അഥ സ രാമോ ധനുര്ജ്യാസ്ഥാനമവനമയ്യ ധനുഷി ജാനും കൃത്വാ സജ്യമേകകരേണോത്പാദയന്കോട്യാമനാമയത്
അപ്പോൾ രാമൻ വില്ലിൽ വില്ല് നൂൽ കെട്ടാൻ അതിനെ താഴേക്ക് വെട്ടി, ഒരു കാൽ വില്ലിന്മേൽ വെച്ച്, ഒരു കൈ കൊണ്ട് വില്ല് പിടിച്ച്, അതിന്റെ അറ്റം വെട്ടി വില്ല് നൂൽ കെട്ടി.
അഥസജ്ജീകൃതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വ ഏവ നാസാഗ്രന്യസ്താംഗുലയോഽഭവന്
വില്ല് നന്നായി കെട്ടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് എല്ലാവരും കണ്ടപ്പോൾ, അത്ഭുതത്തോടെ എല്ലാവരും വിരലുകൾ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് വെച്ചു.
രാമോഽപി ജ്യാമന്വനാദയത് । തേന നാദേന സര്വേഷാം മനാംസി ക്ഷുഭിതാന്യാസന്
രാമനും വില്ല് നൂൽ തളഞ്ഞു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ് വിറച്ചു.
രാമേണസജ്യിതം ധനുരിതി സര്വത്ര വാദഃ സംജാതഃ
എവിടെയും, 'രാമൻ വില്ല് കെട്ടി' എന്ന വാർത്ത പരന്നു.
ജനകോഽപി സീതാം രാമായ ദദൌ രാജഭിശ്ച യുദ്ധം കൃത്വാ താന്നിര്ജ്ജിത്യ സ്വപുരീമാഗാത്
അപ്പോൾ ജനകൻ സീതയെ രാമനു നൽകി, മറ്റു രാജാക്കന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥൈകദാ ദശരഥോ രാമം യൌവരാജ്യേഭിഷിച്യ സുഖീ ബഭൂവ സര്വപ്രജാരംജനാച്ച രാമോ രാജാനുമത ഇതി സര്വപ്രജാവാദോഽഭൂത്
ഒരു ദിവസം ദശരഥൻ രാമനെ യുവരാജാവാക്കി അഭിഷേകം നടത്തി സന്തോഷിച്ചു; രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ രാമൻ രാജാവാകും എന്ന് എല്ലാവരും പറയാൻ തുടങ്ങി.
അഥ കൈകയദേശാധിപതിതനയാ സുവേഷാ രാമം രാജാനമസഹമാനാ രാജാനമുവാച മമ വരദാനാവസര ഇതി രാജാചിംതയത്കിം ദേയമിതി
അപ്പോൾ കൈകേയ ദേശാധിപതിയുടെ മകൾ, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, രാമൻ രാജാവാകുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, രാജാവിനോട്, 'എനിക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത വരം നൽകേണ്ട സമയം ഇതാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു. രാജാവ് എന്ത് നൽകണം എന്ന് ആലോചിച്ചു.
ദേവ്യുവാച-। ചതുര്ദശവര്ഷാണി രാമോ വനം വിശതു പാലയതു രാജ്യം ഭരതഃ
രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'പതിന്നാലു വർഷം രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകട്ടെ, രാജ്യം ഭരതൻ ഭരിക്കട്ടെ.'
രാജാനൃതവചനദോഷഭയാത്കഥംകഥമപി സ്വീചകാര
വാക്ക് പാലിക്കാത്തതിന്റെ പാപം ഭയന്ന്, രാജാവ് എങ്ങിനെയോ സമ്മതിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠം ഭാവിതയാവോചത രാമോ വനായ നിര്ഗച്ഛതി അസ്യ കിംവാ ഭവേദിതി വിചാര്യ ശുഭാശുഭം ബ്രൂഹി
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ, വസിഷ്ഠനോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലം എന്തായിരിക്കും? നല്ലതോ ചീത്തയോ ആലോചിച്ച് പറയൂ.'
വസിഷ്ഠോ വിചാര്യ സഹര്ഷം രാജാനമുവാച
വസിഷ്ഠൻ ആലോചിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഗത്വാ വനം നിഖിലദാനവവീരഹംതാ ശംഭോരനേകവിധപൂജനമാതനോതി । സീതാവിയോഗരുഷിതഃ കപിസേനയാ ച തീര്ത്വോദധിം ദശമുഖം ച നിഹംതി രാമഃ
കാടിൽ പോയി രാമൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കും, ശിവനെ പലവിധത്തിൽ ആരാധിക്കും, സീതയെ അപഹരിച്ചത് കൊണ്ട് കോപത്തോടെ കുരങ്ങുകളുടെ സേനയുമായി കടൽ കടന്ന് പത്തുമുഖനെയും കൊല്ലും.
ആഗമ്യ രാജ്യം രഘുനംദനോഽപി ബഹൂനി വര്ഷാണി സമാതനോതി । പ്രശസ്തകീര്തിര്നിഖിലേപി ലോകേ ശര്വേണ ദേവേന ചിരം ന്യവാത്സീത്
പിന്നീട് രഘുവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാമൻ രാജ്യം തിരിച്ചെത്തി, അനേകം വർഷങ്ങൾ ഭരിക്കും; അവന്റെ മഹത്വം ലോകമാകെ പ്രസിദ്ധമാകും, ശിവനും ദീർഘകാലം അവനോടൊപ്പം പാർക്കും.
സുപുത്രയുക്തോ ബഹുയജ്ഞയാജീ പരിവൃഢഃ സര്വഗുണാധികശ്ച
അവനു നല്ല മക്കളുണ്ടാകും, അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തും, മഹത്വത്തിൽ വളരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും മുൻപന്തിയിലാകും.
ഇതി വസിഷ്ഠവചനം ശ്രുത്വാ ദശരഥോ രാമഗുണാനനുസ്മരന്നിത്യുവാച ശ്രേയോ മേ മരണം രാമസ്യ നിര്ഗമനേ ഇതി
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദശരഥൻ രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഓർത്തു, 'രാമൻ പോകുന്നതു കാണുന്നതിന് പകരം മരിക്കുന്നതാണ് എനിക്ക് നല്ലത്' എന്നും എന്നും പറഞ്ഞു.
അഥ രാമോ മാതരം പിതരം ഗുരും ച വസിഷ്ഠം പിതൃപത്നീര്നമസ്കൃത്യ വനായ ജഗാമ
അപ്പോൾ രാമൻ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവായ വസിഷ്ഠനെയും അച്ഛന്റെ മറ്റഭാര്യമാരെയും വന്ദിച്ച് കാടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ലക്ഷ്മണ കോഽയം കപിരിതി
ലക്ഷ്മണ, ഈ കുരങ്ങന് ആര് ആണ്?
ലക്ഷ്മണോഽപി ന ജാന ഇത്യുവാച അഥ രാമഃ സമാഹൂയ കസ്യ ത്വം കിം നാമത്യേപൃച്ഛത്
ലക്ഷ്മണനും അറിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോള് രാമന് അവനെ അടുത്തു വിളിച്ചു, 'നീ ആരുടെ ആളാണ്? നിന്റെ പേര് എന്താണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
സ ച സുഗ്രീവസ്യ ഹനൂമാനിത്യുവാച
അവന് പറഞ്ഞു, 'ഞാന് സുഗ്രീവന്റെ ഹനുമാനാണ്.'
രാമം നത്വാ സുഗ്രീവമേത്യ നത്വാ ദേവനാരായണഇവാപരഃ പുരുഷോ യുവാ മേഘശ്യാമോ ജടീ ആജാനുബാഹുരതിയശസ്വീ സൂര്യസംകാശേന സഹാപരേണ നരേണ ഇഹാസ്തേ
ഹനുമാന് രാമനോട് വന്ദനം ചെയ്ത്, പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു വന്ദിച്ചു. അവന് പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ കൂടെ വരുന്ന മറ്റുള്ളവന് ദൈവമായ നാരായണനാണ്; യുവാവാണ്, മേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത നിറം, ജടയും കാല്വരെ നീളുന്ന കൈകളും ഉണ്ട്, വളരെ പ്രശസ്തനും, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മറ്റൊരു പുരുഷനോടൊപ്പം ഇവിടെയുണ്ട്.'
അഥ തരുച്ഛായാധഃ സംസ്ഥിതൌ സര്വലക്ഷണസംപന്നൌ രാജപുത്രൌ ദൃഷ്ട്വാ ഉക്തശ്ച താഭ്യാം സുഗ്രീവായ നിവേദയേതി തത്ത്വയി നിവേദിതമ്
അപ്പോള് വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലില് നിന്നിരുന്ന എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള രാജകുമാരന്മാരെ കണ്ടു, അവരോട് ഹനുമാനോട് 'സുഗ്രീവനോട് അറിയിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് നീ സുഗ്രീവനോട് പറഞ്ഞത്.
അഥ സുഗ്രീവഃ സത്വരമുത്ഥായ പുഷ്പസലിലാദിദ്രവ്യമാദായ പാദപ്രക്ഷാലനാദികം കൃത്വാ ഫലാനി സമര്പ്യ വ്യജ്ഞാപയത്
അപ്പോള് സുഗ്രീവന് ഉടനെ എഴുന്നേറ്റ് പൂക്കളും വെള്ളവും മറ്റു വസ്തുക്കളും എടുത്തു, അവരുടെ കാലുകള് കഴുകി, പഴങ്ങള് സമര്പ്പിച്ച് തന്റെ അപേക്ഷ പറഞ്ഞു.
കൌ യുവാം കിമര്ഥമാഗതൌ രാജപുത്രൌ തപസ്വിനാവിതി സുഗ്രീവവചനമാകര്ണ്യ ലക്ഷ്മണേനാഭാഷത രാമഃ
'നിങ്ങള് ആര്, എന്തിനാണ് വന്നത്, രാജകുമാരന്മാരേ, വനംവാസികളേ?' എന്ന് സുഗ്രീവന് ചോദിച്ചു. സുഗ്രീവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് രാമന് ലക്ഷ്മണന്റെ മുഖേന ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ദശരഥതനയാവാവാം രാമലക്ഷ്മണൌ ദുഷ്ടനിഗ്രഹ ശിഷ്ടപരിപാലനായ വനം ഗതാവിതി
'ഞങ്ങള് ദശരഥന്റെ മക്കളായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആണ്; ദുഷ്ടരെ ശാസിക്കാനും നല്ലവരെ രക്ഷിക്കാനുമാണ് ഞങ്ങള് വനത്തിലേക്ക് വന്നത്.'
അഥ സുഗ്രീവ ആഹ യുവയോരുപകാരമപകാരം കാര്യമസ്തീതി ലക്ഷ്യതേ
അപ്പോള് സുഗ്രീവന് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങള്ക്കും എനിക്കും തമ്മില് സഹായമോ ദോഷമോ ചെയ്യാനുള്ള കാര്യമുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നു.'
സുഗ്രീവ ഉവാച- രാവണേനാപഹൃതയാ കയാചിദ്ധ്രിയമാണാഗതയാ വിഭൂഷണാനി കാനിചിത്പരിത്യക്താ നിഗതാനി മയാ സംഗൃഹീതാനി താനി ദര്ശയാമീത്യാഭാഷ്യ രാമം മംദിരമാഗമയ്യ ദര്ശയാമാസ
സുഗ്രീവന് പറഞ്ഞു: 'രാവണന് അവളെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോള് അവള് ചില ആഭരണങ്ങള് ഇടഞ്ഞുവിട്ടു. അവ ഞാന് ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവ നിങ്ങള്ക്ക് കാണിക്കാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാമനെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, ആഭരണങ്ങള് കാണിച്ചു.
രാമോഽപി നിരീക്ഷ്യ നിശ്ചിത്യ പ്രരുദ്യ ക്വ ഗതോഽസൌ രാവണ ഇതി പപ്രച്ഛ സ ച ദക്ഷിണാമാശാം ഗത ഇതി ബഭാഷേ
രാമന് അവയെ നോക്കി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, കരഞ്ഞു, 'രാവണന് എവിടേക്കാണ് പോയത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു. സുഗ്രീവന് പറഞ്ഞു: 'അവന് തെക്കോട്ട് പോയി.'
അഥോപവനേ ദിനമേകം സ്ഥിത്വാ ജടാഃ കാരയിത്വാ വല്കലം വാസോ ധൃത്വൈകോപവീതീ കൃതദംതശുദ്ധിരേകേനോപവീതേന ജടാം ബദ്ധ്വാ ഭസ്മോദ്ധൂലിതസര്വാംഗോ ഭസിത നിഷ്ഠുരകായോ മുക്താഫലദാമമണിവ്യത്യസ്ത രുദ്രാക്ഷമാലാമുരസി ദധാനോഽല്പഭൂഷണാധിഭൂഷിത സീതാസഹായോ ലക്ഷ്മണാനുചരോ വിവേശ വനാംതരമ്
അപ്പോൾ ഒരു ദിവസം ഒരു തോട്ടത്തിൽ താമസിച്ച്, രാമൻ ജടകൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തി, വല്കലധാരിയായി, ഒരൊറ്റ പൂണൂൽ ധരിച്ചു, പല്ലുകൾ വൃത്തിയാക്കി, ഒരൊറ്റ പൂണൂലിൽ ജടകൾ കെട്ടി, ശരീരം മുഴുവൻ ചാരിട്ട്, ചാരമൂഷിതമായ ശരീരത്തിൽ, മുത്തുമാലയും മണിമാലയും രുദ്രാക്ഷമാലയും നെഞ്ചിൽ ധരിച്ചു, കുറഞ്ഞ അലങ്കാരങ്ങൾ മാത്രം ധരിച്ചു, സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ കാടിന്റെ ആന്തരത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അഥാനേക രാക്ഷസാംസ്തസ്മിന്നിജഘാന ഭവാനിവ നിഖിലം ചകാര സീതാപഹരണാദിനിഖിലമപി ഭവതാ യഥാതഥാ സ്യാഥ സുഗ്രീവാശ്രമമൃഷ്യമൂകപര്വതം രാമോ ജഗാമ നിബിഡച്ഛായാചൂതവൃക്ഷമാസാദ്യ ലക്ഷ്മണസഹായഃ പരിശ്രയമകല്പയത് । വൃക്ഷേ തു ധനുഷീ ആരോപ്യാസീനലക്ഷ്മണാംകേ ശിരഃ കൃത്വാ ഹരിചര്മശയ്യാശയനോലക്ഷിതാംഗീതിം ശൃണ്വന്വൃക്ഷഫലം നിരീക്ഷമാണോ വാനരമേകം മണികുംഡലം ഹേമപിംഗലം സദൃഢബദ്ധമൌംജീകൌപീനമച്ഛോപവീതിനമതിചംചലം ഫലമാദായാത്മനിവിക്ഷിപംതം പുഷ്പമംജരീശ്ച കിരംതം ഗാനമനുകുര്വംതം വ്യജനേന രാമം വീജയംതമാരുഹ്യ ശാഖാമപി തഥാ വീജയംതമാബദ്ധചൂതഫലമാത്രം രാമോ വീക്ഷ്യ ലക്ഷ്മണമഭാഷത
അവിടെ രാമൻ അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ ശിവൻ പോലെ സംഹരിച്ചു. സീതയെ അപഹരിച്ചതും മറ്റും ശിവനോടു സംഭവിച്ചപോലെ സംഭവിച്ചു. പിന്നെ രാമൻ സുഗ്രീവന്റെ ആശ്രമമായ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, കനിഞ്ഞു നിഴൽ വീഴുന്ന മാവിൻതരുവിന്റെ അടിയിൽ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വിശ്രമിച്ചു. വില്ല് വൃക്ഷത്തിൽ വെച്ച്, ലക്ഷ്മണന്റെ തല മടിയിൽ വച്ച്, മാൻതോലിൽ കിടന്ന്, പക്ഷികളുടെ പാട്ട് കേട്ട്, പഴങ്ങൾ നോക്കി, രാമൻ ഒരു കുരങ്ങിനെ കണ്ടു. അതിന് മാണിക്ക്യകുണ്ഡലവും പൊന്നുപോലെയുള്ള രോമവും, ദൃഢമായി കൂശകച്ചയും വൃത്തിയുള്ള പൂണൂലും ധരിച്ചിരുന്നു. അതു വളരെ ചഞ്ചലമായി പഴം എടുത്ത് വായിൽ വെച്ചു, പൂക്കളും വിതറി, പാട്ട് അനുകരിച്ച്, വീശൽകൊണ്ട് രാമനെ വീശി, വൃക്ഷശാഖയിൽ കയറി വീണ്ടും വീശി, കൂശയിൽ കെട്ടിയ മാവിൻപഴം മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് കണ്ട രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
അന്യഥാ സേനാസമേതാവാഗമിഷ്യതഃ ലക്ഷ്മണ ആഹ അസ്തി കാര്യാംതരമ് അമുഷ്യ ഭാര്യാ കേനാപഹൃതാ ന ജ്ഞായതേ താമന്വേഷ്ടുമാഗതൌ തദേവാവയോഃ കാര്യ്യമന്യദാനുഷംഗികമ് തദര്ഥമപി ജലധിം തരാവ അപി പാതാലം പ്രവിശാവ അപി നാകം സാധയാവഃ അപി മഹേംദ്രം പാതയാവഃ അപി ബലിനം ഹനാവഃ കിമപി കുര്വഹേ
അല്ലെങ്കില് നിങ്ങള് സൈന്യവുമായി ഇവിടെ വരില്ലായിരുന്നു. ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞു: 'മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ട്; ഇവന്റെ ഭാര്യ ആരോ കൊണ്ടുപോയി, ആര് കൊണ്ടുപോയെന്ന് അറിയില്ല. അവളെ അന്വേഷിക്കാനാണ് ഞങ്ങള് വന്നത്. അതാണ് പ്രധാനമായുള്ളത്, ബാക്കി എല്ലാം രണ്ടാമത്തെ കാര്യമാണ്. അതിനായി കടല് കടക്കും, പാതാളത്തിലേക്കും പോകും, സ്വര്ഗത്തിലേക്കും കയറും, ഇന്ദ്രനെ പോലും കീഴടക്കും, ശക്തരെയെങ്കിലും തോല്പിക്കും — എന്ത് വേണമെങ്കിലും ചെയ്യും.'