി ചാബ്രവീത്
അവർ എല്ലാവരും ആദരപൂർവ്വം അഭ്യർത്ഥനയോടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചു; അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ ചോദിച്ചു: 'എന്ത് ചെയ്യണം?'
തതോ നിവേദയാംചക്രുര്ബ്രഹ്മണേ വിബുധാഃ പുരഃ । ദശഗ്രീവാച്ച സംകഷ്ടം തഥാ നിജപരാഭവമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ, പത്തു തലയുള്ളവനാൽ ഉണ്ടാകുന്ന കഷ്ടതയും, തങ്ങളുടേതായ പരാജയവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.
ക്ഷണം ധ്യാത്വാ യയൌ ബ്രഹ്മാ കൈലാസം ത്രിദശൈഃ സഹ । തസ്യ ശൈലസ്യ പാര്ശ്വേ തു വൈചിത്ര്യേണ സമാകുലാഃ
ഒരു നിമിഷം ധ്യാനം ചെയ്ത ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം കൈലാസിലേക്ക് പോയി; ആ പർവ്വതത്തിന്റെ അരികിൽ അവർ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
സ്ഥിതാഃ സംതുഷ്ടുവുര്ദേവാഃ ശംഭും ശക്രപുരോഗമാഃ । നമോ ഭവായ ശര്വായ നീലഗ്രീവായ തേ നമഃ
അവിടെ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ ശംഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു: 'ഭവനേ, ശർവനേ, നീലകണ്ഠനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.'
നമഃ സ്ഥൂലായ സൂക്ഷ്മായ ബഹുരൂപായ തേ നമഃ । ഇതി സര്വമുഖേനോക്താം വാണീമാകര്ണ്യ ശംകരഃ
'സ്ഥൂലനും സൂക്ഷ്മനും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.' ഇങ്ങനെ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ശങ്കരൻ കേട്ടു.
പ്രോവാച നംദിനം ദേവാ നാനയേതി മമാംതികമ് । ഏതസ്മിന്നംതരേ ദേവാ ആഹൂതാ നംദിനാ ച തേ
ശങ്കരൻ നന്ദിയോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരെ എന്റെ അടുത്ത് വരാൻ അനുവദിക്കരുത്.' അതിനിടയിൽ, നന്ദി ദേവന്മാരെ വിളിച്ചു.
പ്രവിശ്യാംതഃപുരേ ദേവാ ദദൃശുര്വിസ്മിതേക്ഷണാഃ । ബ്രഹ്മാഗത്യ ദദര്ശാഥ ശംകരം ലോകശംകരമ്
അവരുടെ അകത്തളത്തിൽ കടന്ന ദേവന്മാർ അത്ഭുതഭരിതരായി നോക്കി; ബ്രഹ്മാവ് എത്തി ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ശംഭുവിനെ കണ്ടു.
ഗണകോടിസഹസ്രൈസ്തു സേവിതം മോദശാലിഭിഃ । നഗ്നൈര്വിരൂപൈഃ കുടിലൈര്ധൂസരൈര്വികടൈസ്തഥാ
ആയിരക്കണക്കിന് ഗണങ്ങൾ, ആനന്ദത്തോടെ, നഗ്നരായി, വിചിത്രരൂപത്തിൽ, വളഞ്ഞു, ചാരപൂശി, ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിൽ, ശിവനെ സേവിച്ചു.
പ്രണിപത്യാഗ്രതഃ സ്ഥിത്വാ സഹ ദേവൈഃ പിതാമഹഃ । ഉവാച ദേവദേവേശം പശ്യാവസ്ഥാം ദിവൌകസാമ്
ദേവന്മാരോടൊപ്പം മുൻപിൽ നമസ്കരിച്ച് നിന്ന ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: 'ദേവദേവനേ, സ്വർഗവാസികളുടെ സ്ഥിതി നോക്കൂ.'
കൃപാം കുരു മഹാദേവ ശരണാഗതവത്സല । ദുഷ്ടദൈത്യവധാര്ഥം ത്വം സമുദ്യോഗം വിധേഹി ഭോഃ
കരുണ കാണിക്കേണമേ മഹാദേവാ, അഭയം തേടുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ദുഷ്ടനായ അസുരനെ നശിപ്പിക്കാനായി നീ ശ്രമിക്കണം.
സോഽപി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദൈന്യശോകസമന്വിതമ് । ത്രിദശൈഃ സഹിതൈഃ സര്വൈരാജഗാമ ഹരേഃ പദമ്
അവനും ആ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവന്മാരൊപ്പമുള്ളവരോടൊപ്പം ഹരിയുടെ സന്നിധിയിലേക്ക് എത്തി.
തുഷ്ടുവുര്മുനയഃ സര്വേ സസുരോരഗകിന്നരാഃ । ജയ മാധവ ദേവേശ ജയ ഭക്തജനാര്തിഹന്
മുനികളും ദേവന്മാരും, പാമ്പുകളും കിന്നരന്മാരും ഒരുമിച്ച് പാടിച്ചു: 'വിജയം മാധവനേ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനേ, ഭക്തജനങ്ങളുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവനേ, വിജയിക്കേണമേ.'
വിലോകയ മഹാദേവ ലോകയസ്വ സ്വസേവകാന് । ഇത്യുച്ചൈര്ജഗദുഃ സര്വേ ദേവാഃ ശര്വപുരോഗമാഃ
മഹാദേവാ, നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരെ നോക്കൂ, അവരെ ശ്രദ്ധിക്കൂ എന്ന് ശിവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്തമാകര്ണ്യ സുരാധിനാഥോ ദൃഷ്ട്വാ സുരാര്തിം പരിചിംത്യ വിഷ്ണുഃ । ജഗാദ ദേവാഞ്ജലദോച്ചയാ ഗിരാ ദുഃഖം തു തേഷാം പ്രശമം നയന്നിവ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, ദേവന്മാരുടെ distress കണ്ടു, വിഷ്ണു ആ ദുഃഖം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ഇടിമുഴക്കമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ ദേവന്മാരോട് സംസാരിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ഭോ ബ്രഹ്മശര്വേംദ്ര പുരോഗമാമരാഃ ശൃണ്വംതു വാചം ഭവതാം ഹിതേരതാമ് । ജാനേ ദശഗ്രീവകൃതം ഭയം വസ്തന്നാശയാമ്യദ്യ കൃതാവതാരഃ
ബ്രഹ്മാവേ, ശിവനേ, ഇന്ദ്രനേ, മറ്റു ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ദശഗ്രീവൻ ഉണ്ടാക്കിയ ഭയം എനിക്കറിയാം; അതിനെ ഇന്ന് ഞാൻ നശിപ്പിക്കും, ഇതിന് വേണ്ടി തന്നെ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പുരീ ത്വയോധ്യാ രവിവംശജാതൈര്നൃപൈര്മഹാദാനമഖാദിസത്ക്രിയൈഃ । പ്രപാലിതാ ഭൂതലമംഡനീയാ വിരാജതേ രാജതഭൂമിഭാഗൈഃ
രവിവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ച അയോധ്യ നഗരം, മഹാദാനങ്ങളും യാഗങ്ങളും നല്ല പ്രവൃത്തികളും കൊണ്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ ഭൂമിഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ നഗരം ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
തസ്യാം ദശരഥോ രാജാ നിരപത്യഃ ശ്രിയാന്വിതഃ । പാലയത്യധുനാ രാജ്യം ദിക്ചക്രജയവാന്വിഭുഃ
അവിടെ, ദശരഥൻ എന്ന രാജാവ്, സന്താനമില്ലാത്തവനും സമൃദ്ധിയോടെ, ഇപ്പോൾ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു; എല്ലാ ദിക്കിലും ജയിച്ച ശക്തനായ ഭൂപതിയാണ് അവൻ.
സ തു വംദ്യാദൃഷ്യശൃംഗാത്പ്രാര്ഥിതാത്പുത്രകാമ്യയാ । പുത്രേഷ്ട്യാം വിധിനാ യജ്വാ മഹാബലസമന്വിതഃ
അവൻ പുത്രസന്താനത്തിനായി ഋശ്യശൃംഗമുനിയുടെ പ്രേരണയോടെ, വിധിപ്രകാരം പുത്രകാമേഷ്ടി യാഗം നടത്തി, വലിയ ശക്തി ലഭിച്ചു.
തതോഽഹം പ്രാര്ഥിതഃ പൂര്വം തപസാ തേന ഭോഃ സുരാഃ । പത്നീഷു തിസൃഷു പ്രീത്യാ ചതുര്ധാപി ഭവത്കൃതേ
അപ്പോൾ, ദേവന്മാരേ, അവന്റെ തപസ്സിന് പ്രതികരിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് പ്രാർത്ഥിക്കപ്പെട്ടു; അവന്റെ മൂന്ന് ഭാര്യമാരോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നാണ്, നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി ഞാൻ നാലായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നത്.
രാമ ലക്ഷ്മണ ശത്രുഘ്ന ഭരതാഖ്യാ സമന്വിതഃ । കര്താസ്മി രാവണോദ്ധാരം സമൂല ബലവാഹനമ്
രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ശത്രുഘ്നൻ, ഭാരതൻ എന്നിങ്ങനെ ഞാൻ, രാവണനും അവന്റെ സൈന്യവും പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കും.
ഭവംതോഽപി സ്വകൈരംശൈരവതീര്യ ചരംത്വിഹ । ഋക്ഷവാനരരൂപേണ സര്വത്ര പൃഥിവീതലേ
നിങ്ങളും നിങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളാൽ ഭൂമിയിൽ കരടികളും വാനരന്മാരും ആയി അവതരിച്ച് എല്ലായിടത്തും പ്രവർത്തിക്കണം.
ഇത്യുക്ത്വാ വിരരാമാശു നഭസീരിതവാങ്മുനേ । ദേവാഃ ശ്രുത്വാ മഹദ്വാക്യം സര്വേ സംഹൃഷ്ടമാനസാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ മിണ്ടൽ നിർത്തി; അവന്റെ വാക്കുകൾ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. ഈ മഹത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മനസ്സ് സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.
തേ ചക്രുര്ഗദിതം യാദൃഗ്ദേവദേവേന ധീമതാ । സ്വൈഃസ്വൈരംശൈര്മഹീ പൂര്ണാ ഋക്ഷവാനരരൂപിഭിഃ
ദേവദേവന്റെ ജ്ഞാനമുള്ള വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച് അവർ ചെയ്തുവന്നു; അവരുടെ ഭാഗങ്ങൾ കരടികളും വാനരന്മാരും ആയി ഭൂമി നിറഞ്ഞു.
യോഽസൌ വിഷ്ണുര്മഹാദേവോ ദേവാനാം ദുഃഖനാശകഃ । സത്വമേവ മഹാരാജ ഭഗവാന്കൃതവിഗ്രഹഃ
ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന വിഷ്ണുവും മഹാദേവനും ഭഗവാനായി രൂപം ധരിച്ചവനാണ്.
ഭരതോഽയം ലക്ഷ്മണശ്ച ശത്രുഘ്നശ്ച മഹാമതേ । താവകാംശാദ്ദശഗ്രീവോ ജനിതശ്ച സുരാര്ദ്ദനഃ
ഇവരാണ് ഭാരതൻ, ലക്ഷ്മണൻ, ശത്രുഘ്നൻ, മഹാമതിയുള്ളവനേ; ദശഗ്രീവൻ, ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചവൻ, നിങ്ങളുടെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
പൂര്വവൈരാനുബംധേന ജാനകീം ഹൃതവാന്പുനഃ । സ ത്വയാ നിഹതോ ദൈത്യോ ബ്രഹ്മരാക്ഷസജാതിമാന്
പഴയ വൈരത്തിന്റെ ഫലമായി അവൻ വീണ്ടും സീതയെ അപഹരിച്ചു; ബ്രഹ്മരാക്ഷസ വംശത്തിൽ പെട്ട ആ ദാനവനെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
പുലസ്ത്യപുത്രോ ദൈത്യേംദ്ര സര്വലോകൈകകംടകഃ । പാതിതഃ പൃഥിവീ സര്വാ സുഖമാപമഹേശ്വര
പുലസ്ത്യന്റെ മകനായ ദാനവരാജാവും എല്ലാ ലോകത്തിന്റെയും ശല്യമായവനും വീണു; മഹേശ്വരാ, ഭൂമി മുഴുവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാനാം സുഖം ത്വദ്യ മുനീനാം താപസം ബലമ് । ശിവാനി സര്വതീര്ഥാനി സര്വേ യജ്ഞാഃ സുസംഹിതാഃ
ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണരുടെ സന്തോഷവും, മുനികളുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും, എല്ലാ തിരുത്തുകളുടെയും മംഗളവും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സാന്നിധ്യവുമാണ്.
ത്വയി രാജ്ഞി ജഗത്സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് । സുഖം പ്രപേദേ വിശ്വാത്മഞ്ജഗദ്യോനേ നരോത്തമ
നിന്റെ ഭരണത്തിൽ, മഹാരാജാവേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ ലോകം മുഴുവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവും സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയും ആയവനേ.