വേധോ യത്ര സുരത്നേഷു ശൂലം മൂര്തികരേഷു വൈ । കംപഃ സാത്വികഭാവോത്ഥോ ന ഭയാത്ക്വാപി കസ്യചിത്
മൂല്യവത്തായ രത്നങ്ങളിൽ ദോഷം, വിഗ്രഹങ്ങളിൽ വേദന, ഭയമില്ലാതെ, സത്യസന്ധമായ ഭാവത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുലുക്കം—ഇവിടെയും മറ്റിടെയും കാണാം.
സംജ്വരഃ കാമജോ യത്ര ദാരിദ്ര്യകലുഷസ്യ ച । ദുര്ല്ലഭത്വം സദൈവസ്യ സുകൃതേന ച വസ്തുനഃ
കാമത്തിൽ നിന്നോ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ അശുദ്ധിയിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാകുന്ന ജ്വരം, നല്ലതൊന്നും എപ്പോഴും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്തതും, ഇവയാണിവിടെ കാണുന്നത്.
ഇഭാ ഏവ പ്രമത്താ വൈ യുദ്ധേ വീച്യോ ജലാശയേ । ദാനഹാനിര്ഗജേഷ്വേവ തീക്ഷ്ണാ ഏവ ഹി കംടകാഃ
യുദ്ധത്തിൽ അശ്രദ്ധ elephants മാത്രമാണ്; തിരകൾ ജലാശയത്താണ്; ദാന നഷ്ടം ആനകളിൽ മാത്രമാണ്; മുള്ളുകൾ എപ്പോഴും മൂർച്ചയുള്ളവയാണ്.
ബാണേഷു ഗുണവിശ്ലേഷോ ബംധോക്തിഃ പുസ്തകേ ദൃഢാ । സ്നേഹത്യാഗഃ ഖലേഷ്വേവ ന ച വൈ സ്വജനേ ജനേ
അമ്പുകളിൽ മാത്രമാണ് ദോറു വേർപാട്; ബന്ധനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ പുസ്തകങ്ങളിൽ ഉറപ്പുള്ളതാണ്; സ്നേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ദുഷ്ടരിൽ മാത്രമാണ്, സ്വന്തം ആളുകളിൽ അല്ല.
തം ദേശം പാലയാമാസ ലാലയഁല്ലാലിതാഃ പ്രജാഃ । ധര്മം സംസ്ഥാപയന്ദേശേ ദുഷ്ടേ ദംഡധരോപമഃ
അവൻ ആ ദേശം ഭരിച്ചപ്പോൾ ജനങ്ങളെ സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചു; അങ്ങോട്ട് ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ചു; ദുഷ്ടരോടു കഠിനതയുള്ളവനായി നിന്നു.
ഏവം പാലയതോ ദേശം ധര്മേണ ധരണീതലമ് । സഹസ്രം ച വ്യതീയുര്വൈ വര്ഷാണ്യേകാദശ പ്രഭോഃ
ഇങ്ങനെ അവൻ ദേശം ധർമ്മത്തോടെ ഭരിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാരാജാവിന് ആയിരം പതിനൊന്ന് വർഷങ്ങൾ കടന്നു പോയി.
തത്ര നീചജനാച്ഛ്രുത്വാ സീതായാ അപമാനതാമ് । സ്വാം ച നിംദാം രജകതസ്താം തത്യാജ രഘൂദ്വഹഃ
അവിടെ, ഒരു താഴ്ന്നവന്റെ വായിൽ നിന്ന് സീതയുടെ അപമാനവും താനുമുള്ള നിന്ദയും washerman-നിൽ നിന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, രഘുവംശജൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പൃഥ്വീം പാലയമാനസ്യ ധര്മേണ നൃപതേസ്തദാ । സീതാം വിരഹിതാമേകാം നിദേശേന സുരക്ഷിതാമ്
അപ്പോൾ, രാജാവ് ഭൂമിയെ ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, സീത, ഒറ്റയ്ക്കായി, ആജ്ഞപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
കദാചിത്സംസദോ മധ്യേ ഹ്യാസീനസ്യ മഹാമതേഃ । ആജഗാമ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ കുംഭോത്പത്തിര്മുനിര്മഹാന്
ഒരു ദിവസം, മഹാമതിയായ രാജാവ് സഭയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാൻ അവിടെ എത്തി.
ഗൃഹീത്വാര്ഘ്യം സമുത്തസ്ഥൌ വസിഷ്ഠേന സമന്വിതഃ । ജനതാഭിര്മഹാരാജോ വാര്ധിശോഷകമാഗതമ്
അർഘ്യം സ്വീകരിച്ച്, വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം എഴുന്നേറ്റു; ജനങ്ങൾ ചുറ്റിയിരുന്ന രാജാവ് സമുദ്രം ഉണക്കാൻ ശേഷിയുള്ള മഹർഷിയെ ആദരിച്ചു.
സ്വാഗതേന സുസംഭാവ്യ പപ്രച്ഛ തമനാമയമ് । സുഖോപവിഷ്ടം വിശ്രാംതം ബഭാഷേ രഘുനംദനഃ
ആശയത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത്, അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; മഹർഷി സുഖമായി ഇരുന്നു വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ, രഘുനന്ദനൻ സംസാരിച്ചു.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്ഥം സ്വാഗതസംതുഷ്ടം ബ്രഹ്മചര്യതപോനിധിമ് । ഉവാച മതിമാന്വീരഃ സര്വലോകഗുരുര്മുനിമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, സ്വാഗതത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിലും തപസ്സിലും സമ്പന്നനായ മഹർഷിയെ, സർവ്വലോകഗുരുവായ ധീരൻ ചോദിച്ചു.
സ്വാഗതം തേ മഹാഭാഗ കുംഭയോനേ തപോനിധേ । ത്വദ്ദര്ശനേന സര്വേ വൈ പാവിതാഃ സകുടുംബകാഃ
സ്വാഗതം, മഹാഭാഗനേ, കുംഭത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, തപസ്സിന്റെ നിധിയേ; നിങ്ങളെ കണ്ടു ഞാനും കുടുംബവും ശുദ്ധരായി.
കച്ചിന്മതിസ്തേ വേദേഷു ശാസ്ത്രേഷു പരിവര്തതേ । ത്വത്തപോവിഘ്നകര്താ വൈ നാസ്തി ഭൂമംഡലേ ക്വചിത്
നിന്റെ മനസ്സ് വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ആകുന്നു എന്ന് വിശ്വാസമുണ്ടോ? ഭൂമിയിൽ എവിടെയും നിന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്താൻ ആരുമില്ല.
ലോപാമുദ്രാ മഹാഭാഗ യാ ച തേ ധര്മചാരിണീ । യസ്യാഃ പതിവ്രതാ ധര്മാത്സര്വം ഭവതി ശോഭനമ്
മഹാഭാഗയുള്ള ലോപാമുദ്ര, നീയുള്ള ധർമ്മപത്നി, അവളുടെ പതിവ്രതാഭാവം കൊണ്ടാണ് എല്ലാം നല്ലതാകുന്നത്.
അപി ശംസ മഹാഭാഗ ധര്മമൂര്തേ കൃപാനിധേ । അലോലുപസ്യ കിം കാര്യം കരവാണി മുനീശ്വര
മഹാഭാഗനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ.
ത്വത്തപോയോഗതഃ സര്വം ഭവതി സ്വേച്ഛയാ ബഹു । തഥാപി മയി കൃത്വൈവ കൃപാം ശംശ മുനീശ്വരഃ
നിന്റെ തപസ്സിന്റെയും യോഗശക്തിയുടെയും ഫലമായി എല്ലാം നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി എന്നോടു ദയ കാണിക്കണമേ.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്യുക്തോ ലോകഗുരുണാ രാജരാജേന ധീമതാ । ഉവാച രാമം ലോകേശം വിനീതതരഭാഷയാ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലോകഗുരുവായ രാജാധിരാജനാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകനാഥനായ രാമനോടു അത്യന്ത വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച। സ്വാമിംസ്തവ സുദുര്ദര്ശം ദര്ശനം ദൈവതൈരപി । മത്വാ സമാഗതം വിദ്ധി രാജരാജ കൃപാനിധേ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ദേവന്മാർക്കു പോലും കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായാണ് നിന്റെ സാന്നിധ്യം. രാജാധിരാജാ, നീയുള്ള അനന്തകൃപ കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയണം.
ഹതസ്ത്വയാ രാവണാഖ്യസ്ത്വസുരോ ലോകകംടകഃ । ദിഷ്ട്യാദ്യ ദേവാഃ സുഖിനോ ദിഷ്ട്യാ രാജാ ബിഭീഷണഃ
ലോകത്തിന് ഭയമായിരുന്ന രാവണൻ എന്ന അസുരനെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഇതു കൊണ്ടു ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചു; ഇതു കൊണ്ടുതന്നെ ബിഭീഷണൻ രാജാവായി.
രാമ ത്വദ്ദര്ശനാന്മേഽദ്യ ഗതം വൈ ദുഷ്കൃതം കില । സംപൂര്ണോ മേ മനഃകോശ ആനംദേന സുരോത്തമ
രാമാ, ഇന്നെനിക്ക് നിന്നെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞതോടെ എന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം പോയി. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എന്റെ മനസ്സിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്ത്വാ സ ബഭൂവാശു തൂഷ്ണീം കുംഭസമുദ്ഭവഃ । രാമസംദര്ശനാഹ്ലാദവിഹ്വലീകൃതമാനസഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹർഷി ഉടൻ മൗനത്തിലായി. രാമനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ അവന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
രാമഃ പപ്രച്ഛ തം ഭൂയോ മുനിം ജ്ഞാനവിശാരദമ് । ലോകാതീതം ഭവദ്ഭാവി സര്വം ജാനാസി സര്വതഃ
രാമൻ വീണ്ടും ആ ജ്ഞാനശാലിയായ മുനിയെ ചോദിച്ചു: ലോകത്തെ അതീതമായതും, ഭാവിയിലുണ്ടാകുന്നതും എല്ലാം നീ അറിയുന്നവനല്ലേ.
മുനേ കഥയ മേ സര്വം പൃച്ഛതോ ഹി സുവിസ്തരമ് । കോഽസൌ മയാ ഹതോ യോ ഹി രാവണോ വിബുധാര്ദനഃ
മുനിവര്യാ, ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതെല്ലാം വിശദമായി പറയണം. ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ട രാവണൻ ആരാണ്? ദേവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ ആണല്ലോ.
കുംഭകര്ണോഽപി കസ്ത്വേഷ കാ ജാതിര്വൈ ദുരാത്മനഃ । ദേവോ ദൈത്യഃ പിശാചോ വാ രാക്ഷസോ വാ മഹാമുനേ
കുംഭകർണ്ണൻ ആരാണ്? ഈ ദുഷ്ടന്റെ വംശം എന്താണ്? മഹാമുനിവര്യാ, ഇദ്ദേഹം ദേവനോ, ദാനവനോ, ഭൂതമോ, അല്ലെങ്കിൽ രാക്ഷസനോ?
സര്വമാഖ്യാഹി സര്വജ്ഞ സര്വം ജാനാസി വിസ്തരാത് । അതഃ കഥയ മേ സര്വം കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
സർവ്വജ്ഞനേ, നീ എല്ലാം വിശദമായി അറിയുന്നവനല്ലേ. അതിനാൽ, എന്നോടു ദയ കാണിച്ച് എല്ലാം വിശദമായി പറയണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ തതോ വാക്യം കുംഭജന്മാ തപോനിധിഃ । യത്പൃഷ്ടം രഘുരാജേന പ്രവക്തും തത്പ്രചക്രമേ
ഇങ്ങനെ രഘുകുലത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച തപസ്സിന്റെ നിധി അവൻ ചോദിച്ചതിന് ഉത്തരം പറയാൻ തുടങ്ങി.
രാജന്സൃഷ്ടികരോ ബ്രഹ്മാ പുലസ്ത്യസ്തത്സുതോഽഭവത് । തതസ്തു വിശ്രവാ ജജ്ഞേ വേദവിദ്യാവിശാരദഃ
രാജാവേ, സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവിന് പുലസ്ത്യൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു. പിന്നീട്, വേദവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിശ്രവാസു ജനിച്ചു.
തസ്യ പത്നീദ്വയം ജാതം പാതിവ്രത്യചരിത്രഭൃത് । ഏകാ മംദാകിനീ നാമ്നീ ദ്വിതീയാ കൈകസീ സ്മൃതാ
അവനു ഭർത്തൃഭക്തിയുള്ള രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒരാളുടെ പേര് മന്ദാകിനി, രണ്ടാമത്തേടെ പേര് കൈകസി.
പൂര്വസ്യാം ധനദോ ജജ്ഞേ ലോകപാലവിലാസഭൃത് । യോഽസൌ ശിവപ്രസാദേന ലംകാവാസമചീകരത്
ആദ്യ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ലോകപാലകനായ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഉടമയായ കുബേരൻ ജനിച്ചു. ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവൻ ലങ്കയിൽ വാസം ചെയ്തു.