വദംതി മുനയഃ സര്വേ സാധൂനാം സംഗമം വരമ് । യസ്മാത്പാപക്ഷയകരീ രഘുനാഥകഥാ ഭവേത്
എല്ലാ മഹർഷിമാരും പറയുന്നു, നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. കാരണം, അങ്ങനെ രഘുനാഥന്റെ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ പാപങ്ങൾ നശിക്കും.
ത്വയാ മേഽനുഗ്രഹഃ സൃഷ്ടോ യദ്രാമഃ സ്മാരിതഃ പുനഃ । സുരാസുരകിരീടൌഘ മണിനീരാജിതാംഘ്രികഃ
നീ വീണ്ടും രാമനെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തിയത് കൊണ്ടാണ് നീ എന്നോട് ദയ കാണിച്ചത്. ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കിരീടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പാദങ്ങളുള്ളവനെയാണ് നീ ഓർമ്മിപ്പിച്ചത്.
രാവണാരികഥാ വാര്ദ്ധൌ മശകോ മാദൃശഃ കിയാന് । യത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ മോഹിതാ ന വിദംത്യപി
രാവണന്റെ ശത്രുവിന്റെ കഥകളുടെ മഹാസമുദ്രത്തിന് മുന്നിൽ ഞാൻ ഒരു കൊതുകുപോലെയാണ്. ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റ് ദേവന്മാർക്കും അതിന്റെ ആഴം മനസ്സിലാക്കാനാവുന്നില്ല.
തഥാപി ഭോ മയാ തുഭ്യം വക്തവ്യം സ്വീയശക്തിതഃ । പക്ഷിണഃ സ്വഗതിം ശ്രിത്വാ ഖേ ഗച്ഛംതി സുവിസ്തരേ
എങ്കിലും, പ്രിയനേ, എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പറയേണ്ടതുണ്ട്. പക്ഷികൾ ആകാശത്ത് തങ്ങളുടെ കഴിവനുസരിച്ച് പറക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ചരിതം രഘുനാഥസ്യ ശതകോടിപ്രവിസ്തരമ് । യേഷാം വൈ യാദൃശീ ബുദ്ധിസ്തേ വദംത്യേവ താദൃശമ്
രഘുനാഥന്റെ ജീവിതകഥകൾ അനേകം കോടികളോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആരുടെ ബുദ്ധി എത്രയോ, അവനവൻ അത്രയേ പറയാൻ കഴിയൂ.
രഘുനാഥസതീകീര്തിര്മദ്ബുദ്ധിം നിര്മലീമസാമ് । കരിഷ്യതി സ്വസംപര്കാത്കനകം ത്വനലോ യഥാ
രഘുനാഥന്റെ വിശുദ്ധമായ കീർത്തി എന്റെ മനസിനെ ശുദ്ധീകരിക്കും, സ്വർണ്ണത്തെ അഗ്നി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുപോലെ.
സൂത ഉവാച। ഇത്യുക്ത്വാ തം മുനിവരം ധ്യാനസ്തിമിതലോചനഃ । ജ്ഞാനേനാലോകയാംചക്രേ കഥാം ലോകോത്തരാം ശുഭാമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹർഷിയെ നോക്കി, ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ച കണ്ണുകളോടെ, ജ്ഞാനത്തോടെ ആ ദിവ്യമായ കഥയെ കാണാൻ തുടങ്ങി.
ഗദ്ഗദസ്വരസംയുക്തോ മഹാഹര്ഷാംകിതാംഗകഃ । കഥയാമാസ വിശദാം കഥാം ദാശരഥേഃ പുനഃ
ആനന്ദത്തിൽ തുളുമ്പി, വാക്ക് വിറയലോടെ, ശരീരം സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, അവൻ വീണ്ടും ദശരഥപുത്രന്റെ മനോഹരമായ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ശേഷ ഉവാച। ലംകേശ്വരേ വിനിഹതേ ദേവദാനവദുഃഖദേ । അപ്സരോഗണവക്ത്രാബ്ജചംദ്രമഃ കാംതിഹര്തരി
ശേഷൻ പറഞ്ഞു: ലങ്കാപതിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ദു:ഖം ഉണ്ടായി. അപ്പോഴാണ് അപ്സരസുകളുടെ മുഖചന്ദ്രൻ വീണ്ടും തിളങ്ങിയത്.
സുരാഃ സര്വേ സുഖം പ്രാപുരിംദ്ര പ്രഭൃതയസ്തദാ । സുഖം പ്രാപ്താഃ സ്തുതിം ചക്രുര്ദാസവത്പ്രണതിം ഗതാഃ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻമുതൽ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം ലഭിച്ചു. അവർ സ്തുതി പാടി, ദാസന്മാരെപ്പോലെ നമസ്കരിച്ചു.
ലംകായാം ച പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ധര്മയുക്തം ബിഭീഷണമ് । സീതയാസഹിതോ രാമഃ പുഷ്പകം സമുപാശ്രിതഃ
ലങ്കയിൽ ധർമ്മപരനായ വിഭീഷണനെ രാജാവാക്കി, സീതയോടൊപ്പം രാമൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി.
സുഗ്രീവഹനുമത്സീതാലക്ഷ്മണൈഃ സംയുതസ്തദാ । ബിഭീഷണോഽപി സചിവൈരന്വഗാദ്വിരഹോത്സുകഃ
അപ്പോൾ സുഖ്രീവൻ, ഹനുമാൻ, സീത, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവരോടൊപ്പം, വിഭീഷണനും തന്റെ മന്ത്രിമാരുമായി, ദൈർഘ്യമായ വേർപാടിനു ശേഷം അവരെ പിന്തുടർന്നു.
ലംകാം സ പശ്യന്ബഹുധാ ഭഗ്നപ്രാകാരതോരണാമ് । ദൃഷ്ട്വാഽശോകവനം തത്ര സീതാസ്ഥാനം മുമൂര്ച്ഛ ഹ
അവൻ ലങ്കയെ പലവിധത്തിൽ കണ്ടു, മതിലുകളും ഗോപുരങ്ങളും തകർന്ന നിലയിൽ. അശോകവനം, സീതയുടെ വാസസ്ഥലം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ബോധംകെട്ടു വീണു.
ശിംശപാംസ്തത്ര വൃക്ഷാംശ്ച പുഷ്പിതാന്കോരകൈര്യുതാന് । രാക്ഷസീഭിഃ സമാകീര്ണാന്മൃതാഭിര്ഹനുമദ്ഭയാത്
അവിടെ പൂക്കളും മുളകളും നിറഞ്ഞ ശിംശപാവൃക്ഷങ്ങളും മറ്റ് മരങ്ങളും, ഹനുമാന്റെ ഭയത്തിൽ മരിച്ച രാക്ഷസികൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും അവൻ കണ്ടു.
ഇത്ഥം സര്വം വിലോക്യാശു രാമഃ പ്രായാത്പുരീം പ്രതി । ബ്രഹ്മാദിദേവൈഃ സഹിതഃ സ്വീയസ്വീയവിമാനകൈഃ
ഇങ്ങനെ എല്ലാം വേഗത്തിൽ കണ്ടശേഷം, രാമൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും അവരുടെ സ്വന്തം വിമാനങ്ങളിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.
ദേവദുംദുഭിനിര്ഘോഷാഞ്ഛൃണ്വഞ്ഛ്രോത്രസുഖാവഹാന് । തഥൈവാപ്സരസാം നൃത്യൈഃ പൂജ്യമാനോ രഘൂത്തമഃ
ദൈവീക മൃദംഗങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദം കേട്ട്, അപ്സരസുകളുടെ നൃത്തം കൊണ്ടു ആദരിക്കപ്പെട്ട്, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സീതായൈ ദര്ശയന്മാര്ഗേ തീര്ഥാന്യാശ്രമവംതി ച । മുനീംശ്ച മുനിപുത്രാംശ്ച മുനിപത്നീഃ പതിവ്രതാഃ
സീതക്ക് വഴിയിൽ തീർത്ഥങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും, മഹർഷിമാരെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും, ഭർത്താവിൽ ഭക്തിയുള്ള മഹർഷിപത്നിമാരെയും കാണിച്ചു.
യത്രയത്ര കൃതാവാസാഃ പൂര്വം രാമേണ ധീമതാ । താന്സര്വാന്ദര്ശയാമാസ ലക്ഷ്മണേന സമന്വിതഃ
ഊർജ്ജസ്വലനായ രാമൻ മുമ്പ് എവിടെയൊക്കെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ടോ, അവിടെയൊക്കെ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം അവൻ സീതയ്ക്ക് കാണിച്ചു.
ഇത്യേവം ദര്ശയംസ്തസ്യൈ രാമോഽദ്രാക്ഷീത്സ്വകാം പുരീമ് । തസ്യാഃ പുനഃ സമീപേ തു നംദിഗ്രാമം ദദര്ശ ഹ
ഇങ്ങനെ അവളെ കാണിച്ച ശേഷം, രാമൻ തന്റെ സ്വന്തം നഗരത്തെ കണ്ടു. അതിന് സമീപം തന്നെയാണ് നന്ദിഗ്രാമം കാണപ്പെട്ടത്.
യത്ര വൈ ഭരതോ രാജാ പാലയന്ധര്മമാസ്ഥിതഃ । ഭ്രാതുര്വിയോഗജനിതം ദുഃഖചിഹ്നം വഹന്ബഹു
അവിടെ ഭരതൻ രാജാവായി, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച്, സഹോദരനോടുള്ള വേർപാടിന്റെ ദുഃഖം ചുമന്ന് രാജ്യത്തെ ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഗര്തശായീ ബ്രഹ്മചാരീ ജടാവല്കലസംയുതഃ । കൃശാംഗയഷ്ടിര്ദുഃഖാര്തഃ കുര്വന്രാമകഥാം മുഹുഃ
ഭരതൻ നിലത്ത് കിടന്ന് ബ്രഹ്മചാരിയായി, ജടയും വർക്കലവും ധരിച്ച്, ദുർബലനായും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയവനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും രാമകഥകൾ പറഞ്ഞിരുന്നു.
യവാന്നമപി നോ ഭുംക്തേ ജലം പിബതി നോ മുഹുഃ । ഉദ്യംതം സവിതാരം യോ നമസ്കൃത്യ ബ്രവീതി ച
അവൻ യവം പോലും ഭക്ഷിക്കാറില്ല, വെള്ളം പോലും പലപ്പോഴും കുടിക്കാറില്ല. ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ വണങ്ങി അവൻ പറയുന്നത്:
ജഗന്നേത്രസുരസ്വാമിന്ഹര മേ ദുഷ്കൃതം മഹത് । മദര്ഥേ രാമചംദ്രോഽപി ജഗത്പൂജ്യോ വനം യയൌ
ലോകത്തിന്റെ കണ്ണായ ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, എന്റെ വലിയ പാപം നീക്കം ചെയ്യണമേ. എന്റെ കാരണത്താൽ ലോകം ആരാധിക്കുന്ന രാമചന്ദ്രൻ പോലും കാടിലേക്ക് പോയി.
സീതയാ സുകുമാരാംഗ്യാ സേവ്യമാനോഽടവീം ഗതഃ । യാ സീതാ പുഷ്പപര്യംകേ വൃംതമാസാദ്യ ദുഃഖിതാ
സീതയെപ്പോലെ സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൾ സേവിച്ചുകൊണ്ട് രാമൻ കാടിലേക്ക് പോയി. പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ എത്തിയ സീത ദുഃഖിതയായി.
യാ സീതാ രവിസംതാപം കദാപി പ്രാപ നോ സതീ । മദര്ഥേ ജാനകീ സാ ച പ്രത്യരണ്യം ഭ്രമത്യഹോ
സൂര്യന്റെ ചൂട് ഒരിക്കലും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത സീത, എന്റെ കാരണത്താൽ കാട്ടിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു, അയ്യോ ജനകിയുടെ അവസ്ഥ!
യാ സീതാ രാജവൃംദൈശ്ച ന ദൃഷ്ടാ നയനൈഃ കദാ । സാ സീതാ ദൃശ്യതേ നൂനം കിരാതൈഃ കാലരൂപിഭിഃ
രാജവംശത്തിലെ ആരുടെയും കണ്ണുകൾക്ക് ഒരിക്കലും കാണാനാകാത്ത സീതയെ, ഇപ്പോൾ കാട്ടുകാരായ വേട്ടക്കാർ കാണുന്നുണ്ട്.
യാ സീതാ മധുരം ത്വന്നം ഭോജിതാ ന ബുഭുക്ഷതി । സാ സീതാദ്യ വനസ്ഥാനി ഫലാനി പ്രാര്ഥയത്യഹോ
മധുരമായ അന്നം കഴിച്ച് ഒരിക്കലും വിശപ്പില്ലാതിരുന്ന സീത, ഇന്നിവിടെ കാട്ടിലെ പഴങ്ങൾക്കായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇത്യേവമന്വഹം സൂര്യമുപസ്ഥായ വദത്യദഃ । പ്രാതഃപ്രാതര്മഹാരാജോ ഭരതോ രാമവല്ലഭഃ
ഇങ്ങനെ ഓരോ പ്രഭാതവും സൂര്യനെ വണങ്ങി, മഹാരാജാവ് രാമനോടുള്ള അനുരാഗത്തോടെ ഭരതൻ ഈ വാക്കുകൾ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നു.
യശ്ചോച്യമാനഃ സചിവൈഃ സമദുഃഖസുഖൈര്ബുധൈഃ । നീതിജ്ഞൈഃ ശാസ്ത്രനിപുണൈരിതി പ്രോവാച താന്നൃപഃ
സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ അറിയുന്ന, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മന്ത്രിമാർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവ് അവരോട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അമാത്യാ ദുര്ഭഗം മാം കിം പ്രബ്രൂത പുരുഷാധമമ് । മദര്ഥേ മേഽഗ്രജോ രാമോ വനം പ്രാപ്യാവസീദതി
മന്ത്രിമാരേ, എനിക്ക് അത്ര ദുർഭാഗ്യവാനായ മനുഷ്യനോട് എന്തിനാണ് പറയുന്നത്? എന്റെ കാരണത്താൽ എന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ രാമൻ കാട്ടിൽ പോയി കഷ്ടപ്പെടുകയാണ്.