പ്രഹ്ലാദോബലിശ്ചൈവധാവാതേഽഥവിരേമതുഃ
പ്രഹ്ലാദനും ബലിയും മുന്നോട്ട് ഓടി ഓരോരുത്തരും ശ്രമിച്ചു.
അഥ രാക്ഷസേഷു തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാജാനോഽതിബലിനഃ സമാഗതാ ജ്യാബംധാശക്താ അപസൃത്യ തസ്ഥുഃ
അപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാർ മിണ്ടാതിരിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, അതിശക്തരായ രാജാക്കന്മാർ കൂടി, പക്ഷേ ധനുസ്സിനെ കെട്ടാൻ കഴിയാതെ പിന്മാറി നിന്നു.
അഥ ബ്രാഹ്മണാഃ സമാഗതാഃ
അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാർ കൂടി.
അഥ വിശ്വാമിത്രോ ധനുരാദായ ഏകാംഗുലപര്യംതം സജ്യം കൃത്വാ വിരരാമ നിവൃത്താശ്ചാപരേ
വിശ്വാമിത്രൻ ധനുസ്സെടുത്തു ഒരു വിരലിന്റെ അളവുവരെ കെട്ടി, അവിടെ നിർത്തി. മറ്റുള്ളവർ പിന്മാറി.
അഥ ദിനമാത്രേ ധനുഷി തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാഘവഃ സഹാനുജൈരാഗത്യ ധനുര്നിരീക്ഷ്യാസ്പൃശത്
ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ ധനുസ്സു കൈവയ്പ്പില്ലാതെ കിടന്നപ്പോൾ, രാഘവനും സഹോദരന്മാരും എത്തി, ധനുസ്സിനെ നോക്കി, സ്പർശിച്ചു.
അഥ രാജകുമാരാഃ ശതശഃ സമാഗതാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ ധനുര്ദൃഷ്ട്വാപസ്പൃശുര്ന ചാലനക്ഷമാഃ
ശതകണക്കിന് രാജകുമാരന്മാർ എല്ലാം ഭൂഷണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് കൂടി, ധനുസ്സിനെ കണ്ടു, സ്പർശിച്ചു, പക്ഷേ നീക്കാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
അഥ ദാശരഥിപ്രമുഖാഃകുമാരാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രന്മാർ നേതൃത്വംവഹിച്ചു രാജകുമാരന്മാർ കൂടി.
അഥ വേത്രഝര്ഝരപാണയഃ സമാഗമന്സര്വാനേവാപസാരയാമാസുഃ
വെട്രും ജർജരവും കൈവശമുള്ളവർ കൂടി, എല്ലാവരെയും അകറ്റി.
അഥ രാമോ ലക്ഷ്മരണഹസ്തം ഗൃഹീത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതോ ധനുരാസാദ്യ സ്പൃഷ്ട്വാ നത്വാ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ധനുരാദായോദ്ദധാര
രാമൻ എല്ലാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ലക്ഷ്മണന്റെ കൈ പിടിച്ച്, ധനുസ്സിന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു, സ്പർശിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, ധനുസ്സെടുത്തു ഉയർത്തി.
തദാദാനസമയേ സര്വ ഏവൈത്യ സഹാസമൂചുഃ അത്ര ഭഗ്നാ മഹാരഥാ ഇതി
അവൻ ധനുസ്സെടുത്തു എന്നതോടെ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ചിരിച്ചു: 'ഇവിടെ മഹാരഥന്മാരെപ്പോലും തോറ്റു പോയിരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥ സ രാമോ ധനുര്ജ്യാസ്ഥാനമവനമയ്യ ധനുഷി ജാനും കൃത്വാ സജ്യമേകകരേണോത്പാദയന്കോട്യാമനാമയത്
അപ്പോൾ രാമൻ വില്ലിൽ വില്ല് നൂൽ കെട്ടാൻ അതിനെ താഴേക്ക് വെട്ടി, ഒരു കാൽ വില്ലിന്മേൽ വെച്ച്, ഒരു കൈ കൊണ്ട് വില്ല് പിടിച്ച്, അതിന്റെ അറ്റം വെട്ടി വില്ല് നൂൽ കെട്ടി.
അഥസജ്ജീകൃതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വ ഏവ നാസാഗ്രന്യസ്താംഗുലയോഽഭവന്
വില്ല് നന്നായി കെട്ടിയിരിക്കുന്നു എന്ന് എല്ലാവരും കണ്ടപ്പോൾ, അത്ഭുതത്തോടെ എല്ലാവരും വിരലുകൾ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് വെച്ചു.
രാമോഽപി ജ്യാമന്വനാദയത് । തേന നാദേന സര്വേഷാം മനാംസി ക്ഷുഭിതാന്യാസന്
രാമനും വില്ല് നൂൽ തളഞ്ഞു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ് വിറച്ചു.
രാമേണസജ്യിതം ധനുരിതി സര്വത്ര വാദഃ സംജാതഃ
എവിടെയും, 'രാമൻ വില്ല് കെട്ടി' എന്ന വാർത്ത പരന്നു.
ജനകോഽപി സീതാം രാമായ ദദൌ രാജഭിശ്ച യുദ്ധം കൃത്വാ താന്നിര്ജ്ജിത്യ സ്വപുരീമാഗാത്
അപ്പോൾ ജനകൻ സീതയെ രാമനു നൽകി, മറ്റു രാജാക്കന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥൈകദാ ദശരഥോ രാമം യൌവരാജ്യേഭിഷിച്യ സുഖീ ബഭൂവ സര്വപ്രജാരംജനാച്ച രാമോ രാജാനുമത ഇതി സര്വപ്രജാവാദോഽഭൂത്
ഒരു ദിവസം ദശരഥൻ രാമനെ യുവരാജാവാക്കി അഭിഷേകം നടത്തി സന്തോഷിച്ചു; രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ രാമൻ രാജാവാകും എന്ന് എല്ലാവരും പറയാൻ തുടങ്ങി.
അഥ കൈകയദേശാധിപതിതനയാ സുവേഷാ രാമം രാജാനമസഹമാനാ രാജാനമുവാച മമ വരദാനാവസര ഇതി രാജാചിംതയത്കിം ദേയമിതി
അപ്പോൾ കൈകേയ ദേശാധിപതിയുടെ മകൾ, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, രാമൻ രാജാവാകുന്നത് സഹിക്കാനാവാതെ, രാജാവിനോട്, 'എനിക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത വരം നൽകേണ്ട സമയം ഇതാണ്' എന്നു പറഞ്ഞു. രാജാവ് എന്ത് നൽകണം എന്ന് ആലോചിച്ചു.
ദേവ്യുവാച-। ചതുര്ദശവര്ഷാണി രാമോ വനം വിശതു പാലയതു രാജ്യം ഭരതഃ
രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'പതിന്നാലു വർഷം രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകട്ടെ, രാജ്യം ഭരതൻ ഭരിക്കട്ടെ.'
രാജാനൃതവചനദോഷഭയാത്കഥംകഥമപി സ്വീചകാര
വാക്ക് പാലിക്കാത്തതിന്റെ പാപം ഭയന്ന്, രാജാവ് എങ്ങിനെയോ സമ്മതിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠം ഭാവിതയാവോചത രാമോ വനായ നിര്ഗച്ഛതി അസ്യ കിംവാ ഭവേദിതി വിചാര്യ ശുഭാശുഭം ബ്രൂഹി
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ, വസിഷ്ഠനോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ കാടിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലം എന്തായിരിക്കും? നല്ലതോ ചീത്തയോ ആലോചിച്ച് പറയൂ.'
വസിഷ്ഠോ വിചാര്യ സഹര്ഷം രാജാനമുവാച
വസിഷ്ഠൻ ആലോചിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഗത്വാ വനം നിഖിലദാനവവീരഹംതാ ശംഭോരനേകവിധപൂജനമാതനോതി । സീതാവിയോഗരുഷിതഃ കപിസേനയാ ച തീര്ത്വോദധിം ദശമുഖം ച നിഹംതി രാമഃ
കാടിൽ പോയി രാമൻ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കും, ശിവനെ പലവിധത്തിൽ ആരാധിക്കും, സീതയെ അപഹരിച്ചത് കൊണ്ട് കോപത്തോടെ കുരങ്ങുകളുടെ സേനയുമായി കടൽ കടന്ന് പത്തുമുഖനെയും കൊല്ലും.
ആഗമ്യ രാജ്യം രഘുനംദനോഽപി ബഹൂനി വര്ഷാണി സമാതനോതി । പ്രശസ്തകീര്തിര്നിഖിലേപി ലോകേ ശര്വേണ ദേവേന ചിരം ന്യവാത്സീത്
പിന്നീട് രഘുവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാമൻ രാജ്യം തിരിച്ചെത്തി, അനേകം വർഷങ്ങൾ ഭരിക്കും; അവന്റെ മഹത്വം ലോകമാകെ പ്രസിദ്ധമാകും, ശിവനും ദീർഘകാലം അവനോടൊപ്പം പാർക്കും.
സുപുത്രയുക്തോ ബഹുയജ്ഞയാജീ പരിവൃഢഃ സര്വഗുണാധികശ്ച
അവനു നല്ല മക്കളുണ്ടാകും, അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തും, മഹത്വത്തിൽ വളരും, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും മുൻപന്തിയിലാകും.
ഇതി വസിഷ്ഠവചനം ശ്രുത്വാ ദശരഥോ രാമഗുണാനനുസ്മരന്നിത്യുവാച ശ്രേയോ മേ മരണം രാമസ്യ നിര്ഗമനേ ഇതി
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദശരഥൻ രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഓർത്തു, 'രാമൻ പോകുന്നതു കാണുന്നതിന് പകരം മരിക്കുന്നതാണ് എനിക്ക് നല്ലത്' എന്നും എന്നും പറഞ്ഞു.
അഥ രാമോ മാതരം പിതരം ഗുരും ച വസിഷ്ഠം പിതൃപത്നീര്നമസ്കൃത്യ വനായ ജഗാമ
അപ്പോൾ രാമൻ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവായ വസിഷ്ഠനെയും അച്ഛന്റെ മറ്റഭാര്യമാരെയും വന്ദിച്ച് കാടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ലക്ഷ്മണ കോഽയം കപിരിതി
ലക്ഷ്മണ, ഈ കുരങ്ങന് ആര് ആണ്?
ലക്ഷ്മണോഽപി ന ജാന ഇത്യുവാച അഥ രാമഃ സമാഹൂയ കസ്യ ത്വം കിം നാമത്യേപൃച്ഛത്
ലക്ഷ്മണനും അറിയില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോള് രാമന് അവനെ അടുത്തു വിളിച്ചു, 'നീ ആരുടെ ആളാണ്? നിന്റെ പേര് എന്താണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
അഥോപവനേ ദിനമേകം സ്ഥിത്വാ ജടാഃ കാരയിത്വാ വല്കലം വാസോ ധൃത്വൈകോപവീതീ കൃതദംതശുദ്ധിരേകേനോപവീതേന ജടാം ബദ്ധ്വാ ഭസ്മോദ്ധൂലിതസര്വാംഗോ ഭസിത നിഷ്ഠുരകായോ മുക്താഫലദാമമണിവ്യത്യസ്ത രുദ്രാക്ഷമാലാമുരസി ദധാനോഽല്പഭൂഷണാധിഭൂഷിത സീതാസഹായോ ലക്ഷ്മണാനുചരോ വിവേശ വനാംതരമ്
അപ്പോൾ ഒരു ദിവസം ഒരു തോട്ടത്തിൽ താമസിച്ച്, രാമൻ ജടകൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തി, വല്കലധാരിയായി, ഒരൊറ്റ പൂണൂൽ ധരിച്ചു, പല്ലുകൾ വൃത്തിയാക്കി, ഒരൊറ്റ പൂണൂലിൽ ജടകൾ കെട്ടി, ശരീരം മുഴുവൻ ചാരിട്ട്, ചാരമൂഷിതമായ ശരീരത്തിൽ, മുത്തുമാലയും മണിമാലയും രുദ്രാക്ഷമാലയും നെഞ്ചിൽ ധരിച്ചു, കുറഞ്ഞ അലങ്കാരങ്ങൾ മാത്രം ധരിച്ചു, സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ കാടിന്റെ ആന്തരത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അഥാനേക രാക്ഷസാംസ്തസ്മിന്നിജഘാന ഭവാനിവ നിഖിലം ചകാര സീതാപഹരണാദിനിഖിലമപി ഭവതാ യഥാതഥാ സ്യാഥ സുഗ്രീവാശ്രമമൃഷ്യമൂകപര്വതം രാമോ ജഗാമ നിബിഡച്ഛായാചൂതവൃക്ഷമാസാദ്യ ലക്ഷ്മണസഹായഃ പരിശ്രയമകല്പയത് । വൃക്ഷേ തു ധനുഷീ ആരോപ്യാസീനലക്ഷ്മണാംകേ ശിരഃ കൃത്വാ ഹരിചര്മശയ്യാശയനോലക്ഷിതാംഗീതിം ശൃണ്വന്വൃക്ഷഫലം നിരീക്ഷമാണോ വാനരമേകം മണികുംഡലം ഹേമപിംഗലം സദൃഢബദ്ധമൌംജീകൌപീനമച്ഛോപവീതിനമതിചംചലം ഫലമാദായാത്മനിവിക്ഷിപംതം പുഷ്പമംജരീശ്ച കിരംതം ഗാനമനുകുര്വംതം വ്യജനേന രാമം വീജയംതമാരുഹ്യ ശാഖാമപി തഥാ വീജയംതമാബദ്ധചൂതഫലമാത്രം രാമോ വീക്ഷ്യ ലക്ഷ്മണമഭാഷത
അവിടെ രാമൻ അനേകം രാക്ഷസന്മാരെ ശിവൻ പോലെ സംഹരിച്ചു. സീതയെ അപഹരിച്ചതും മറ്റും ശിവനോടു സംഭവിച്ചപോലെ സംഭവിച്ചു. പിന്നെ രാമൻ സുഗ്രീവന്റെ ആശ്രമമായ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, കനിഞ്ഞു നിഴൽ വീഴുന്ന മാവിൻതരുവിന്റെ അടിയിൽ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വിശ്രമിച്ചു. വില്ല് വൃക്ഷത്തിൽ വെച്ച്, ലക്ഷ്മണന്റെ തല മടിയിൽ വച്ച്, മാൻതോലിൽ കിടന്ന്, പക്ഷികളുടെ പാട്ട് കേട്ട്, പഴങ്ങൾ നോക്കി, രാമൻ ഒരു കുരങ്ങിനെ കണ്ടു. അതിന് മാണിക്ക്യകുണ്ഡലവും പൊന്നുപോലെയുള്ള രോമവും, ദൃഢമായി കൂശകച്ചയും വൃത്തിയുള്ള പൂണൂലും ധരിച്ചിരുന്നു. അതു വളരെ ചഞ്ചലമായി പഴം എടുത്ത് വായിൽ വെച്ചു, പൂക്കളും വിതറി, പാട്ട് അനുകരിച്ച്, വീശൽകൊണ്ട് രാമനെ വീശി, വൃക്ഷശാഖയിൽ കയറി വീണ്ടും വീശി, കൂശയിൽ കെട്ടിയ മാവിൻപഴം മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് കണ്ട രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.