രാജോവാച ശ്രീമന്മമ കന്യാ വൈദേഹീ രാമായ ദിത്സിതാ സ്വയംവരേ കുലരൂപബലോത്സാഹ സംപന്നാനേകഭൂപരാക്ഷസവിപ്രാദിസര്വപ്രാണിസമാഗമേ രാമാധികബലോ യദി താമഗ്രഹീഷ്യത് തദാ വചനമനൃതം മമ പാപം ച ഭവിഷ്യതി
രാജാവ് പറഞ്ഞു: മഹാനുഭാവാ, എന്റെ മകൾ വൈദേഹിയെ സ്വയംവരത്തിൽ രാമനു നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവൾക്ക് നല്ല വംശവും, സൗന്ദര്യവും, ശക്തിയും ഉത്സാഹവും ഉണ്ട്. അനേകം രാജാക്കന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും, ബ്രാഹ്മണന്മാരും, എല്ലാപ്രാണികളും കൂടിയിരിക്കുന്ന സഭയിൽ രാമനേക്കാൾ ശക്തിയുള്ളവൻ അവളെ പിടിച്ചുപോയാൽ എന്റെ വാക്ക് പൊയാകും, പാപവും സംഭവിക്കും.
ശംഭുരപി തഥാ കരോമീത്യുവാച
ശംഭു പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ഞാൻ ചെയ്യും.
രാമ ഏവ നാഥഃ സീതായാ ഭവിഷ്യതി രാമം ച കൃത്വാ സ്വസ്ത്യദ്യൈവ കരിഷ്യാമി ഗൃഹാണാജഗവം ധനുരിദമ്
സീതയുടെ ഭർത്താവായി രാമൻ മാത്രം ഭവിക്കും. ഇന്ന് തന്നെ രാമനെ അനുഗ്രഹിച്ച് എന്റെ ഈ വില്ല് ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.
രാജോവാച- കിമേതേനാജഗവേന ധനുഷാ സ്വയംവരേ സീതാം രാമം പ്രാപയ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഈ വില്ല് ഉപയോഗിച്ച് സ്വയംവരത്തിൽ സീതയെ രാമനോടൊപ്പം ചേർക്കണമേ.
ശംകര ഉവാച- ഇദം ധനുരസജ്യം മേ യസ്തു സജ്യം കരിഷ്യതി തസ്മൈ ദേയാ മയാ സീതാ പ്രതിജ്ഞാമേവമാചര
ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ ഈ വില്ല് ഇപ്പോൾ അണിയിച്ചിട്ടില്ല; അതിനെ ആരെങ്കിലും അണിയിച്ചാൽ അവനാണ് സീതയെ ഞാൻ നൽകേണ്ടത്. ഈ വാഗ്ദാനം നീ പാലിക്കണം.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഭഗവാന്ഗണൈരംതര്ദധേ ഹരഃ । അഥാദാതും ധനൂ രാജാ ന ശശാകാതിയത്നതഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ഹരൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം അപ്രത്യക്ഷനായി. രാജാവ് എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വില്ല് ഉയർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
അഥോജ്ജ്വലം ശതസഹസ്രഗജബലം സമാഹൂയ ഗൃഹാണേത്യുവാച
അപ്പോൾ ലക്ഷം ആനകളുടെ ശക്തിയ്ക്ക് തുല്യമായ സൈന്യം വിളിച്ചു കൂട്ടി, 'ഇത് ഉയർത്തൂ!' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ ചാപി മാതുലം നത്വാട്ടഹാസം കൃത്വോത്പ്ലുത്യ ധനുര്ദ്വാഭ്യാം കരാഭ്യാമുദ്ദധാര ജാനുപര്യംതം മാതുലോ മാരീചഃ ശ്രുത്വാ ഏകാകീ വിപ്രവേഷം കൃത്വാ വിദേഹമയാചത വൈശ്വദേവാംതേ പ്രാപ്തമതിഥിം മാമവൈഹി
അവൻ മാതുലനോട് നമസ്കരിച്ചു, വലിയ ചിരി ചിരിച്ച്, കുതിച്ചുയർന്ന്, രണ്ടു കൈകൊണ്ടും വില്ല് മുട്ടിവരെ ഉയർത്തി. മാതുലൻ മാരീചൻ ഇത് കേട്ട് ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു, വൈദേഹത്തിൽ വൈശ്വദേവം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ 'ഇപ്പോൾ വന്ന അതിഥിയായ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം' എന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
രാജോവാച- സ്വാഗതം ഭോ ഇദം ബ്രഹ്മന്നാസനം തത്ര നിഷീദേതി
രാജാവ് പറഞ്ഞു: സ്വാഗതം ബ്രാഹ്മണേ, ഇതാ ഇരിപ്പിടം, അവിടെ ഇരിക്കൂ.
സ ചാതിഥിസ്തഥേത്യുക്ത്വാ നിഷസാദ
അത് കേട്ട് അതിഥി 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു ഇരുന്നു.
അഥ രാജാ ജലമാദായ പാദൌ പ്രക്ഷാല്യ ഗംധപുഷ്പാക്ഷതൈരഭ്യര്ച്യ മഹാജം തസ്മൈ നിവേദ്യ ഭോജനായ പ്രാര്ഥയാമാസ
അപ്പോൾ രാജാവ് വെള്ളം എടുത്തു, അതിഥിയുടെ കാലുകൾ കഴുകി, സുഗന്ധവും പൂവും അക്ഷതയും നൽകി, വലിയ ആദരവോടെ അർപ്പണം നടത്തി, ഭക്ഷണത്തിന് ക്ഷണിച്ചു.
സ ചാപി തദന്നം ഷഡ്രസോപേതം സൌവര്ണഭാജനഗതമീക്ഷമാണഇവേതസ്തതോ വിലോകയാമാസ
അവൻ ആ ആറു രുചികൾ നിറഞ്ഞ, പൊൻപാത്രത്തിൽ വച്ചിരുന്ന ആ അന്നം ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി.
വീക്ഷ്യാസാവചിംതയദേനാം കഥമപഹരാമി കഥമാലിംഗാമി കഥമന്യത്കിംചിത്കരോമീത്യേവമവസരമലഭമാനസ്തൂഷ്ണീമേവ വിനിര്ഗതഃ
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, 'എങ്ങനെ ഇവളെ അപഹരിക്കാം? എങ്ങനെ ചേർന്നു പിടിക്കാം? മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ?' എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു. അവസരം ഒന്നും കിട്ടാതെ അവൻ മിണ്ടാതിരിച്ചു പുറത്തേക്കു പോയി.
അഥ ദേവാ ധനുഃസജ്ജീകരണായ യതമാനാ അഹംപൂര്വികയാ വിദ്യമാനാ അന്യോന്യതിരസ്കാരേണ മഹേംദ്രഃ പ്രാപ ധനുരുത്തമം പ്രാംതദ്വയാത്പരം നാവനമയിതും ശശാക
അതിനുശേഷം, ധനുസ്സിനെ കെട്ടാൻ ദേവന്മാർ ശ്രമിച്ചു. ഓരോരുത്തരും മറ്റൊരുത്തനെ മറികടക്കാൻ നോക്കി. ആദ്യം മഹേന്ദ്രൻ ധനുസ്സിനെ കൈവശമാക്കി, പക്ഷേ അറ്റങ്ങളിൽ പോലും വളയ്ക്കാൻ അവനു കഴിഞ്ഞില്ല.
അഥ സൂര്യോ ധനുരാദായ നമയന്നേവ നിപപാത
പിന്നീട് സൂര്യൻ ധനുസ്സെടുത്തു വളയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, അവൻ നിലത്ത് വീണു.
വായുര്ബലവതാം ശ്രേഷ്ഠോ ജഗ്രാഹാജഗവമഥ സ്വേനൈവ കരേണോത്കര്ഷയന്നധഃ പപാത ധനുശ്ച വായോരുപരി പപാത അഹസംസ്തദാ സര്വേ
ശക്തരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ വായു, ധനുസ്സെടുത്തു സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വലിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ അവൻ താഴേക്ക് വീണു, ധനുസ്സും വായുവിന്റെ മേൽ വീണു. അപ്പോൾ എല്ലാവരും ചിരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ തുരഗവരമാരുഹ്യ ബാണാസുരഃ സഹസ്രബാഹുരനേകാനേകശിരോഭിര്ദൈത്യൈഃ പരിവൃതഃ പ്രഹ്ലാദസമേതോ വിദേഹപുരീമാജഗാമ
അതിനിടയിൽ, ഏറ്റവും നല്ല കുതിരയിൽ കയറി, ആയിരം കൈകളുള്ള ബാണാസുരനും അനേകം തലങ്ങളുള്ള അസുരന്മാരും പ്രഹ്ലാദനുമൊത്ത് വിദേഹപുരിയിൽ എത്തി.
അഥ സ്വവിഭൂഷണോദ്ഭാസിതാം ദിശം കുര്വന്സ്വതേജസാപയശസോ ദേവതാഃ കുര്വന്നാനാവിധഗീതം ശൃണ്വന്ദ്വ്യംഗുലമാത്രേണ ശക്തോ വിരരാമ
സ്വന്തം ഭൂഷണങ്ങളാൽ ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചും, ദേവന്മാരുടെ വിവിധ ഗാനങ്ങൾ കേട്ടും, വെറും രണ്ടു വിരൽശക്തിയാൽ തന്നെ അവൻ നിർത്തി.
പ്രഹ്ലാദോബലിശ്ചൈവധാവാതേഽഥവിരേമതുഃ
പ്രഹ്ലാദനും ബലിയും മുന്നോട്ട് ഓടി ഓരോരുത്തരും ശ്രമിച്ചു.
അഥ രാക്ഷസേഷു തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാജാനോഽതിബലിനഃ സമാഗതാ ജ്യാബംധാശക്താ അപസൃത്യ തസ്ഥുഃ
അപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാർ മിണ്ടാതിരിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, അതിശക്തരായ രാജാക്കന്മാർ കൂടി, പക്ഷേ ധനുസ്സിനെ കെട്ടാൻ കഴിയാതെ പിന്മാറി നിന്നു.
അഥ ബ്രാഹ്മണാഃ സമാഗതാഃ
അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാർ കൂടി.
അഥ വിശ്വാമിത്രോ ധനുരാദായ ഏകാംഗുലപര്യംതം സജ്യം കൃത്വാ വിരരാമ നിവൃത്താശ്ചാപരേ
വിശ്വാമിത്രൻ ധനുസ്സെടുത്തു ഒരു വിരലിന്റെ അളവുവരെ കെട്ടി, അവിടെ നിർത്തി. മറ്റുള്ളവർ പിന്മാറി.
അഥ ദിനമാത്രേ ധനുഷി തൂഷ്ണീംഭൂതേഷു രാഘവഃ സഹാനുജൈരാഗത്യ ധനുര്നിരീക്ഷ്യാസ്പൃശത്
ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ ധനുസ്സു കൈവയ്പ്പില്ലാതെ കിടന്നപ്പോൾ, രാഘവനും സഹോദരന്മാരും എത്തി, ധനുസ്സിനെ നോക്കി, സ്പർശിച്ചു.
അഥ രാജകുമാരാഃ ശതശഃ സമാഗതാഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ ധനുര്ദൃഷ്ട്വാപസ്പൃശുര്ന ചാലനക്ഷമാഃ
ശതകണക്കിന് രാജകുമാരന്മാർ എല്ലാം ഭൂഷണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് കൂടി, ധനുസ്സിനെ കണ്ടു, സ്പർശിച്ചു, പക്ഷേ നീക്കാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
അഥ ദാശരഥിപ്രമുഖാഃകുമാരാഃ സമാഗതാഃ
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രന്മാർ നേതൃത്വംവഹിച്ചു രാജകുമാരന്മാർ കൂടി.
അഥ വേത്രഝര്ഝരപാണയഃ സമാഗമന്സര്വാനേവാപസാരയാമാസുഃ
വെട്രും ജർജരവും കൈവശമുള്ളവർ കൂടി, എല്ലാവരെയും അകറ്റി.
അഥ രാമോ ലക്ഷ്മരണഹസ്തം ഗൃഹീത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതോ ധനുരാസാദ്യ സ്പൃഷ്ട്വാ നത്വാ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ധനുരാദായോദ്ദധാര
രാമൻ എല്ലാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ലക്ഷ്മണന്റെ കൈ പിടിച്ച്, ധനുസ്സിന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു, സ്പർശിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, ധനുസ്സെടുത്തു ഉയർത്തി.
തദാദാനസമയേ സര്വ ഏവൈത്യ സഹാസമൂചുഃ അത്ര ഭഗ്നാ മഹാരഥാ ഇതി
അവൻ ധനുസ്സെടുത്തു എന്നതോടെ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ചിരിച്ചു: 'ഇവിടെ മഹാരഥന്മാരെപ്പോലും തോറ്റു പോയിരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
പ്രത്യുത ദശരഥോഽപി സര്വാനേവാഗതാന്വിജേതുമലം ക്ഷത്രകദനശ്ച രാമോ യദ്യായാസ്യതി തര്ഹി മമ സുതാം കിം കരിഷ്യതി വാ കിംകിം വാ പ്രേഷയിഷ്യതി കീദൃശം കാരയിഷ്യതി മമ കിംവാ കരിഷ്യതി സര്വഥാ ഹി പ്രഭൂതബലവാഹനോ നരപതിരശേഷമപി ത്രിഭുവനം ഹന്യാത് കിമുത മാമല്പസത്വം കിമുത ബഹുനാ ഭവാനേവ ശരണം മമോപായം വദ യഥാ വിവാഹേ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി രാമശ്ച ജാമാതാ ഭവിഷ്യതി
അത് മാത്രമല്ല, ദശരഥൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം വന്നാൽ രാമൻ ക്ഷത്രിയനായതിനാൽ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചേക്കാം; അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ എന്റെ മകളുടെ സ്ഥിതി എന്താകും? അവൻ എന്ത് അയക്കും, എന്ത് ചെയ്യും, എന്ത് ചെയ്യിപ്പിക്കും? വലിയ ശക്തിയും സൈന്യവും ഉള്ള രാജാവ് മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയും; പിന്നെ ഞങ്ങൾ പോലെയുള്ള ദുർബലരെന്ത് പറയണം? എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്റെ ശരണം മാത്രമാണ് എനിക്ക്; വിവാഹം ശുഭമായി നടക്കാനും രാമൻ എന്റെ മരുമകനാകാനും എന്ത് മാർഗം സ്വീകരിക്കണം എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞുതരേണം.
തസ്മിന്നേവാവസരേ സീതാ പദ്മകിംജല്കപ്രഭേഷദരുണവസനം ബിഭ്രതീ നീലകുടിലകുംതലൈശ്ചലദ്ഭിര്യൂനാം മനാംസ്യാകര്ഷയദ്ഭിഃ പ്രേക്ഷമാണദൃഷ്ടിഭഗ്നകലൈരിവ സ്ത്രീണാം ചിത്തമീദൃശമിതി ദര്ശയദ്ഭിരിവോപശോഭിത-ലലാടാനംഗചാപസുഭ്രൂപദ്മപത്രാരുണവിലോചനാ തിലപ്രസൂനനാസാമൃദുസ്നിഗ്ധരോ മശകപോലാനംതരാ രക്തോഷ്ഠരാക്താസനമാണിക്യനിഭദാഡിമീദശനാ ജപാകുസുമാരുണാധരാതിശോഭിതചിബുകാശുക്തി-കര്ണാസമദീര്ഘകംഠാതിമാംസലവക്ഷാഃ പീനോദ്ഭിന്നകുചകുഡ്മലാനേകഹാരോപശോഭിതാ സുഭഗാകാ-। രാനതിമാംസലബാഹുലതാ മുഗ്ധായതസമാനാംഗുലിശിഖാപദ്മാരുണപല്ലവാവിവിധബഹുരത്നാംഗുലിഭൂഷണാമുഷ്ടിഗ്രാഹ്യമധ്യാസു രോമരാജിഗംഭീരനാഭിഃ പൃഥുജഘനാകരികരോരുസ്തൂണീരജംഘാസുപാദകമലാ-നൂപുരാദി പാദവിഭൂഷണാ പാദാംഗുലീഭൂഷിതാ വികസിതസൌഗംധികം വിദധതീ ഭുംജാനമാരീചസ്യ പുരതശ്ചാഗതാ
അത് തന്നെയായപ്പോൾ, പദ്മത്തിന്റെ കിംജൽക്കിന്റെ പ്രകാശംപോലെ ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചും, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടി കാറ്റിൽ അലയുന്നവളും, യുവാക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നവളും, സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിനെ എങ്ങനെ ആകർഷിക്കാമെന്നു കണ്ണുകൊണ്ടു കാണിച്ചും,额ം പ്രകാശമുള്ളവളും, മനോഹരമായ വില്ലുപോലെയുള്ള ക眉കളും, പദ്മപ്പൂവിന്റെ ചുവപ്പ് കൺപാത്രങ്ങളും, എളുപ്പം പൊട്ടുന്ന തിലപ്പൂവുപോലെയുള്ള മൂക്കും, മൃദുവും മിനുക്കുള്ള കപോളങ്ങളും, ചുവന്ന ബിംബഫലത്തിൻറെതുപോലെയുള്ള അധരങ്ങളും, മാണിക്ക്യത്തിൻറെ ചുവപ്പുള്ള പനിനീര്പ്പഴംപോലെയുള്ള പല്ലുകളും, ശംഖുപോല മനോഹരമായ താടിയും, നീളമുള്ള കഴുത്തും, നിറഞ്ഞ വക്ഷസ്സും, ഉന്നതമായ കുചങ്ങളും, പലതരം ഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളും, ഭംഗിയുള്ള കൈകളും, വിരലുകൾ പദ്മത്തിന്റെ കൊഞ്ചുപോലെ ചുവപ്പും മൃദുവും, വിവിധ രത്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളും, സുന്ദരമായ നടുവും, ആഴമുള്ള നാഭിയും, വിശാലമായ അരയും, ആനയുടെ കാൽപോലെയുള്ള ഉരസ്സും, മനോഹരമായ കാലുകളും, കാൽപാദങ്ങളിൽ നൂപുരം തുടങ്ങിയ അലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളും, വിരലുകൾ അലങ്കരിച്ചവളും, പുഷ്പം വിരിഞ്ഞ സൌഗന്ധികപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധം പരത്തുന്നവളും, കുരുമുളക് കഴിച്ചുകൊണ്ടു അവന്റെ മുന്നിൽ എത്തി.