അഥവാ സ്വതംത്രൌ മൃഗൌ മൃഗയോര്ഹതശ്ച വാലീ മൃഗാണാമന്യോന്യം ദാരണാദ്യ ജഗുപ്സാ ച
അല്ലെങ്കിൽ, മൃഗങ്ങളിൽ സ്വതന്ത്രനായ മൃഗം പോലെ വാലിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മൃഗങ്ങൾ തമ്മിൽ കീറിക്കൊള്ളുന്നത് അപമാനമാണ്.
യതോ മമ മൃഗയാവദാഥവാ മൃഗാണാമ് । ചലിതസ്ഥിതബദ്ധാനാം ചലദ്ഭ്രാംതപലായിനാമ് । അഥാവസൃജതാസംഗമുജ്ഝിതാ മൃഗയാ തഥാ
അതുകൊണ്ട്, എന്റെ വേട്ടയിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ മൃഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടോ — അസ്ഥിരരായവരും സ്ഥിരമായവരും ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവരും അലയുന്നവരും ഭ്രമിച്ചവരും ഓടിപ്പോകുന്നവരും — ഇങ്ങനെ വേട്ടയിൽ കൂട്ടം വിട്ടവരെ മോചിപ്പിക്കുന്നു.
മൃഗയാശാസ്ത്രവിധിതോ മൃഗയേയം മയാ കൃതാ । ദര്ശനാദര്ശനാഭ്യാം ച ധാവതാധാവതാ തഥാ
വേട്ടയുടെ നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഞാൻ ഈ വേട്ട നടത്തി; കാണുന്നവരായാലും കാണാത്തവരായാലും, ഓടുന്നവരായാലും ഓടാത്തവരായാലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അവരോഹാത്പരം സ്ഥാനം സാത്വികാനാം പ്രഭിദ്യതേ । രാജ്ഞശ്ച മൃഗയാധര്മോ വിനാ ആമിഷഭോജനമ്
അവരോഹണത്തിന് ശേഷം സാത്വികന്മാരുടെ സ്ഥാനം വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; രാജാവിന്റെ വേട്ട അർഹമായതല്ല, മാംസം ഭക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ.
അഥ രാമവചനമാകര്ണ്യ സര്വ ഏവ പ്രാകംപയഞ്ഛിരാംസി
അപ്പോൾ, രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാവരും തലകുനിഞ്ഞ് വിറച്ചു.
വാലീ ബഭാഷേ രാമമംജലിമസ്തകേ നിധായ നമസ്തേ രാമ ശൃണു വചനം മമ
വാലി കൈകൂപ്പി തലയിൽ വച്ച് പറഞ്ഞു: രാമാ, നമസ്കാരം. എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
ശംഖചക്രഗദാപാണിഃ പീതവാസാ ജഗദ്ഗുരുഃ । നാരായണഃ സ്വയം സാക്ഷാദ്ഭവാനിതി മയാ ശ്രുതമ്
ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വച്ച, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ലോകഗുരുവായ നാരായണൻ തന്നെയാണ് നീയെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ത്വാം യോഗിനശ്ചിംതയംതി ത്വാം യജംതി ച യജ്വിനഃ । ഹവ്യകവ്യഭുഗേ കസ്ത്വം പിതൃദേവസ്വരൂപധൃക്
യോഗികൾ നിന്നെ ധ്യാനിക്കുന്നു, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; ഹവ്യവും കവ്യവും സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, പിതാക്കളുടെയും ദേവതകളുടെയും രൂപം ധരിച്ചവൻ, നീ ആരാണ്?
മരണേ ചിംതയാനസ്യ ത്വാം വിമുക്തിരദൂരതഃ । സത്വം മേ ദര്ശനം പ്രാപ്തോ രാമ മേ പാപസംക്ഷയഃ
മരണസമയത്ത് നിന്നെ ചിന്തിക്കുന്നവനു മോക്ഷം അടുത്തതാണ്; രാമാ, നിന്നെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ പാപങ്ങൾ നശിച്ചു.
ഗൃഹാണ ബാണം കാകുത്സ്ഥ വ്യഥിതോ ഭൃശമസ്മ്യഹമ്
കകുത്സ്ഥാ, അമ്പെടുത്തൂ; ഞാൻ വളരെ വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.
അഥ രാമസ്തഥേതി ബാണമാദായ വാലിനമുവാച കിമിഷ്ടം ദീയതാം വദ
അപ്പോൾ രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ശരി', എന്ന് അമ്പെടുത്തി വാലിയോട് ചോദിച്ചു: എന്താണ് നിനക്ക് ആഗ്രഹം? പറയൂ, ഞാൻ നൽകാം.
കപിരുവാച- യദി പ്രസന്നോ ഭഗവാന്മമ സദ്ഗതിം ദേഹി
കപി പറഞ്ഞു: ഭഗവാനെ, നിങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചാൽ എനിക്ക് ഉത്തമഗതി നൽകണം.
അയം സുഗ്രീവസ്തഥാ രക്ഷണീയോംഽഗദോഽഥ താരാ ച മയാ പാപിനാപരാധഃ കൃതസ്തത്ഫലമനുഭൂതമ്
ഈ സുഖ്രീവനും താരയും ഞാൻ സംരക്ഷിക്കണം. ഞാൻ പാപം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം അനുഭവിച്ചു കഴിഞ്ഞു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ രോഗമില്ലാത്തവനാണ്.
അഥ രാമം പശ്യന്നേവ വാലീ മമാര സ്വര്ഗം ച ഗതഃ
അപ്പോൾ വാലി രാമനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ മരിച്ചു സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
അഥ സുഗ്രീവം രാജ്യേഽഭിഷിച്യ സ്വയം വനം വിവേശ
ശേഷം സുഖ്രീവനെ രാജാവായി അഭിഷേകം നടത്തി രാമൻ സ്വയം വനത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അഥ തേന സഹായേന ജലധിസമീപം ഗത്വാ ക്വ ലംകാ ക്വ സീതാ ക്വ ചാരാതിരിതി സുഗ്രീവമാഹ രാമഃ
ശേഷം ആ കൂട്ടുകാരനോടൊപ്പം കടലരികിൽ ചെന്നു രാമൻ സുഖ്രീവനോടു ചോദിച്ചു: 'ലങ്ക എവിടെയാണ്? സീത എവിടെയാണ്? ശത്രു എവിടെയാണ്?'
അഥ ഹനുമാനാഹ പ്രവിശ്യ ലംകാം വിചിത്യ സീതാം സര്വതത്ത്വമവഗത്യ യുദ്ധം സംധിര്വാ കര്തവ്യഃ തദുദധിലംഘനായ കിംചിത്സമാദിശതു ഭഗവാന്
അപ്പോൾ ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ലങ്കയിൽ കടന്നു സീതയെ അന്വേഷിച്ച് എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, യുദ്ധമോ സമാധാനമോ ചെയ്യണം. കടൽ കടക്കാൻ ഭഗവാൻ എന്തെങ്കിലും നിർദ്ദേശിക്കണം.'
അഥ സുഗ്രീവമാഹ രാമഃ । കഥമേതദ്ഘടത ഇതി
അപ്പോൾ രാമൻ സുഖ്രീവനോടു ചോദിച്ചു: 'ഇത് എങ്ങനെ സാധിക്കും?'
കപിരുവാച- മമ വാനരാ ഭല്ലൂപ്രമുഖാഃ കോടിശഃ സംതി
കപി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാനരരും കരടികൾക്കും നേതൃത്വം നൽകുന്നവരും കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളുണ്ട്.'
ഏകം നിയുജ്യ സര്വമാകലയ്യ യഥായുക്തം തഥാ കരണീയമ്
ഒരാളെ നിയോഗിച്ച് എല്ലാവരെയും കൂട്ടി, യോജിച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കണം.
അഥ ജാംബവാനാഹ । ഹനൂമാനേകോ ഗച്ഛതു ബുധ്യതു ലംകാമ്
അപ്പോൾ ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഹനുമാൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം പോയി ലങ്കയെ അന്വേഷിക്കട്ടെ.'
അഥ ഹനൂമാനഗമല്ലംകാപുരം വിചിത്യ സീതാമശോകവനികായാമാസീനാം തഥാ ച സംഭാഷ്യ വിശ്വാസം കൃത്വാ വനം ബഭംജ വനരക്ഷകാംശ്ച
ശേഷം ഹനുമാൻ ലങ്കാപുരത്തിലേക്ക് പോയി, സീതയെ അശോകവനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു, അവളോട് സംസാരിച്ച് ആശ്വാസം നൽകി, വനം തകർത്തു, വാനരരക്ഷകരെ അടിച്ചു.
ബദ്ധോ രക്ഷസാ ലംകാം ദഗ്ധ്വാ ഉത്തരകൂലം ഗത്വാ രാമം ദൃഷ്ട്വാ വൃത്താംതം കഥയിത്വാ തൂഷ്ണീമതിഷ്ഠത്
രാക്ഷസൻ പിടിച്ചിട്ടും, ലങ്കയെ കത്തിച്ചു, വടക്കേ കരയിൽ എത്തി, രാമനെ കണ്ടു, സംഭവങ്ങൾ പറഞ്ഞു, പിന്നെ മൗനമായി നിന്നു.
അഥ രാമഃ സര്വൈര്വിചാരയാമാസ ജാംബവാനുവാച രാമേണ ലംകാ കപിഭിര്വിനശ്യതീതി നാരദേന മമോക്തമ്
ശേഷം രാമൻ എല്ലാവരോടും ആലോചിച്ചു. ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു: 'രാമന്റെ വഴി വാനരങ്ങൾ ലങ്കയെ നശിപ്പിക്കും' എന്ന് നാരദൻ എന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അഥ സാഗരോത്തരണേ യത്നതയാ സ്ഥേയമ്
കടൽ കടക്കാൻ പരിശ്രമം വേണം.
അഥ രാമഃ ശംകരമാരാധ്യ സര്വം നിവേദയിത്വാ ത്വദുക്തം കരോമീതി വചനമുക്ത്വാ ശിവമഭ്യര്ച്യ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വ്യജിജ്ഞപത്
ശേഷം രാമൻ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു, എല്ലാം സമർപ്പിച്ച്, 'നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും' എന്ന് പറഞ്ഞു, ശിവനെ വീണ്ടും ആരാധിച്ച്, നമസ്കരിച്ചു അപേക്ഷിച്ചു.
ഏവം സ്തുവതോ രാമസ്യ പുരതോ ലിംഗമധ്യകോപേതസ്തേജോമയമൂര്തിരാവിര്ബഭൂവ
ഇങ്ങനെ രാമൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മുമ്പിൽ ലിംഗവും അതിനൊപ്പം പ്രകാശമുള്ള രൂപവും പ്രത്യക്ഷമായി.
അഭയവാനഥ പുനഃ പദ്മാസനാസീനമുമാധിഷ്ഠിതാംകമീശമാമുക്തസര്വാഭരണം സുകാംതികിരീടിനം ഹൈമവതീകടിസ്പര്ശം കരദ്വയേനാഭയവരപ്രദം തരംഗിതാനേകദിശാഭിഃ । പൂര്ണതേജസ്വിനം ഹാസമുഖം പ്രസന്നവദനം ദദര്ശ രാമഃ
അപ്പോൾ ഭയമില്ലാതെ രാമൻ വീണ്ടും, ഉമാദേവി മടിയിൽ ഇരിക്കുന്ന, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും അണിഞ്ഞ, മനോഹരമായ കിരീടം ധരിച്ച, ഹിമാലയകന്യയുടെ കടി സ്പർശം ലഭിച്ച, ഇരുകൈകളിൽ അഭയം വരം നൽകുന്ന, പല ദിക്കുകളിലും പ്രകാശം പകർന്ന, തേജസ്സിൽ നിറഞ്ഞ, പുഞ്ചിരിയോടെ സ്നേഹപൂർവ്വം നോക്കുന്ന പരമേശ്വരനെ കണ്ടു.
പരമേശിതാരം നനാമ ബദ്ധാംജലിപുനശ്ച ദംഡവത്പപാത
രാമൻ കയ്യുകൂപ്പി പരമേശ്വരനോട് നമസ്കരിച്ചു, വീണ്ടും ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
ഹേ മഹാദേവ മഹാഭൂതഗ്രാസ മഹാപ്രലയകാരണ മഹാഹിഭൂഷണ മഹാരുദ്ര ശംകര പരമേശ്വര വിരൂപാക്ഷ നാഗയജ്ഞോപവീതകരി കൃത്തിവസന ബ്രഹ്മശിരഃ കപാലമാലാഭരഭൂഷണ –നരകാസ്ഥിഭൂഷണഭസിത പരനാരായണപ്രിയ ശുഭചരിത പംചബ്രഹ്മാദിദേവ പംചാനന ചതുര്വദന വേദവേദ്യ ഭക്തസുലഭാ ഭക്തദുര്ലഭ പരമാനംദവിജ്ഞാന പര പൂഷദംതപാതന ദക്ഷശിരശ്ഛേദന ബ്രഹ്മപംചമശിരോഹരണ പാര്വതീവല്ലഭ നാരദോപഗീയമാന ശുഭചരിത ശര്വ ത്രിനേത്ര ത്രിശൂലധര പിനാകപാണേ കപര്ദിന്നനേകരൂപധര വൃഷഭവാഹന ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശ ചതുര്ഭുജ നാനായുധ ദക്ഷിണാമൂര്തേ ഈശ്വര ദേവപതേ ഗംഗാധര ത്രിപുരഹര ശ്രീശൈലനിവാസ കാശീനാഥ കേദാരേശ്വര ഭൂഷണസിദ്ധേശ്വര ഗോകര്ണേശ്വര കനഖലേശ്വര പര്വതേശ്വര ചക്രപ്രദ ബാണചിംതാപാദക മുരഹര പൂജിതചരണകമല സോമസോമഭൂഷണ സര്വജ്ഞ ജ്യോതിര്മയ ജഗന്മയ നമസ്തേ നമസ്തേ
മഹാദേവാ, മഹാഭൂതങ്ങളെ വിഴുങ്ങുന്നവാ, മഹാപ്രളയത്തിന് കാരണം, വലിയ പാമ്പുകൾ അലങ്കാരമായവാ, മഹാരുദ്രാ, ശങ്കരാ, പരമേശ്വരാ, വിരൂപാക്ഷാ, പാമ്പ് യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചവാ, ചർമ്മം ധരിച്ചവാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കപ്പാലമാല അണിഞ്ഞവാ, നരകത്തിലെ അസ്ഥികൾ അലങ്കാരമായവാ, ചിതാഭസ്മം പൂശിയവാ, പരനാരായണപ്രിയനാ, ശുഭചരിതനാ, അഞ്ചു ബ്രഹ്മന്മാരിൽ പ്രഥമനായ ദേവാ, അഞ്ചു മുഖങ്ങളുള്ളവാ, നാലു മുഖങ്ങളുള്ളവാ, വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവാ, ഭക്തന്മാർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യനായവാ, ഭക്തർക്കുപോലും ദുർലഭനായവാ, പരമാനന്ദവും വിജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞവാ, സൂര്യന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തവാ, ദക്ഷന്റെ തല വെട്ടിയവാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ തല എടുത്തവാ, പാർവതിപ്രിയനാ, നാരദൻ പാടുന്ന ശുഭചരിതനാ, ശർവാ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവാ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളവാ, പിനാകം കൈവശമുള്ളവാ, ജടാമുടിയുള്ളവാ, പല രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവാ, വൃഷഭവാഹനനായവാ, ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവാ, നാലു കൈകളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും ഉള്ളവാ, ദക്ഷിണാമൂർത്തിയായ ഈശ്വരാ, ദേവതകളുടെ നാഥാ, ഗംഗാധരാ, ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ചവാ, ശ്രീശൈലത്തിൽ താമസിക്കുന്നവാ, കാശിയുടെ നാഥാ, കെദാരനാഥാ, ഭൂഷണസിദ്ധേശ്വരാ, ഗോകർണ്ണേശ്വരാ, കണഖലേശ്വരാ, പർവതേശ്വരാ, ചക്രം നൽകുന്നവാ, ബാണന്റെ ചിന്ത നീക്കുന്നവാ, മുരനെ സംഹരിച്ചവാ, പാദപദ്മങ്ങൾ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവാ, ചന്ദ്രനും ചന്ദനവും അലങ്കാരമായവാ, സകലജ്ഞനായവാ, പ്രകാശസ്വരൂപനായവാ, ലോകമാകെ നിറഞ്ഞവാ, നിനക്കു വന്ദനം, നിനക്കു വന്ദനം.