സുദേശം സുപ്രജം സ്വസ്ഥം സുതൃണം ബഹുഗോധനമ് । ദേവതായതനാനാം ച രാജിഭിഃ പരിരാജിതമ്
അത് നല്ല ദേശവും, ആരോഗ്യമുള്ള ജനങ്ങളും, നല്ല പുല്ലും, അനേകം പശുക്കളും ഉള്ളതായിരുന്നു; ദേവാലയങ്ങളുടെ നിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതും.
സുപൂര്ണാ യത്ര വൈ ഗ്രാമാഃ സുവിത്തര്ദ്ധിവിരാജിതാഃ । സുപുഷ്പകൃത്രിമോദ്യാനാഃ സുസ്വാദുഫലപാദപാഃ
അവിടെ ഗ്രാമങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സമൃദ്ധമായിരുന്നു, ധനസമ്പത്തിൽ തിളങ്ങി, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും രുചികരമായ പഴമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സപദ്മിനീകകാസാരാ യത്ര രാജംതി ഭൂമയഃ । സദംഭാ നിമ്നഗാ യത്ര ന യത്ര ജനതാ ക്വചിത്
പദ്മങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും അവിടെയുള്ള ഭൂമിയെ അലങ്കരിച്ചു; നദികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഒഴുകി, എവിടെയും ജനങ്ങളുടെ കുറവ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
കുലാന്യേവ കുലീനാനാം വര്ണാനാം നാധനാനി ച । വിഭ്രമോ യത്ര നാരീഷു ന വിദ്വത്സു ച കര്ഹിചിത്
ഉയർന്ന കുടുംബങ്ങൾ അതേപോലെയായിരുന്നു, വർണ്ണങ്ങളിൽ ആരും ദരിദ്രരായിരുന്നില്ല; സ്ത്രീകളിലും പണ്ഡിതന്മാരിലും ഒരിക്കലും ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
നദ്യഃ കുടിലഗാമിന്യോ ന യത്ര വിഷയേ പ്രജാഃ । തമോയുക്താഃ ക്ഷപാ യത്ര ബഹുലേഷു ന മാനവാഃ
നദികൾ വളഞ്ഞ് ഒഴുകിയില്ല, ആ രാജ്യത്ത് ജനങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഇരുണ്ടതിൽ മുങ്ങിയിരുന്നില്ല, കനൽ രാത്രിയിൽ ആളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
രജോയുജഃ സ്ത്രിയോ യത്ര നാധര്മബഹുലാ നരാഃ । ധനൈരനംധോ യത്രാസ്തി ജനോ നൈവ ച ഭോജനേ
സ്ത്രീകൾ കാമത്തിൽ അടിമകളായിരുന്നില്ല, പുരുഷന്മാർ അധർമ്മത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നില്ല; ധനത്താലോ ഭക്ഷണത്താലോ ആരും കാഴ്ചമറഞ്ഞിരുന്നില്ല.
അനയഃ സ്യംദനോ യത്ര ന ച വൈരാജപൂരുഷഃ । ദംഡഃ പരശുകുദ്ദാലവാലവ്യജനരാജിഷു
അവിടെ അന്യായമായ രഥമോ, വൈരത്തിന്റെ ദാസന്മാരോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ശിക്ഷ കത്തികൾ, കുരിശുകൾ, വിസിരികൾ എന്നിവയുടെ നിരയിൽ വീണിരുന്നില്ല.
ആതപത്രേഷു നാന്യത്ര ക്വചിത്ക്രോധോപരോധജഃ । അന്യത്രാക്ഷികവൃംദേഭ്യഃ ക്വചിന്ന പരിദേവനമ്
കൂസുമരങ്ങളിൽ അല്ലാതെ, എവിടെയും കോപമോ തടസ്സമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; പാശാന കളിക്കാരെ ഒഴികെ, എവിടെയും ദുഃഖം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ആക്ഷികാ ഏവ ദൃശ്യംതേ യത്ര പാശകപാണയഃ । ജാഡ്യവാര്താ ജലേഷ്വേവ സ്ത്രീമധ്യാ ഏവ ദുര്ബലാഃ
പാശകക്കളി കളിക്കുന്നവർക്ക് പാശകം കൈയിൽ ഇല്ലാതെ കാണാറില്ല; ജലത്തിൽ മാത്രമേ മന്ദതയെക്കുറിച്ച് പറയാറുള്ളൂ; സ്ത്രീകളിൽ മാത്രമാണ് ദൗർബല്യം കാണപ്പെടുന്നത്.
കഠോരഹൃദയാ യത്ര സീമംതിന്യോ ന മാനവാഃ । ഔഷധേഷ്വേവ യത്രാസ്തി കുഷ്ഠയോഗോ ന മാനവേ
സ്ത്രീകൾക്ക് കഠിനഹൃദയമുണ്ടെങ്കിൽ അവർ മനുഷ്യരല്ല; കുഷ്ഠരോഗം ഔഷധങ്ങളിൽ മാത്രമേ കാണപ്പെടൂ, മനുഷ്യരിൽ അല്ല.
വേധോ യത്ര സുരത്നേഷു ശൂലം മൂര്തികരേഷു വൈ । കംപഃ സാത്വികഭാവോത്ഥോ ന ഭയാത്ക്വാപി കസ്യചിത്
മൂല്യവത്തായ രത്നങ്ങളിൽ ദോഷം, വിഗ്രഹങ്ങളിൽ വേദന, ഭയമില്ലാതെ, സത്യസന്ധമായ ഭാവത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുലുക്കം—ഇവിടെയും മറ്റിടെയും കാണാം.
സംജ്വരഃ കാമജോ യത്ര ദാരിദ്ര്യകലുഷസ്യ ച । ദുര്ല്ലഭത്വം സദൈവസ്യ സുകൃതേന ച വസ്തുനഃ
കാമത്തിൽ നിന്നോ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ അശുദ്ധിയിൽ നിന്നോ ഉണ്ടാകുന്ന ജ്വരം, നല്ലതൊന്നും എപ്പോഴും എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്തതും, ഇവയാണിവിടെ കാണുന്നത്.
ഇഭാ ഏവ പ്രമത്താ വൈ യുദ്ധേ വീച്യോ ജലാശയേ । ദാനഹാനിര്ഗജേഷ്വേവ തീക്ഷ്ണാ ഏവ ഹി കംടകാഃ
യുദ്ധത്തിൽ അശ്രദ്ധ elephants മാത്രമാണ്; തിരകൾ ജലാശയത്താണ്; ദാന നഷ്ടം ആനകളിൽ മാത്രമാണ്; മുള്ളുകൾ എപ്പോഴും മൂർച്ചയുള്ളവയാണ്.
ബാണേഷു ഗുണവിശ്ലേഷോ ബംധോക്തിഃ പുസ്തകേ ദൃഢാ । സ്നേഹത്യാഗഃ ഖലേഷ്വേവ ന ച വൈ സ്വജനേ ജനേ
അമ്പുകളിൽ മാത്രമാണ് ദോറു വേർപാട്; ബന്ധനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ പുസ്തകങ്ങളിൽ ഉറപ്പുള്ളതാണ്; സ്നേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ദുഷ്ടരിൽ മാത്രമാണ്, സ്വന്തം ആളുകളിൽ അല്ല.
തം ദേശം പാലയാമാസ ലാലയഁല്ലാലിതാഃ പ്രജാഃ । ധര്മം സംസ്ഥാപയന്ദേശേ ദുഷ്ടേ ദംഡധരോപമഃ
അവൻ ആ ദേശം ഭരിച്ചപ്പോൾ ജനങ്ങളെ സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചു; അങ്ങോട്ട് ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ചു; ദുഷ്ടരോടു കഠിനതയുള്ളവനായി നിന്നു.
ഏവം പാലയതോ ദേശം ധര്മേണ ധരണീതലമ് । സഹസ്രം ച വ്യതീയുര്വൈ വര്ഷാണ്യേകാദശ പ്രഭോഃ
ഇങ്ങനെ അവൻ ദേശം ധർമ്മത്തോടെ ഭരിച്ചപ്പോൾ, ആ മഹാരാജാവിന് ആയിരം പതിനൊന്ന് വർഷങ്ങൾ കടന്നു പോയി.
തത്ര നീചജനാച്ഛ്രുത്വാ സീതായാ അപമാനതാമ് । സ്വാം ച നിംദാം രജകതസ്താം തത്യാജ രഘൂദ്വഹഃ
അവിടെ, ഒരു താഴ്ന്നവന്റെ വായിൽ നിന്ന് സീതയുടെ അപമാനവും താനുമുള്ള നിന്ദയും washerman-നിൽ നിന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, രഘുവംശജൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പൃഥ്വീം പാലയമാനസ്യ ധര്മേണ നൃപതേസ്തദാ । സീതാം വിരഹിതാമേകാം നിദേശേന സുരക്ഷിതാമ്
അപ്പോൾ, രാജാവ് ഭൂമിയെ ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, സീത, ഒറ്റയ്ക്കായി, ആജ്ഞപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
കദാചിത്സംസദോ മധ്യേ ഹ്യാസീനസ്യ മഹാമതേഃ । ആജഗാമ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ കുംഭോത്പത്തിര്മുനിര്മഹാന്
ഒരു ദിവസം, മഹാമതിയായ രാജാവ് സഭയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, കുംഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാൻ അവിടെ എത്തി.
ഗൃഹീത്വാര്ഘ്യം സമുത്തസ്ഥൌ വസിഷ്ഠേന സമന്വിതഃ । ജനതാഭിര്മഹാരാജോ വാര്ധിശോഷകമാഗതമ്
അർഘ്യം സ്വീകരിച്ച്, വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം എഴുന്നേറ്റു; ജനങ്ങൾ ചുറ്റിയിരുന്ന രാജാവ് സമുദ്രം ഉണക്കാൻ ശേഷിയുള്ള മഹർഷിയെ ആദരിച്ചു.
സ്വാഗതേന സുസംഭാവ്യ പപ്രച്ഛ തമനാമയമ് । സുഖോപവിഷ്ടം വിശ്രാംതം ബഭാഷേ രഘുനംദനഃ
ആശയത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത്, അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; മഹർഷി സുഖമായി ഇരുന്നു വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ, രഘുനന്ദനൻ സംസാരിച്ചു.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്ഥം സ്വാഗതസംതുഷ്ടം ബ്രഹ്മചര്യതപോനിധിമ് । ഉവാച മതിമാന്വീരഃ സര്വലോകഗുരുര്മുനിമ്
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, സ്വാഗതത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിലും തപസ്സിലും സമ്പന്നനായ മഹർഷിയെ, സർവ്വലോകഗുരുവായ ധീരൻ ചോദിച്ചു.
സ്വാഗതം തേ മഹാഭാഗ കുംഭയോനേ തപോനിധേ । ത്വദ്ദര്ശനേന സര്വേ വൈ പാവിതാഃ സകുടുംബകാഃ
സ്വാഗതം, മഹാഭാഗനേ, കുംഭത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, തപസ്സിന്റെ നിധിയേ; നിങ്ങളെ കണ്ടു ഞാനും കുടുംബവും ശുദ്ധരായി.
കച്ചിന്മതിസ്തേ വേദേഷു ശാസ്ത്രേഷു പരിവര്തതേ । ത്വത്തപോവിഘ്നകര്താ വൈ നാസ്തി ഭൂമംഡലേ ക്വചിത്
നിന്റെ മനസ്സ് വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ആകുന്നു എന്ന് വിശ്വാസമുണ്ടോ? ഭൂമിയിൽ എവിടെയും നിന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്താൻ ആരുമില്ല.
ലോപാമുദ്രാ മഹാഭാഗ യാ ച തേ ധര്മചാരിണീ । യസ്യാഃ പതിവ്രതാ ധര്മാത്സര്വം ഭവതി ശോഭനമ്
മഹാഭാഗയുള്ള ലോപാമുദ്ര, നീയുള്ള ധർമ്മപത്നി, അവളുടെ പതിവ്രതാഭാവം കൊണ്ടാണ് എല്ലാം നല്ലതാകുന്നത്.
അപി ശംസ മഹാഭാഗ ധര്മമൂര്തേ കൃപാനിധേ । അലോലുപസ്യ കിം കാര്യം കരവാണി മുനീശ്വര
മഹാഭാഗനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ.
ത്വത്തപോയോഗതഃ സര്വം ഭവതി സ്വേച്ഛയാ ബഹു । തഥാപി മയി കൃത്വൈവ കൃപാം ശംശ മുനീശ്വരഃ
നിന്റെ തപസ്സിന്റെയും യോഗശക്തിയുടെയും ഫലമായി എല്ലാം നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സംഭവിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി എന്നോടു ദയ കാണിക്കണമേ.
ശേഷ ഉവാച। ഇത്യുക്തോ ലോകഗുരുണാ രാജരാജേന ധീമതാ । ഉവാച രാമം ലോകേശം വിനീതതരഭാഷയാ
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ലോകഗുരുവായ രാജാധിരാജനാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ലോകനാഥനായ രാമനോടു അത്യന്ത വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച। സ്വാമിംസ്തവ സുദുര്ദര്ശം ദര്ശനം ദൈവതൈരപി । മത്വാ സമാഗതം വിദ്ധി രാജരാജ കൃപാനിധേ
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ദേവന്മാർക്കു പോലും കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായാണ് നിന്റെ സാന്നിധ്യം. രാജാധിരാജാ, നീയുള്ള അനന്തകൃപ കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയണം.
ഹതസ്ത്വയാ രാവണാഖ്യസ്ത്വസുരോ ലോകകംടകഃ । ദിഷ്ട്യാദ്യ ദേവാഃ സുഖിനോ ദിഷ്ട്യാ രാജാ ബിഭീഷണഃ
ലോകത്തിന് ഭയമായിരുന്ന രാവണൻ എന്ന അസുരനെ നീ കൊല്ലുകയുണ്ടായി. ഇതു കൊണ്ടു ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചു; ഇതു കൊണ്ടുതന്നെ ബിഭീഷണൻ രാജാവായി.