അഥ വസിഷ്ഠോ ഭസ്മാദായാഭിമംത്ര്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസം മോചയാമാസ
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ, കുറെ ഭസ്മം എടുത്ത് മന്ത്രം ചൊല്ലി, ബ്രഹ്മരാക്ഷസനെ വിട്ടയച്ചു.
പപ്രച്ഛ കോ ഭവാനിതി സ ചാഹാഹം വേദഗര്വിതോ ബ്രാഹ്മണോ ബഹുശഃ പരധനമപഹൃത്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസോ ജാതോ മേ നിഷ്കൃതിം വിചാരയ
'നീ ആരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വേദഭിമാനിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ആയിരുന്നു. അന്യരുടെ ധനം പലതും കവർന്നതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മരാക്ഷസനായി. എന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം നിർണ്ണയിക്കണം.'
വസിഷ്ഠ ഉവാച- ഇദാനീമിതഃ പരമേകവര്ഷശതോപഭോഗ്യം രാക്ഷസത്വം നരകം ഭാഗീരഥീസ്നാനമേകം ശിവായ ബില്വപത്രശതം സമര്പ്യ തതഃ സ്നാത്വാ പാപാദ്വിമുക്തോ ഭവസീതി
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'ഇനി നിനക്ക് ഇവിടെനിന്ന്, ഒരു നൂറ് വർഷം രാക്ഷസജീവിതം അനുഭവിച്ചശേഷം, ഗംഗയിൽ കുളിച്ച്, ശിവന് ഒരു നൂറ് ബില്വപത്രം സമർപ്പിച്ച്, വീണ്ടും കുളിച്ചാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.'
കദാചിത്താദൃശം കൃതപുണ്യം തവ പദം പ്രയച്ഛാമി തദുപരിശിഷ്ടാം ഗതിം ഭജേതി വസിഷ്ഠവാക്യമാകര്ണ്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസോ വസിഷ്ഠോപദിഷ്ടപുണ്യവശാദ്ദിവ്യശരീരോ ഭൂത്വാ നമസ്കൃത്വാ സ്വര്ഗം ജഗാമ
'ഒരു ദിവസം നീ അങ്ങനെ പുണ്യം ചെയ്താൽ, ഞാൻ എന്റെ ലോകം നിനക്കു നൽകും; അതിനുശേഷം പരമഗതി പ്രാപിക്കും.' വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ബ്രഹ്മരാക്ഷസൻ വസിഷ്ഠൻ ഉപദേശിച്ച പുണ്യഫലത്താൽ ദിവ്യശരീരനായി, വന്ദനം ചെയ്ത് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
അഥ രാമം പ്രാപ്തേകാലേ ഉപനീയ വസിഷ്ഠോ വേദാനധ്യാപയാമാസ ഷഡംഗാനി മീമാംസാദ്വയം നീതിശാസ്ത്രം ചാധ്യാപയാമാസ
അപ്പോൾ സമയമെത്തിയപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ രാമനെ ഉപനയനം നടത്തി, വേദങ്ങളും ആറംഗങ്ങളും രണ്ട് മീമാംസകളും നീതിശാസ്ത്രവും പഠിപ്പിച്ചു.
അഥ ധനുര്വേദമായുര്വേദം ഭരത ഗാംധര്വ വാസ്തു ശാകുന വിവിധയുദ്ധശാസ്ത്രാണി ച
അതിനുശേഷം, ധനുര്വേദം, ആയുര്വേദം, സംഗീതം, വാസ്തു, ശാകുനം, വിവിധയുദ്ധശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും പഠിപ്പിച്ചു.
അഥ വിവാഹം കര്തുകാമേന രാജ്ഞാ ദശരഥേ നാനാനാദേശജനപതീന്പ്രതി ദൂതാഃ പ്രേരിതാഃ
അപ്പോൾ വിവാഹം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ് ദശരഥൻ വിവിധ ദേശങ്ങളിലേക്കും രാജ്യങ്ങളിലേക്കും ദൂതന്മാരെ അയച്ചു.
അഥ കശ്ചിച്ഛീഘ്രമാഗത്യ രാജാനമിദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ആരോ വേഗത്തിൽ വന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജന്വിദര്ഭദേശാധിപതിര്വിദേഹോനാമ രാജാ തസ്യ പുത്രീ വൈദേഹീ ഹോമലബ്ധാരൂപേണ ലക്ഷ്മീസമാ സര്വലക്ഷണസംപന്നാ രാമയോഗ്യാ വിദ്യതേ സ ച താം ദാതും രാജാ രാമായോദ്യതഃ തദ്ഗമ്യതാം ശീഘ്രമിതി
രാജാവേ, വിദർഭ ദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി വിദേഹൻ എന്നായിരുന്നു. അവന്റെ മകൾ വൈദേഹി, ഹോമം നടത്തി ലഭിച്ചവളായി, ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ഭംഗിയുള്ളവളും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയുമാണ്. രാമനു ഏറ്റവും അനുയോജ്യയായവളാണ് അവൾ. ആ രാജാവ് ഇപ്പോൾ അവളെ രാമനു നൽകാൻ തയ്യാറാണ്. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഉടൻ അവിടേക്ക് പോകണം.
ബാലികാശ്ച വിദ്യുല്ലതാംശുശോധിതഗാത്രയഷ്ടയ ഉദ്ഭിന്നകുചകമലകുഡ്മലവിവിധഹാരോപശോഭിവക്ഷസോ യത്കിംചിദ്ഭാഷിണ്യോഽതിചപലമൃദുഗതയോ വൃദ്ധവനിതാശ്ചാഗച്ഛന്
കുഞ്ഞ് പെൺകുട്ടികൾ മിന്നുന്ന മേഘപ്പാടംപോലുള്ള ശരീരവും, പൊങ്ങുന്ന കുചകമലങ്ങൾ മാണിക്യഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, കുറച്ച് മാത്രം സംസാരിക്കുകയും അതിവേഗവും മൃദുവുമായ നടപ്പുമുള്ളവരായി, പ്രായമായ സ്ത്രീകളും അവിടെ എത്തി.
അഥാഭികലനാര്ഥം വിലാസിന്യോ നിശാദൂര്വാക്ഷതാമംത്രമംഗലകജ്ജലിതകൈശികധമില്ലലതാഗ്രംഥി-ത ജടോപശോഭിത സീമംതശീര്ഷശോഭിതനാസാമുഖവിചിത്രാഭരണാര്ഹണഹേമപാത്രാവസ്ഥിതാജ്യഗുഗ്ഗലു ഫലാദിസൌഭാഗ്യദ്രവ്യമുദ്വഹംതീഭിഃ സ്ത്രീഭിരന്യൈരപിശോഭിതജനൈഃ സ രാജാ നിര്ജഗാമ
അപ്പോൾ വിവാഹ ഒരുക്കത്തിനായി, മനോഹരമായ സ്ത്രീകൾ, മഞ്ഞൾ പുരട്ടിയ മുടി കെട്ടി, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച, സീമന്തം തിളങ്ങുന്ന, മൂക്കും വായും ഭംഗിയായ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, പൊൻപാത്രങ്ങളിൽ നെയ്യും ഗന്ധവും പഴങ്ങളും മറ്റും കൊണ്ടു, മറ്റു ആളുകളോടൊപ്പം രാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
തദാനീം മംഗലതുര്യഘോഷാദേവ ദുംദുഭിഭേരീനിഃസാണമര്ദലശംഖാദിനാദാഃ പ്രാദുര്ബഭൂവുഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, മംഗളവാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി; ദംദുബി, ഭേരി, മൃദംഗം, ശംഖം മുതലായവയുടെ നാദം മുഴങ്ങി.
ഗായകാശ്ച മംഗലാനി ജഗുഃ
ഗായകർ മംഗളഗാനങ്ങൾ പാടിച്ചു.
മംഗലവേദവാക്യാനുപാഠേന വൈദികാഃ ബ്രാഹ്മണാഃ । കുലപാഠകാ ഭേരീഘോഷേണ കൃത്സ്നമാകാശമാപൂരയന്
വൈദിക ബ്രാഹ്മണർ മംഗളവേദവാക്യങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു; കുടുംബപുരോഹിതർ ഭേരിയുടെ ശബ്ദം കൊണ്ട് ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു.
അഥാന്യോന്യാക്ഷതപൂര്വമംഗീകുര്വംതഃ സൂതബംദിജനാദിഭിഃ സ്തൂയമാനാഃ പുരം പ്രവിവിശുഃ
അപ്പോൾ പരസ്പരം അക്ഷതപൂജ നടത്തി, സൂതന്മാരും വന്ദിമാരും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
വിദേഹനഗരാത്പശ്ചിമഭാഗേ നിര്മിതം മംദിരം ദശരഥഃ പ്രവിവേശ
വിദേഹ നഗരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് നിർമ്മിച്ച മന്ദിരത്തിൽ ദശരഥൻ പ്രവേശിച്ചു.
അവശിഷ്ടാശ്ച യഥായോഗ്യം ഭവനം വിവിശുഃ
മറ്റുള്ളവർ അവരവരുടെ യോഗ്യമായ ഭവനങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
അഥ നാരദോ മിഥിലാം തദാനീമേവാഗച്ഛത്
അപ്പോൾ തന്നെ നാരദൻ മിഥിലയിൽ എത്തി.
വിദേഹോഽപി ദേവര്ഷിമഭിപൂജ്യ സ്വാഗതം ദൃഷ്ട്വാ ഭോജനം കാരയിത്വാ। സുഖാസീനായ മുനയേ സഘനസാരം താംബൂലം ദത്വാ വ്യജ്ഞാപയത്
വിദേഹൻ ദേവർഷിയെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം ഭക്ഷണം ഒരുക്കി, സുഖമായി ഇരുത്തി, സുഗന്ധമുള്ള താമ്പൂലം നൽകി, ഒരു അപേക്ഷ ഉന്നയിച്ചു.
ശ്വോ വിവാഹേ ഭവാന്സ്ഥാതുമര്ഹതി കാരയിതും വിവാഹമ്
നാളെ വിവാഹത്തിന് നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഇരിക്കണം, വിവാഹം നടത്താൻ ദയവായി സഹായിക്കണം.
ശ്വോ ഹി നക്ഷത്രം സൂര്യനക്ഷത്രദര്ശനം തത്ര വിവാഹോ ന കര്തവ്യ ഇതി
നാളെ സൂര്യനക്ഷത്രം കൂടിയിരിക്കുന്ന ദിവസം ആകുന്നു; അപ്പോൾ വിവാഹം നടത്തരുത്.
അഥ മൌഹൂര്തികം വൃദ്ധഗാര്ഗ്യമാഹൂയ രാജാ പപ്രച്ഛ ക്വ വിവാഹമുഹൂര്തഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് പ്രായമായ ഗാർഗ്യൻ എന്ന മുഹൂർത്തജ്ഞനെ വിളിച്ചു, 'വിവാഹത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സമയം എപ്പോൾ?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
ശ്വ ഇതി ഗാര്ഗ്യ ഉവാച
ഗാർഗ്യൻ പറഞ്ഞു: 'നാളെ.'
രാജാ ച നാരദം ഗാര്ഗ്യം ചോദീക്ഷ്യ ഭോ ഇദമിത്ഥമിതി പപ്രച്ഛ
രാജാവ് നാരദനും ഗാർഗ്യനും നോക്കി, "ഇത് ശരിയാണോ?" എന്ന് ചോദിച്ചു.
അഥ നാരദോ ഗാര്ഗ്യമുവാച
അപ്പോൾ നാരദൻ ഗാർഗ്യനോട് പറഞ്ഞു.
കഥമുക്തം ലഗ്നം ദാസ്യസി
നിന്റെ ഭാഗ്യസമയത്തെ എങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിക്കും എന്നു ചോദിച്ചു.
അഥ ഗാര്ഗ്യോ വിഷഘടികാശ്ച വിഹായ ലഗ്നം ദാസ്യാമി ഇത്യുവാച
അപ്പോൾ ഗാർഗ്യൻ പറഞ്ഞു: "അശുഭസമയങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ഞാൻ ഭാഗ്യസമയം പറയും."
അഥ വസിഷ്ഠാദീന്പ്രേഷയാമാസ തേ ച തത്ര ഗത്വാ താം ച നിരീക്ഷ്യ ലഗ്നം നിശ്ചിത്യായോധ്യാമേത്യ രാജാനമുക്ത്വാ രാമസഹിതാഃ പൃഥിവീപതിസമേതാഃ ശീഘ്രം വിവിധ കരി തുരഗ ശകട ശിബികാംദോലികാഭിരതിസുഭഗരൂപഭോഗവിലാസക്രിയാനിപുണാ വിദിതവിവിധചേഷ്ടാഗംധര്വാഃ കാമശാസ്ത്രസുകുശലാഃ മൃദുകഠിനപൃഥുപയോധരാസന്ന കംഠാഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മലലാടബിംബദശനച്ഛദമുഖപംകജാഃ കുടിലകുംതലദീര്ഘകേശധമ്മില്ലാഃ കനകപത്രകര്ണാഃ സ്നാനചേഷ്ടയോത്ഥിതരോമശോഭിത ജപാകുസുമരക്തദശനാ വിശദവിസ്ഫുരച്ഛഫരീലോചനാഃ ശുക്തികാസദൃശശ്രവണാഃ നക്ഷത്രസദൃശസ്ഥൂലമുക്താഫലോപശോഭിതനാസാപുടാ മുകുരസദൃശകപോലാസ്തിലപ്രസൂനനാസികാ ആനമ്രമധ്യപ്രദേശചൂചുകാ ഇംദ്രഗോപപ്രതീകാശാധരപുടദശനക്ഷതാഃ സമദീര്ഘകാംഗപ്രദര്ശനാസ്ഥിതസര്വപ്രദേശവര്തുലാ നാതിമാംസലാഃ പിംഡകാഗ്രംഥിനീവ്യോവലിതബാഹുമൂലാ അനതിചിരകാലോത്ഥിതരോമതയാ ഹരിദ്രാ വര്ണതയാ ച കര്ണികാരദലസദൃശബാഹുമൂലാ മൃദുസ്നിഗ്ധവര്തുലസൂക്ഷ്മമധ്യപ്രദേശാഃ കഠിനസ്ഥൂലവര്തുലാമഗ്നചൂചുകപരസ്പരസ്ഥാനാക്രമണസ്പര്ദ്ധി പയോധരമധ്യലബ്ധപദകപയോധരോപരിചംചലവിവിധമണിമയ ഹാരോപശോഭിത വക്ഷഃസ്ഥലാഃ പയോധരപരിതോ ലബ്ധപദതയാ തരുണദൃഷ്ടിപരമ്പരതയാ അസമാനയാനാഭികൂപോപരിതന രോമരാജ്യോപശോഭിതോദരപ്രദേശാ ഭജ്യമാന മധ്യസ്ഥലീകരണഏവ വലീത്രയോപശോഭിത മുഷ്ടിഗ്രാഹ്യമധ്യാഃ കരികരോപമജഘനപ്രദേശാ അരോമസദൃശമൃദുസ്നിഗ്ധാമലാ സമജാന്വ്യഃ കദലീസ്തംഭസംനിഭോരുയുഗലാ ആമഗ്നജാനുകൃശകുശവര്തുലപിംഡികാരഹിതജംഘാ ആമഗ്നഗുല്ഫാ ആസൂക്ഷ്മസ്നിഗ്ധാ ദീര്ഘദീര്ഘാംഗുലീ പാദാനൂപുരരവാഹ്വയമാനമദനാ ഹംസമതംഗജഗമനാ ദക്ഷിണാംഗുഷ്ഠസ്പര്ശികച്ഛാഗ്രാ ഉപരികച്ഛം നീവീം കൃത്വാ കരദ്വയയുതാ വസ്ത്രപ്രദേശകംഠമപ്രാവൃത്യാ പരവസനപരിഭാഗാ വൃതസ്തനവസനാ പരഭാഗേ വാമാംസ ഏവ ദക്ഷിണപാര്ശ്വഗതേന ദശാഭാഗേന നാഭിപ്രാംതേന പ്രവേശിതോപശോഭിതഗാത്രയഷ്ടയോ യോഷിതോ വിവാഹമംഗലകര്മകരണായാനേകശ ആഗച്ഛന്
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അയച്ചു. അവർ അവിടെ ചെന്നു, അവളെ കണ്ടു, നല്ല മുഹൂർത്തം തീരുമാനിച്ചു, അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി, രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ്, രാമനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ഒത്തുചേർന്ന് ഉടൻ യാത്രയായി. ആന, കുതിര, രഥം, പല്ലക്കു, ഡോളി എന്നിവയിൽ സുഖകരമായ യാത്രയായിരുന്നു. സുഖസമൃദ്ധിയിലും വിനോദത്തിലും നിപുണരായ സ്ത്രീകളും, ഗന്ധർവ്വന്മാരും, കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, മൃദുവും കഠിനവുമായ, വീതിയുള്ള, അടുത്തു കുരുക്കിയ നെഞ്ചുള്ള സ്ത്രീകളും, വലിയതും ചെറുതുമായ നെറ്റി, കുനിഞ്ഞ മുഖം, നീണ്ട ചുരുണ്ട മുടി, പൊന്നിൻ കാതിലങ്കാരം, സ്നാനശേഷം തിളങ്ങുന്ന ശരീരം, ജപാകുസുമം പോലെയുള്ള ചുവന്ന പല്ലുകൾ, തെളിഞ്ഞ മീനുപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, ചിപ്പിപോലുള്ള ചെവി, നക്ഷത്രംപോലുള്ള വലിയ മുത്ത് കണിഞ്ഞ മൂക്ക്, കണ്ണാടിപോലുള്ള കവിൾ, തിലപ്പൂവുപോലുള്ള മൂക്കു, കുനിഞ്ഞ നെഞ്ച്, ഇന്ദ്രഗോപംപോലുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, കടിച്ച പല്ല്, നീളമുള്ള ശരീരം, വൃത്തമായ അവയവങ്ങൾ, അധികം മാംസം ഇല്ലാത്ത ശരീരം, കട്ടിയുള്ള കൈ, കർണികാരപ്പൂവുപോലുള്ള കൈ, മൃദുവും സ്നിഗ്ധവുമായ അര, കഠിനവും വീതിയുള്ള നെഞ്ച്, ഒറ്റക്കെട്ടായി പൊങ്ങുന്ന നെഞ്ച്, വിവിധ മാണിക്യഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞു, വസ്ത്രം കൊണ്ട് നെഞ്ച് ചുറ്റി, യുവതികളുടെ കാഴ്ച, അരയിൽ വരികൾ, പിടിക്കാൻ പറ്റുന്ന അര, ആനത്തുമ്പുപോലുള്ള തണ്ടുകൾ, മൃദുവും സ്നിഗ്ധവുമായ കാലുകൾ, സമമായ മുട്ട്, വൃത്തമില്ലാത്ത കാൽ, കുഴിഞ്ഞ കുതികാൽ, നീണ്ട വിരൽ, അർദ്ധവൃത്തമായ പാദം, ഹംസം, ആന എന്നിവയെപ്പോലുള്ള നടപ്പ്, വലത് വിരൽ കൊണ്ട് വസ്ത്രം പിടിച്ചു, ഇരുകൈയും കൊണ്ട് വസ്ത്രം പിടിച്ചു, കഴുത്ത് മറച്ചു, വസ്ത്രം നെഞ്ചിൽ ചുറ്റി, ഇടത് ഭാഗം പൊതിഞ്ഞ്, വലത് ഭാഗം തുറന്നു, നാഭിക്ക് സമീപം അലങ്കാരം, വിവാഹ ചടങ്ങിനായി പലവിധത്തിൽ എത്തിയ സ്ത്രീകൾ.
അഥ വിദേഹേ പുരതഃ ക്രോശമാത്രേ ചൂതവനികായാം വിവിധവിടപവിസ്തരപ്രദേശവിവിധവിഹംഗകൂജിതാ-കര്ണനദത്തകര്ണവനഹരിണശാവവത്യാം മഹാരജതനിര്മിതോച്ചനീചപ്രാസാദോപശോഭിതപ്രദേശവിവിധവിഹംഗായാം ഹേമവല്കലസംവീതഭസിതോ-ദ്ധൂലിതശരീരജടിലമുനിഗണധ്യാനോപാസനോപശോഭിതവൃക്ഷമാലായാം വിവിധവിദ്യധരവധൂപയോധരഭാരാഭിഭൂതവിചരിതതരംഗസരസീയുതായാം സരസ്തീരമിലിതസൈരംധ്രീയുവതിഭിരാഹൂയമാന തരുണജനായാം നാനാവര്ണകുസുമസൌരഭവാസിതാശേഷപ്രദേശായാമിതസ്തതോ രിരംസയാ പ്രദര്ശിതസ്ഫാരശഫരീവിലോചനതരലചക്ഷുഷാ പ്രഭാവിലസിതശരീരവേശ്യാജനായാം വിവിധാശ്ചര്യയുതായാം ദശരഥഃ സാമാത്യപുരോഹിതാഭിരാമരാമാദിപുത്രസഹിതഃ സുഖമുവാസ
അപ്പോൾ വിദേഹൻ മുന്നിൽ, ഏക കുരിശ് ദൂരം അകലെയുള്ള മാവു തോട്ടത്തിൽ, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, പലതരം പക്ഷികളുടെ ഗാനം കേൾക്കാവുന്ന, കാട്ടുമാൻകുട്ടികൾ ഉള്ള, വെള്ളി കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ കൊട്ടാരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, പലതരം പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ, പൊന്നിൻ തൊലി ധരിച്ച, ചാരപ്പൊടി പുരട്ടിയ വൃദ്ധമുനികൾ ധ്യാനിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, വിദ്യാധര സ്ത്രീകൾ കുചഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞ് തടാകത്തിനരികിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, തടാകത്തീരത്ത് സൈരന്ധ്രീകൾ യുവാക്കളെ വിളിക്കുന്ന, പല നിറത്തിലുള്ള പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം പരക്കുന്ന, ആകാംക്ഷയോടെ കണ്ണുകൾ തെളിയിക്കുന്ന, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ശരീരമുള്ള, അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, ദശരഥൻ മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും രാമനും മറ്റ് പുത്രന്മാരോടും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
അഥ വൈദേഹോഽപി മിഥിലാം നാനാപതാകോപശോഭിതാം വിവിധപ്രാസാദഗോപുരോദ്യാനദേവതായതനോപശോഭിതാമന്യോന്യകേലിചതുരയുവതിജനാനുകീര്ണാമുശീരവിരചിതമഹാപ്രപാം സുകേലീജനോപശോഭിതവിശിഖാം । വിവിധപണ്യോപശോഭിതരഥ്യാം തത്രതത്ര ബ്രഹ്മഘോഷശോഭിതമഠാം പ്രതിമംദിരം മീമാംസാദിവ്യാഖ്യാനസംപാദി സാമാധ്യയനാം സുപുണ്യഹവിര്ഗംധസാമാദിസ്വരപദക്രമശ്രുതിബ്രാഹ്മണവാടികാമനേകപരിവൃഢമംദിരപ്രവേശനിഷ്ക്രീതാഗുരുകുംകുമാധ്വര്യ്യുവേഷാം മൃദുലവസന താംബൂല രക്തദംതച്ഛദകാമിനീമൃദുവചനകഠിനവചനകരസംജ്ഞാനിര്ദ്ധാരിത പ്രതിവചനവിവിധോപായനാ ഹരണകരജനോപശോഭിതാം മൃദുധവലജഘനപരിവീതവസ്ത്രോപരിഭാഗേന സ്നിഗ്ധവര്തുലപരസ്പരസംഘര്ഷപയോധരമധ്യപ്രദേശോപശോഭിത വാമാംസകംദോപശോഭിതവനിതാം വിവിധമുക്താഹാരജപാസംകാശദശനച്ഛദ മംദഹാസമാലാകാരസഹസ്രോപശോഭിതാം പുണ്യാസവസാധനമംദിരാം തത്രതത്ര വിചിത്രതോരണാം വിശുദ്ധവീഥികാം തത്രതത്ര സ്ഥാപിതകല്പപാദപാം രംഭാവിഭൂഷിതദ്വാരാം പുരീം ശോഭിതാം ശോഭയാമാസ
അപ്പോൾ വിദേഹൻ മിഥിലയിൽ പ്രവേശിച്ചു. നഗരത്തിൽ പലതരം പതാകകൾ, കൊട്ടാരങ്ങൾ, ഗോപുരങ്ങൾ, തോട്ടങ്ങൾ, ദേവാലയങ്ങൾ, തമ്മിൽ കളിയിലേർപ്പെട്ട യുവതികൾ നിറഞ്ഞു, ഉശീരപ്പുല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച വലിയ ജലശാല, കളിയിലേർപ്പെട്ടവരാൽ നിറഞ്ഞു, അലങ്കരിച്ച കവാടങ്ങൾ, വിവിധ വസ്തുക്കൾ വിറ്റു കിടക്കുന്ന വീഥികൾ, ബ്രാഹ്മണർ വേദഘോഷം മുഴക്കുന്ന മഠങ്ങൾ, മിമാംസാദി വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ, സാമവേദം പാടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ, ഹവിസ്സിന്റെ സുഗന്ധം പരക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണവാടികൾ, അദ്ധ്യാപകരും കുങ്കുമം പുരട്ടിയ പുരോഹിതരും, മൃദുവസ്ത്രം ധരിച്ച സ്ത്രീകളും, താമ്പൂലത്താൽ ചുവന്ന പല്ലുള്ളവരും, മൃദുവായും കഠിനവുമായ വാക്ക് സംസാരിക്കുന്നവരും, കൈയിലോപ്പം സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നവരും, മൃദുവും വെള്ളയും ആയ വസ്ത്രം അരയിൽ ചുറ്റിയവരും, സ്നിഗ്ധവും വൃത്തമായ നെഞ്ച്擦擦ം, ഇടത് ഭുജം അലങ്കരിച്ചവരും, വിവിധ മുത്തുഹാരങ്ങൾ, ജപാകുസുമം പോലെയുള്ള പല്ല്, മന്ദഹാസം, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ, പുണ്യവാസം, വിവിധ കവാടങ്ങൾ, ശുദ്ധമായ വീഥികൾ, വിവിധ കല്പവൃക്ഷങ്ങൾ, രംഭയാൽ അലങ്കരിച്ച വാതിലുകൾ, നഗരത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഭംഗി നിറഞ്ഞു.