പ്രസന്നോ ഭഗവാന്മുനിരീപ്സിതം പുത്രം യച്ഛതി തദമുമാരാധയസ്വേതി ദശരഥമുക്തവാന്
ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായാൽ, മുനിക്ക് ഇഷ്ടമായ മകനു നൽകുന്നു; അതിനാൽ അവനെ ആരാധിക്കണമെന്ന് സാദ്ധ്യൻ ദശരഥനോട് പറഞ്ഞു.
സ ചാപി സാധ്യം തത്ര സ്ഥാപ്യ ഗത്വായോധ്യാം തഥാ സര്വം കൃതവാന്
അവൻ സാദ്ധ്യനെ അവിടെ സ്ഥാപിച്ച് അയോധ്യയിലേക്ക് പോയി എല്ലാം അതുപോലെ ചെയ്തു.
അഥ പുത്രകാമേഷ്ടൌ സമാപ്തായാമാഹവനീയാദ്യജ്ഞമൂര്തിഃ ശംഖചക്രഗദാപാണിരുദതിഷ്ഠത് । രാജാനം ച വരം വൃണീഷ്വേത്യുക്തവാന്
പുത്രകാമേഷ്ടി യാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അഹവനീയാഗ്നിയിൽ നിന്ന് ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള യജ്ഞമൂർത്തി പ്രത്യക്ഷനായി രാജാവിനോട് 'ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ ച രാജാ വവ്രേ പുത്രാനതിധാര്മ്മികാന്ദീര്ഘായുഷശ്ചതുരോലോകോപകാരകാന്ദേഹീതി
അപ്പോൾ രാജാവ്, ഏറ്റവും ധാർമ്മികരും ദീർഘായുസ്സും ബുദ്ധിശാലികളും ലോകത്തിന് ഉപകാരകരുമായ മക്കൾ ജനിക്കണമെന്നു ചോദിച്ചു.
അഥ രാജമഹിഷ്യശ്ചതസ്രഃ കൌശല്യാ സുമിത്രാ സുരൂപാ സുവേഷാ ചേതി
അപ്പോൾ നാലു രാജമഹിഷികൾ—കൗശല്യ, സുമിത്ര, സുരൂപ, സുവേഷ—
രാജാനമബ്രുവന്ദേവ പ്രതിയോഷമേകേന പുത്രേണ ഭവിതവ്യമ്
രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങളൊരൊറ്റക്കൊന്നായി ഓരോ മകൻ ലഭിക്കണം.'
അഥ കൌശല്യോവാച ഏഷ യദി പ്രസന്നോ ദേവസ്തദായമുത്പദ്യതാം മമ
അപ്പോൾ കൗശല്യ പറഞ്ഞു: 'ദൈവം പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഈ മകൻ എനിക്ക് ജനിക്കട്ടെ.'
രാജോവാച- മമ യദിഷ്ടം തദയം പ്രാര്ഥ്യതേ ഹരിഃ । വിഷ്ണോപ്രസീദദേവേശ കമലാപതേ ശംഖചക്രഗദാധരവിഭീഷണസൃഷ്ടിസമസ്തലോകപാലാദിപൂജിത പാദയുഗലശാശ്വതഹരേ നമസ്തേ നമസ്തേ ഏവം സ്തുതോ ഭഗവാനഥ രാജാനമാഹ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഇതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം, ഹരിയേ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, കമലാനയനനേ, ശംഖം ചക്രം ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനേ, വിഭീഷണൻ സൃഷ്ടിച്ച ലോകപാലന്മാർ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നവനേ, ശാശ്വതഹരിയേ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു, വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.' ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവാൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
മാധവ ഉവാച- തവ പുത്രോ ഭവിഷ്യാമി കൌശല്യായാമ് । അഥ ചരും പ്രാവിശദ്ധരിഃ । തം ചരും ഹി ചതുര്ധാ വിഭജ്യ ഭാര്യ്യാഭ്യോ ദത്തവാന്
മാധവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ കൗശല്യയിൽ നിന്നു നിന്റെ മകനായി ജനിക്കും.' പിന്നെ ഹരി യാഗഭാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആ യാഗഭാഗം നാലായി വിഭജിച്ച് ഭാര്യമാർക്ക് നൽകി.
അഥ കൌശല്യായാം രാമോ ലക്ഷ്മണഃ സുമിത്രായാം സുരൂപായാം ഭരതഃ സുവേഷായാം ശത്രുഘ്നോ ജജ്ഞേ ഖാത്പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച പപാത
അപ്പോൾ കൗശല്യയിൽ രാമനും, സുമിത്രയിൽ ലക്ഷ്മണനും, സുരൂപയിൽ ഭരതനും, സുവേഷയിൽ ശത്രുഘ്നനും ജനിച്ചു; ആകാശത്തിൽ നിന്നു പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു.
അഥ ചതുരാനനഃ സ്വയമുപേത്യ ജാതകര്മാദികാഃ ക്രിയാശ്ചക്രേ
അപ്പോൾ നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവു സ്വയം വന്നു, ജനനസംസ്ക്കാരാദി എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തി.
അഥ കുമാരോപി പാര്ശ്വേനാസ്യാംകമാരോപ്യ കലകലിതലോചനോ യത്കിംചിദുവാച
അപ്പോൾ ആ കുട്ടിയും കളിയോടെ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട്, അപ്പന്റെ അരികിൽ കയറി, അപ്പന്റെ മടിയിൽ ഇരുന്നു, കുറെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യാചമാനമിതസ്തതോ വീക്ഷമാണഃ താത ഗച്ഛേശയേ താത ക്രീഡാമി താതേത്യാദിപുത്രസുഖമനുഭൂയാനുഭൂയ നിര്വൃതിം യയൌ
ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും നോക്കി, എന്തെങ്കിലും ചോദിച്ചു: 'അച്ഛാ, ഞാൻ പോകട്ടേ? അച്ഛാ, ഞാൻ ഉറങ്ങട്ടേ? അച്ഛാ, ഞാൻ കളിക്കട്ടേ?' എന്നിങ്ങനെ മകന്റെ സുഖം അനുഭവിച്ച് രാജാവ് പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം നേടി.
അഥ കദാചിദ്ഭോക്തുമാഗതേ രാജനി രാമചംദ്രോ ബാലക്രീഡാസക്തഹൃദയോ ബഹുക്രീഡനകരകമല ഉത്പ്ലുത്യ ധാവമാനോ നരപതിപുരഃസ്ഥിതമണിഖചിതസുവര്ണഭാജനസ്ഥമന്നം വാമകരേണ ഗൃഹീത്വാ രാജനി ചിക്ഷേപ ഇദമപി രാജാ സുഖായ മേനേ । ഏതാദൃശാന്യന്യാനി ചകാര രാമചംദ്രഃ
ഒരു ദിവസം രാജാവ് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വന്നപ്പോൾ, ബാലക്രീഡയിൽ മുഴുകിയ രാമചന്ദ്രൻ, തന്റെ ചെറുകൈകളാൽ, മുന്നിൽ വെച്ചിരുന്ന രത്നമണികൾക്കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച പൊൻതട്ടിലിരുന്ന അന്നം ഇടത്തുകൈ കൊണ്ട് എടുത്തു രാജാവിന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞു. ഇതും രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. രാമചന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പലതും ചെയ്തു.
അഥ കദാചിത്ക്രീഡമാനേ രാമേ വാത്യാ രാമമപാതയദ്രാമശ്ച രുദന്നപതത്
ഒരു ദിവസം രാമൻ കളിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ശക്തമായ കാറ്റ് അവനെ തള്ളിയിടുകയും, രാമൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് വീഴുകയും ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ബ്രഹ്മരാക്ഷസോ രാമമഗൃഹ്ണാദ്രാമശ്ച മൂര്ച്ഛാമാപ
അത് നടക്കുമ്പോൾ, ഒരു ബ്രഹ്മരാക്ഷസൻ രാമനെ പിടിച്ചു, രാമൻ ബോധംകെട്ടുപോയി.
അഥ സഹചരോ ബാല ഇതസ്തതോ രോരൂയമാണോ രാമം തഥാവിധം രാജ്ഞേ വ്യജ്ഞാപയത്
അപ്പോൾ കൂട്ടുകാരനായ ബാലൻ, ഇവിടെ അവിടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, അങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ രാമനെക്കുറിച്ച് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
അഥ രാജാ രാമമാദായ വസിഷ്ഠമാഹ കിമിദം രാമസ്യേതി പപ്രച്ഛ
അപ്പോൾ രാജാവ് രാമനെ എടുത്ത് വസിഷ്ഠനോടു, 'രാമന് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠോ ഭസ്മാദായാഭിമംത്ര്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസം മോചയാമാസ
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ, കുറെ ഭസ്മം എടുത്ത് മന്ത്രം ചൊല്ലി, ബ്രഹ്മരാക്ഷസനെ വിട്ടയച്ചു.
പപ്രച്ഛ കോ ഭവാനിതി സ ചാഹാഹം വേദഗര്വിതോ ബ്രാഹ്മണോ ബഹുശഃ പരധനമപഹൃത്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസോ ജാതോ മേ നിഷ്കൃതിം വിചാരയ
'നീ ആരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വേദഭിമാനിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ആയിരുന്നു. അന്യരുടെ ധനം പലതും കവർന്നതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മരാക്ഷസനായി. എന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം നിർണ്ണയിക്കണം.'
വസിഷ്ഠ ഉവാച- ഇദാനീമിതഃ പരമേകവര്ഷശതോപഭോഗ്യം രാക്ഷസത്വം നരകം ഭാഗീരഥീസ്നാനമേകം ശിവായ ബില്വപത്രശതം സമര്പ്യ തതഃ സ്നാത്വാ പാപാദ്വിമുക്തോ ഭവസീതി
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'ഇനി നിനക്ക് ഇവിടെനിന്ന്, ഒരു നൂറ് വർഷം രാക്ഷസജീവിതം അനുഭവിച്ചശേഷം, ഗംഗയിൽ കുളിച്ച്, ശിവന് ഒരു നൂറ് ബില്വപത്രം സമർപ്പിച്ച്, വീണ്ടും കുളിച്ചാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.'
കദാചിത്താദൃശം കൃതപുണ്യം തവ പദം പ്രയച്ഛാമി തദുപരിശിഷ്ടാം ഗതിം ഭജേതി വസിഷ്ഠവാക്യമാകര്ണ്യ ബ്രഹ്മരാക്ഷസോ വസിഷ്ഠോപദിഷ്ടപുണ്യവശാദ്ദിവ്യശരീരോ ഭൂത്വാ നമസ്കൃത്വാ സ്വര്ഗം ജഗാമ
'ഒരു ദിവസം നീ അങ്ങനെ പുണ്യം ചെയ്താൽ, ഞാൻ എന്റെ ലോകം നിനക്കു നൽകും; അതിനുശേഷം പരമഗതി പ്രാപിക്കും.' വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ബ്രഹ്മരാക്ഷസൻ വസിഷ്ഠൻ ഉപദേശിച്ച പുണ്യഫലത്താൽ ദിവ്യശരീരനായി, വന്ദനം ചെയ്ത് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
അഥ രാമം പ്രാപ്തേകാലേ ഉപനീയ വസിഷ്ഠോ വേദാനധ്യാപയാമാസ ഷഡംഗാനി മീമാംസാദ്വയം നീതിശാസ്ത്രം ചാധ്യാപയാമാസ
അപ്പോൾ സമയമെത്തിയപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ രാമനെ ഉപനയനം നടത്തി, വേദങ്ങളും ആറംഗങ്ങളും രണ്ട് മീമാംസകളും നീതിശാസ്ത്രവും പഠിപ്പിച്ചു.
അഥ ധനുര്വേദമായുര്വേദം ഭരത ഗാംധര്വ വാസ്തു ശാകുന വിവിധയുദ്ധശാസ്ത്രാണി ച
അതിനുശേഷം, ധനുര്വേദം, ആയുര്വേദം, സംഗീതം, വാസ്തു, ശാകുനം, വിവിധയുദ്ധശാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും പഠിപ്പിച്ചു.
അഥ വിവാഹം കര്തുകാമേന രാജ്ഞാ ദശരഥേ നാനാനാദേശജനപതീന്പ്രതി ദൂതാഃ പ്രേരിതാഃ
അപ്പോൾ വിവാഹം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ് ദശരഥൻ വിവിധ ദേശങ്ങളിലേക്കും രാജ്യങ്ങളിലേക്കും ദൂതന്മാരെ അയച്ചു.
അഥ കശ്ചിച്ഛീഘ്രമാഗത്യ രാജാനമിദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ആരോ വേഗത്തിൽ വന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജന്വിദര്ഭദേശാധിപതിര്വിദേഹോനാമ രാജാ തസ്യ പുത്രീ വൈദേഹീ ഹോമലബ്ധാരൂപേണ ലക്ഷ്മീസമാ സര്വലക്ഷണസംപന്നാ രാമയോഗ്യാ വിദ്യതേ സ ച താം ദാതും രാജാ രാമായോദ്യതഃ തദ്ഗമ്യതാം ശീഘ്രമിതി
രാജാവേ, വിദർഭ ദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി വിദേഹൻ എന്നായിരുന്നു. അവന്റെ മകൾ വൈദേഹി, ഹോമം നടത്തി ലഭിച്ചവളായി, ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ഭംഗിയുള്ളവളും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയുമാണ്. രാമനു ഏറ്റവും അനുയോജ്യയായവളാണ് അവൾ. ആ രാജാവ് ഇപ്പോൾ അവളെ രാമനു നൽകാൻ തയ്യാറാണ്. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ ഉടൻ അവിടേക്ക് പോകണം.
ത്രിഭുവനാഭിരാമതയാ രാമ ഇതി നാമ ചക്രേ രൂപശൌര്യ്യാദിലക്ഷ്മീയോഗ്യതയാ ലക്ഷ്മണ ഇത്യപരസ്യ ഭുവം ഭാരാത്താരയതീതി ഭരതഃ ശത്രൂന്ഹംതീതി ശത്രുഘ്ന ഇതി നാമാനി കൃത്വാ ബ്രഹ്മാ സ്വഭവനം ജഗാമ ശിശവശ്ച വൃദ്ധിമീയുഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ആനന്ദിപ്പിച്ചതിനാൽ അവനു 'രാമൻ' എന്ന പേര് നൽകി; രൂപം, വീര്യം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് രണ്ടാമത്തവന് 'ലക്ഷ്മണൻ' എന്ന പേരും, ഭൂമിയുടെ ഭാരമൊഴിപ്പിക്കുമെന്നതിനാൽ മൂന്നാമത്തവന് 'ഭരതൻ' എന്ന പേരും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുമെന്നതിനാൽ നാലാമത്തവന് 'ശത്രുഘ്നൻ' എന്ന പേരും നൽകി. ഈ പേരുകൾ നൽകി ബ്രഹ്മാവു തന്റെ ലോകത്തേക്ക് മടങ്ങി. കുട്ടികൾ വളർന്നു.
അഥ പാദസംചാരിണം ബാലചംദ്ര സംകാശദര്ശനം ബിംബാധരമുന്നതതിലപ്രസൂനനാസം പുരശ്ചൂലികാലംബമാന-രത്നപത്രകം ശ്രവണലോലലംബമാനകുംഡലം വക്ഷഃസ്ഥലവിചലിത സ്ഥൂലമുക്താഹാരം വിലസത്കാര്തസ്വരോ ബ-ഹ്വലയം സിംജന്മണികംകണരത്നാംഗുലീയകം ഹേമമണിരചിതശ്രോണിസൂത്രം സിംജന്നനൂപുരോപശോഭിതപാദമംഗുലീയോപശോഭിതപാദമധ്യാംഗുലീയകം വജ്രാംകുശസരോജലാംഛനശോഭിതോരുപാദതലം തൂണീരസദൃശ ജംഘം കരികരസദൃശോരും വിസ്തൃതജഘനം സൂക്ഷ്മമധ്യംവര്തുലാവര്തകം ഗംഭീരനാഭിമിംദ്രനീലശിലാവിശാ-ല വക്ഷഃസ്ഥലം കംബുഗ്രീവംചംദ്രബിംബസദൃശവദനമര്ദ്ധചംദ്ര സദൃശലലാടം നീലകുടിലകുംതലം ക്രോഡാസക്തംധൂലിഭിരാപാംഡുരം ഫുല്ലപദ്മദലാരക്തവിലോലലോചനം മഹേശ്വരമിവോദ്ധൂലിതഭൂതിം മഹേശ്വരമിവ ദിഗംബരം രാമം കുമാരം രാജാ ദശരഥോ ദൃഷ്ട്വാ ഹര്ഷപരിപൂര്ണഹൃദയഃ പുത്രമാലിംഗ്യ ചുംബിത്വാ വക്ഷസ്യാലിലിംഗ ദൃഢമ്
അപ്പോൾ, നടക്കാൻ തുടങ്ങിയ, ബാലചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം, ബിംബഫലത്തിൻറെ ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, ഉയർന്ന തിലപൂവുപോലെയുള്ള മൂക്ക്, രത്നപട്ടം അലങ്കരിച്ച നെറ്റി, കാതിൽ കുനിയുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ, നെഞ്ചിൽ മുത്തുമാലയും പൊന്നും, കൈകളിൽ വളകളും മണിമുത്തുകങ്കണങ്ങളും വിരലുകളിൽ മോതിരങ്ങളും, কোমരത്തിൽ പൊൻമണിയാലങ്കരിച്ച കച്ചയും, കാലിൽ മണിമണികൾക്കും പാദാംഗുലികളിൽ മോതിരങ്ങൾക്കും ഇടയിലായി, പാദത്തിൻ കീഴിൽ വജ്രം, അങ്കുശം, താമര ചിഹ്നങ്ങൾ, വാഴത്തണ്ടുപോലെയുള്ള publicly thigh, വിശാലമായ കിടക്ക, സുന്ദരമായ നടുവ്, ആഴമുള്ള നാഭി, ഇന്ദ്രനീലക്കല്ലുപോലെയുള്ള വിശാലമായ നെഞ്ച്, ശംഖംപോലെയുള്ള കഴുത്ത്, ചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള മുഖം, അർദ്ധചന്ദ്രംപോലെയുള്ള നെറ്റി, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടി, അമ്മയുടെ മടിയിൽ കിടന്നതുകൊണ്ട് പൊടിപൊടിയായി, പുഷ്പിച്ച താമരയിലുപോലെയുള്ള ചുവന്ന കണ്ണുകൾ, ഭസ്മം പൂശിയ മഹേശ്വരനെപ്പോലെയും ദിഗംബരനായ മഹേശ്വരനെപ്പോലെയും കാണുന്ന രാമകുമാരനെ രാജാവ് ദശരഥൻ കണ്ടപ്പോൾ, ഹൃദയം സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു, മകനെ ചേർത്ത് ചുംബിച്ചു, നെഞ്ചിൽ ഉറ്റു പിടിച്ചു.
അഥ വസിഷ്ഠാദീന്പ്രേഷയാമാസ തേ ച തത്ര ഗത്വാ താം ച നിരീക്ഷ്യ ലഗ്നം നിശ്ചിത്യായോധ്യാമേത്യ രാജാനമുക്ത്വാ രാമസഹിതാഃ പൃഥിവീപതിസമേതാഃ ശീഘ്രം വിവിധ കരി തുരഗ ശകട ശിബികാംദോലികാഭിരതിസുഭഗരൂപഭോഗവിലാസക്രിയാനിപുണാ വിദിതവിവിധചേഷ്ടാഗംധര്വാഃ കാമശാസ്ത്രസുകുശലാഃ മൃദുകഠിനപൃഥുപയോധരാസന്ന കംഠാഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മലലാടബിംബദശനച്ഛദമുഖപംകജാഃ കുടിലകുംതലദീര്ഘകേശധമ്മില്ലാഃ കനകപത്രകര്ണാഃ സ്നാനചേഷ്ടയോത്ഥിതരോമശോഭിത ജപാകുസുമരക്തദശനാ വിശദവിസ്ഫുരച്ഛഫരീലോചനാഃ ശുക്തികാസദൃശശ്രവണാഃ നക്ഷത്രസദൃശസ്ഥൂലമുക്താഫലോപശോഭിതനാസാപുടാ മുകുരസദൃശകപോലാസ്തിലപ്രസൂനനാസികാ ആനമ്രമധ്യപ്രദേശചൂചുകാ ഇംദ്രഗോപപ്രതീകാശാധരപുടദശനക്ഷതാഃ സമദീര്ഘകാംഗപ്രദര്ശനാസ്ഥിതസര്വപ്രദേശവര്തുലാ നാതിമാംസലാഃ പിംഡകാഗ്രംഥിനീവ്യോവലിതബാഹുമൂലാ അനതിചിരകാലോത്ഥിതരോമതയാ ഹരിദ്രാ വര്ണതയാ ച കര്ണികാരദലസദൃശബാഹുമൂലാ മൃദുസ്നിഗ്ധവര്തുലസൂക്ഷ്മമധ്യപ്രദേശാഃ കഠിനസ്ഥൂലവര്തുലാമഗ്നചൂചുകപരസ്പരസ്ഥാനാക്രമണസ്പര്ദ്ധി പയോധരമധ്യലബ്ധപദകപയോധരോപരിചംചലവിവിധമണിമയ ഹാരോപശോഭിത വക്ഷഃസ്ഥലാഃ പയോധരപരിതോ ലബ്ധപദതയാ തരുണദൃഷ്ടിപരമ്പരതയാ അസമാനയാനാഭികൂപോപരിതന രോമരാജ്യോപശോഭിതോദരപ്രദേശാ ഭജ്യമാന മധ്യസ്ഥലീകരണഏവ വലീത്രയോപശോഭിത മുഷ്ടിഗ്രാഹ്യമധ്യാഃ കരികരോപമജഘനപ്രദേശാ അരോമസദൃശമൃദുസ്നിഗ്ധാമലാ സമജാന്വ്യഃ കദലീസ്തംഭസംനിഭോരുയുഗലാ ആമഗ്നജാനുകൃശകുശവര്തുലപിംഡികാരഹിതജംഘാ ആമഗ്നഗുല്ഫാ ആസൂക്ഷ്മസ്നിഗ്ധാ ദീര്ഘദീര്ഘാംഗുലീ പാദാനൂപുരരവാഹ്വയമാനമദനാ ഹംസമതംഗജഗമനാ ദക്ഷിണാംഗുഷ്ഠസ്പര്ശികച്ഛാഗ്രാ ഉപരികച്ഛം നീവീം കൃത്വാ കരദ്വയയുതാ വസ്ത്രപ്രദേശകംഠമപ്രാവൃത്യാ പരവസനപരിഭാഗാ വൃതസ്തനവസനാ പരഭാഗേ വാമാംസ ഏവ ദക്ഷിണപാര്ശ്വഗതേന ദശാഭാഗേന നാഭിപ്രാംതേന പ്രവേശിതോപശോഭിതഗാത്രയഷ്ടയോ യോഷിതോ വിവാഹമംഗലകര്മകരണായാനേകശ ആഗച്ഛന്
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും അയച്ചു. അവർ അവിടെ ചെന്നു, അവളെ കണ്ടു, നല്ല മുഹൂർത്തം തീരുമാനിച്ചു, അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി, രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ്, രാമനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും ഒത്തുചേർന്ന് ഉടൻ യാത്രയായി. ആന, കുതിര, രഥം, പല്ലക്കു, ഡോളി എന്നിവയിൽ സുഖകരമായ യാത്രയായിരുന്നു. സുഖസമൃദ്ധിയിലും വിനോദത്തിലും നിപുണരായ സ്ത്രീകളും, ഗന്ധർവ്വന്മാരും, കാമശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, മൃദുവും കഠിനവുമായ, വീതിയുള്ള, അടുത്തു കുരുക്കിയ നെഞ്ചുള്ള സ്ത്രീകളും, വലിയതും ചെറുതുമായ നെറ്റി, കുനിഞ്ഞ മുഖം, നീണ്ട ചുരുണ്ട മുടി, പൊന്നിൻ കാതിലങ്കാരം, സ്നാനശേഷം തിളങ്ങുന്ന ശരീരം, ജപാകുസുമം പോലെയുള്ള ചുവന്ന പല്ലുകൾ, തെളിഞ്ഞ മീനുപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, ചിപ്പിപോലുള്ള ചെവി, നക്ഷത്രംപോലുള്ള വലിയ മുത്ത് കണിഞ്ഞ മൂക്ക്, കണ്ണാടിപോലുള്ള കവിൾ, തിലപ്പൂവുപോലുള്ള മൂക്കു, കുനിഞ്ഞ നെഞ്ച്, ഇന്ദ്രഗോപംപോലുള്ള ചുവന്ന അധരങ്ങൾ, കടിച്ച പല്ല്, നീളമുള്ള ശരീരം, വൃത്തമായ അവയവങ്ങൾ, അധികം മാംസം ഇല്ലാത്ത ശരീരം, കട്ടിയുള്ള കൈ, കർണികാരപ്പൂവുപോലുള്ള കൈ, മൃദുവും സ്നിഗ്ധവുമായ അര, കഠിനവും വീതിയുള്ള നെഞ്ച്, ഒറ്റക്കെട്ടായി പൊങ്ങുന്ന നെഞ്ച്, വിവിധ മാണിക്യഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞു, വസ്ത്രം കൊണ്ട് നെഞ്ച് ചുറ്റി, യുവതികളുടെ കാഴ്ച, അരയിൽ വരികൾ, പിടിക്കാൻ പറ്റുന്ന അര, ആനത്തുമ്പുപോലുള്ള തണ്ടുകൾ, മൃദുവും സ്നിഗ്ധവുമായ കാലുകൾ, സമമായ മുട്ട്, വൃത്തമില്ലാത്ത കാൽ, കുഴിഞ്ഞ കുതികാൽ, നീണ്ട വിരൽ, അർദ്ധവൃത്തമായ പാദം, ഹംസം, ആന എന്നിവയെപ്പോലുള്ള നടപ്പ്, വലത് വിരൽ കൊണ്ട് വസ്ത്രം പിടിച്ചു, ഇരുകൈയും കൊണ്ട് വസ്ത്രം പിടിച്ചു, കഴുത്ത് മറച്ചു, വസ്ത്രം നെഞ്ചിൽ ചുറ്റി, ഇടത് ഭാഗം പൊതിഞ്ഞ്, വലത് ഭാഗം തുറന്നു, നാഭിക്ക് സമീപം അലങ്കാരം, വിവാഹ ചടങ്ങിനായി പലവിധത്തിൽ എത്തിയ സ്ത്രീകൾ.