സ്വാഗതേന സുസംഭാവ്യ പപ്രച്ഛ തമനാമയമ് । സുഖോപവിഷ്ടം വിശ്രാംതം ബഭാഷേ രഘുനംദനഃ
ആശയത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത്, അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; മഹർഷി സുഖമായി ഇരുന്നു വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ, രഘുനന്ദനൻ സംസാരിച്ചു.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്ഥം സ്വാഗതസംതുഷ്ടം ബ്രഹ്മചര്യതപോനിധിമ് । ഉവാച മതിമാന്വീരഃ സര്വലോകഗുരുര്മുനിമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, സ്വാഗതത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിലും തപസ്സിലും സമ്പന്നനായ മഹർഷിയെ, സർവ്വലോകഗുരുവായ ധീരൻ ചോദിച്ചു.
സ്വാഗതം തേ മഹാഭാഗ കുംഭയോനേ തപോനിധേ । ത്വദ്ദര്ശനേന സര്വേ വൈ പാവിതാഃ സകുടുംബകാഃ
സ്വാഗതം, മഹാഭാഗനേ, കുംഭത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, തപസ്സിന്റെ നിധിയേ; നിങ്ങളെ കണ്ടു ഞാനും കുടുംബവും ശുദ്ധരായി.
കച്ചിന്മതിസ്തേ വേദേഷു ശാസ്ത്രേഷു പരിവര്തതേ । ത്വത്തപോവിഘ്നകര്താ വൈ നാസ്തി ഭൂമംഡലേ ക്വചിത്
നിന്റെ മനസ്സ് വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ആകുന്നു എന്ന് വിശ്വാസമുണ്ടോ? ഭൂമിയിൽ എവിടെയും നിന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്താൻ ആരുമില്ല.
ലോപാമുദ്രാ മഹാഭാഗ യാ ച തേ ധര്മചാരിണീ । യസ്യാഃ പതിവ്രതാ ധര്മാത്സര്വം ഭവതി ശോഭനമ്
മഹാഭാഗയുള്ള ലോപാമുദ്ര, നീയുള്ള ധർമ്മപത്നി, അവളുടെ പതിവ്രതാഭാവം കൊണ്ടാണ് എല്ലാം നല്ലതാകുന്നത്.
അപി ശംസ മഹാഭാഗ ധര്മമൂര്തേ കൃപാനിധേ । അലോലുപസ്യ കിം കാര്യം കരവാണി മുനീശ്വര
മഹാഭാഗനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ.
ത്വത്തപോയോഗതഃ സര്വം ഭവതി സ്വേച്ഛയാ ബഹു । തഥാപി മയി കൃത്വൈവ കൃപാം ശംശ മുനീശ്വരഃ
നിന്റെ തപസ്സിന്റെയും യോഗശക്തിയുടെയും ഫലമായി എല്ലാം നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി എന്നോടു ദയ കാണിക്കണമേ.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്യുക്തോ ലോകഗുരുണാ രാജരാജേന ധീമതാ । ഉവാച രാമം ലോകേശം വിനീതതരഭാഷയാ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലോകഗുരുവായ രാജാധിരാജനാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകനാഥനായ രാമനോടു അത്യന്ത വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച। സ്വാമിംസ്തവ സുദുര്ദര്ശം ദര്ശനം ദൈവതൈരപി । മത്വാ സമാഗതം വിദ്ധി രാജരാജ കൃപാനിധേ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ദേവന്മാർക്കു പോലും കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായാണ് നിന്റെ സാന്നിധ്യം. രാജാധിരാജാ, നീയുള്ള അനന്തകൃപ കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയണം.
ഹതസ്ത്വയാ രാവണാഖ്യസ്ത്വസുരോ ലോകകംടകഃ । ദിഷ്ട്യാദ്യ ദേവാഃ സുഖിനോ ദിഷ്ട്യാ രാജാ ബിഭീഷണഃ
ലോകത്തിന് ഭയമായിരുന്ന രാവണൻ എന്ന അസുരനെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഇതു കൊണ്ടു ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചു; ഇതു കൊണ്ടുതന്നെ ബിഭീഷണൻ രാജാവായി.
രാമ ത്വദ്ദര്ശനാന്മേഽദ്യ ഗതം വൈ ദുഷ്കൃതം കില । സംപൂര്ണോ മേ മനഃകോശ ആനംദേന സുരോത്തമ
രാമാ, ഇന്നെനിക്ക് നിന്നെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞതോടെ എന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം പോയി. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എന്റെ മനസ്സിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്ത്വാ സ ബഭൂവാശു തൂഷ്ണീം കുംഭസമുദ്ഭവഃ । രാമസംദര്ശനാഹ്ലാദവിഹ്വലീകൃതമാനസഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹർഷി ഉടൻ മൗനത്തിലായി. രാമനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ അവന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
രാമഃ പപ്രച്ഛ തം ഭൂയോ മുനിം ജ്ഞാനവിശാരദമ് । ലോകാതീതം ഭവദ്ഭാവി സര്വം ജാനാസി സര്വതഃ
രാമൻ വീണ്ടും ആ ജ്ഞാനശാലിയായ മുനിയെ ചോദിച്ചു: ലോകത്തെ അതീതമായതും, ഭാവിയിലുണ്ടാകുന്നതും എല്ലാം നീ അറിയുന്നവനല്ലേ.
മുനേ കഥയ മേ സര്വം പൃച്ഛതോ ഹി സുവിസ്തരമ് । കോഽസൌ മയാ ഹതോ യോ ഹി രാവണോ വിബുധാര്ദനഃ
മുനിവര്യാ, ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതെല്ലാം വിശദമായി പറയണം. ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ട രാവണൻ ആരാണ്? ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ ആണല്ലോ.
കുംഭകര്ണോഽപി കസ്ത്വേഷ കാ ജാതിര്വൈ ദുരാത്മനഃ । ദേവോ ദൈത്യഃ പിശാചോ വാ രാക്ഷസോ വാ മഹാമുനേ
കുംഭകർണ്ണൻ ആരാണ്? ഈ ദുഷ്ടന്റെ വംശം എന്താണ്? മഹാമുനിവര്യാ, ഇദ്ദേഹം ദേവനോ, ദാനവനോ, ഭൂതമോ, അല്ലെങ്കിൽ രാക്ഷസനോ?
സര്വമാഖ്യാഹി സര്വജ്ഞ സര്വം ജാനാസി വിസ്തരാത് । അതഃ കഥയ മേ സര്വം കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
സർവ്വജ്ഞനേ, നീ എല്ലാം വിശദമായി അറിയുന്നവനല്ലേ. അതിനാൽ, എന്നോടു ദയ കാണിച്ച് എല്ലാം വിശദമായി പറയണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ തതോ വാക്യം കുംഭജന്മാ തപോനിധിഃ । യത്പൃഷ്ടം രഘുരാജേന പ്രവക്തും തത്പ്രചക്രമേ
ഇങ്ങനെ രഘുകുലത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച തപസ്സിന്റെ നിധി അവൻ ചോദിച്ചതിന് ഉത്തരം പറയാൻ തുടങ്ങി.
രാജന്സൃഷ്ടികരോ ബ്രഹ്മാ പുലസ്ത്യസ്തത്സുതോഽഭവത് । തതസ്തു വിശ്രവാ ജജ്ഞേ വേദവിദ്യാവിശാരദഃ
രാജാവേ, സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവിന് പുലസ്ത്യൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു. പിന്നീട്, വേദവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിശ്രവാസു ജനിച്ചു.
തസ്യ പത്നീദ്വയം ജാതം പാതിവ്രത്യചരിത്രഭൃത് । ഏകാ മംദാകിനീ നാമ്നീ ദ്വിതീയാ കൈകസീ സ്മൃതാ
അവനു ഭർത്തൃഭക്തിയുള്ള രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരാളുടെ പേര് മന്ദാകിനി, രണ്ടാമത്തേടെ പേര് കൈകസി.
പൂര്വസ്യാം ധനദോ ജജ്ഞേ ലോകപാലവിലാസഭൃത് । യോഽസൌ ശിവപ്രസാദേന ലംകാവാസമചീകരത്
ആദ്യ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ലോകപാലകനായ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഉടമയായ കുബേരൻ ജനിച്ചു. ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവൻ ലങ്കയിൽ വാസം ചെയ്തു.
വിദ്യുന്മാലിസുതായാം തു പുത്രത്രയമഭൂന്മഹത് । രാവണഃ കുംഭകര്ണശ്ച തഥാ പുണ്യോ ബിഭീഷണഃ
വിദ്യുന്മാലി എന്നവളിൽ നിന്ന് മൂന്നു മഹാനായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: രാവണൻ, കുംഭകർണ്ണൻ, പുണ്യശാലിയായ ബിഭീഷണൻ.
രാക്ഷസ്യുദരജന്മത്വാത്സംധ്യാസമയസംഭവാത് । ദ്വയോരധര്മനിപുണാ മതിരാസീന്മഹാമതേ
രാക്ഷസിയായ അമ്മയിൽ നിന്ന് സന്ധ്യാസമയത്ത് ജനിച്ചതിനാൽ, രണ്ടുപേരുടെയും മനസ്സിൽ അധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉണ്ടായി, മഹാമതിയുള്ളവനേ.
ഏകദാ തു വിമാനേന പുഷ്പകേണ സുശോഭിനാ । കാംചനീയോപകല്പേന കിംകിണീജാലമാലിനാ
ഒരു ദിവസം, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച, മണിക്കൊമ്പുകൾ കെട്ടിയ മനോഹരമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ,
ആരുഹ്യ പിതരൌ ദ്രഷ്ടും പ്രായാച്ഛോഭാസമന്വിതഃ । സ്വഗണൈഃ സംസ്തുതോ ഭൂത്വാ നാനാരത്നവിഭൂഷണൈഃ
അവൻ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെ കാണാൻ അതിൽ കയറി. സ്വഗണങ്ങൾ വാഴ്ത്തുമ്പോൾ, വിവിധ രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, പ്രകാശത്തോടെ അവൻ യാത്രയായി.
ആഗത്യ പിത്രോശ്ചരണേ പതിത്വാ ചിരമാത്മജഃ । ഹര്ഷവിഹ്വലിതാത്മാ ച രോമാംചിതതനൂരുഹഃ
അവൻ വന്ന് അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും കാലിൽ വീണു ദീർഘകാലം അവിടെ തന്നെ കിടന്നു. അത്രയും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ.
ഉവാച മേഽദ്യ സുദിനം മഹാഭാഗ്യഫലോദയഃ । യന്മേ യുഷ്മത്പദൌ ദൃഷ്ടൌ മഹാപുണ്യദദര്ശനൌ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് എനിക്ക് വളരെ ഭാഗ്യദിനമാണ്. വലിയ ഭാഗ്യഫലമായി ഞാൻ നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ കണ്ടു, അതു മഹാപുണ്യമായ ദർശനമാണ്.'
ഇത്യാദിഭിഃ സ്തുതിപദൈഃ സ്തുത്വാഗാന്മംദിരം സ്വകമ് । പിതരാവപി സംഹൃഷ്ടൌ പുത്രസ്നേഹാദ്ബഭൂവതുഃ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിപദങ്ങൾ പറഞ്ഞ് അവൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അച്ഛനും അമ്മയും മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ രാവണോ ധീമാഞ്ജഗാദ നിജമാതരമ് । കോഽയം പുമാന്സുരോ വാഥ യക്ഷോ വാഥ നരോത്തമഃ
അവനെ കണ്ട രാവണൻ, ബുദ്ധിമാനായവൻ, തന്റെ അമ്മയോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവൻ ആരാണ്? ദൈവമാണോ, യക്ഷനാണോ, അതോ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണോ?
യോഽസൌ മമ പിതുഃപാദൌ സന്നിഷേവ്യ ഗതഃ പുനഃ । മഹാഭാഗ്യനിധിഃ സ്വീയൈര്ഗണൈഃ സുപരിവാരിതഃ
എന്റെ അച്ഛന്റെ കാലുകൾ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ച്, വീണ്ടും തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പോയ ആ വലിയ ഭാഗ്യശാലി ആരാണ്?
കേനേദം തപസാ ലബ്ധം വിമാനം വായുവേഗധൃക് । ഉദ്യാനാരാമലീലാദി വിലാസസ്ഥാനമുത്തമമ്
ഏത് തപസ്സിനാലാണ് കാറ്റുപോലെയുള്ള ഈ വിചിത്രവിമാനം ലഭിച്ചത്? ഈ മനോഹരമായോദ്യാനങ്ങളും, വനം, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉത്തമസ്ഥലം?